Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 18 stycznia 2013 r., sygn. akt I OSK 1447/11

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 15 marca 2011r. sygn. akt I SA/W 1787/10 oddalił skargę S.G.S.A. w G. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia 23 czerwca 2010 r. nrBO2s-784-O-429/09 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego.

Wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.

S.G. S.A. z siedzibą w G. wnioskiem z dnia 26 lutego 2009 r. zwróciła się do Wojewody Warmińsko-Mazurskiego o stwierdzenie nieodpłatnego nabycia z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa wieczystego użytkowania działki gruntu położonej w gminie M., oznaczonej w ewidencji gruntów obrębu T. jako działka 3101/13 o powierzchni 6,6100ha stanowiącej część nieruchomości, dla której Sąd Rejonowy w O. Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych w M. prowadzi księgę wieczystą nr 34347 oraz prawa własności posadowionych na wskazanej działce budynków i budowli, częściowo nieodpłatnie i częściowo odpłatnie. Jako podstawę prawną złożonego wniosku wskazała art. 200 ust 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity z 2004 r. Dz.U. Nr 261, poz.2603 ze zm.).

Wojewoda Warmińsko-Mazurski decyzją z dnia 5 maja 2009 r. znak IGR.VIII.7720-005/09 odmówił stwierdzenia nieodpłatnego nabycia z dniem 5 grudnia 1990 roku przez S.G. S.A. z siedzibą w G. prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości oraz posadowionych na niej budynków i budowli.

Na skutek złożonego przez S.G. S.A. odwołania sprawę rozpoznawał Minister Infrastruktury, który decyzją z dnia 23 czerwca 2010 r. nr BO2s-784-0-429/09, uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody Warmińsko-Mazurskiego z dnia 5 maja 2009 r. znak IGR.VIII.7720-005/09 i umorzył postępowanie organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu decyzji podał,iż w tej sprawie w pierwszej kolejności należało rozważyć, czy S.G. S.A.(poprzednio przedsiębiorstwo państwowe S.G. im. W.L. w G.) posiada interes prawny w żądaniu zastosowania przywołanych we wniosku przepisów uwłaszczeniowych. Wskazał, że z akt sprawy wynika, że w 1990 r. S.G. im. W. L. została przekształcona w spółkę akcyjną i na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w G. z dnia 27 kwietnia 1990 r. sygn. akt RHB 4540. została wpisana do rejestru handlowego firma "S. G." - Spółka Akcyjna. Następnie na podstawie aktu notarialnego z dnia 8 września1998 r. Rep. A nr 7642/1998, syndyk masy upadłościowej S.G. S.A. z siedzibą w G. sprzedał przedsiębiorstwo(w rozumieniu art.113 prawa upadłościowego oraz art.55 1 Kodeksu cywilnego z uwzględnieniem art.55 2 tego Kodeksu T.K.S. S.A. z siedzibą w G. Na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w G. z dnia 8 grudnia 1998 r. sygn. Ns.

Rej. H/B-3864/1998, Rej/H/B-13053 do rejestru H/B 13053 w miejsce: "T.K. S." S.A. z siedzibą w G. wpisano: "S.G. – G.S.G. S.A." z siedzibą w G. Z kolei, postanowieniem Sądu Rejonowego G. – Północ w G. z dnia 25 sierpnia 2006 r. sygn. GD.VII NS-REJ.KRS/015111/06/203 w Krajowym Rejestrze Sądowym -Rejestrze Przedsiębiorców wpisano "S.G. S.A. z siedzibą w G." w miejsce:" S.G. – G.S.G. S.A." Minister Infrastruktury odwołując się do treści art. 55¹ K.c. w brzmieniu obowiązującym na dzień zawarcia w/w aktu notarialnego wskazał, że przedsiębiorstwo jest traktowane jako zespół składników materialnych i niematerialnych przeznaczonych do realizacji określonych zadań gospodarczych, obejmuje wszystko, co wchodzi w skład przedsiębiorstwa, w szczególności: firmę (nazwę), znaki towarowe i inne oznaczenia indywidualizujące przedsiębiorstwo, księgi handlowe, nieruchomości i ruchomości należące do przedsiębiorstwa, w tym produkty i materiały, patenty, wzory użytkowe i zdobnicze, zobowiązania i obciążenia, związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa, prawa wynikające z najmu i dzierżawy lokali zajmowanych przez przedsiębiorstwo.

Zgodnie zaś z treścią art. 55² K.c. w brzmieniu obowiązującym na dzień zawarcia w/w aktu notarialnego czynność prawna mająca za przedmiot przedsiębiorstwo obejmuje wszystko, co wchodzi w skład przedsiębiorstwa, chyba, że co innego wynika z treści czynności prawnej albo przepisów szczególnych.

Stwierdził, że zbycie przedsiębiorstwa w rozumieniu art.55 1 K.c. ma charakter succesio singularis(sukcesja syngularna) w rozumieniu art.192 pkt 3 Kodeksu postępowania cywilnego w przypadku której dochodzi do nabycia indywidualnie prawa lub praw podmiotowych, w związku z tym skuteczność takiego nabycia, rozważa się odrębnie w odniesieniu do każdego z przenoszonych praw i na podstawie reguł dotyczących danego prawa(por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 6 czerwca 2001r. sygn.akt IACa 56/01Lex nr 54094).

Ponadto podał, że Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 29 września 2000r. sygn.akt VCKN92/00 uznał, że nieruchomości wykorzystywane na cele rekreacyjno-wypoczynkowe załogi nie wchodzą w skład przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 55 1 K.c. (Lex nr 52587).

W ocenie organu odwoławczego, nieruchomość położona w obrębie T. i oznaczona jako działka nr 3101/13., której dotyczy złożony w tej sprawie wniosek nie była objęta umową sprzedaży z dnia 8 września 1998 r. zawartej pomiędzy syndykiem masy upadłościowej S.G. S.A. z siedzibą w G., a T.K.St. S.A. z siedzibą w G. Minister Infrastruktury podał również, iż z akt sprawy wynika, że Minister Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego decyzją z dnia 19 kwietnia 1971 r. zn. spr. Z-1-1023/129/70 wyraził zgodę na dopuszczenie S. im. W. L. w G. do korzystania z ogólnej powierzchni 16,58 hektara gruntów leśnych i nieleśnych położonych w oddziale 101 Nadleśnictwa T. oraz dalsze utrzymanie na ww. gruntach trwałego ośrodka wypoczynkowego w celu prowadzenia wczasów wypoczynkowych dla stoczniowców wybrzeża i ich rodzin. W powołanej decyzji jednocześnie zastrzegł, że gospodarkę leśną na omawianym terenie prowadzić będzie Nadleśnictwo T. w porozumieniu z kierownictwem ośrodka.

W decyzji tej wskazano także, dopuszczenie Stoczni im. W. L. w G. do korzystania z wymienionych gruntów następuje na okres 25 lat z prawem pierwszeństwa przedłużenia na okres następny, przy czym korzystanie z gruntów położonych we wskazanym oddziale 101"1" o powierzchni 0.65 ha będzie odbywać się na warunkach dzierżawnych, ustalonych zgodnie z obowiązującymi w lasach państwowych przepisami, a z pozostałych gruntów nieodpłatnie.

Na skutek wydania wyżej wymienionej decyzji, w dniu 24 maja 1971 r. doszło do zawarcia Aktu Porozumienia pomiędzy Okręgowym Zarządem Lasów Państwowych w O., a S. im. W. L. w G.,na mocy którego ww. S.przekazano do terenowego wykorzystania nieodpłatnie obszar gruntu o powierzchni 15,93 ha wchodzący w skład oddziału 101 Nadleśnictwa T.. W Akcie Porozumienia wskazano, że gruntem zarządzać będzie Nadleśnictwo T. w myśl przepisów obowiązujących w państwowym gospodarstwie leśnym w myśl przepisów obowiązujących w państwowym gospodarstwie leśnym. W tym samym dniu została również zawarta umowa dzierżawy pomiędzy Okręgowym Zarządem Lasów Państwowych O., a S. im. W. L. w G., mocą której ww. Stocznia wydzierżawiła obszar gruntu o powierzchni 0,65hektara wchodzący w skład oddziału 101"1" Nadleśnictwa T. W umowie tej także wskazano, że gruntem zarządzać będzie Nadleśnictwo T. w myśl przepisów obowiązujących w państwowym gospodarstwie leśnym. Okres trwania dzierżawy ustalono do dnia 31 grudnia 1996 r. z prawem pierwszeństwa dla S. przedłużenia umowy na okres następny.

