Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 9 marca 2011 r., sygn. akt III SA/Kr 445/10 oddalił skargę M.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 12 lutego 2010 r. nr [...]w przedmiocie umorzenia postępowania oraz przyznał na rzecz adwokata Łukasza Gładki kwotę 240,00 złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług.
Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że decyzją z dnia 12 lutego 2010 r. nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie - k.p.a.) oraz art. 8 i art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728 z późn. zm., zwanej dalej ustawą o pomocy społecznej utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Krakowa z 6 października 2009 r., znak: [...], umarzającą postępowanie w sprawie przyznania M.P. zasiłku celowego na wykonanie ekspertyzy mikologicznej.
W uzasadnieniu tej decyzji, działające jako organ odwoławczy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wskazało, że w dniu 6 sierpnia 2009 r. oraz w dniu 11 sierpnia 2009 r. wpłynęły do organu I instancji pisma M.P., w których zażądał przyznania mu pomocy finansowej na wykonanie ekspertyzy mikologicznej, a więc przyznania mu takiej samej formy pomocy przez organy pomocy społecznej, jakiej domagał się we "wniosku do wielokrotnego zastosowania" z 15 października 2007 r.
Organ I instancji - Prezydent Miasta Krakowa - w motywach decyzji orzekającej o umorzeniu postępowania w sprawie przyznania Mieczysławowi Pietruszce zasiłku celowego na wykonanie ekspertyzy mikologicznej, podniósł, że przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykazało, iż nie nastąpiły zmiany stanu faktycznego i prawnego w stosunku do roku 2007, które by uzasadniały potraktowanie wniosku z 15 października 2007 r. jako nowej sprawy w stosunku do tej, która w tym samym przedmiocie zakończyła się decyzją z 2 kwietnia 2007 r., znak: [...], odmawiającą przyznania zasiłku celowego na wykonanie tej ekspertyzy, utrzymaną następnie w mocy decyzją
Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z 12 lipca 2007 r., Niniejsze postępowanie stało się, zatem bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 k.p.a. z uwagi na brak podstaw faktycznych i prawnych do jej merytorycznego rozpatrzenia.
Z powyższą decyzją nie zgodził się M.P. i złożył od niej odwołanie, w którym zakwestionował ustalenia stanu faktycznego i wniósł o przyznanie mu pomocy z uwagi na swoją ciężką sytuację zdrowotną i finansową.
Kolegium, po zapoznaniu się z zebranym materiałem dowodowym, stwierdziło, że decyzja organu I instancji jest prawidłowa.
Wskazało, że w myśl art. 39 ustawy o pomocy społecznej w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy z pomocy społecznej. Podkreśliło, że podstawową zasadę udzielania pomocy formułuje art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, stanowiąc, iż prawo do świadczeń z pomocy społecznej przysługuje osobom, które nie mają żadnych źródeł utrzymania lub osobom, których dochód na osobę w rodzinie nie przekracza ustawowego kryterium dochodowego, określonego w tej ustawie przy jednoczesnym zaistnieniu co najmniej jednej z okoliczności wymienionych w art. 7 pkt 2 - 15 ustawy o pomocy społecznej.
Jeżeli ponownie przeprowadzone postępowanie w tej sprawie wykazało, że nie zmienił się stan faktyczny i prawny w stosunku do sprawy już rozstrzygniętej decyzjami w obu instancjach, odmawiającymi przyznania wnioskowanej pomocy, to rację ma organ I instancji, iż postępowanie niniejsze stało się bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 k.p.a. Brak jest, bowiem, któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę co do istoty, a jedynie umorzyć to postępowanie.
Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z 12 lutego 2010 r. nr [...], do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł M.P..
