Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 13 grudnia 2018 r. sygn. akt II SA/Lu 731/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę I.O. (dalej, jako: skarżąca) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka.
Powyższy wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Skarżąca złożyła w dniu 8 stycznia 2018 r. wniosek o przyznanie jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka – L.W. Do wniosku załączone zostały dwa zaświadczenia lekarskie, z dnia 6 października 2017 r. oraz z dnia 5 stycznia 2018 r.
Decyzją z dnia [...] lutego 2018 r. Prezydent [...] odmówił skarżącej przyznania świadczenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...], po rozpatrzeniu odwołania decyzją z dnia [...] marca 2018 r. uchyliło decyzję z dnia [...] lutego 2018 r. Kolegium stwierdziło, że dla istoty sprawy niezbędne jest ustalenie, czy kobieta pozostawała w okresie ciąży pod opieką lekarską, jak również, czy dołożyła należytej staranności w zakresie poddania się opiece medycznej. Nie można bowiem wykluczyć, że z przyczyn niezależnych od woli kobiety nie będzie ona w stanie dochować określonego przepisem art. 15b ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2220 ze zm.), terminu poddania się opiece medycznej z uwagi na uwarunkowania zdrowotne lub fizjologiczne.
W ocenie Kolegium, sprawa wymaga ponownego rozpoznania, przede wszystkim należy wyjaśnić przyczyny późnego rozpoznania ciąży u matki dziecka, czy istotnie były one związane ze specyficzną sytuacją zdrowotną lub fizjologiczną matki dziecka. W tym przypadku to na stronie postępowania ciąży obowiązek przedłożenia wiarygodnego materiału dowodowego jaki może wystawić lekarz ginekolog, u którego leczyła się wnioskodawczyni na potwierdzenie informacji zawartych w odwołaniu, bowiem stan zdrowia pacjentów objęty jest tajemnicą lekarską. Dopiero w oparciu o uzyskane informacje i dokumenty medyczne od strony, organ będzie mógł ocenić czy poddanie się przez matkę dziecka opiece medycznej dopiero od 27 tygodnia ciąży było spowodowane okolicznościami niezależnymi od woli matki dziecka pozostawania pod opieką lekarza czy też takie okoliczności nie nastąpiły.
W dniu 13 kwietnia 2018 r. skarżąca złożyła do akt sprawy dwa dokumenty, to jest wkładkę do historii zdrowia i choroby z SPSK [...] wypełnioną w dniu 11 kwietnia 2018 r. przez lekarza ginekologa-położnika oraz zaświadczenie wystawione w dniu 12 kwietnia 2018 r. przez lekarza pediatrę Centrum Medycznego [...] na potwierdzenie przyczyny późnego rozpoznania ciąży.
Po ponownym rozpatrzeniu wniosku organ I instancji decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 r. odmówił przyznania jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka. Organ wyjaśnił, że przepis art. 15b ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych jasno precyzuje jakie zaświadczenie należy załączyć w przypadku ubiegania się o jednorazową zapomogę z tytułu urodzenia się dziecka. Natomiast przyznanie świadczenia warunkowane jest spełnieniem przesłanki określonej przez art. 15b ust. 5 ustawy, to jest pozostawaniem pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu. Nadto organ wskazał, że nie jest uprawniony do dokonywania oceny zebranej dokumentacji medycznej oraz nie posiada w tym zakresie kompetencji.
Od powyższej decyzji skarżąca wniosła odwołanie.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2018 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Kolegium stwierdziło, że z zaświadczenia lekarza ginekologa - położnika z dnia 5 stycznia 2018 r. wynika, że skarżąca pozostawała pod opieką medyczną od 27 tygodnia ciąży do porodu. Jak twierdzi odwołująca, z przyczyn zdrowotnych nie rozpoznała u siebie ciąży, gdyż uważała siebie jaką osobę bezpłodną, dlatego dopiero od 27 tygodnia ciąży pozostawała pod opieką lekarza. Kolegium nie uwzględniło dokumentacji medycznej przedłożonej przez odwołującą, ponieważ wkładka do historii zdrowia i choroby z 11 kwietnia 2018 r. i zaświadczenie lekarskie z dnia 12 kwietnia 2018 r. sporządzone zostały na podstawie wywiadu z odwołującą, w którym odwołująca podała, że ma cykle miesiączkowe od 28 dni do 5 miesięcy.