Z akt sprawy wynika, że po okresie obowiązywania w/w aktu porozumienia i umowy dzierżawy zostały zawarte dwie umowy najmu z dnia 15 maja 1997r. i z dnia 18 stycznia 1999r. dotyczące gruntu o powierzchni 10,06ha położonego w oddziale 101 leśnictwa T., obrębu leśnego T.,do wykorzystania na cele rekreacyjno- wypoczynkowe. Umowa z dnia 15 maja 1997r. została zawarta na okres 2 lat,tj. od dnia 1 stycznia 1997r. do dnia 31 grudnia 1998r., a umowa z dnia 18 stycznia 1999r. na okres 10 lat, tj. od dnia 1 stycznia 1999r. do dnia 31 grudnia 2008r.Obecnie obowiązuje umowa zawarta w dniu 15 stycznia 2009r. zawarta pomiędzy Skarbem Państwa – Nadleśnictwem M., a S.G. S.A. dotycząca oddania jej w dzierżawę gruntu o pow. 10,0626ha będący ośrodkiem turystycznym w miejscowości T.. Umowa została zawarta na okres od dnia 1 stycznia 2009r. do dnia 31 grudnia 2029 r.

Minister Infrastruktury stwierdził, że wprawdzie działka nr 3101/13 objęta wnioskiem S.G. S.A. z dnia 26 lutego 2009 r. odpowiada gruntowi objętemu umową dzierżawy z dnia 24 maja 1971 r. oraz w części gruntowi objętemu ww. Aktem Porozumienia, który wchodzi w skład państwowego gospodarstwa leśnego. A zatem w odniesieniu do przedmiotowej działki mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 20 grudnia 1949 r. o państwowym gospodarstwie leśnym (Dz. U. Nr 63, poz.494 ze zm.), która obowiązywała w dniu 5 grudnia 1990 r. oraz ustawa z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz. U. z 1991 r. Nr 45, poz. 435), obowiązująca od 1 stycznia 1992 r.

W świetle art.1 ust.2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (tekst jednolity Dz.U. z 1991r. Nr 30, poz. 127) zasady gospodarowania gruntami określone w ustawie nie obejmowały m.in. gruntów związanych z państwowym gospodarstwem leśnym i położonych na obszarach przeznaczonych w planach zagospodarowania przestrzennego wyłącznie na cele gospodarki rolnej i leśnej. Przepis ten miał również odniesienie do art.2 ustawy z dnia 29 września 1990r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Również art.2 pkt3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami, która weszła w życie z dniem 1 stycznia 1998r.stanowi, że ustawa ta nie narusza innych ustaw w szczególności ustawy z dnia 28 września 1991r. o lasach.

W konsekwencji organ odwoławczy mając na uwadze powyższe uznał, że art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami nie ma zastosowania do gruntów leśnych, a przedmiotowa działka nr3101/13 nie wchodziła w skład przedsiębiorstwa państwowego – S.G. im. W.L. W związku z powyższym, stwierdził, że S.G. S.A. z siedzibą w G. nie posiada interesu prawnego do występowania z wnioskiem o stwierdzenie nabycia prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej działki oraz prawa własności posadowionych na niej budynków. Uznał, że nie było zatem podstaw do prowadzenia niniejszego postępowania, a wszczęte w tym zakresie postępowanie należało umorzyć. W tym zakresie wskazał, że organ pierwszej instancji wydając decyzję merytoryczną nie uwzględnił art.61 § 1 w związku z art.28 K.p.a.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi S.G. S.A.

z siedzibą w G. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła obrazę przepisów prawa mającą istotny wpływ na wynik sprawy tj.;

1. - art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami poprzez jego niewłaściwe zastosowanie tj. uznanie, że w dniu 5 grudnia 1990 r. skarżąca nie posiadała w zarządzie gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa lub gminy,
2. - art.2 ustawy o gospodarce nieruchomościami z dnia 21 sierpnia 1997 r. poprzez błędne ustalenie, że grunt położony na działce nr 3101/13 stanowi teren przeznaczony pod gospodarkę leśną,
3. - naruszenie art.28 K.p.a. poprzez stwierdzenie, że skarżąca nie posiada interesu prawnego do żądania zastosowania wobec niej przepisów uwłaszczeniowych przewidzianych w ustawie z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami, a tym samym wskazanie - poprzez błędne zastosowanie art. 55¹, art. 55² K.c. oraz art.113 ustawy - Prawo upadłościowe (Dz.U. 91.118.512 t.j.), że skarżąca nie jest stroną postępowania,
4. - naruszenie art. 80 K.p.a. poprzez nieuwzględnienie całości materiału dowodowego przedstawionego przez skarżącą w sprawie, w szczególności uznanie wbrew przedstawionym dowodom, że nieruchomość oznaczona jako działka nr 3101/13 w obrębie T. została przeznaczona na cele leśne,
5. - naruszenie art. 77 § 1 K.p.a. w związku z art. 7 K.p.a. poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej i niedopełnienie obowiązku zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, co doprowadziło do przyjęcia za podstawę błędnych ustaleń faktycznych i prawnych.

Uzasadniając zarzut naruszenia przez organ art. 200 ust.1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004 r. nr 261 poz. 2603 ze zm.) podniosła, że w analizowanej sprawie, kluczowe znaczenie ma pojęcie zarządu, który jej zdaniem na datę 5 grudnia 1990 r. miał przysługiwać poprzednikowi prawnemu skarżącej spółki – S.G. im. W.L. w G.. W ocenie skarżącej spółki z Aktu Porozumienia wynika, że Nadleśnictwo T. będzie zarządzać lub innymi słowy prowadzić gospodarkę leśną i administrować przedmiotowym gruntem w zakresie obowiązujących przepisów w państwowym gospodarstwie leśnym, wymienionych w § 3 powyższego Aktu Porozumienia, czyli uprawnienia Nadleśnictwa T. nie wykraczały poza zakres zadań powszechnie zlecanych Nadleśnictwu. Wskazała, że w umowie sprzedaży z dnia 8 września1998 r. - używając zwrotu "w szczególności"- podano jedynie przykładowe wierzytelności i roszczenia wchodzące w skład masy upadłości, które zostały przeniesione na nabywcę spółki.

Wśród nich nie zostały wymienione jakiekolwiek roszczenia dotyczące nabycia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, na których posadowiony jest Ośrodek Wypoczynkowy T. W konkluzji uzasadnienia skargi podała,że organ wydał rozstrzygnięcie nie mające oparcia w stanie faktycznym, sprzeczne z obowiązującymi normami prawa.Wskazując na powyższe zarzuty wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji.

Minister Infrastruktury w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie lub oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W uzasadnieniu wyroku podał, że przepisy prawa materialnego, które znalazły zastosowanie w przedmiotowej sprawie, to w szczególności art. 200 ust.1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. z 2004 r. Dz.U. Nr 261, poz. 2603 ze zm.), w którym ustawodawca zobowiązuje organy orzekające w oparciu o jego brzmienie, do poczynienia ustaleń faktycznych, mających następnie wpływ na oparte na nich rozważania prawne - na datę 5 grudnia 1990 r. Wskazał,że obok przepisów tej ustawy należy odnieść również się do przepisów wykonawczych, dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu- rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 23, poz.120 ze zm.).Zgodnie z powołanymi przepisami, prawa do gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa lub gminy przysługiwały państwowym i komunalnym osobom prawnym oraz Bankowi Gospodarki Żywnościowej, jeżeli osoby te posiadały w dniu 5 grudnia 1990 r. tak opisany grunt w zarządzie. Określone prawo do nieruchomości państwowej takie jak zarząd, w myśl obowiązujących wówczas przepisów było kreowane w drodze indywidualnego aktu administracyjnego bądź cywilnoprawnego-umowy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że w tej sprawie decydujące znaczenie mają kwestie rodzaju uprawnień, które przysługiwały w stosunku do przedmiotowego gruntu poprzednikowi prawnemu skarżącej spółki. Powołując się na decyzję Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia 19 kwietnia 1971 r. podał, że wyraził on zgodę na dopuszczenie S. im. W. L. w G. do korzystania z ogólnej powierzchni 16,58 hektara gruntów położonych w Nadleśnictwie T. i dalsze prowadzenie na tych gruntach ośrodka wypoczynkowego dla stoczniowców wybrzeża i ich rodzin przez okres kolejnych 25 lat. W decyzji określono, że korzystanie z gruntów położonych w oddziale 101 o powierzchni 0,65ha będzie odbywać się w warunkach dzierżawnych ustalonych zgodnie z obowiązującymi w lasach państwowych przepisami, zaś z pozostałych gruntów nieodpłatnie. Zastrzeżono, że gospodarka leśna będzie prowadzona na omawianym terenie przez leśnictwo T. w porozumieniu z kierownictwem ośrodka, którego ewentualna rozbudowa wymaga uzgodnienia z Okręgowym Zarządem Lasów Państwowych w O. w taki sposób, aby nie naruszyć istniejącego drzewostanu.

