Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 7 marca 2017 r. o sygn. akt I OSK 1179/15 Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej H.C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 października 2014 r. sygn. akt I SA/Wa 3046/13 w sprawie ze skarg H.C., E.M., M.B. i R.M. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia 3 października 2013 r. nr [...] w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami, uchylił zaskarżony wyrok oraz zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 9 sierpnia 2013 r. nr [...].
Wnioskiem z dnia 3 sierpnia 2017 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o wykładnię powyższego wyroku. Podniósł w nim, że wątpliwości organu rozstrzygającego ponownie sprawę po uchyleniu decyzji przez Naczelny Sąd Administracyjny budzi sposób, w jaki ma być zostać obliczona kwota rekompensaty przysługująca pozostałym uprawnionym, w sytuacji gdy wartość uzyskanego przez A.Z. mieszkania po M.B. jest wyższa od należnej jej rekompensaty. W ww. wyroku Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że: "W sytuacji, gdy prawo do rekompensaty zostało zrealizowane tylko przez jedną z uprawnionych osób (A.Z.), wartość zrealizowanego przez nią prawa powinna zostać zaliczona na poczet jej udziału wprawie do rekompensaty ustalonego według udziału w spadku. Innymi słowy A.Z. przysługuje prawo do rekompensaty tylko w sytuacji gdyby wartość uzyskanego przez nią mieszkania po M.B. była niższa od należnej jej rekompensaty.
W przeciwnym razie kwota rekompensaty pomniejszona stosownie do art. 13 ust. 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (t.j. Dz.U. z 2016 r" poz. 2042 z późn. zm., dalej jako ustawa) powinna zostać ustalona wyłącznie na rzecz pozostałych uprawnionych według przysługujących Im udziałów we współwłasności lub spadku, z pominięciem A.Z.".
Zdaniem organu, niejasny jest sposób, w jaki ma zostać obliczona kwota rekompensaty przysługująca pozostałym uprawnionym, w sytuacji gdy wartość uzyskanego przez A.Z. mieszkania po M.B. jest wyższa od należnej jej rekompensaty. Sąd wskazał, że w wyżej opisanym przypadku kwotę rekompensaty należy pomniejszyć stosownie do art. 13 ust. 3 ustawy, tj. o wartość nabytego przez M.B. prawa własności lokalu mieszkalnego, a następnie ustalić wyłącznie na rzecz pozostałych uprawnionych według przysługujących im udziałów we współwłasności lub spadku z pominięciem A.Z..
Następnie organ zauważył, że pierwszym możliwym sposobem obliczenia przysługującej rekompensaty jest pomniejszenie jej kwoty stosownie do art. 13 ust. 3 ustawy, a następnie przydzielenie stronom (z wyłączeniem A.Z.) pozostałej jej części zgodnie z udziałami spadkowymi tych osób tj. L.R.M. w 1/8 części oraz H.C., M.B., E.M. i R.M. po 3/32 części. Konsekwencją powyższego rozwiązania będzie niewypłacenie żadnej ze stron 1/2 kwoty stanowiącej rekompensatę pomniejszoną stosownie do art. 13 ust. 3 ustawy. Drugim sposobem obliczenia przysługującej rekompensaty jest pomniejszenie jej kwoty stosownie do art. 13 ust. 3 ustawy, a następnie przydzielenie stronom (z wyłączeniem A.Z.) pozostałej jej części zgodnie z udziałami spadkowymi tych osób powiększonymi proporcjonalnie o wysokość udziału spadkowego A.Z., tj. L.R.M. w 1/4 części oraz H.C., M.B., E.M. i R.M. po 3/16 części. Konsekwencją powyższego rozwiązania mogą być problemy z wpisaniem stosownych informacji do Systemu Informatycznego Rejestrów (SIR). W związku z powyższymi wątpliwościami, w ocenie organu, wniosek o wykładnię wyroku jest zasadny.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W myśl art. 158 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369) Sąd, który wydał wyrok, rozstrzyga postanowieniem wątpliwości co do jego treści. Zgodnie z ugruntowanym poglądem zarówno orzecznictwa jak i doktryny, konieczność dokonania wykładni konkretnego rozstrzygnięcia zachodzi wówczas, gdy jego treść jest sformułowana w sposób niejasny, a więc taki, który może budzić wątpliwości co do samego rozstrzygnięcia, zakresu powagi rzeczy osądzonej, a także sposobu jego wykonania. Wykładnia orzeczenia powinna więc zmierzać do usunięcia wątpliwości dotyczących treści rozstrzygnięcia. Wykładnia orzeczenia nie może jednak prowadzić do nowego rozstrzygnięcia. Nie może także zmierzać do zmian merytorycznych polegających na reinterpretacji uzasadnienia czy jego poszerzenia o inne elementy istotne zdaniem wnioskodawcy. Wniosek o wykładnię nie może ponadto zmierzać do wyjaśnienia zawartych w uzasadnieniu orzeczenia wyrażeń prawniczych i znaczenia słów, ani też do polemiki ze stanowiskiem sądu orzekającego w sprawie i wskazaniami co do dalszego postępowania (zob. np. postanowienie NSA z dnia 28 stycznia 2010 r. II GZ 1/10, T. Woś [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 652).