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W uzasadnieniu podał, iż w świetle ustaleń doktryny procesu administracyjnego oraz orzecznictwa sądowego przedmiot postępowania istnieje, jeśli zostaną spełnione łącznie następujące warunki:
- a) w sprawie działa organ administracji publicznej,
- b) organ ten jest właściwy do podjęcia rozstrzygnięcia w tej sprawie,
- c) sprawa ma indywidualny charakter,
- d) Sygn. akt I OSK 1292/11 3
- d) rozstrzyganie o niej następuje w formie decyzji administracyjnej,
- e) w przepisach materialnego prawa administracyjnego zawarta jest norma kompetencyjna upoważniająca organ do podjęcia takiego rozstrzygnięcia,
- f) nie zapadło ostateczne rozstrzygnięcie,
- g) zrealizowany został pewien stan faktyczny odpowiadający generalnie hipotezie określonej w normie zawierającej normę kompetencyjną,
- h) istnieje legitymowany podmiot,
- i) podmiot ten zgłosił inicjatywę składając wniosek (G. Łaszczyca, A. Matan. Umorzenie ogólnego postępowania administracyjnego. Zakamycze 2002, s, 33 - 34).
Mając powyższe na uwadze Sąd I instancji stwierdził, że stanowisko organów, wyrażone w kontrolowanych decyzjach obu instancji jest trafne i zgodne z prawem.
Wskazał, że skoro w rozpatrywanej sprawie, jak i rozstrzygniętej decyzją z 2 kwietnia 2007 r., znak: [...], utrzymaną w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z 12 lipca 2007 r., istnieje ten sam wnioskodawca, ten sam organ administracji, ten sam stan faktyczny, ten sam przedmiot wynikający z przepisów materialnego prawa administracyjnego -ustawy o pomocy społecznej - to istnieje tożsamość niniejszej sprawy z ostatecznie rozstrzygniętą wskazanymi decyzjami. Powoduje to niemożność ponownego orzekania w tej samej materii - udzielenia pomocy finansowej na wykonanie ekspertyzy mikologicznej. Aby niniejsze postępowanie z ponownego wniosku skarżącego (zgłoszonego w pismach, które wpłynęły do organu 6 sierpnia 2009 r. oraz w dniu 11 sierpnia 2009 r.) mogło się toczyć, sprawa musi mieć charakter "otwarty", a więc nie może być rozstrzygnięta orzeczeniem ostatecznym.
Rację mają wobec tego organy obu instancji podnosząc, że niniejsze postępowanie jest bezprzedmiotowe i jako takie powinno ulec umorzeniu na podstawie art. 105 k.p.a.
Sąd podkreślił, iż w tym stanie rzeczy nieuzasadnione są zarzuty skargi, podtrzymane przez pełnomocnika skarżącego z urzędu. Wbrew, bowiem twierdzeniom skargi niniejsze postępowanie, jak i uprzednie, zakończone decyzjami ostatecznymi, dotyczyło innej materii, niż to wskazuje skarżący, a mianowicie kwestii, co wymaga powtórnego podkreślenia., udzielenia skarżącemu ewentualnej pomocy na wykonanie ekspertyzy mikologicznej, a nie kwestii związanej z potrzebą mieszkaniową, a ściśle rzecz ujmując, kwestii dotyczącej doprowadzenia mieszkania do stanu umożliwiającego bezpieczne w nim zamieszkiwanie. Istotnie obie kwestie
Sygn. akt I OSK 1292/11 4 są ze sobą związane, przez to, że dotyczą mieszkania skarżącego, to nie mniej jednak, są różne od siebie i kwestia wsparcia finansowego na wykonanie ekspertyzy mikologicznej bezsprzecznie nie mieści się w pojęciu podstawowej potrzeby bytowej, o której mowa w art. art. 39 ustawy o pomocy społecznej, choćby przez to, że nie wpływa ona w żaden sposób na poprawę warunków mieszkaniowych (nie chodzi tu o podniesienie standardu mieszkania), lecz stwierdza jedynie pewne fakty.
Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 9 marca 2011 r. wniósł M.P. zaskarżając powyższy wyrok w części, tj. w zakresie, w którym Wojewódzki Sąd Administracyjny skargi oddalił i zarzucając:
- 1. naruszenie prawa materialnego, tj.:
- - art. 2 ust. 1, 3 ust. 1 oraz art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i błędną wykładnię skutkujące odmową przyznania skarżącemu zasiłku celowego na wykonanie ekspertyzy mykologicznej, jako nie mieszczącej się w pojęciu podstawowej potrzeby bytowej;
- 2. naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, tj.:
* art. 145 § 1 pkt 1 lit a) P.p.s.a., poprzez usankcjonowanie przez Sąd I instancji decyzji wydanych z naruszeniem prawa materialnego, w szczególności z naruszeniem powyżej powołanych przepisów ustawy o pomocy społecznej,
* art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a., poprzez brak uchylenia przez Wojewódzki Sąd
Administracyjny zaskarżonych decyzji, mimo wydania przez organ I i II instancji decyzji z naruszeniem przepisów postępowania, które miały wpływ na rozstrzygnięcie spraw skarżącego, w szczególności wobec naruszenia przez te organy:
art. 7 i 77 Kpa, poprzez nieprawidłowe wyjaśnienie stanu faktycznego w postępowaniu administracyjnym i w konsekwencji nieprawidłowe przyjęcie, że nie zaszła zmiana stanu faktycznego w odniesieniu do sprawy zakończonej decyzją
Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 2 kwietnia 2007 r. (znak:
[...]) odmawiającą przyznania zasiłku celowego na wykonanie ekspertyzy mikologicznej, utrzymanej w mocy decyzją Samorządowego
Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 12 lipca 2007 roku, art. 105 § 1 Kpa, poprzez umorzenie postępowania wywołanego wnioskiem skarżącego, mimo że postępowanie to nie stało się bezprzedmiotowe.
Z uwagi na powyższe skarżący wniósł o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz przyznanie na rzecz pełnomocnika z urzędu kosztów zastępstwa procesowego.
W uzasadnieniu wskazano, iż art. 39 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej jedynie przykładowo wymienia katalog potrzeb, na które może zostać przyznany zasiłek celowy. Należy także zwrócić uwagę, iż zgodnie z treścią art. 3 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej celem pomocy społecznej jest umożliwienie życia w warunkach odpowiadających godności człowieka.
W sytuacji zatem, gdy Wojewódzki Sąd Administracyjny nie kwestionuje okoliczności, iż w mieszkaniu Skarżącego znajdują się szczepy grzybów pleśniowych, a jednocześnie wykonanie aktualnej opinii w tym przedmiocie stało się konieczne wobec upływu wielu lat od orzeczenia Technicznego Mykologiczno -Budowlanego Zakładu Badawczo-Projektowego MYCOPOL-RMG z maja 2000 r., brak jest jakiegokolwiek uzasadnienia do stwierdzenia, iż chęć uzyskania środków na wykonanie przedmiotowych badań nie mieści się w pojęciu "niezbędnej -potrzeby życiowej", o której mowa w art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Badania te konieczne są celem podjęcia dalszych działań zmierzających do przystosowania lokalu mieszkalnego Skarżącego do warunków, które wypełniać będą przesłankę "życia w warunkach odpowiadających godności człowieka" (art. 3 ust.1 ustawy o pomocy społecznej).
Odnosząc się natomiast do wskazanych powyżej zarzutów naruszenia prawa procesowego, podkreślono, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w szczególności nie dostrzegł naruszenia przez organy administracyjne art. 7 i 77 Kpa, które to naruszenie skutkowało błędnym przyjęciem, iż stan faktyczny niniejszej sprawy nie uległ zmianie w stosunku do sprawy uprzednio już zakończonej decyzją Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 2 kwietnia 2007 r., utrzymaną w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 12 lipca 2007 r.
Już tylko mając na uwadze upływ dwóch lat miedzy złożeniem jednego i drugiego wniosku skarżącego uznać należy bezsprzecznie, iż zmiana tegoż stanu faktycznego nastąpiła. Nie sposób bowiem pominąć okoliczności, iż upływ kolejnych dwóch lat od dnia wydania posiadanego przez skarżącego orzeczenia Techniczno-Mykologicznego z maja 2000 r. jest wystarczającą przesłanką do stwierdzenia, iż nastąpiła zmiana stanu faktycznego, która uniemożliwia umorzenie postępowanie wobec jego bezprzedmiotowości.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Skarga kasacyjna nie jest uzasadniona, zarówno w zakresie powołanych w niej zarzutów naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania, jak i zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego.
