Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 11 września 2008 r., sygn. akt IV SA/Wa 935/08, oddalił skargę D. K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2008 r., nr [...], w przedmiocie wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2004 r., utrzymującą w mocy decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia [...] grudnia 2002 r. stwierdzającą, że nieruchomość ziemska o powierzchni [...] ha położona w B., gmina S., stanowiąca współwłasność F. F. i L. F. podlegała pod działanie art. 2 ust 1 lit "e" dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.
D. K. wniosła skargę kasacyjną od powyższego wyroku wraz z wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu tego wniosku wskazała, że "zbycie nieruchomości których dotyczy sprawa może - z oczywistych względów - narazić skarżącą na niepowetowane straty finansowe. Jest to również zgodne z zasadami współżycia społecznego".
Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 18 lutego 2009 r., sygn. akt I OSK 140/09, na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), oddalił wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wskazując, że instytucja wstrzymania wykonania aktów administracyjnych w oparciu o powołany przepis dotyczy tylko aktów, które nadają się do dobrowolnego lub przymusowego wykonania. Wstrzymanie wykonania decyzji dotyczy więc jedynie sytuacji, gdy zaskarżony akt wywołuje skutki materialnoprawne. Zaskarżona decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi została wydana w postępowaniu nadzwyczajnym jakim jest postępowanie w sprawie wznowienia postępowania.
Przedmiotem postępowania nadzwyczajnego jest natomiast przeprowadzenie kontroli prawidłowości decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym. Postępowanie nadzwyczajne jest więc postępowaniem zależnym od postępowania zwykłego, którego byt jest uzależniony od bytu postępowania zwykłego, zakończonego wydaniem decyzji ostatecznej Sąd stwierdził zatem, iż w przypadku w którym postępowanie wznowieniowe dotyczyło decyzji ostatecznej, która nie podlega wykonaniu, decyzja zapadła w trybie wznowienia postępowania również nie może podlegać wykonaniu, gdyż organ działający w trybie art. 145 k.p.a. ogranicza się jedynie do kontroli legalności decyzji ostatecznej, wydanej w postępowaniu zwykłym.
Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż niniejsze postępowanie administracyjne zostało wszczęte na skutek wniosku skarżącej z dnia [...] czerwca 2002 r. o wydanie decyzji orzekającej, że przedmiotowa nieruchomość rolna nie podlegała pod działanie art. 2 st. 1 lit. e dekretu PKWN, gdyż aktem darowizny pierwotnego jej właściciela - A. F. została podzielona na rzecz jego córek: F. F. oraz L. F. na dwie odrębne nieruchomości, każda nie przekraczająca powierzchnią 100 ha.
Tak więc, decyzja ostateczna Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2004 r., która utrzymywała w mocy decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia [...] grudnia 2002 r. była decyzją o charakterze deklaratoryjnym, stwierdzającą jedynie, iż nieruchomość ziemska o powierzchni [...] ha położona w B., gmina S., stanowiąca współwłasność F. F. i L. F. podlegała pod działanie art. 2 ust 1 lit "e" dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.
Decyzja ta potwierdza więc tylko istnienie pewnego stanu faktycznego i prawnego i nie kwalifikuje się do wykonania.
W nawiązaniu do w/w postanowienia skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika w piśmie procesowym z dnia 29 marca 2009 r. wniosła o jego uchylenie i wydanie w trybie art. 61 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, "w drodze zarządzenia tymczasowego postanowienia zakazującego zbywania i obciążania nieruchomości objętych wnioskiem o ich zwrot do czasu prawomocnego rozpoznania kasacji".
W uzasadnieniu w/w pisma skarżąca przedstawiła szereg okoliczności, które w jej ocenie przemawiają za wstrzymaniem wykonania decyzji Wojewody Pomorskiego z dnia [...] grudnia 2002 r.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Mając powyższe na względzie wskazać należy, iż w trybie powołanego przepisu możliwe jest jedynie wstrzymanie wykonania decyzji. Przepis ten nie przewiduje natomiast wydania zakazu zbywania i obciążania nieruchomości, o co wnioskuje skarżąca. Jest to bowiem instytucja właściwa dla postępowania cywilnego określona w art. 755 § 1 pkt 2 kpc i nie ma zastosowania w postępowaniu sadowoadministracyjnym.
Ponadto wskazać należy, iż wprawdzie w myśl art. 61 § 4 powołanej ustawy, postanowienia w sprawie wstrzymania wykonania aktu lub czynności wydane, na podstawie § 2 i 3, sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności, jednakże w niniejszej sprawie okoliczności powołane przez skarżącą we wniosku nie mogą stanowić podstawy do uchylenia postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 lutego 2009 r. i wstrzymania wykonania decyzji Wojewody Pomorskiego z dnia [...] grudnia 2002 r. Jak bowiem wykazano w tym postanowieniu, decyzja ta potwierdza jedynie istnienie pewnego stanu faktycznego i prawnego i nie kwalifikuje się do wykonania, a tym samym brak jest podstaw do zastosowania w niniejszej sprawie instytucji ochrony tymczasowej.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w postanowieniu.