Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 23 lutego 2012 r., sygn. akt III SA/Gd 522/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę D. R. na postanowienie Pomorskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w Gdańsku z dnia [...] października 2011 r., nr [...], którym odmówiono stronie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Komendanta Powiatowego Państwowej Służby Pożarnej w Wejherowie z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...].
W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał następujący stan faktyczny i prawny:
Decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. Komendant Powiatowy PSP w Wejherowie przeniósł D. R. do pełnienia obowiązków służbowych w Jednostce Ratowniczo – Gaśniczej [...].
Odwołanie od powyższej decyzji wniósł D. R., reprezentowany przez radcę prawnego, domagając się jednocześnie przywrócenia terminu do wniesienia środka zaskarżenia. Skarżący podkreślił, iż decyzja o przeniesieniu nie zawierała pouczenia o prawie do wniesienia odwołania, co spowodowało, iż strona nie wniosła środka zaskarżenia w terminie.
Postanowieniem z dnia [...] października 2011 r. Komendant Wojewódzki PSP odmówił przywrócenia uchybionego terminu. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, iż pismo z dnia [...] czerwca 2011 r., którym przeniesiono skarżącego do służby, jest w istocie decyzją administracyjną, a z uwagi na brak daty odbioru tego pisma przez stronę za datę doręczenia jej skarżącemu przyjąć należało dzień 17 czerwca 2011 r., kiedy sporządzone zostało odwołanie. Brak informacji o tym, iż pismo z dnia [...] czerwca 2011 r. jest decyzją oraz brak właściwego pouczenia dawał podstawę do przyjęcia, iż w sprawie zastosowanie znajduje art. 112 K.p.a., a wystąpienie z wnioskiem o przywrócenie terminu było prawidłowe. Jednak wniosek ten złożony został po upływie siedmiodniowego terminu. Zdaniem organu wniosek o przywrócenie terminu winien być złożony najdalej w dniu 24 czerwca 2011 r., a tymczasem przesyłka zawierająca odwołanie strony i przedmiotowy wniosek nadana została w dniu 11 sierpnia 2011 r.
Skargę na powyższe postanowienie wniósł D. R., zastępowany przez radcę prawnego. Skarżący podkreślił, iż pismo informujące go o przeniesieniu nie zawierało wszystkich elementów niezbędnych dla ważności decyzji administracyjnej. O otrzymaniu tego pisma poinformował swojego pełnomocnika w dniu 27 lipca 2011 r., a ten w dniu 4 sierpnia poinformował stronę o konieczności wniesienia odwołania, które złożone zostało – wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu – w dniu 11 sierpnia 2011 r. Skarżący podniósł też, iż błędnym było przyjęcie, iż termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu rozpoczął swój bieg w dniu 17 czerwca 2011 r. Data ta zamieszczona została na odwołaniu wskutek omyłki pisarskiej, co łatwo można zweryfikować poprzez porównanie z datą udzielenia pełnomocnictwa. Ponadto organ odwoławczy winien był z urzędu uwzględnić nieważność decyzji organu I instancji.