Z kolei w piśmie z dnia 13 kwietnia 2018 r. odwołująca wyjaśniła, że leczyła się na bezpłodność w [...] w latach od 2002 do 2004 r. i nie jest w stanie dostarczyć dokumentów medycznych z tego okresu. Od 2013 r. przebywa w Polsce i nie kontynuowała leczenia.
Organ odwoławczy podkreślił, że celem pomocy określonej przez art. 15b jest objęcie kobiet opieką lekarską w trakcie ciąży, co ma przyczynić się do ograniczenia wysokiego poziomu śmiertelności oraz zmniejszenia odsetka niemowląt posiadających niską masę urodzeniową. Dlatego, dokonując wykładni przepisu art. 15b ustawy, nie można tracić z pola widzenia rzeczywistej intencji ustawodawcy, którego wolą było zmobilizowanie kobiet w ciąży do szczególnej dbałości o zdrowie własne i dziecka. Dla istoty sprawy niezbędne było ustalenie czy odwołująca pozostawała w okresie ciąży pod opieką lekarską jak również czy dołożyła należytej staranności w zakresie poddania się opiece medycznej. W badanej sprawie odwołująca z przyczyn, jak podnosi, zdrowotnych lub fizjologicznych (nieregularne miesiączki) nie mogła rozpoznać u siebie tego stanu.
W ocenie Kolegium, podniesione w odwołaniu okoliczności i materiał dowodowy zebrany w sprawie, nie dają podstaw do uwzględnienia odwołania. Problemy zdrowotne opisane w odwołaniu powinny skłonić odwołującą do ich leczenia, a przynajmniej do skonsultowania z lekarzem. W przypadku odwołującej brak miesiączki nie był związany z chorobą odwołującej tylko spowodowany był ciążą. Odwołująca nie dołożyła staranności aby zadbać o ewentualną ciążę chociaż jej nie planowała lub myślała, że jest bezpłodna. Bez diagnozy lekarza, odwołująca nie mogła być pewna, że nie jest w ciąży. Objęcie odwołującej opieką medyczną od 27 tygodnia ciąży do dnia porodu, pomimo spełnienia kryterium dochodowego, skutkuje brakiem uprawnienia do jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka.
Na powyższą decyzję skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Zaskarżonym obecnie wyrokiem Sąd I instancji skargę oddalił. Podniósł, że istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do rozumienia pojęcia pozostawania pod opieką medyczną użytego w art. 15b ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz sposobu udokumentowania tej okoliczności, który jak wyżej wskazano określony został w ust. 6.
Sąd na wstępie wyjaśnił, że wynikającym wprost z uzasadnienia do nowelizacji ustawy, zasadniczym celem wprowadzenia przyjętego przez ustawodawcę rozwiązania polegającego na dodatkowym wsparciu finansowym rodziców w związku z narodzinami dziecka jest zmotywowanie kobiet zachodzących w ciążę do jak najwcześniejszego zgłoszenia się do lekarza lub położnej, a w następnej kolejności - systematycznego zgłaszania się na kolejne badania kontrolne. Realizacja tego celu następuje wówczas, gdy kobieta ciężarna udaje się do właściwego lekarza lub położnej celem przeprowadzenia pierwszego badania kontrolnego.
Sąd zauważył, że warunek przyznania jednorazowej zapomogi, o której mowa w art. 15b ust. 1 ustawy, zależny od pozostawania kobiety w ciąży pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu (art. 15 b ust. 5 tej ustawy), nie został wprowadzony w sposób arbitralny, gdyż znajduje potwierdzenie w systemie norm powszechnie obowiązujących z zakresu świadczeń zdrowotnych dotyczących opieki okołoporodowej. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 20 września 2012 r. w sprawie standardów postępowania medycznego przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych z zakresu opieki okołoporodowej sprawowanej nad kobietą w okresie fizjologicznej ciąży, fizjologicznego porodu, połogu oraz opieki nad noworodkiem (Dz. U. z 2016 r. poz. 1132) (zastąpione zostało przez rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 16 sierpnia 2018 r. w sprawie standardu organizacyjnego opieki okołoporodowej (Dz. U. z 2018 r. poz. 1756)) w zakresie profilaktyki i działań medycznych zaleca by do dziesiątego tygodnia ciąży kobieta poddała się określonym w pkt II rozporządzenia badaniom diagnostycznym i konsultacjom medycznym.