Podał również, iż na skutek wydania wyżej wymienionej decyzji zawarte zostały w dniu 24 maja 1971 r. i obowiązujące do dnia 31 grudnia 1996 r.- Akt Porozumienia i Umowa Dzierżawy przez S. im W. L. w G. i Okręgowy Zarząd Lasów Państwowych w O. Na mocy Aktu Porozumienia Okręgowy Zarząd Lasów Państwowych w O. przekazał S. im. W. L. w G. nieodpłatnie obszar gruntu o pow. 15,93ha wchodzący w skład oddziału 101 Nadleśnictwa T. Ponadto z treści tego Aktu wynika, że po upływie okresu jego obowiązywania S. w ciągu trzech miesięcy dokona rozbiórki domków campingowych i urządzeń wzniesionych na obszarze gruntów objętych porozumieniem, zaś Okręgowemu Zarządowi Lasów Państwowych w O. przysługiwało prawo do jednostronnego rozwiązania Aktu Porozumienia-bez odszkodowania w wypadku niedotrzymania przez Stocznię jakiegokolwiek z warunków aktu. S. bez zgody wyżej wymienionego Zarządu Lasów nie mogła przekazać swoich uprawnień wynikających z Aktu Porozumienia osobom trzecim.

Z kolei z treści umowy dzierżawy wynikało, że objętym przedmiotową umową gruntem o powierzchni 0,65 hektara wchodzącym w skład oddziału Nadleśnictwa T. zarządzać będzie Nadleśnictwo T. - w myśl przepisów obowiązujących w państwowym gospodarstwie leśnym, zaś dzierżawca czyli S. im. W.L. uprawniona została jedynie do wykorzystania wydzierżawionego gruntu na utworzenie ośrodka wczasowo-wypoczynkowego, przy czym wznoszenie budynków na tym obszarze mogło być dokonane po uprzednim wyrażeniu na to zgody Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury w M. przy założeniu, że trwałość ich nie będzie przekraczała 25 lat-okresu trwania dzierżawy.

Po okresie obowiązywania Aktu Porozumienia i Umowy Dzierżawy zostały zawarte umowy najmu z dnia 15 maja 1997 r. i z dnia 18 stycznia 1999r oraz obecnie obowiązująca z dnia 15 stycznia 2009 r. zawarta na 20 lat.

Wobec powyższych ustaleń Sąd pierwszej instancji stwierdził, że po stronie S. im. W.L w G. nie została spełniona ustawowa przesłanka - pełnienia prawa zarządu nieruchomością, o której uwłaszczenie aktualnie wnosi skarżąca spółka. Rozważając kwestię interesu prawnego skarżącej spółki do żądania zastosowania w stosunku do niej przepisów uwłaszczeniowych w zakresie przedmiotowej nieruchomości stwierdził, że niesporny jest fakt, że umowa sprzedaży z dnia 8 września 1998 r. nie obejmowała nieruchomości oznaczonej numerem 3101/13 w obrębie T. Zdaniem Sądu pierwszej instancji nie ulega również wątpliwości, że przedmiotowa nieruchomość była wykorzystywana przez poprzednika prawnego skarżącego jedynie na cele rekreacyjno-wypoczynkowe załogi i jako taka nie weszła w skład przedsiębiorstwa, które podlegało sprzedaży w rozumieniu art. 55¹ K.c. (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 29 września 2000 r. sygn. akt V CKN 92/00 Lex 52587).

W konsekwencji Sąd pierwszej instancji stwierdził, że pomimo niewątpliwego następstwa prawnego skarżącej spółki w stosunku do S.G. -Spółki Akcyjnej – przedsiębiorstwa państwowego (w rozumieniu art. 55 ¹ K.c.), sprzedanego przez syndyka masy upadłości mocą umowy z dnia 8 września 1998 r., skarżąca spółka nie jest następcą S.G.-Spółki Akcyjnej w zakresie składników majątku, które nie zostały objęte postanowieniami niniejszej umowy. Unormowanie takie zostało spowodowane brakiem legitymowania się przez upadłego tytułem prawnym, czy też choćby ekspektatywą roszczeń dotyczących prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, co do której o uwłaszczenie wystąpiła skarżąca spółka. Powyższe okoliczności zostały prze nią przyznane w uzasadnieniu skargi.

Odnosząc się do podnoszonego w skardze przeznaczenia przedmiotowej nieruchomości podał, że z zaświadczenia Urzędu Miasta i Gminy M. z dnia 12 sierpnia 2008 r. wynika, że nieruchomość ta stanowi własność Państwowego Gospodarstwa Leśnego-Nadleśnictwa M. i mocą planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego obowiązującego od 1988 r. była przeznaczona pod zabudowę rekreacyjną-adaptowaną, przy czym na dzień wydania zaświadczenia przedmiotowa nieruchomość nie posiadała planu. Wobec faktu, że nieruchomość ta wchodziła w skład państwowego gospodarstwa leśnego, miały do niej zastosowanie przepisy ustawy z 20 grudnia 1949 r. o państwowym gospodarstwie leśnym (Dz. U. Nr 63, poz.494 ze zm.), obowiązującej w dniu 5 grudnia 1990 r. Oznacza to, że organy wydające decyzję zebrały i właściwie oceniły materiał dowodowy w odniesieniu do charakteru przedmiotowego gruntu- zwłaszcza na dzień 5 grudnia 1990 r.

Z kolei, odnosząc się do zarzutu naruszenia prawa materialnego Sąd pierwszej instancji uznał,że jest on niezasadny. Przepis art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2602 ze zm.) nakazuje wprawdzie uwzględniać stan prawny nieruchomości w dniu 5 grudnia 1990 r., a więc fakt pozostawania nieruchomości w zarządzie państwowych osób prawnych innych niż Skarb Państwa, jednakże przepisu tego nie można wykładać w oderwaniu od obowiązujących w dniu wejścia w życie noweli do ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości regulacji prawnych odnoszących się do gruntów leśnych. Przepis art. 2 ust. 1 noweli w sposób wyraźny wyłączał uwłaszczenie w tym trybie w odniesieniu do gruntów pozostających w zasobie PFZ, jak i w zarządzie państwowych gospodarstw rolnych, nie wymieniając gruntów leśnych, to jednak status gruntów leśnych został uregulowany odrębnym aktem prawnym.

Ustawa z dnia 20 grudnia 1949 r. o państwowym gospodarstwie leśnym (Dz. U. Nr 63, poz. 494 ze zm.)w art.1 stanowiła, że państwowe lasy i grunty leśne wraz ze związanymi z nimi gospodarczo gruntami nieleśnymi oraz nieruchomościami i ruchomościami służącymi do prowadzenia gospodarstwa leśnego (budowlami, urządzeniami technicznymi, transportowymi, komunikacyjnymi itp.), jak również zakładami przemysłu leśnego stanowią państwowe gospodarstwo leśne. Przepis art. 14 ust. 1 tej ustawy przewidywał wyłączenie poszczególnych obszarów z państwowego gospodarstwa leśnego i przekazanie pod zarząd innych ministrów z przeznaczeniem m.in. na potrzeby stałych urządzeń wypoczynkowych i sportowych. Wyłączenie takie nie oznaczało zerwania związku z przedsiębiorstwem gospodarki leśnej. Przepis art. 14 ust. 2 tej ustawy przewidywał bowiem obowiązek ponownego włączenia takiego obszaru do przedsiębiorstwa gospodarki leśnej, jeżeli potrzeby uzasadniające wyłączenie przestaną istnieć, lub też będą mogły być zaspokojone bez takiego wyłączenia. Takie uregulowanie obowiązywało w dniu 5 grudnia 1990 r.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji przy wyjaśnieniu art. 2 ust. 1 noweli z dnia 29 września 1990 r. należy zastosować wykładnię systemową wiążąc ten przepis z art. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Nowela z dnia 29 września 1990 r., nowelizowała bowiem tą ustawę. Stąd też w przypadku wątpliwości co do zakresu przedmiotowego noweli, treść jej przepisów należy wyjaśniać w powiązaniu z przepisami ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. Ustawa ta w art. 1 ust. 2 ustawy wyłączała z zakresu przedmiotowego ustawy, grunty zabudowane wchodzące w skład gospodarstw rolnych oraz związane z państwowym gospodarstwem leśnym i położone na obszarach przeznaczonych w planach zagospodarowania przestrzennego wyłącznie na cele gospodarki rolnej i leśnej. Ustalając znaczenie tego przepisu zauważyć należy, iż ustawodawca rozróżnił dwa pojęcia. W odniesieniu do gospodarstw rolnych - grunty, aby były wyłączone spod działania ustawy, musiały "wchodzić w skład gospodarstw rolnych", zaś grunty "leśne" tylko miały być związane z państwowymi gospodarstwami leśnymi.

