Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 11 marca 2005 r. sygn. akt II SA/Wa 1410/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę C. B. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wypowiedzenia skarżącemu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej.
Wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy.
Dyrektor Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego Ministerstwa Obrony Narodowej decyzją z dnia [...], na podstawie art. 78 ust. 2 pkt. 2 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 1997 r. Nr 10, poz. 55, ze zm.) i § 137 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 grudnia 1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 1997 r. Nr 7, poz. 38, ze zm.), wypowiedział kpt. C. B. stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej, z uwagi na zmniejszenie stanu etatowego jednostki wojskowej, w której oficer pełnił służbę, oraz brak możliwości wyznaczenia go na inne stanowisko służbowe.
Minister Obrony Narodowej, po rozpatrzeniu odwołania C. B., powyższą decyzję utrzymał w mocy. W uzasadnieniu podniósł, że na podstawie wykazu zmian nr PF 778/P5/Org z dnia 14 listopada 2001 r. do etatu nr [...] Wyższej Szkoły Oficerskiej [...], stan etatowy tej szkoły zmniejszył się o 117 stanowisk służbowych przewidzianych dla żołnierzy zawodowych. Skreślono w całości między innymi Wydział Planowania, w którym skarżący pełnił służbę, likwidując tym samym wszystkie stanowiska służbowe w tej komórce organizacyjnej. Utworzono nowy Wydział Planowania o innym numerze komórki organizacyjnej z nowymi stanowiskami służbowymi o zmienionych parametrach. Kpt. C. B. zaproponowano jedno z nich, tj. stanowisko młodszego specjalisty, zgodne z stopniem wojskowym oficera i jego wykształceniem.
Skarżący odmówił jednak przyjęcia tej oferty. W tej sytuacji, a ponadto z uwagi na zmiany organizacyjne Sił Zbrojnych i konieczność pozostawienia w służbie oficerów, którzy często nie posiadają nawet minimalnej wysługi emerytalnej a wyrażają gotowość pełnienia służby wojskowej na stanowiskach parametrach innych niż dotychczasowe, nie było możliwości wyznaczenia C. B. na inne stanowisko służbowe. Nie zaistniały zatem podstawy do zmiany przez organ odwoławczy decyzji o wypowiedzeniu mu stosunku służbowego.
Decyzję Ministra Obrony Narodowej C. B. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Oddalając tę skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że organy wojskowe nie naruszyły prawa i prawidłowo zastosowały przepis art. 78 ust. 2 pkt. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Wykazały bowiem, że stan etatowy jednostki, w której skarżący pełnił służbę, uległ znacznemu zmniejszeniu, a ponadto brak było możliwości wyznaczenia go na inne stanowisko służbowe. W ocenie Sądu, zgodnie z art. 35 ust. 1 cyt. ustawy, pełnienie przez żołnierza zawodowego służby na określonym stanowisku uzależnione jest nie od wolnego stanowiska, ale potrzeb Sił Zbrojnych. O tym czy istnieje taka potrzeba decyduje właściwy organ wojskowy a nie żołnierz.
Skargę kasacyjną od powołanego wyroku wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego C. B., reprezentowany przez adwokata K. Z. Zaskarżając wyrok w całości, wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów według norm przypisanych. Wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 78 ust. 2 pkt. 2 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, a ponadto naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, poprzez nieprzedstawienie w uzasadnieniu zarzutów podniesionych w skardze i nieustosunkowanie się do nich.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący przyznał, że został zmniejszony stan etatowy Wyższej Szkoły Oficerskiej [...], w której pełnił służbę. Jego zdaniem nie zostało natomiast zlikwidowane zajmowane przez niego stanowisko. Zmieniono jedynie nazwę stanowiska "starszy oficer" na "specjalista", pozostawiając dotychczasową specjalność wojskową i etat. Skarżący powinien być wyznaczony na zmienione stanowisko, zgodnie z § 62 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 grudnia 1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych, zwłaszcza że posiadał bardzo dobrą ocenę przydatności do służby. Skoro zajmowane przez skarżącego stanowisko służbowe nie uległo likwidacji i istniała możliwość wyznaczenia mu innego stanowiska, to nie zachodziły podstawy do wypowiedzenia mu stosunku służbowego na podstawie art. 78 ust. 2 pkt. 2 cyt. ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.