Nowe rozporządzenie z dnia 16 sierpnia 2018 r. również ma na celu zapewnienie odpowiedniej jakości świadczeń zdrowotnych. Przeprowadzenie określonych w rozporządzeniu badań diagnostycznych i konsultacji medycznych już od 10 tygodnia ciąży ma bowiem służyć zapewnieniu najlepszej jakości świadczeń zdrowotnych z wykorzystaniem dorobku dynamicznie rozwijającej się medycyny.
Zdaniem Sądu, unormowanie z art. 15b ustawy podlega ścisłej wykładni, a podejmowane na jego podstawie decyzje nie mają charakteru uznaniowego. W tym rozumieniu bezwzględnym warunkiem przyznania przedmiotowego świadczenia jest przedłożenie przez ubiegającą się kobietę zaświadczenia wystawionego przez lekarza lub położną potwierdzającego, że pozostawała ona pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży. Przy czym, cezura czasowa nie ma charakteru absolutnego. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, nie można wykluczyć, że uchybienie wymogowi z art. 15b ust. 5 ustawy będzie wynikało z przyczyn niezależnych od woli i wiedzy kobiety. Do niezależnych od kobiety przyczyn można zaliczyć okoliczności o charakterze faktycznym, np. długi okres oczekiwania na wizytę lekarską pomiędzy datą rejestracji a wyznaczoną datą wizyty, albo okoliczności o charakterze biologicznym, np. brak możliwości rozeznania przez kobietę ciąży w ciągu pierwszych 10 tygodni z uwagi na uwarunkowania osobnicze, fizjologiczne, czy zdrowotne.
Zdaniem Sądu, żadna z wyżej wskazanych okoliczności nie zaistniała jednak w stanie faktycznym niniejszej sprawy. W aktach sprawy znajdują się, dołączone przez skarżącą do wniosku, dwa zaświadczenia lekarskie: zaświadczenie z dnia 5 stycznia 2018 r. wystawione przez specjalistę ginekologa – położnika oraz zaświadczenie wystawione przez specjalistę medycyny rodzinnej z dnia 6 października 2017 r. Z tego z drugiego zaświadczenia z dnia 6 października 2017 r. wynika, że skarżąca dowiedziała się o ciąży w 26 tygodniu, zaś brak miesiączki kojarzyła z wcześniejszymi zaburzeniami, również z faktem, że przez wiele lat nie zachodziła w ciążę mimo niestosowania antykoncepcji.
Wbrew twierdzeniu skarżącej, organ odwoławczy uwzględnił treść znajdującej się w aktach sprawy dokumentacji medycznej. Z treści zaświadczenia z dnia 5 stycznia 2018 r. wynika, że skarżąca pozostawała pod opieką medyczną od 27 tygodnia ciąży do porodu, a w niniejszej sprawie nie wystąpiły okoliczności, które mogłyby poddać w wątpliwość treść wskazanego zaświadczenia, z którego wprost wynika, że skarżąca nie dochowała warunku pozostawania pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu.