Uwzględniając regulację zawartą w art. 14 ustawy z 20 grudnia 1949 r. o państwowym gospodarstwie leśnym, wyłączenie z państwowego gospodarstwa leśnego, nawet na stałe - nie oznaczało jeszcze zerwania związku z państwowym gospodarstwem leśnym. W przypadku,gdy taki grunt w dniu 5 grudnia 1990 r. był przeznaczony w planie zagospodarowania przestrzennego wyłącznie na cele gospodarki leśnej, to wówczas nie miały do niego zastosowania przepisy o uwłaszczeniu państwowych osób prawnych.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie powołana regulacja prawna wraz z art. 74 ust. 1 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz.U. Nr 101, poz. 444), który wszedł w życie z dniem 1 stycznia 1992 r. i przewidywał w odniesieniu do gruntów wyłączonych z państwowego gospodarstwa leśnego w trybie art. 14 ust. 1 ustawy o państwowym gospodarstwie leśnym, przejęcie w zarząd Lasów Państwowych w okresie jednego roku od wejścia w życie ustawy, a w ust. 2 stwarzał możliwość użytkowania przez dotychczasowe jednostki organizacyjne na podstawie zawartej umowy, prowadzi do wniosku, iż uwłaszczenie w trybie art. 2 ust. 1 noweli z dnia 29 września 1990 r., a co za tym idzie również w trybie art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami, podlegają tylko te grunty leśne, które są związane z państwowymi gospodarstwami leśnymi, jeżeli w dniu 5 grudnia 1990 r. będąc w zarządzie państwowej osoby prawnej w planach zagospodarowania przestrzennego nie były przeznaczone wyłącznie na cele gospodarki leśnej.

Stanowisko takie wzmacnia treść art. 2 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, w którym ustawodawca używając określenia "ustawa nie narusza innych ustaw w zakresie dotyczącym gospodarki nieruchomościami, a w szczególności ustawy z dnia 21 września 1991 r. o lasach", dał wyraz odrębności ustawy o lasach. Jako ustawa szczególna w myśl zasady lex specialis derogat legi generali, ma pierwszeństwo w stosowaniu.

W konkluzji Sąd pierwszej instancji stwierdził, że przeznaczenie przedmiotowego gruntu pod zabudowę rekreacyjno-adaptowaną jest spójne i logicznie uzupełnia postanowienia powoływanych powyżej – Aktu Porozumienia i Umowy Dzierżawy. Na przedmiotowym, leśnym gruncie, będącym własnością państwowego gospodarstwa leśnego, pozostającym w zarządzie Nadleśnictwa T., które wykonywało tam zadania związane z prowadzeniem gospodarki leśnej, usytuowany został ośrodek wczasowo-wypoczynkowy na czas określony i funkcjonujący przy spełnieniu warunków związanych w szczególności z przestrzeganiem norm prawa odnoszących się do terenów leśnych.

Natomiast za niezasadny uznał wniosek Ministra Infrastruktury o odrzucenie skargi złożonej po terminie, gdyż jest on sprzeczny z treścią art. 83 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: P.p.s.a.),

Z powyższych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła S.G. S.A. z siedzibą w G. reprezentowana przez radcę prawnego i zaskarżając go w całości zarzuciła:

Na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a. naruszenie prawa materialnego, a mianowicie:

1. 1) art. 28 K.p.a. poprzez jego błędną wykładnię prowadzącą do uznania, że w ustalonym stanie faktycznym skarżącej nie przysługiwała legitymacja czynna do występowania w sprawie z wnioskiem o uwłaszczenie OW T.,
2. 2) błędną wykładnię art. 55¹ oraz art. 55² K.c. w zw. z art. 113 rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 24 października 1934 r. – Prawo upadłościowe, poprzez nieuwzględnienie domniemania prawnego z art. 55² K.c. stanowiącego o tym, że w braku odmiennego zapisu umownego w przypadku zbycia przedsiębiorstwa dochodzi do przeniesienia własności całego majątku sprzedawanego przedsiębiorstwa, i nieprzedstawienie dowodów na obalenie domniemania prawnego z art. 55 ² K.c.;
3. 3) błędne zastosowanie art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 1997 Nr 115, poz. 741) poprzez wadliwe uznanie, że ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada hipotezie z art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami w ten sposób, że prawo zarządu do nieruchomości położonej w T., obręb M., na dzień 5 grudnia 1990 r. należało do Nadleśnictwa T., podczas gdy w niniejszej sprawie Nadleśnictwo T. na ten dzień posiadało na rzeczonej nieruchomości jedynie prawo do wykonywania za zgodą skarżącego czynności wchodzących w zakres gospodarki leśnej, co nie wyczerpuje znamion wykonywania zarządu nad nieruchomością,
4. 4) błędną wykładnię art. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami z dnia 21 sierpnia 1997 r. prowadzącą do wadliwego ustalenia, że grunt położony na działce nr 3101/13 stanowi teren przeznaczony pod gospodarkę leśną,
5. 5) błędną wykładnię art. 21 oraz art. 17 ustawy z dnia 20 grudnia 1949 r. o państwowym gospodarstwie leśnym (Dz.U. z 1949 r. Nr 63, poz. 494) poprzez wadliwe uznanie, że Nadleśnictwo T. było legitymowane do przyjęcia w użytkowanie lub zarząd nieruchomości, na której posadowiony jest OW T., w taki sposób, który dawałby Nadleśnictwu prawo do władania Ośrodkiem Wypoczynkowym T.,
6. 6) błędne zastosowanie art. 14 ustawy z dnia 20 grudnia 1949 r. o państwowym gospodarstwie leśnym, w ten sposób, że. Sąd pierwszej instancji w żaden sposób nie uzasadnił, dlaczego przepis ten zastosował w niniejszej sprawie i oparł na nim twierdzenie, że OW T. położony jest na nieruchomości stanowiącej grunt przeznaczony wyłącznie na cele leśne. W ocenie skarżącej, art. 14powołanej ustawy w niniejszym przypadku nie znajdzie w ogóle zastosowania, gdyż nieruchomość, na której położony jest OW T. nie została przekazana w drodze administracyjnej innemu ministrowi w trybie wskazanym w tym przepisie. Sąd pierwszej nie powołał się na jakiekolwiek zdarzenie czy dowód, z którego można by wnioskować, że do takiego przekazania doszło.