W ocenie C B niezgodne z rzeczywistym stanem są ponadto twierdzenia Ministra Obrony Narodowej, iż Wyższej Szkole Oficerskiej im. [...] nie było wolnych stanowisk, na które skarżący mógł być zatrudniony. Dokładna analiza stanowisk w tej szkole doprowadziłaby do wniosku, że były stanowiska odpowiadające spełnianym przez niego wymaganiom.
Organ nie wykazał również, w jaki sposób i gdzie szukano odpowiednich dla skarżącego miejsc pracy. Twierdzenia strony przeciwnej w tym zakresie są gołosłowne i nie zostały należycie udokumentowane i udowodnione.
C. B. zarzucił ponadto, że Sąd I instancji pominął szereg istotnych okoliczności, a mianowicie fakt sfałszowania wniosku, potwierdzony wyrokiem Wojskowego Sądu Okręgowego w Warszawie, jak również fakt wyrażenia zgody na objęcie stanowiska, zaproponowanego mu przez specjalną komisję działającą w imieniu Komendanta WSO. W uzasadnieniu wyroku WSA w Warszawie pominął również zarzuty podniesione przez skarżącego w skardze i nie ustosunkował się do przedstawionych tam argumentów, skupiając się jedynie na wykazaniu zasadności zastosowania wobec C. B. art. 78 ust. 2 pkt. 2 ustawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Skarga kasacyjna jest znacznie sformalizowanym środkiem zaskarżenia, którego sporządzenie obwarowane jest tzw. przymusem adwokacko-radcowskim (art. 175 § 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm. - dalej ustawa P.p.s.a.]). Wymóg ten opiera się na założeniu, że powierzenie powyższej czynności wykwalifikowanym prawnikom zapewni skardze odpowiedni poziom merytoryczny i formalny.
Podstawą skargi kasacyjnej z art. 174 pkt. 2 ustawy P.p.s.a. jest naruszenie przez sąd I instancji przepisów postępowania w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W jej ramach skarżący musi bezwzględnie powołać konkretne przepisy procesowe, którym uchybił sąd, uzasadnić ich naruszenie i wykazać, że uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Chodzi tu przy tym o przepisy powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sadami.administracyjnymi, gdyż one regulują zasady postępowania sądowoadministracyjnego. Przy skorzystaniu w skardze kasacyjnej z podstawy określonej w art. 174 pkt. 1 sąd bada czy wskazane przepisy prawa materialnego zostały naruszone przez błędną wykładnie lub niewłaściwe zastosowanie.
Naczelny Sąd Administracyjny związany jest podstawami skargi kasacyjnej, gdyż stosownie do regulacji art. 183 § 1 ustawy P.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania. Oznacza to, że niedopuszczalne jest uzupełnianie czy korygowanie skargi kasacyjnej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten nie może też z własnej inicjatywy podjąć żadnych badań w celu ustalenia innych - poza przedstawionymi w skardze kasacyjnej - wad zaskarżonego orzeczenia czy postępowania przed sądem I instancji. Musi ograniczyć się do wyłącznie do weryfikacji zarzutów sformułowanych przez wnoszącego skargę kasacyjną.
Skarga kasacyjna wniesiona w rozpoznawanej sprawie nie w pełni odpowiada wskazanym wyżej wymogom. Skarżący powołuje w niej podstawę określoną w art. 174 pkt. 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi, zarzucając Sądowi I instancji błędne uzasadnienie wyroku oraz niewłaściwe ustalenia faktyczne. W petitum skargi kasacyjnej oraz w jej uzasadnieniu nie wskazuje natomiast żadnego przepisu ustawy P.p.s.a., który, jego zdaniem, w powyższy sposób naruszył Sąd I instancji. Podobnie nietrafny jest podniesiony w ramach omawianej podstawy kasacyjnej zarzut naruszenia § 62 regulaminu organizacyjnego Ministerstwa Obrony Narodowej i to niezależnie od tego, iż został on doprecyzowany nie w samej skardze kasacyjnej, lecz dopiero na rozprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie mógł naruszyć tego przepisu, gdyż go nie stosował. Przepis ten dotyczy organów wojskowych, nie reguluje zaś postępowania przed sadami administracyjnymi.