Te ostatnie nie mogły odnieść zamierzonego skutku, ponieważ Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oceniając decyzję wydaną na podstawie art. 105 § 1 Kpa przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie nie stosował art. 2 ust. 1 i ust. 3 oraz art. 39 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr. 175, poz. 1362 ze zm. z 2009r.). Kontrola Sądu dotyczyła wyłącznie prawidłowości zastosowania przez organ instytucji umorzenia postępowania administracyjnego, nie zaś kwestii materialnych związanych z prawem skarżącego do zasiłku celowego z pomocy społecznej.
Zgodnie z art. 105 § 1 Kpa gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Bezprzedmiotowość postępowania oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego skutkującego tym, że nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Jest to orzeczenie formalne, kończące postępowanie bez jej merytorycznego rozstrzygnięcia. W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że przesłanka bezprzedmiotowości występuje, gdy brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy w ogóle bądź nie było podstaw do jej rozpoznania w drodze postępowania administracyjnego.
Warunkiem uznania postępowania za bezprzedmiotowe jest jednoznaczne ustalenie przez organ administracyjny braku istnienia podstaw do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia w danej sprawie.
Z bezprzedmiotowością postępowania (art. 105 k.p.a.) mamy więc do czynienia wówczas, gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy.
Ma rację Sąd I instancji twierdząc, że koniecznym warunkiem uznania iż przedmiot postępowania administracyjnego istnieje jest m. in. ustalenie, że nie zostało w sprawie podjęte ostateczne rozstrzygnięcie. " Sprawa administracyjna musi mieć bowiem charakter "otwarty" w tym znaczeniu, że nie może być rozstrzygnięta
Sygn. akt I OSK 1292/11 7 orzeczeniem ostatecznym (res iudicata). Dopóki orzeczenie rozstrzygające w sposób ostateczny daną sprawę funkcjonuje w obrocie prawnym, kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii jest w oczywisty sposób bezprzedmiotowe Dopiero bowiem eliminacja z obrotu prawnego w trybie prawem przewidzianym takiego rozstrzygnięcia otworzyłaby możliwość ponownego rozstrzygnięcia tej samej sprawy" (wyr. NSA z dnia 19 czerwca 2000 r I SA/Ka 2247/98 niepublikowany).
W rozpoznawanej sprawie w obrocie prawnym pozostaje decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 12 lipca 2007r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 2 kwietnia 2007r. o odmowie przyznania skarżącemu zasiłku celowego na wykonanie ekspertyzy mikologicznej. Przedmiot sprawy rozstrzygniętej w/wym decyzją jest tożsamy ze sprawą zainicjowaną wnioskami skarżącego z dnia 6 sierpnia 2009r. oraz 11 sierpnia 2009r., która właśnie została załatwiona poprzez umorzenie postępowania.
W świetle przedstawionych wcześniej wywodów oddalając skargę na decyzję o umorzeniu postępowania Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie nie naruszył art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a oraz lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dz. U. Nr. 153, poz. 1270 ze zm.).
Dla oceny tej pozostają bez znaczenia argumenty skargi kasacyjnej związane z upływem czasu pomiędzy wcześniej składanymi wnioskami o przyznanie zasiłku na wykonanie ekspertyzy, a wnioskami składanymi obecnie. Nie jest również istotna data wydania orzeczenia przez Budowlany Zakład Badawczo - Projektowy MYCOPOL - RMG. Okoliczności na jakie powołuje się pełnomocnik skarżącego nie zmieniają faktu, iż sprawa administracyjna dotycząca przyznania skarżącemu zasiłku celowego na wykonanie ekspertyzy mikologicznej została już rozstrzygnięta decyzją z dnia 12 lipca 2007r.
W tej sytuacji zarzuty skargi kasacyjnej związane z naruszeniem zaskarżonym wyrokiem art. 7 i art. 77 Kpa poprzez nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy nie są trafne.
Odnoszenie się natomiast do kwestii dotyczących oceny, czy wspomniana ekspertyza mieści się w pojęciu potrzeby bytowej w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej, z uwagi na charakter rozstrzygnięcia poddanego kontroli Sądu I instancji nie jest celowe.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 Ppsa orzekł jak w sentencji.
Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 P.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną należne od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 P.p.s.a. Stosownie do § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) pełnomocnik skarżącego powinien złożyć wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu oświadczenie, o jakim mowa w tym przepisie.