Na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

1. 1) art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 P.p.s.a. poprzez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli w zw. z art. 141 § 4 P.p.s.a poprzez wadliwe uzasadnienie zaskarżonego wyroku nieodpowiadające wymogom z art. 141 § 4 P.p.s.a, polegające na całkowitym braku rozpoznania i dokonania oceny prawnej podniesionego w skardze zarzutu naruszenia art.113 rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 24 października 1934 r. - Prawo upadłościowe, co spowodowało, że Sąd przyjął, iż dniu 8 września 1998 r. nie doszło do zbycia wraz z przedsiębiorstwem S.G. S.A. w upadłości roszczenia o uwłaszczenie OW T., co miało istotny wpływ na wynik sprawy,
2. 2) art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 3 § 1 P.p.s.a poprzez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli w zw. z art. 141 § 4 P.p.s.a poprzez wadliwe uzasadnienie zaskarżonego wyroku, nieodpowiadające wymogom art. 141 P.p.s.a, polegające na całkowitym nieustosunkowaniu się i pominięciu przez Sąd tez zgłoszonych przez pełnomocnika skarżącej przedstawionych w piśmie procesowym z dnia 24 lutego 2011 r. Sąd w żaden sposób nie odniósł się do pisma, w którym skarżąca podniosła, iż zgodnie z art. 80 ust. 1 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości z dnia 29 kwietnia 1985 r., w dniu 24 maja 1971 r. nie było możliwe oddanie jakiejkolwiek nieruchomości w zarząd (w tym przypadku Nadleśnictwa T.), gdyż instytucja ta została wprowadzona ustawą z dnia 29 kwietnia 1985 r. Ponadto, skarżąca podniosła, że na dzień wejścia w życie ww. ustawy doszło do przekształcenia z mocy prawa instytucji użytkowania nieruchomości w prawo zarządu, z czego wywodzi, że mocą Aktu Porozumienia z dnia 24 maja 1971 r. zostało ustanowione na jej rzecz prawo użytkowania nieruchomości, następnie przekształcone w prawo zarządu nad nieruchomością, co miało istotny wpływ na wynik sprawy,
3. 3) art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 134 § 1 P.p.s.a w zw. z art. 151 P.p.s.a w zw. z art. 7, 8, 9 oraz 77§ 1 K.p.a. oraz art.107§ 3K.p.a. polegające na oddaleniu zamiast uwzględnieniu skargi, a w konsekwencji nieuchyleniu decyzji organów obu instancji, pomimo iż nie zebrano i nie rozważono całego materiału dowodowego w sprawie, w tym nie wyjaśniono istnienia legitymacji Nadleśnictwa T. do objęcia w trybie art. 87 ustawy z 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości w zarząd nieruchomości, na której posadowiony jest OW T., co skutkowało nienależytym i niewyczerpującym wyjaśnieniem w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku okoliczności faktycznych i prawnych mających istotny wpływ na ustalenie praw i obowiązków skarżącego (prawa do wystąpienia z roszczeniem o uwłaszczenie w trybie art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami), będących przedmiotem postępowania administracyjnego,
4. 4) art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 145 § 3 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 i art. 107 § 3 KPA w zw. z art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, polegające na oddaleniu skargi oraz nieuchyleniu decyzji organów obu instancji, pomimo iż decyzje te zostały wydane bez zebrania i rozważenia pełnego materiału dowodowego, co skutkowało niewskazaniem w uzasadnieniach obu decyzji, na jakich dowodach organy oparły ustalenia faktyczne sprawy, a w szczególności na jakiej podstawie uznano, że prawo zarządu nad nieruchomością posiadało Nadleśnictwo T., co miało istotny wpływ na wynik sprawy,
5. 5) art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 3§ 2 pkt1P.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c P.p.s.a. przez nieuwzględnienie skargi, mimo naruszenia w toku postępowania przed organem pierwszej i drugiej instancji art. 6, 8, 9 K.p.a. oraz art. 141§ 4 P.p.s.a. w zw. z art. 153 P.p.s.a. przez niepełne przedstawienie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stanu faktycznego i prawnego oraz przedstawienie niespójnej oceny prawnej,
6. 6) art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 3 § 2 pkt 1 P.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c P.p.s.a. przez nieuwzględnienie skargi, mimo naruszenia w toku postępowania przed organem pierwszej i drugiej instancji art. 6, 8, 9 K.p.a. oraz art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. z art. 153 P.p.s.a. poprzez niepełne przedstawienie oceny prawnej oraz niespójne uzasadnienie zaskarżonego wyroku,
7. 7) art. 134 § 1 P.p.s.a. oraz art. 106 § 3 P.p.s.a. sprowadzające się do stwierdzenia, że Sąd pierwszej Instancji nie będąc związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną nie wyszedł poza ich granicę, mimo że w przedmiotowej sprawie powinien to uczynić w szczególności poprzez ustalenie, czy na podstawie Aktu Porozumienia z dnia 24 maja 1971 r. Nadleśnictwo T. mogło wejść w posiadanie prawa zarządu do nieruchomości, na której posadowiony jest OW T., oraz, czy posiadało legitymację do bycia stroną wskazanego Aktu Porozumienia — w kontekście uchylonego § 13 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 grudnia 1968 r. w sprawie przedsiębiorstw lasów państwowych oraz jednostki grupującej te przedsiębiorstwa (które to rozporządzenie stanowiło podstawę prawną funkcjonowania Nadleśnictw i przestało obowiązywać w dniu 1 stycznia 1969 r.), naruszenie tych przepisów postępowania miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Wskazując na powyższe podstawy skargi kasacyjnej wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania, według norm przepisanych.

W piśmie procesowym z dnia 27 sierpnia 2012r. pełnomocnik skarżącej spółki zawarł uzupełnienie uzasadnienia zarzutów skargi kasacyjnej.

W uzasadnieniu skargi podał, że Sąd pierwszej instancji dokonał błędnej subsumcji ww. przepisów prawa i stanu faktycznego ustalonego w sprawie. Nieprawidłowo uznał, że roszczenie w przedmiocie uwłaszczenia nieruchomości wchodzącej w skład OW T. nie zostało przeniesione na nabywcę S.G.S.A. w upadłości (poprzednika prawnego skarżącej) umową sprzedaży przedsiębiorstwa z dnia 8 września 1998 r. (Akt Notarialny Repertorium A 7642/1998).

W świetle art. 55² K.c. strony mają pozostawioną swobodę, co do tego, jakie elementy tworzące pojęcie przedsiębiorstwa objąć przedmiotem czynności prawnej, z tym, że swoboda w wyłączaniu poszczególnych składników nie może iść tak daleko, aby zakres wyłączeń przekreślił istotę przedsiębiorstwa. Dlatego też zbycie przedsiębiorstwa powinno obejmować, co najmniej te składniki, które determinują funkcje spełniane przez przedsiębiorstwo(por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 października 2000 r., sygn. akt I CKN 850/98, LEX nr 50895).

Ustalenie, czy określona wierzytelność została objęta treścią czynności prawnej mającej za przedmiot przedsiębiorstwo, wymaga kompleksowej analizy postanowień umowy dokonanej z uwzględnieniem domniemań, o których mowa w art. 244 § 1 K.p.c. oraz art. 552 K.c. (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 czerwca 2007 r., sygn. akt I CSK 96/07).

W ocenie autora skargi kasacyjnej Sąd pierwszej instancji nie podjął się szczegółowego zbadania sprawy. Nie wskazał na powody, dla których należało obalić domniemanie prawne wskazane w art. 55² k.c. Pominął znaczenie domniemań ustanowionych w art. 244 § 1 K.p.c. oraz w art. 55¹ K.c, nie dokonał kompleksowej analizy postanowień umowy, lecz ograniczył się jedynie do rozważenia wybranych fragmentów. Poza rozważaniami pozostawił zarówno wynikające z dokumentu urzędowego - Umowy Sprzedaży Przedsiębiorstwa objętej Aktem Notarialnym Rep. A nr 7642/1998 domniemanie, że skarżąca nabyła przedsiębiorstwo, jak i przewidziane w art. 55¹ K.c. domniemanie, że nabycie obejmuje całość tego przedsiębiorstwa z takimi tylko wyłączeniami, jakie wyraźnie wynikają z treści czynności prawnej. Przy analizie postanowień umowy nie wziął pod uwagę zawartego w § 1 pkt 1 stwierdzenia, że "Syndyk sprzedaje, a Kupujący kupuje przedsiębiorstwo (w rozumieniu art. 113 prawa upadłościowego oraz art. 55¹ K.c z uwzględnieniem art. 55² K.c. ", lecz przyjął założenie, że wszystkie składniki tego przedsiębiorstwa są opisane w zestawieniu stanowiącym załącznik nr 3 do przedmiotowej umowy.

Z treści umowy, ani z przepisów szczególnych nie wynikało wprost, aby roszczenie o uwłaszczenie OW T. nie było objęte umową sprzedaży. Dopiero całościowa ocena wszystkich postanowień umowy umożliwiała zajęcie stanowiska, czy treść umowy potwierdza, czy też zaprzecza istnieniu po stronie skarżącej roszczenia.

Zdaniem skarżącej spółki zarówno treść umowy sprzedaży, jak i treść protokołu przejęcia uzasadniają, pełne przekonanie nabywcy przedsiębiorstwa, że roszczenie o uwłaszczenie nieruchomości wchodzącej w skład OW T. zostało na niego przeniesione.