Należy podkreślić, iż wątpliwości co do uzasadnienia orzeczenia mogą być wyjaśnione w trybie art. 158 P.p.s.a. tylko w przypadku, gdy jest to niezbędne do dokonania prawidłowej interpretacji sentencji orzeczenia. Za takie wątpliwości nie mogą być uznane odpowiedzi na pytania skierowane do sądu w związku z koniecznością merytorycznego załatwienia sprawy. Instytucja wyjaśniania wątpliwości co do treści wyroku nie służy również udzielaniu odpowiedzi na pytania dotyczące konsekwencji procesowych takiego wyroku (por. postanowienie NSA z dnia 10 lutego 2012 r., sygn. akt I OZ 78/12; postanowienie NSA z dnia 21 listopada 2012 r., sygn. akt I GSK 111/12; postanowienie NSA z dnia 5 marca 2014 r., sygn. akt II GSK 1310/12, postanowienie NSA z dnia 21 listopada 2012 r., sygn. akt I GSK 111/12 http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W ramach wykładni nie mieści się także żądanie uzyskania wyjaśnień co do dalszego prowadzenia postępowania (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 lutego 2007 r., sygn. akt I OZ 51/07, z dnia 26 czerwca 2008 r., sygn. akt I OZ 427/08).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi potrzeba dokonania wykładni wyroku z 7 marca 2017 r., sygn. akt I OSK 1179/15. W przedmiotowym wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wyraźnie zaznaczył, że w sytuacji, gdy prawo do rekompensaty zostało zrealizowane tylko przez jedną z uprawnionych osób (A.Z.), wartość zrealizowanego przez nią prawa powinna zostać zaliczona na poczet jej udziału w prawie do rekompensaty ustalonego według udziału w spadku. Innymi słowy A.Z. przysługuje prawo do rekompensaty tylko w sytuacji gdyby wartość uzyskanego przez nią mieszkania po M.B. była niższa od należnej jej rekompensaty. W przeciwnym razie kwota rekompensaty pomniejszona stosownie do art. 13 ust. 3 ustawy powinna zostać ustalona wyłącznie na rzecz pozostałych uprawnionych według przysługujących im udziałów we współwłasności lub spadku, z pominięciem A.Z.. Zarówno sentencja kwestionowanego wyroku, jak i jego uzasadnienie jest sformułowane w sposób jasny i niebudzący wątpliwości.
Naczelny Sąd Administracyjny w ramach instytucji określonej w art. 158 P.p.s.a. nie może udzielać odpowiedzi na pytania formułowane przez organy, a odnoszące się do sposobu i zakresu prowadzenia postępowania. Rolą sądów administracyjnych jest kontrola działalności administracji, a nie współadministrowanie z organami. Żądanie wnioskodawcy w niniejszej sprawie zmierza do wskazania organowi, który ze sposobów obliczenia rekompensaty ma wybrać, co wykracza poza wykładnię wyroku dopuszczalną na gruncie art. 158 P.p.s.a
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 158 P.p.s.a. w związku z art. 160 P.p.s.a. i art. 193 P.p.s.a, orzekł jak w sentencji.