Ponadto, wpływu na powyższą ocenę nie mogą wywrzeć wyjaśnienia zawarte w odwołaniu od zaskarżonej decyzji, że ciąża skarżącej w 2017 r. była dla niej samej zaskoczeniem, ponieważ w okresie małżeństwa zawartego w C., to jest od 2002 r. do 2009 r., nie mogła ona zajść w ciążę, zaś po powrocie w 2013 r. z H. do Polski nie kontynuowała leczenia niepłodności, uważając, że nie daje ono żadnych efektów, uznając, że jest bezpłodna. Skarżąca nie wyjaśniła przy tym, na czym polegały trudności z pozyskaniem od [...] służby zdrowia dokumentacji dotyczącej historii leczenia niepłodności. Jak trafnie podkreśliło Samorządowe Kolegium Odwoławcze, dla wyjaśnienia przyczyny późnego rozpoznania ciąży u matki dziecka, czy istotnie były one związane ze specyficzną sytuacją zdrowotną lub fizjologiczną matki dziecka - wnioskodawczyni zobowiązana była do przedłożenia wiarygodnego materiału dowodowego wystawionego przez lekarza ginekologa u którego leczyła się z powodu bezpłodności.
Zdaniem Sądu, prawidłowe jest stanowisko organu odwoławczego, że skarżąca z powyższego obowiązku nie wywiązała się. W szczególności, skarżąca nie udokumentowała w jakikolwiek sposób historii leczenia niepłodności podczas pobytu w H. Tym samym nie można uznać, aby w tej sprawie zaistniała jakakolwiek przyczyna ekskulpująca skarżącą z uchybienia terminu określonego w art. 15b ust. 5 ustawy. Podobnie, skarżąca nie przedstawiła dowodów na okoliczność leczenia związanego z nieregularnością cyklów miesiączkowych. Nadto, odnosząc się do stwierdzenia przez skarżącą w toku postępowania administracyjnego, że kiedy w 2013 r. wróciła do Polski to nie kontynuowała leczenia, uważając, iż nie daje ono żadnych efektów – należy wskazać, że w kontekście dbałości kobiety o zdrowie takie świadome zachowanie skarżącej, która od 2013 r. nie korzystała z opieki ginekologicznej niewątpliwie mogło przyczynić się do niedołożenia przez nią należytej staranności w zakresie dochowania terminu poddania się opiece lekarskiej, o której mowa w art. 15b ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Zauważyć też należy, że jeżeli już skarżąca uważała za zbędne wizyty u lekarza specjalisty, mogła przeprowadzić test ciążowy dostępny w aptece. Wykonanie testu ciążowego pozwoliłoby na ewentualne potwierdzenie lub wykluczenie ciąży. Wskazywałoby to na faktyczną dbałość kobiety o zdrowie swoje jak i nienarodzonego dziecka.
Zdaniem Sądu, prawidłowo organ odwoławczy stwierdził, że z uwagi na niedopełnienie przez skarżącą obowiązku poddania się w ustawowym terminie opiece właściwego ze względu na ciążę lekarza lub położnej, a także z uwagi na brak szczególnych okoliczności uzasadniających jego niedopełnienie, zasadnym było orzeczenie o odmowie przyznania wnioskowanego świadczenia.
Z tym rozstrzygnięciem skarżąca nie zgodziła się i wywiodła skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej, jako: P.p.s.a.) zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:
- 1. stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a., mające wpływ na wynik sprawy naruszenie prawa materialnego w postaci błędnej wykładni art. 15 b ust. 5 i ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych polegające na przyjęciu, że unormowanie powołanego przepisu podlega ścisłej wykładni, a uchybienie wymogu nie zostało potwierdzone odpowiednim zaświadczeniem, co skutkowało przyjęciem, że skarżącej nie przysługuje zapomoga gdyż pozostawała pod opieką medyczną od 10 tygodnia ciąży do porodu podczas, gdy prawidłowo interpretowane przepisy powinny prowadzić do wniosku, że w niezbędnym zakresie skarżąca pozostawała pod opieką medyczną;
- 2. stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w zw. z art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. przez błędne przyjęcie, że normy te nie zostały naruszone w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji w sytuacji, gdy skarżąca wykazała, że postępowanie administracyjne dotknięte było wadami, które spowodowały niewyjaśnienie przyczyn późnego zgłoszenia się skarżącej do ginekologa, nieuwzględnienie przyczyn zdrowotnych i dokumentacji medycznej skarżącej, gdyż prawidłowo zebrany i oceniony materiał dowodowy uzasadnia przyznanie świadczenia;
- 3. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj. art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 135 P.p.s.a. przez jego niewłaściwe zastosowanie i nieuwzględnienie skargi w całości, a tym samym oddalenie skargi w całości w sytuacji, gdy norma ta w tym przypadku nie ma zastosowania, a Sąd powinien był zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do wydanych decyzji, których dotyczyła skarga.