W ocenie autora skargi kasacyjnej ponadto Sąd pierwszej instancji zastosował błędną wykładnię art. 113 rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 24 października 1934 r. - Prawo upadłościowe. W niniejszej sprawie, została wyrażona przez sędziego komisarza zgoda na sprzedaż przedsiębiorstwa zgodnie z art. 113 prawa upadłościowego (postanowienia Sądu Rejonowego w G., XII Wydział Gospodarczy – Rejestrowy z dnia 5 listopada 1996 r.,z dnia 23 czerwca 1997 r. oraz 19 maja 1998r., sygn. akt: XII U-50/96, przywołane w pkt. I Umowy Sprzedaży Przedsiębiorstwa z dnia 8 września 1998r., str. 4), to jednak Sąd pierwszej instancji uznał, że nie doszło do sprzedaży przedsiębiorstwa jako całości. Nie wskazał natomiast, na jakiej podstawie obalił domniemanie prawne wynikające z art. 113 Prawa upadłościowego.

Jednocześnie Sąd pierwszej instancji w sposób dowolny i błędny przyjął, że przedmiotowa nieruchomość była wykorzystywana jedynie na cele rekreacyjno -wypoczynkowe załogi i jako taka nie weszła w skład przedsiębiorstwa, które podlegało sprzedaży w rozumieniu art. 55 ¹ K.c. Nie podał bowiem, na jakiej podstawie stwierdził, że z OW T. korzystali tylko pracownicy skarżącej, nie przywołał na poparcie tej tezy żadnych dowodów, nie odniósł się do twierdzeń skarżącej przedstawionych w skardze z dnia 2 sierpnia 2010 r., nie wyjaśnił z jakich powodów uznał stanowisko skarżącej za nieuzasadnione. Autor skargi kasacyjnej stwierdził, że powołany przez Sąd pierwszej instancji wyrok Sądu Najwyższego o sygn. akt V CKN 92/00, zapadł w odmiennym od analizowanego stanie faktycznym. Dotyczyło on prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego na podstawie ustawy o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych z 1990 r., w której zrównano pojęcie przedsiębiorstwa z jego mieniem.

W uzasadnieniu tego wyroku Sąd Najwyższy uznał, że przedsiębiorstwo należy rozumieć przedmiotowo -jako jego mienie, a nie podmiotowo jak przyjmuje kodeks cywilny (i z czym mamy do czynienia w niniejszej sprawie).

Ponadto podkreślić należy, iż Ośrodek Wypoczynkowy T. nie był przeznaczany wyłącznie na wypoczynek załogi S.G. Spółki Akcyjnej. W umowie dzierżawy z dnia 24 maja 1971 r. w § 2 S.G. jako dzierżawca ośrodka była uprawniona do "wykorzystania dzierżawionego gruntu na utworzenie Ośrodka Wczasowo - Wypoczynkowego". W §4 umowy dzierżawy nr 1/2009, przewidziano, że: "Na terenie Ośrodka można prowadzić działalność związaną z obsługą ruchu turystycznego."

Zdaniem skarżącej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dopuścił się także naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 200ust.1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami poprzez jego błędną wykładnię prowadzącą do stwierdzenia, że na dzień 5 grudnia 1990 r. skarżącej nie przysługiwało prawo zarządu nieruchomości, na której posadowiona jest część OW T. We wniosku z dnia 26 lutego 2009 r. skarżąca wskazała, iż przedmiotem wniosku objęta jest nieruchomość wchodząca w skład OW T., tylko bowiem działka 3101/13 miała przeznaczenie rekreacyjno-adaptowane, a tym samym kwalifikowała się do uwłaszczenia. Zarząd to prawna forma posiadania nieruchomości o określonej treści związana przede wszystkim z możliwością korzystania z nieruchomości.

W rozpoznawanej sprawie istotne jest pojęcie "zarządu" w rozumieniu ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości przed dniem 5 grudnia 1990 r. Po tym dniu doszło bowiem do istotnej zmiany jego znaczenia poprzez zawężenie kręgu podmiotów, którym przysługiwało owe prawo do jednostek organizacyjnych nie posiadających osobowości prawnej. W powołanej ustawie pojęcie zarządu nie było ustawowo zdefiniowane, a jej przepisy wskazywały wyłącznie na sposób ustanowienia tego prawa, a nie na treść prawa zarządu. W związku z powyższym za wiążące należy uznać brzmienie art. 87 tej ustawy, który stanowił: "Grunty państwowe będące w dniu wejścia w życie ustawy w użytkowaniu państwowych jednostek organizacyjnych przechodzą w zarząd tych jednostek".

W ocenie autora skargi kasacyjnej, należy uznać, że dokonywane przez skarżąca czynności faktyczne oraz prawne w zakresie korzystania z nieruchomości mieściły się w zakresie pojęcia "zarządu". Skarżąca w okresie władania/ użytkowania OW T. od lat siedemdziesiątych do 5 grudnia 1990 r. podejmowała szereg czynności faktycznych związanych z korzystaniem z nieruchomości z wyłączeniem jakichkolwiek innych podmiotów.

W okresie użytkowania nieruchomości ponosiła wszelkie opłaty publicznoprawne, w tym podatek od nieruchomości. Spełniona została zatem przesłanka wskazana w art. 200 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami z dnia 21 sierpnia 1997 r., nawiązującym do regulacji art. 2 i 2a ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, którą było posiadanie przez podmiot uprawniony nieruchomości w zarządzie w dacie 5 grudnia 1990 r.

W przypadku, gdy nieruchomość na dzień 1 sierpnia 1985 r. tj. w momencie wejścia w życie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości była przekazana w użytkowanie, fakt zamiany prawa użytkowania w prawo zarządu następował z urzędu i nie było potrzeby wydawania w tym zakresie decyzji administracyjnej. Zgodnie z art. 87cyt. ustawy "grunty państwowe będące w dniu wejścia w życie ustawy w użytkowaniu państwowych jednostek organizacyjnych przeszły w zarząd tych jednostek". Poprzednik prawny skarżącej nabył zatem na tej podstawie zarząd nieruchomości objętej wnioskiem. Przepis ten nie przewidywał bowiem wydawania decyzji administracyjnych potwierdzających przejście zarządu.

W konsekwencji oznacza to, że na podstawie wydanej w dniu 19 kwietnia 1971 r. decyzji Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego o przekazaniu nieruchomości w użytkowanie oraz na mocy cytowanego art. 87 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości doszło z mocy prawa do nabycia przez skarżącą prawa zarządu nad rzeczoną nieruchomością, co uzasadnia wystąpienia przez nią z wnioskiem o uwłaszczenie nieruchomości. Po stronie skarżącej zgodnie z art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu została zatem spełniona przesłanka stwierdzenia zarządu.

Autor skargi kasacyjnej przyznał, że wprawdzie w § 1 Aktu Porozumienia z dnia 24 maja 1971 r., poprzedzonego decyzją Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia 19 kwietnia 1971 r. istotnie znalazł się zapis, że gruntem "zarządzać" będzie Nadleśnictwo T. w myśl przepisów obowiązujących w państwowym gospodarstwie leśnym (dalej "p.g.l"). Nie można jednak przyjąć, że pojęcie "zarządu" użyte w tym przepisie, odnoszące się do gospodarki leśnej w 1971 r. jest tożsame z instytucją prawną wprowadzoną do polskiego ustawodawstwa mocą ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości.

Fakt, że nie był to "zarząd" w rozumieniu art. 87 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości, potwierdza stwierdzenie, że przedstawiciele Nadleśnictwa mogli prowadzić gospodarkę leśną jedynie w porozumieniu z kierownictwem OW T. (zgodnie z ust. 1 tir. 4 ww. decyzji z dnia 19 kwietnia 1971 r.). Faktycznie nieruchomość została oddana do korzystania przez skarżą i to ona wykonywała nad nią prawne i faktyczne władztwo.

Ponadto nieruchomość, na której posadowiony jest OW T. nie jest przeznaczona wyłącznie pod gospodarkę leśną. Zgodnie z zaświadczeniem Urzędu Miasta i Gminy M. i z miejscowym planem ogólnym zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonym Uchwałą Gminnej Rady Nadzorczej NR II/1/88 z dnia 29 września 1988 r. działka 3101/13 obręb T. od 1988 r. była przeznaczona pod zabudowę rekreacyjno - adaptowaną. Na dzień 5 grudnia 1990 r. nieruchomość nie była gruntem leśnym. Oznacza to, że przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami z 1997r. miały do niej zastosowanie. Nie jest zatem uzasadnione stwierdzenie Sądu pierwszej instancji, że w przedmiotowej sprawie uwłaszczenie skarżącej naruszałoby dyspozycję art. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, zgodnie z którą, nie podlegają uwłaszczeniu nieruchomości przeznaczone w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego na cele leśne.Podkreślić należy, iż nieruchomość objęta wnioskiem skarżącej nie wchodziła i nie wchodzi w skład Państwowego Funduszu Ziemi, a więc terenów położonych na obszarach przeznaczonych w planach zagospodarowania przestrzennego wyłącznie na cele gospodarki rolnej i leśnej.