Nieskuteczność zarzutów naruszenia prawa procesowego oznacza, że przy ocenie zarzutów z zakresu prawa materialnego miarodajny jest stan faktyczny przyjęty przez sąd I instancji. Próba zwalczania ustaleń faktycznych tkwiących u podstaw zaskarżonego wyroku nie może nastąpić przez zarzut naruszenia prawa materialnego. Może być skuteczna wyłącznie w ramach podstawy określonej w art. 174 pkt. 2 P.p.s.a., a zatem przez sformułowanie, o czym była już mowa, zarzutu naruszenia konkretnych przepisów regulujących postępowanie sądowoadministracyjne.
Przechodząc do zarzutu naruszenia prawa materialnego, zauważyć należy, iż strona skarżąca nie precyzuje na czym polega błędna wykładnia art. 78 ust. 2 pkt. 2 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, a jedynie przedstawia uzasadnienie związane z zarzutem niewłaściwego zastosowania tego przepisu. Zarzut ten nie zawiera usprawiedliwionej podstawy. Zgodnie z art. 78 ust. 2 pkt. 2 cyt. ustawy, dokonanie wypowiedzenia stosunku służbowego żołnierzowi zawodowemu może nastąpić, jeżeli jednostka wojskowa, w której żołnierz zawodowy pełnił służbę wojskową, podlega rozformowaniu lub zmniejszył się jej stan etatowy a brak jest możliwości wyznaczenia żołnierza zawodowego na inne stanowisko służbowe. Przepis ten, wbrew zarzutom skarżącego, nie uzależnia dopuszczalności wypowiedzenia stosunku służbowego od likwidacji konkretnego stanowiska służbowego. Wystarczające jest bowiem "zmniejszenie stanu etatowego" jednostki wojskowej, w której żołnierz pełni służbę wojskową.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawidłowo uznał, że przesłanka ta została spełniona, skoro w Wyższej Szkole Oficerskiej [...], w której C. B. pełnił służbę, zmniejszono stan etatowy o 117 stanowisk przeznaczonych dla żołnierzy zawodowych. Wynika to z wykazu zmian nr PF 778/P5/Org z dnia 14 listopada 2001 r. do etatu nr [...]. Faktu i zasadności tych zmian nie kwestionował też sam skarżący.
Prawidłowo Sąd I instancji ocenił, że zaistniała również druga z przesłanek przewidzianych w omawianym przepisie. Niewadliwie bowiem ustalono, że brak było możliwości wyznaczenia skarżącego na inne stanowisko służbowe, zwłaszcza w sytuacji powszechnie znanej restrukturyzacji Sił Zbrojnych, pociągającej za sobą znaczne zmniejszenie ich stanu osobowego. Brak możliwości wyznaczenia C. B. na inne stanowisko potwierdzają działania podjęte w Departamencie Kadr i Szkolnictwa Wojskowego MON.
Nie bez znaczenia w tym zakresie jest fakt, że skarżącemu zaproponowano nowe stanowisko, wprawdzie niższe od dotychczasowego, ale jednak zgodne z posiadanym stopniem wojskowym i kwalifikacjami (poprzednio C. B. w stopniu kapitana zajmował stanowisko w stopniu majora).
Wymieniony oferty tej jednak nie przyjął. Nieistotny jest natomiast zarzut, że w późniejszym okresie komisja powołana przez Komendanta WSO wskazała skarżącemu inne stanowisko, na które mógłby być wyznaczony i on propozycją tą był zainteresowany. Kwestia podjęcia służby na określonym stanowisku uzależniona jest od zgody właściwego w sprawach osobowych organu wojskowego. Komendant WSO, jak stwierdził pełnomocnik Ministra Obrony Narodowej na rozprawie, takich uprawnień nie posiadał. Jakiekolwiek rozmowy prowadzone w imieniu tego Komendanta nie mogły zatem wywołać skutku prawnego w postaci obowiązku wyznaczenia skarżącego na rozważane w tym czasie stanowisko służbowe. Ponadto wyznaczenie na stanowisko służbowe uzależnione jest od potrzeb Sił Zbrojnych, a nie istnienia w dniu dokonanego wypowiedzenia wolnych, w ocenie żołnierza, stanowisk służbowych.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że podniesiony przez skarżącego zarzut naruszenia prawa materialnego jest nietrafny, zaś zarzut naruszenia przepisów prawa procesowego nieskuteczny. Dlatego orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.