Mając powyższe na względzie wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Nadto wniesiono o zasądzenie na rzecz pełnomocnika zwrotu kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu, oświadczając, że nie zostały one pokryte ani w części w całości.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono stosowaną argumentację.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, a wyrok odpowiada prawu.
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 P.p.s.a., zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Przed odniesieniem się do jej zarzutów zauważyć należy, że w myśl art. 182 § 2 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, którą ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony w terminie czternastu dni od doręczenia skargi kasacyjnej nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. W niniejszej sprawie ziściły się te warunki odstępstwa od zasady jawności, a rozprawa przed Naczelnym Sądem Administracyjnym byłaby zbędna.
W pierwszej kolejności podnieść należy, iż zarzut naruszenia art. 151 P.p.s.a. został skonstruowany nieprawidłowo. Zauważyć bowiem należy, iż art. 151 P.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. są przepisami tzw. wynikowymi i warunkiem ich zastosowania w ramach kontroli instancyjnej jest spełnienie hipotezy w postaci stwierdzenia, czy niestwierdzenia przez sąd naruszeń prawa przez organ administracji publicznej. Ponadto ich naruszenie jest zawsze następstwem naruszenia innych przepisów, co oznacza, że zarzut naruszenia art. 151 P.p.s.a. czy też art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. nie może stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej.
Skarżący kasacyjnie, chcąc powołać się na zarzut naruszenia każdego z tych przepisów, jest zobowiązany bezpośrednio powiązać go z naruszeniem innych konkretnych przepisów, którym – jego zdaniem – uchybił wojewódzki sąd administracyjny (por. wyroki NSA z dnia: 19 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 2077/10; 13 stycznia 2011 r., sygn. akt II GSK 1387/10 LEX nr 952799, 27 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 87/10 LEX nr 672933 i 27 maja 2011 r., sygn. akt I OSK 1311/10 LEX nr 1080937). W niniejszej sprawie autor skargi kasacyjnej, zarzucając Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie naruszenie art. 151 P.p.s.a. nie powiązał tego zarzutu z naruszeniem innych przepisów. W konsekwencji brak takich powiązań oznacza nieskuteczność zarzutu naruszenia zaskarżonym wyrokiem powołanego wyżej przepisu.
Nie jest usprawiedliwiony również zarzut dotyczący naruszenia przez Sąd I instancji art. 135 P. p. s. a. Przepis ten stanowi, że Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Istota powyższego uregulowania sprowadza się do tego, że na sąd administracyjny został nałożony obowiązek wyjścia poza granice skargi i zajęcia się wszystkimi postępowaniami prowadzonymi w granicach danej sprawy.
Zatem przesłanką zastosowania unormowania zawartego w art. 135 P.p.s.a. jest stwierdzenie naruszenia prawa materialnego lub procesowego nie tylko w zaskarżonym akcie lub czynności ale także w aktach lub czynnościach je poprzedzających, jeżeli tylko były one podjęte w granicach danej sprawy. Przepis ten dotyczy jedynie orzeczeń uwzględniających skargę (por. J.P. Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Wyd. Lexis Nexis, Wyd. 3, Warszawa 2008, s. 336-337 oraz powołane tam orzecznictwo NSA). Zatem w ramach zarzutu dotyczącego naruszenia art. 135 P.p.s.a., w przypadku oddalenia skargi przez Sąd I instancji - jak w tej sprawie - nie można skutecznie kwestionować przeprowadzonej przez ten Sąd oceny legalności zaskarżonej decyzji.
Dalej przypomnieć trzeba, że zgodnie z art. 15b ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia dziecka przysługuje, jeżeli kobieta pozostawała pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu. Z kolei w myśl art. 15 b ust. 6 powołanej ustawy, pozostawanie pod opieką medyczną potwierdza się zaświadczeniem lekarskim lub zaświadczeniem wystawionym przez położną.
