Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 20 października 2010 r., sygn. akt V SA/Wa 2137/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. pozostawił bez rozpatrzenia skargę N.-D. Sp. z o.o. w N. na rozstrzygnięcie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] lipca 2010 r., nr [...], w przedmiocie negatywnego rozpatrzenia protestu w sprawie oceny wniosku o dofinansowanie projektu z budżety Unii Europejskiej.
Sąd I instancji przyjął za podstawę rozstrzygnięcia następujące ustalenia faktyczne:
Pismem z 6 sierpnia 2010 r. N.-D. Sp. z o.o. w W. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w R. skargę na negatywne rozpatrzenie odwołania wyrażone w piśmie z [...] lipca 2010 r., nr[...], Ministra Pracy i Polityki Społecznej – Departament Wdrażania Europejskiego Funduszu Społecznego – od negatywnego rozpatrzenia protestu tejże spółki dotyczącego wyników oceny formalnej wniosku o dofinansowanie projektu pod tytułem: "Ogólnopolskie szkolenia podyplomowe dla lekarzy dentystów", który to wniosek złożony został w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki (Priorytet II, Działanie 2.1, Poddziałanie 2.1.1).
Postanowieniem z 10 sierpnia 2010 r., sygn. akt I SA/Rz 536/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w R. przekazał sprawę według właściwości Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. wyjaśniając, iż dla ustalenia wojewódzkiego sądu administracyjnego właściwego miejscowo do rozpatrzenia skargi na negatywny wynik procedury odwoławczej dotyczącej wniosku o dofinansowanie określonego projektu, zastosować należy art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. dalej zwana p.p.s.a.), zgodnie z którym do rozpoznania skargi właściwy jest ten wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Jak dalej Sąd wyjaśnił w sprawie niniejszej negatywny wynik procedury odwoławczej podjęty został przez Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej mające siedzibę na terenie W. - województwo mazowieckie, to właściwy miejscowo do rozpatrzenia skargi na tenże wynik, jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. (rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości - Dz. U Nr 72, poz. 652).
Pozostawiając bez rozpatrzenia skargę N.-D. Sp. z o.o. w N. na rozstrzygnięcie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] lipca 2010 r., nr [...], WSA w W. wskazał, iż zgodnie z art. 30c ust. 2 ustawy z 6 października 2006 r. ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz. U. z 2009 r. Nr 84, poz. 712 ze zm., dalej jako u.z.p.p.r.), skarga, o której mowa w ust. 1 tegoż artykułu, jest wnoszona przez wnioskodawcę w terminie 14 dni od dnia otrzymania informacji, o której mowa w art. 30b ust. 4, bezpośrednio do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego wraz z kompletną dokumentacją w sprawie, obejmującą wniosek o dofinansowanie wraz z informacją w przedmiocie oceny projektu, kopie wniesionych środków odwoławczych oraz informacji, o której mowa w art. 30b ust.
4. Sąd stwierdził, iż w niniejszej sprawie skarga została wniesiona z uchybieniem terminu o którym mowa w art. 30c ust. 1 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju, tj. w terminie 14 dni od dnia otrzymania informacji o wynikach procedury odwoławczej. Zgodnie z treścią art. 30c ust. 5 u.z.p.p.r. wniesienie skargi po terminie, o którym mowa w ust. 2, powoduje pozostawienie jej bez rozpatrzenia. Sąd podał, że z akt sprawy wynika, iż zaskarżone rozstrzygnięcie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 20 lipca 2010 r., zostało doręczone skarżącej spółce 26 lipca 2010 r. Ponieważ w niniejszej sprawie negatywny wynik procedury odwoławczej podjęty został przez Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej mające siedzibę na terenie W. - województwo mazowieckie, to właściwy miejscowo do rozpatrzenia skargi na tenże wynik, jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., zgodnie z § 1 ust. 13 rozporządzenia Prezydenta RP w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości. W niniejszej sprawie skarga została wniesiona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnemu w R. zamiast bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W.. Sąd wyjaśnił, iż skoro skarga winna być wniesiona bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W., to dla oceny zachowania terminu do wniesienia skargi nie można przyjąć daty nadania skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w R., tj. sądu niewłaściwego. Sąd zaznaczył, że termin do wniesienia skargi byłby zachowany jedynie wówczas, gdyby niewłaściwy sąd, do którego skargę złożono, przekazał ją właściwemu sądowi administracyjnemu tj. Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. przed upływem terminu określonego w art. 30c ust. 2 u.z.p.p.r. Na końcu Sąd zauważył, że jeżeli skarżący uważa, iż treść pouczenia w zaskarżonym piśmie z 20 lipca 2010 r. o sposobie wniesienia skargi do sądu była nieprawidłowa (niepełna), może to stanowić – w związku z treścią art. 30d ust. 3 u.z.p.p.r. – podstawę do przywrócenia terminu do wniesienia skargi.