Skarżąca wyjaśniła, że wprawdzie Akt Porozumienia z 1971 r. obejmuje działki o łącznej powierzchni 15,93 m2, to jednak ona wnosi o ustanowienie na jej rzecz nieodpłatnie prawa użytkowania wieczystego wyłącznie w odniesieniu do działki 3101/13 obręb T., której powierzchnia wynosi 6,10 ha, albowiem pozostałe działki przekazane jej tym Aktem w użytkowanie o pow. 9,83 ha są w istocie gruntami leśnymi. Wypis i wyrys z rejestru gruntów prowadzonego przez Powiatowy Ośrodek Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w O., złożony w aktach sprawy wraz ze skargą z dnia 2 sierpnia 2010 r., potwierdza, że nieruchomość objęta wnioskiem nie jest sklasyfikowana jako grunty leśne.

Zdaniem autora skargi kasacyjnej, Nadleśnictwo T. nie może wykazać posiadania nieruchomości w zarządzie. Przed dniem 1 sierpnia 1985 r. nie przekazano jej nieruchomości do użytkowania, gdyż pozostawała w użytkowaniu poprzednika prawnego skarżącej. Tym samym w dniu 1 sierpnia 1985 r. nie istniało po stronie Nadleśnictwa T. żadne prawo, które mogłoby przekształcić się w prawo zarządu. Prawo takie nie zostało również przyznane Nadleśnictwu T. po dniu 1 sierpnia 1985 r., ponieważ nieruchomość pozostawała nieprzerwanie w użytkowaniu skarżącej. Władztwo Nadleśnictwa T. w stosunku do nieruchomości na której posadowiony jest OW T. nie jest tożsame z wymienionym w art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami, stanowi ono jedynie upoważnienie do dokonywania czynności związanych z gospodarką leśną, o których mowa w art.21 ustawy z dnia 20 grudnia 1949 r. o państwowym gospodarstwie leśnym.

Skarżąca uzasadniając zarzut naruszenie art. 21 oraz art. 17 ustawy z dnia 20 grudnia 1949 r. o państwowym gospodarstwie leśnym (Dz.U. z 1949 r. Nr 63, poz. 494) przez błędną wykładnię oraz błędne zastosowanie art.14 tej ustawy wskazała,że w świetle wskazanych przez nią przepisów Nadleśnictwo T. miało prawo do dokonywania stosunku do przedmiotowej nieruchomości jedynie czynności określonych w art. 21 cyt. ustawy, które miały związek z gospodarką leśną.

Decyzja Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia 19 kwietnia 1971 r. została wydana na podstawie art. 7 i 17 ustawy z dnia 20 grudnia 1949 r. o państwowym gospodarstwie leśnym. Art. 7 tej ustawy przewidywał możliwość zmiany sposobu użytkowania gruntów leśnych na "inny niż uprawa leśna", a art.17cyt. ustawy wprowadzał szczególną regulację w zakresie "dopuszczenia do korzystania" z gruntów innych podmiotów jak "działy administracji publicznej, przedsiębiorstwa państwowe i samorządowe oraz inne instytucje - dla celów interesu publicznego (w szczególności obrony i bezpieczeństwa Państwa), które mogą być osiągnięte bez wyłączania takich obszarów z państwowego gospodarstwa leśnego ".

Wskazana powyżej Decyzja wyrażała zgodę na dopuszczenie S. im. W.L. do korzystania z ogólnej powierzchni 16,58 ha" oraz na "dalsze utrzymanie na ww. gruntach trwałego ośrodka wypoczynkowego". Zawierała również zastrzeżenie, iż gospodarkę leśną na omawianym terenie prowadzić będzie Nadleśnictwo T. w porozumieniu z kierownictwem ośrodka. Pojęcie "gospodarki leśnej" określa art. 21 ust.1powołanej wyżej ustawy. Gospodarka leśna nie obejmuje zatem czynności związanych z działalnością turystyczną rekreacyjno-wypoczynkową prowadzoną w ramach OW T.. Działalność polegająca na prowadzeniu ośrodka wypoczynkowego obejmuje władztwo nad gruntem niezależne od właściwości Nadleśnictwa.

W związku z tym użyty w Akcie Porozumienia z dnia 24 maja 1971r. "zarząd" Nadleśnictwa należy interpretować według przepisów regulujących funkcjonowanie gospodarstw leśnych, czyli zgodnie art. 21 obowiązującej na dzień zawarcia porozumienia ustawy o państwowym gospodarstwie leśnym. Stosownie do tego przepisu Nadleśnictwo wykonuje "całokształt gospodarki" leśnej, natomiast nie wykonuje władztwa nad gruntem. Zdaniem skarżącej z tych względów uznać należy, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przeprowadził niewłaściwą wykładnię przepisów prawa, interpretując pojęcie "zarządu" Nadleśnictwa sprzecznie z przepisami art. 21 i 17 ustawy o państwowym gospodarstwie leśnym, co doprowadziło do stwierdzenia, że Nadleśnictwo T. było upoważnione do objęcia w zarząd nieruchomości posadowionej na działce 3101/13.Błędnie wyłożył także brzmienie art. 14 tej ustawy przyjmując, że działka 3101/13 jest położona na terenie, który na dzień 5 grudnia 1990 r. był przeznaczony na cele leśne. Zdaniem skarżącej przepis ten nie ma zastosowania w niniejszej sprawie.

Autor skargi kasacyjnej uzasadniając zarzuty naruszenia przepisów procesowych wskazał, że Sąd pierwszej instancji całkowicie pominął i nie odniósł się do tego co było intencja stron umowy sprzedaży z dnia 8 września 1998 r., nie ustosunkował się do stanowiska skarżącej,która twierdziła, że mocą Aktu Porozumienia z dnia 24 maja 1971 r. zostało ustanowione na jej rzecz prawo użytkowania nieruchomości następnie przekształcone w prawo zarządu, nie rozważył istnienia legitymacji Nadleśnictwa T. do objęcia w zarząd nieruchomości, na której posadowiony jest OW T., nie wykazał na jakiej podstawie uznano, że prawo zarządu nad rzeczoną nieruchomością posiadało Nadleśnictwo T. Podał również, iż Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku na stronie 9 stwierdził, że przedmiotowa nieruchomość "mocą planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego obowiązującego od 1988 r. była przeznaczona pod zabudową, rekreacyjno – adoptowaną, po czym na stronie 11 wskazał, że "uwłaszczeniu w trybie art. 2 ust. 1 noweli z dnia 29 września 1990 r., a co za tym idzie w trybie art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami podlegają tylko te grunty leśne które są związane z państwowymi gospodarstwami leśnymi, jeśli w dniu 5 grudnia 1990 r. będąc w zarządzie państwowej osoby prawnej w planach zagospodarowania przestrzennego nie były przeznaczone wyłącznie na cele gospodarki leśnej." Następnie na stronie 12 stwierdził, że przedmiotowa nieruchomość stanowiła na dzień 1 grudnia 1990 r. "leśny grunt", mimo ustalenia, popartego dokumentami urzędowymi, że przedmiotowy grunt nie był przeznaczony wyłącznie na cele leśne, a jego przeznaczeniem była zabudowa rekreacyjno - adaptowana.

Z kolei na stronie 10 uzasadnienia podał, że ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomościami, w art. 1 ust. 2 "wyłącza z zakresu przedmiotowego ustawy, grunty zabudowane wchodzące w skład gospodarstw rolnych oraz związane z państwowym gospodarstwem leśnym i położone na obszarach przeznaczonych w planach zagospodarowania przestrzennego wyłącznie na cele gospodarki rolnej i leśnej", na stronie 9 uzasadnienia wskazał, że przedmiotowa nieruchomość "mocą planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego obowiązującego od 1988r.była przeznaczona pod zabudową rekreacyjno - adaptowaną, po czym wbrew przywołanym twierdzeniom uznał, że nieruchomość ta nie mogła zostać uwłaszczona w trybie art. 2 ust 1 noweli z dnia 29 września 1990 r. oraz 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami z 1997 r., gdyż została przeznaczona na wyłączne cele leśne. Powyższe wskazuje,że Sąd nie zapoznał się z dokumentami sprawy, a wydany przez niego wyrok nie został poparty wystarczającą analizą. Nie zbadał sprawy, wychodząc poza granice zarzutów, przez co nie doszło do wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy.