W odpowiedzi na skargę Pomorski Komendant Wojewódzki KSP wniósł o jej oddalenie. Organ wskazał, że nawet jeśli przyjąć, że przyczyna uchybienia terminu ustała w dniu podpisania pełnomocnictwa, to jest 27 lipca 2011 r., to i tak złożenie tego wniosku w dniu 11 sierpnia 2011 r. było spóźnione.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał, iż wniesiona w sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Sąd wskazał, iż niewątpliwie błędnym było nieoznaczenie pisma Komendanta Powiatowego PSP z dnia [...] czerwca 2011 r. jako decyzji oraz niezamieszczenie w nim właściwego pouczenia co do sposobu i terminu odwołania. Jednakże Sąd nie zgodził się z poglądem, jakoby strona – w sytuacji gdy decyzja pozbawiona była pouczenia – zwolniona była z obowiązku żądania przywrócenia terminu do złożenia środka zaskarżenia. Z art. 112 K.p.a. wynika jedynie, iż zastosowanie się przez stronę do błędnego pouczenia nie może jej szkodzić. Błędne pouczenie, lub jego brak, nie zwalnia jednak od obowiązku zastosowania art. 58 § 2 K.p.a., z wszelkimi obwarowaniami zawartymi w tym przepisie, a zatem wniosek o przywrócenie terminu złożony być winien najdalej w terminie siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał także, iż gdyby nawet przyjąć za prawdziwe twierdzenie pełnomocnika strony, iż data 17 czerwca 2011 r. została umieszczona na odwołaniu przez omyłkę, to i tak wniosek o przywrócenie terminu był spóźniony. W aktach sprawy znajduje się bowiem kopia pełnomocnictwa z dnia 27 lipca 2011 r., potwierdzona za zgodność z oryginałem w dniu 1 sierpnia 2011 r. Zdaniem Sądu w tym dniu, a nie w dniu 2 sierpnia, pełnomocnik skarżącego otrzymał dokumenty przesłane przez stronę i od tego też dnia rozpoczął swój bieg siedmiodniowy termin do wystąpienia z żądaniem przywrócenia terminu do złożenia odwołania. Wniosek ten złożony został jednak w dniu 11 sierpnia 2011 r., a więc po upływie terminu z art. 58 § 2 K.p.a. W ocenie Sądu powodowało to konieczność oddalenia skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej ustawą P.p.s.a.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego, reprezentowany przez radcę prawnego, domagając się uchylenia wyroku oraz postanowienia organu II instancji i przekazania sprawy termu organowi do ponownego rozstrzygnięcia, ewentualnie przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Skarga kasacyjna oparta została o obie podstawy z art. 174 ustawy P.p.s.a., a zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:
- I. przepisów postępowania:
- 1. art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 112 K.p.a., przejawiające się w tym, że Sąd w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie, mimo że organ orzekający wydał postanowienie, na skutek którego strona poniosła negatywne skutki braku pouczenia o prawie i sposobie zaskarżenia otrzymanej decyzji administracyjnej,
- 2. art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w związku z art. 7,12, 75 § 1 i § 2 oraz 77 § 1 K.p.a. przejawiające się w tym, że Sąd w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie, mimo że organ orzekający naruszył zasady gromadzenia i oceny materiału dowodowego i pominął twierdzenie strony dotyczące daty, w której strona dowiedziała się o konieczności wniesienia odwołania od decyzji.
- II. przepisów prawa materialnego:
- 1. art. 112 K.p.a. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że brak pouczenia strony o prawie do wniesienia odwołania od decyzji, uzasadnia konieczność złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, podczas gdy żaden termin nie został stronie określony.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor podkreślił, iż nie zgadza się ze sposobem interpretacji art. 112 K.p.a. zaprezentowanym przez Sąd I instancji. W jego ocenie błędne pouczenie strony co do sposobu i terminu wniesienia środka zaskarżenia, bądź nie pouczenie jej w tym zakresie w ogóle, oznacza, że winna być ona zwolniona od obowiązku złożenia wniosku o jakim mowa w art. 58 K.p.a. Przyjęcie, że strona winna jednak z takim wnioskiem wystąpić prowadzi do sytuacji, w której skrócony zostaje okres na przygotowanie i wniesienie środka zaskarżenia, z czternastu do siedmiu dni. Oznacza to, że wbrew art. 112 K.p.a. zachodzi sytuacja, w której strona ponosi negatywne skutki wadliwego pouczenia jej przez organ.
Ponadto pełnomocnik skarżącego podkreślił, iż organ odwoławczy naruszył zasady dotyczące ustalenia stanu faktycznego i oceny dowodów. Zarówno organ jak i Sąd I instancji pominęły okoliczność, iż strona o konieczności wniesienia odwołania dowiedziała się w dniu 4 sierpnia 2011 r., koncentrując się zamiast tego na kwestii daty odwołania czy udzielenia pełnomocnictwa.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Pomorski Komendant Wojewódzki PSP w Gdańsku wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Wniesiona w przedmiotowej sprawie skarga kasacyjna pozbawiona jest usprawiedliwionych podstaw.
Na wstępie zauważyć należy, iż przepis art. 183 § 1 ustawy P.p.s.a. stanowi, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 – 6 ustawy P.p.s.a., należało zatem odnieść się do zasadniczych zarzutów stanowiących istotę podstaw kasacji.