Skargę kasacyjną od postanowienia WSA w W. z dnia 20 października 2010 r., sygn. akt V SA/Wa 2137/10, wniosła N.-D. Sp. z o.o. w N. Strona wnosząca skargę kasacyjną zaskarżyła powyższe postanowienie w całości, żądając jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia od organu na rzecz odwołującego się kosztów postępowania według norm przepisanych.
Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. strona wnosząca skargę kasacyjną zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, to jest art. 3 § 2 w zw. z art. 6, w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez nieudzielenie stronie działającej bez adwokata lub radcy prawnego pomocy prawnej w zakresie informacji dotyczącej należytego wskazania sądu właściwego do rozpoznania środka odwoławczego, w następstwie czego, Sąd do którego skarżący w terminie wniósł środek odwoławczy - uznając się niewłaściwym - przekazał sprawę do rozpoznania innemu Sądowi, a ten z kolei, pozostawił wniesiony środek bez rozpatrzenia - uzasadniając to uchybieniem skarżącego terminowi do wniesienia odwołania, co spowodowało istotne naruszenie interesu prawnego skarżącego, spowodowanego niewłaściwym (niejasnym i niezrozumiałym dla przeciętnego obywatela) pouczeniem przez organ strony działającej bez fachowego pełnomocnika, co do sposobu wniesienia odwołania, a w szczególności, niedoinformowania strony o właściwości miejscowej Sadu - do którego należy wnieść środek odwoławczy - co pozbawiło skarżącego możliwości wniesienia środka odwoławczego, na skutek uznania, że wniesiony został po terminie.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, iż z pouczenia zawartego w piśmie z 20 lipca 2010 r., dla strony działającej beż fachowego pełnomocnika nie wynika, czyjej właściwości miejscowej dotyczy - czy strony, czy też organu. W wyniku tak skąpego pouczenia, strona wniosła środek odwoławczy do sądu właściwego ze względu na swoją siedzibę. Zdaniem strony jej odwołanie wniesione zostało w terminie i można śmiało przyjąć, że gdyby z pouczenia jasno wynikało, że właściwym miejscowo jest sąd właściwy dla organu, strona z pewnością wniosłaby ten środek odwoławczy do sądu właściwego. Podkreślono, iż nie należy wymagać od przeciętnego obywatela wiedzy, że w myśl z art. 30e u.z.p.p.r., w zakresie nie uregulowanym w ustawie do postępowania przed sadami administracyjnymi stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi, określone dla aktów lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 p. 4 p.p.s.a. z wyłączeniem wskazanych w tym przepisie artykułów p.p.s.a. i że z treścią art. 30c ust. 5 u.z.p.p.r. wynika, iż wniesienie skargi do niewłaściwego miejscowo sądu, będzie uznane za wniesienie jej po terminie, o którym mowa w ust. 2 - co spowoduje pozostawienie jej bez rozpatrzenia.
W ocenie strony skoro w niniejszej sprawie wadliwie pouczono stronę, to pomimo tego, że jej skarga winna być wniesiona bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W., nie powinno wywoływać to niekorzystnych dla niej skutków, a co za tym idzie należy przyjąć, że datą wniesienia skargi jest data nadania skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w R. - pomimo tego, że był sądem niewłaściwym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie jest zasadna i podlega oddaleniu.
W szczególności należy podkreślić, że zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art.183 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania.
Wobec takich regulacji poza sporem winna pozostawać okoliczność, iż wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, a uzasadnione jest odniesienie się do poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych.
Skarga kasacyjna została tak skonstruowana, że wynika z niej w sposób jednoznaczny, iż strona wnosząca skargę kasacyjną zarzuca Sądowi I instancji naruszenie przepisu art. 3 § 2 p.p.s.a. w związku z art. 6 p.p.s.a. i art. 151 p.p.s.a. przez nieudzielenie stronie działającej bez adwokata lub radcy prawnego pomocy prawnej w zakresie informacji dotyczącej należytego wskazania sądu właściwego do rozpoznania środka odwoławczego, w następstwie czego sąd administracyjny do którego skarżący w terminie wniósł środek odwoławczy – uznając się niewłaściwym – przekazał sprawę do rozpoznania innemu sądowi administracyjnemu, który to Sąd pozostawił wniesiony środek odwoławczy bez rozpoznania, wskazując na uchybienie terminu do jego wniesienia, co spowodowało istotne naruszenie interesu prawnego skarżącego. W istocie więc strona wnosząca skargę kasacyjną oparła ją na podstawie kasacyjnej wymienionej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. – naruszenie przepisów postępowania. Taki stan rzeczy rodzi po stronie Naczelnego Sądu Administracyjnego obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów przytoczonych w ramach wskazanej podstawie kasacyjnej.
