Uzasadnienie
W skardze kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 września 2008 r., sygn. akt IV SA/Wa 935/08 oddalającego skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2008 r., nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania administracyjnego D. K. reprezentowana przez swojego męża K. G. - Prokuratora Prokuratury Rejonowej w Gdyni - w stanie spoczynku zawarła wniosek o "wydanie w trybie art. 61 § 3 P.p.s.a. w drodze zarządzenia tymczasowego postanowienia zakazującego zbywania i obciążania nieruchomości objętych wnioskiem o ich zwrot do czasu prawomocnego rozpoznania kasacji przez Naczelny Sąd Administracyjny".
W uzasadnieniu wniosku wskazała, że "zbycie nieruchomości których dotyczy sprawa może - z oczywistych względów - narazić skarżącą na niepowetowane straty finansowe. Jest to również zgodne z zasadami współżycia społecznego".
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Przedmiotowy wniosek pomimo, że został sporządzony przez osobę od której wymagana jest znajomość procedury obowiązującej w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie wskazuje aktu, którego dotyczyć ma wydanie zarządzenia tymczasowego.
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż przedmiotowy wniosek jest wnioskiem o wstrzymanie wykonania w całości decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2008 r., nr [...].
W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę D. K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2008 r., nr [...], a zatem dopuszczalne jest rozpoznanie przez Naczelny Sąd Administracyjny wniosku o wstrzymanie wykonania tej decyzji.
Przyznanie stronie skarżącej na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi odstępstwo od ogólnej reguły wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a. zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje zaskarżonego aktu lub czynności.
Z tego względu sąd przy rozstrzyganiu wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności powinien kierować się jedynie przesłankami wyczerpująco określonymi w art. 61 § 3 p.p.s.a, który stanowi, że sąd może na wniosek strony wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przy czym, to na stronie ciąży obowiązek wykazania we wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Uzasadnienie tego wniosku powinno wskazywać konkretne zdarzenia na podstawie których sąd będzie mógł wywieść, że wstrzymanie wykonania aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do skarżącego.
Podkreślenia wymaga fakt, że orzeczenie dotyczące wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności ma charakter fakultatywny, a więc sąd może, lecz nie musi wstrzymać wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, nawet w przypadku gdy występują w sprawie przesłanki od zaistnienia których ustawodawca uzależnia wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu.
Z akt sprawy wynika, iż zaskarżona decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2007 r., która utrzymywała w mocy poprzednią decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2004 r. została wydana w wyniku wznowienia postępowania administracyjnego, zakończonego decyzją ostateczną.
Powyższą decyzją ostateczną z dnia [...] maja 2004 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia [...] grudnia 2002 r. stwierdzającą, że nieruchomość ziemska o powierzchni 185,24 ha położona w B., gmina S., stanowiąca współwłasność F. F. i L. F. podlegała pod działanie art. 2 ust 1 lit "e" dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. W uzasadnieniu swej decyzji Minister wskazał, że zgromadzony materiał dowodowy prowadzi do wniosku, że w dacie wejścia w życie reformy rolnej, majątek ziemski stanowił współwłasność F. F. i L. F., zaś jego powierzchnia przekraczała 100 ha.
Decyzję tę Pani D. K. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 11 stycznia 2005 r. sygn. akt
IV SA/Wa 559/04 skargę oddalił, powołując się na wyrok NSA z dnia 19 marca 2002 r. (sygn. akt IV SA 1132/00), w którym została dokonana ocena przysługującego F. F. i L. F. prawa własności nieruchomości B. Następnie pismem z dnia 5 października 2006 r., D. K. wniosła o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2004 r.
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi po rozparzeniu wniosku D. K., postanowieniem z dnia [...] marca 2007 r. wznowił postępowanie w przedmiotowej sprawie, a następnie decyzją z dnia [...] października 2007 r. odmówił uchylenia własnej decyzji ostatecznej z dnia [...] maja 2004 r.
Wnioskiem z dnia 22 października 2007 r., uzupełnionym pismami z dnia 16 listopada 2007 r., 21 listopada 2007 r., 25 stycznia 2008 r. oraz 21 marca 2008 r. Pani D. K. wystąpiła do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o ponowne rozpatrzenie przedmiotowej sprawy. Po rozpatrzeniu wniosku, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z [...] kwietnia 2008 r. utrzymał w mocy zaskarżoną swoją poprzednią decyzję z [...] października 2007 r. W uzasadnieniu swej decyzji Minister wskazał, że stosownie do postanowień art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu, wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.
Instytucja wstrzymania wykonania aktów administracyjnych na podstawie art. 61 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) może dotyczy tylko aktów, które nadają się do dobrowolnego lub przymusowego wykonania. Wstrzymanie wykonania decyzji dotyczy więc jedynie sytuacji, gdy zaskarżony akt wywołuje skutki materialnoprawne. Zaskarżona decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi została wydana w postępowaniu nadzwyczajnym jakim jest postępowanie w sprawie wznowienia postępowania.
Przedmiotem postępowania nadzwyczajnego jest przeprowadzenie kontroli prawidłowości decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym. Postępowanie nadzwyczajne jest więc postępowaniem zależnym od postępowania zwykłego, którego byt jest uzależniony od bytu postępowania zwykłego, zakończonego wydaniem decyzji ostatecznej (por. Adamiak, [w:] Adamiak/Borkowski, KPA. Komentarz, 8. wyd., Warszawa 2006, Art. 1 Nb 7). Należy zatem stwierdzić, iż w przypadku w którym postępowanie wznowieniowe dotyczyło decyzji ostatecznej, która nie podlega wykonaniu, decyzja zapadła w trybie wznowienia postępowania również nie może podlegać wykonaniu, gdyż organ działający w trybie art. 145 k.p.a. ogranicza się jedynie do kontroli legalności decyzji ostatecznej, wydanej w postępowaniu zwykłym.
Niniejsze postępowanie administracyjne zostało wszczęte na skutek wniosku skarżącej z dnia 28 czerwca 2002 r. o wydanie decyzji orzekającej, że przedmiotowa nieruchomość rolna nie podlegała pod działanie art. 2 st. 1 lit. e dekretu PKWN, gdyż aktem darowizny pierwotnego jej właściciela - A. F. została podzielona na rzecz jego córek: F. F. oraz L. F. na dwie odrębne nieruchomości, każda nie przekraczająca powierzchnią 100 ha.
Tak więc, decyzja ostateczna Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2004 r., która utrzymywała w mocy decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia [...] grudnia 2002 r. była decyzją o charakterze deklaratoryjnym, stwierdzającą jedynie, iż nieruchomość ziemska o powierzchni 185,24 ha położona w B., gmina S., stanowiąca współwłasność F. F. i L. F. podlegała pod działanie art. 2 ust 1 lit "e" dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.
Decyzja ta potwierdza więc tylko istnienie pewnego stanu faktycznego i prawnego i nie kwalifikuje się do wykonania.
Z uwagi na powyższe okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 61 § 3 w związku z art. 193 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.