Zauważyć jednak należy, iż Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 22 listopada 2016 r. sygn. akt SK 2/16 orzekł, że art. 15b ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1518 i 1579) rozumiany w ten sposób, że jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia się żywego dziecka przysługuje także wówczas, gdy kobieta pozostawała pod opieką medyczną później niż od 10 tygodnia ciąży, a opóźnienie to wynikało z przyczyn od niej niezależnych, jest zgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
W niniejszej sprawie bezsporne jest, iż skarżąca nie pozostawała pod opieką medyczną od 10 tygodnia ciąży. Istotne zatem było ustalenie czy powyższe wynikało z przyczyn od niej niezależnych. Jak wynika z akt sprawy organ wyjaśnił w decyzji z dnia [...] marca 2018 r., iż to na skarżącej ciąży obowiązek złożenia wiarygodnego materiału dowodowego, z którego wynikałyby te okoliczności, na które skarżąca powoływała się w toku postępowania, tj. fakt leczenia bezpłodności w przeszłości i inne problemy medyczne, które mogły skutkować tym, że skarżąca z przyczyn od niej niezależnych o ciąży dowiedziała się dopiero w 26 tygodniu (nieregularność cyklów miesiączkowych). Skarżąca złożyła do akt sprawy dwa dokumenty, to jest wkładkę do historii zdrowia i choroby z SPSK [...] wypełnioną w dniu 11 kwietnia 2018 r. przez lekarza ginekologa-położnika oraz zaświadczenie wystawione w dniu 12 kwietnia 2018 r. przez lekarza pediatrę Centrum Medycznego [...] na potwierdzenie przyczyny późnego rozpoznania ciąży.
Organ ograniczył więc swoją ocenę do tych dokumentów, którymi dysponował i doszedł do wniosku, że skarżąca nie spełnia przesłanek do przyznania jej jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka na podstawie art. 15 b ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Skarżąca nie pozostawała pod opieką medyczną od 10 tygodnia ciąży, a niedochowanie tego terminu nie nastąpiło z przyczyn od niej niezależnych. Ocenę tą słusznie podzielił Sąd I instancji, przy czym zastosował prawidłową wykładnię prawa materialnego tj. art. 15 b ust. 5 i 5 powołanej ustawy.
W tym miejscu wskazać trzeba, iż Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela poglądu skarżącej, iż to głównie na organie ciążył obowiązek zgromadzenia materiału dowodowego w tej sprawie. Otóż sprawa niniejsza dotyczy przyznania konkretnego świadczenia w związku z urodzeniem dziecka. Ocena przesłanek jego przyznania musiała nastąpić w kontekście dokumentacji medycznej, którą co do zasady dysponują osoby zainteresowane, a więc matki. Posiadanie konkretnych dokumentów medycznych, gromadzonych w czasie trwania ciąży jest między innymi, wyrazem dbałości kobiety o zdrowie swoje i jej nienarodzonego dziecka. Tym bardziej, pragnienie posiadania dziecka i poddanie się leczeniu w związku z trudnościami w zajściu w ciążę winno skutkować zgromadzeniem licznej dokumentacji z przebiegu leczenia, która być może byłaby istotna także w przyszłości dla należytej opieki lekarskiej gdy pacjentka zajdzie w ciążę.
Zupełnie niezrozumiałe jest zachowanie skarżącej, która ubiegając się o przedmiotowe świadczenie, nie przedstawiła organowi dokumentacji medycznej, która mogłaby przyczynić się do uwzględnienia żądania skarżącej. Zdaniem Sądu odwoławczego, Sąd I instancji właściwie ocenił, iż w sprawie niniejszej nie naruszono przepisów postępowania art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zaskarżony wyrok odpowiada prawu. Dlatego też, mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 P.p.s.a., jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.
Odnosząc się do wniosku pełnomocnika skarżącego o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu wyjaśnić trzeba, że wniosek o przyznanie pełnomocnikowi ustanowionemu w ramach prawa pomocy, wynagrodzenia z tytułu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu, podlega rozpoznaniu przez wojewódzki sąd administracyjny, w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 P.p.s.a.