W związku z powyższym należy przypomnieć, że zgodnie z treścią art. 30e u.z.p.p.r. w zakresie nieuregulowanym w tej ustawie do postępowania przed sądami administracyjnymi stosuje się odpowiednio przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określone dla aktów lub czynności, o których mowa w art.3 § 2 pkt 4 z wyłączeniem art. 52-55, art. 61 § 3-6, art. 115-122, art. 146, art. 150 i art. 152 tej ustawy. Przedstawiony wyżej przepis prawa określa zakres wyłączeń w stosowaniu przepisów p.p.s.a., ale nie oznacza to, że wszystkie niewymienione w tym przepisie jednostki redakcyjne p.p.s.a. znajdują zastosowanie w postępowaniu sądowoadministracyjnym w sprawach uregulowanych ustawą o zasadach prowadzenia polityki rozwoju. Niewątpliwie ustawodawca w art. 30e określił zasadę, z której wynika, że przepisy p.p.s.a. mają zastosowanie w zakresie nieuregulowanym w ustawie o zasadach prowadzenia polityki rozwoju i wprowadził szczególne regulacje wyłączające w niektórych przypadkach stosowanie niewymienionych w art. 30e jednostek redakcyjnych p.p.s.a., bądź wprowadził modyfikacje w stosowaniu tych przepisów prawa.
Z treści art. 30b ust. 4 u.z.p.p.r. wynika, że na właściwe instytucje informujące wnioskodawcę o wynikach procedury odwoławczej został nałożony obowiązek pouczenia wnioskodawcy o możliwości wniesienia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Stosownie do treści art. 30c ust. 2 u.z.p.p.r., skarga jest wnoszona przez wnioskodawcę w terminie 14 dni licząc od dnia otrzymania informacji o negatywnym wyniku procedury odwoławczej przewidzianej w systemie realizacji programu operacyjnego, bezpośrednio do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego wraz z kompletną dokumentacją w sprawie, obejmującą wniosek o dofinansowanie wraz z informacją w przedmiocie oceny projektu, kopie wniesionych środków odwoławczych oraz informacji, o której mowa w art. 30b ust.
4. Ponadto z treści tego przepisu wynika, że skarga podlega opłacie sądowej. Poza sporem winna pozostawać okoliczność, że pouczenie, o którym wyżej mowa powinno być pełne i zawierać wszystkie informacje dotyczące terminu do wniesienia skargi, właściwości sądu administracyjnego, kompletności skargi oraz obowiązku uiszczenia opłaty sądowej.
Podkreślić natomiast należy, że sformułowane w skardze kasacyjnej zarzuty są całkowicie bezzasadne. Po pierwsze stwierdzić należy, że przepis art. 3 § 2 p.p.s.a. zawiera kilka jednostek redakcyjnych. Strona skarżąca nie wskazała, mimo istnienia takiego obowiązku, która z nich została naruszona. Ponadto przepis ten wskazuje, iż kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne polega na rozpoznawaniu skarg na wskazane w tym przepisie akty i czynności oraz na bezczynność. Określa on zatem przedmioty zaskarżenia, wyznacza zakres właściwości rzeczowej sądu administracyjnego, a tym samym zakres rzeczowy postępowania sądowoadministracyjnego (vide T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 41-42).
Sąd może zatem go naruszyć wykraczając poza wyznaczoną nim właściwość rzeczową (rozpoznając skargę na akt lub czynność nie poddane jego kognicji) bądź odmawiając merytorycznego rozpoznania sprawy leżącej w jego właściwości (poprzez uznanie skargi za niedopuszczalną - art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Nie może zaś mu uchybić dokonując tej kontroli, nawet gdy jej wynik i zastosowany środek nie odpowiadają prawu.
Nie zasługuje także na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 6 p.p.s.a. Stosownie do jego treści sąd administracyjny powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. Niewątpliwie zasada określona w art. 6 p.p.s.a. ma zapobiec nierówności stron w postępowaniu sądowoadministracyjnym, gdy tymczasem stanowisko strony wnoszącej skargę kasacyjną odnosi się do czynności podjętej przez organ przed uruchomieniem procedury sądowoadministracyjnej i nie wskazuje na czym miałoby polegać uchybienie Sądu I instancji przy realizacji wskazanej wyżej zasady.
Również nie jest zasadny zarzut wskazujący na naruszenie art. 151 p.p.s.a. Nie jest bowiem wystarczające do podważenia postanowienia Sądu I instancji powołanie wyłącznie art. 151 p.p.s.a. Przepis ten nie może bowiem stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej. Jest to przepis ogólny (blankietowy) i ta jego właściwość sprawia, że na stronę skarżącą, chcącą powołać się na zarzut naruszenia tejże regulacji, nałożona została powinność powiązania go z zarzutem naruszenia konkretnych przepisów, którym uchybił Sąd I instancji w toku rozpatrywania sprawy.
Jednocześnie należy wskazać, że o naruszeniu powołanego przepisu można mówić wówczas, gdy Sąd I instancji wadliwie stwierdzi, że nie doszło do naruszenia prawa materialnego, jak i gdy Sąd ten błędnie uzna, iż wytknięte naruszenie nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy. Z uwagi na to, że skarga kasacyjna nie zawiera żadnego zarzutu odnoszącego się do naruszenia prawa materialnego, a zgłoszone zarzuty naruszenia przepisów postępowania okazały się nietrafne należy uznać, że w niniejszej sprawie nie zachodzi żadna z wyżej opisanych okoliczności.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.