Rozpoznając zarzuty postawione orzeczeniu Sądu I instancji, Naczelny Sąd Administracyjny uznał je za nieusprawiedliwione.
Nie znajduje uzasadnienia zarzut naruszenia art. 112 K.p.a., który stanowi, że błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia. Przepis ten ma za zadanie zabezpieczać stronę między innymi przed błędami popełnionymi przez organ administracji i skutkami naruszenia przez niego wymogów przewidzianych w art.107 § 1 K.p.a., z którego wynika, że pouczenie strony o przysługujących jej środkach prawnych jest jednym z obligatoryjnych elementów każdej decyzji administracyjnej. Jakkolwiek ochrona udzielana na podstawie art. 112 K.p.a. jest dość szeroka, ale nie ma ona jednak charakteru absolutnego. Błędna informacja, lub jak w niniejszej sprawie brak pouczenia co do sposobu i terminu złożenia przysługujących środków prawnych nie może wprawdzie powodować dla strony negatywnych dla niej konsekwencji, ale też nie może też dawać stronie żadnych specjalnych uprawnień.
Wbrew twierdzeniom wyrażonym w skardze kasacyjnej mylne informacje organu co do przysługujących stronie środków prawnych nie wpływają na bieg terminu do wniesienia takich środków, a już na pewno nie oznaczają, że termin do złożenia stosownych środków zaskarżenia nie rozpoczyna w ogóle biegu.
W orzecznictwie ustalony został pogląd, że w przypadku, gdy organ błędnie objaśnił stronie, że nie przysługuje jej odwołanie, skarga lub powództwo, a strona dowiedziała się o rzeczywistym stanie prawnym już po upływie ustawowego terminu do dokonania takich czynności procesowych, wówczas okoliczność błędnego pouczenia może jedynie stanowić podstawę do przywrócenia terminu (tak chociażby wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 grudnia 2005 r., sygn. akt I OSK 271/05). Warunkiem przywrócenia uchybionego terminu jest jednak złożenie wniosku w trybie art. 58 § 2 K.p.a. Zgodnie z tym przepisem wniosek o przywrócenie terminu należy złożyć w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. W sprawie niniejszej początkową datą tego terminu był dzień, w którym profesjonalny pełnomocnik, działający w imieniu skarżącego, miał realną możliwość podjęcia czynności, a nie – jak chciałby tego skarżący kasacyjnie– dzień, w którym dowiedział się od swego pełnomocnika, że skierowane do niego pismo jest w istocie decyzją, od której przysługuje odwołanie.
Jak prawidłowo ustalił to Sąd I instancji datą taką był najdalej dzień 1 sierpnia 2011 r., w którym to dniu potwierdzone zostało pełnomocnictwo udzielone radcy prawnemu przez D. R.. Zasadnym było zatem uznanie przez organ odwoławczy jak i przez Sąd I instancji, iż wniosek o przywrócenie terminu złożony w dniu 11 sierpnia 2011 r. był spóźniony, wniesiono go bowiem po upływie siedmiodniowego terminu, o jakim mowa w art. 58 § 2 K.p.a.
Nadmienić jedynie można, iż sytuacja, gdy strona zwolniona jest od obowiązku złożenia wniosku o przywrócenie terminu zachodzi jedynie wówczas, gdy błędne pouczenie polegało na wskazaniu stronie innego (dłuższego) terminu niż ustawa wyznacza dla danego środka zaskarżenia. Tylko wówczas wniesienie środka prawnego po terminie należy uznać za skuteczne z mocy samego art.112 K.p.a., bez konieczności przywracania terminu. Do takiej też sytuacji nawiązywały fragmenty z piśmiennictwa, dotyczące tej problematyki, przywołane przez autora skargi kasacyjnej.
Nie można w takiej sytuacji zgodzić się również z zarzutami naruszenia przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które podniesione zostały w skardze kasacyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonał bowiem prawidłowej oceny działań podejmowanych przez organy administracji, a oddalenie skargi było słuszne i zasadne.
Mając na uwadze powyższe i uznając zaskarżony wyrok za zgodny z prawem, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 184 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.