Uczestnik postępowania Nadleśnictwo M. w M. wniosło o oddalenie skargi kasacyjnej i podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. w rozpoznawanej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten w odróżnieniu do wojewódzkiego sądu administracyjnego nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.

Autor skargi kasacyjnej trafnie zauważył, że istota sprawy sprowadza się do rozważenia, czy w świetle art. 200 ust 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity z 2004 r. Dz.U. Nr 261, poz.2603 ze zm.) S.G. S.A. była podmiotem uprawnionym do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nieodpłatnego nabycia z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa wieczystego użytkowania działki gruntu położonej w gminie M., oznaczonej w ewidencji gruntów obrębu T. jako działka 3101/13 oraz prawa własności posadowionych na wskazanej działce budynków i budowli, częściowo nieodpłatnie i częściowo odpłatnie.

W skardze kasacyjnej podniósł zarzut naruszenia prawa materialnego tj. art.200 ust.1 cyt. wyżej ustawy przez błędne zastosowanie i uznanie, że na dzień 5 grudnia 1990r. prawo zarządu do przedmiotowej nieruchomości należało do Nadleśnictwa T., a w konsekwencji błędną wykładnię art.28 K.p.a. prowadzącą do uznania, iż skarżącej nie przysługiwała legitymacja czynna do występowania z wnioskiem mo uwłaszczenie tej nieruchomości.

Zgodnie z regulacją art. 200 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. użytkowania wieczystego gruntów oraz własności budynków, innych urządzeń i lokali można było dokonać, jeżeli państwowe czy komunalne osoby prawne, jak też Bank Gospodarki Żywnościowej posiadały w tym dniu określone grunty w zarządzie. Prawidłowy jest zatem wniosek Sądu pierwszej instancji co do tego, że warunkiem wymaganym do stwierdzenia nabycia z mocy prawa, na podstawie art.2 ust.1 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1990 r. Nr 79, poz. 464 z późn. zm.), z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntów oraz własności budynków, innych urządzeń i lokali, było legitymowanie się przez podmioty wymienione w tym przepisie prawem zarządu nieruchomością. Aby zatem uzyskać w oparciu o przepis art. 200 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami prawo użytkowania wieczystego, trzeba przede wszystkim wykazać, że do przedmiotowej nieruchomości ustanowione było prawo zarządu w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.

Do zastosowania przepisu art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz.U. Nr 79, poz. 464 ze zm.) wymagane było posiadanie przez podmiot ubiegający się o uwłaszczenie, prawa zarządu nieruchomością potwierdzonego decyzją administracyjną, umową zawartą między jednostkami gospodarki uspołecznionej o przekazaniu nieruchomości za zezwoleniem uprawnionego organu administracji państwowej lub aktem notarialnym.

W świetle art. 80 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości grunty państwowe będące w dniu wejścia w życie ustawy w użytkowaniu państwowych jednostek organizacyjnych przechodzą w zarząd tych jednostek. Oznacza to, prawo użytkowania tych nieruchomości w prawo zarządu przekształciło się z mocy prawa.

W ocenie skarżącej w rozpoznawanej sprawie uznać należy, iż na podstawie decyzji Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia 19 kwietnia 1971 r. o przekazaniu nieruchomości w użytkowanie oraz na mocy art. 80 ust.1cyt. ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości doszło z mocy prawa do nabycia przez nią prawa zarządu nad przedmiotową nieruchomością co uzasadniało wystąpienie przez nią z wnioskiem o uwłaszczenie. Po jej stronie spełniona została przesłanka stwierdzenia zarządu określona w art. 4 ust.3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w zarządzie lub w użytkowaniu.Stwierdziła, że otrzymała do użytkowania nieruchomość, w skład której weszła przedmiotowa nieruchomość wraz z istniejącym na niej obiektem w formie wynikającej z ówcześnie obowiązujących przepisów prawa tj. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 października 1958r. w sprawie zasad i trybu przekazywania w ramach administracji państwowej przedsiębiorstw i instytucji oraz zakładów, nieruchomości i innych obiektów (Dz. U. Nr 28 poz.225).

Następowało to w drodze decyzji o zmianie podporządkowania przez powierzenie i przyjęcie określonego składnika majątkowego.Ponadto wskazała, że użyte w Akcie Porozumienia z dnia 24 maja 1971r. pojęcie "zarządu", odnosiło się do gospodarki leśnej i nie było tożsame z instytucją prawną "zarządu" wprowadzoną ustawą z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Zdaniem skarżącej kolejnym argumentem potwierdzającym dowód istnienia na przedmiotowej nieruchomości prawa zarządu jest zaświadczenie wystawione przez Burmistrza Miasta i Gminy M. dotyczące uiszczania podatku od tej nieruchomości w latach 1977- 1994.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego odnosząc się do ostatniego z powołanych argumentów należy odwołać się do uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 listopada 1999 r. sygn. U 6/99 (OTK 1999/7/159), który analizując § 6 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz.U. Nr 23, poz. 120) podał, że zgodnie z jego treścią prawo użytkowania nieruchomości można stwierdzić w oparciu o decyzję o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu użytkowania nieruchomości. Dokonując wykładni tego przepisu wskazał, iż decyzja taka jest niewątpliwie dokumentem, i to dokumentem urzędowym w rozumieniu przepisów kodeksów postępowania administracyjnego i cywilnego.

Natomiast dokument zawierający decyzję o naliczeniu lub aktualizacji opłat może być uznany za podstawę stwierdzenia użytkowania, gdy jest wydany w nawiązaniu do decyzji o ustanowieniu tego prawa, która zaginęła czy uległa zniszczeniu. Podkreślił przy tym, że z decyzji o opłatach powinien wynikać w sposób jednoznaczny tytuł prawny ich wnoszenia: ustanowione mocą konkretnej decyzji administracyjnej prawo użytkowania na rzecz podmiotu wnoszącego opłatę.

W konsekwencji oznacza to, że w każdej sprawie należy ustalić, czy wydane w niej decyzje o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością wskazują jednoznacznie tytuł ich wnoszenia, tj. czy przywołują ustanowione mocą konkretnej decyzji administracyjnej prawo zarządu lub użytkowania.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego przedstawiony przez skarżącą dokument, nie wskazuje zgodnie z kryteriami określonymi przez Trybunał, na istnienie prawa zarządu lub użytkowania przedmiotowej nieruchomości.

Przechodząc do oceny, czy w tej sprawie na dzień 5 grudnia 1990 r. spełniona została przesłanka uwłaszczenia przewidziana w art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (uprzednio art.2 ust.1 i 2 ustawy z dnia 29 września 1990r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości na wstępie wskazać należy,iż pojęcie "zarządu" nie było ustawowo określone. W związku z tym na potrzeby uwłaszczenia państwowych i komunalnych osób prawnych udokumentowanie przez te podmioty faktu, że na wyżej wskazany dzień przysługiwał im zarząd gruntów oraz budynków, lokali i innych urządzeń na nich posadowionych jest dokonywane w oparciu o rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz.U. Nr 23, poz.120).

W świetle § 4 ust.1 tego rozporządzenia wojewoda lub organ wykonawczy gminy stwierdza fakt przysługiwania państwowym osobom prawnym zarządu w dniu 5 grudnia 1990 r. na podstawie co najmniej jednego z wymienionych w pkt1-10 dokumentów. Jeżeli nie zachowały się dokumenty, o których mowa w ust. 1, stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu do nieruchomości można dokonać na podstawie zeznań świadków lub oświadczeń stron złożonych zgodnie z art. 75 K.p.a., potwierdzających przekazanie nieruchomości państwowym i komunalnym jednostkom organizacyjnym(ust. 3 § 4 cyt. rozporządzenia).

Ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów wynika,że Minister Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego decyzją z dnia 19 kwietnia 1971 r., zn. spr. Z-l-1023/129/70 wydaną na podstawie art. 7 i 17 ustawy z dnia 20 grudnia 1949 r. o państwowym gospodarstwie leśnym (Dz.U. Nr 63 poz. 494 ze zm.) oraz § 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 października 1958 r. w sprawie zasad i trybu przekazywania w ramach administracji państwowej przedsiębiorstw i instytucji oraz zakładów, nieruchomości i innych obiektów (Dz.U. Nr 67 poz.332) wyraził zgodę na dopuszczenie S. im. W.L. w G. do korzystania z ogólnej powierzchni 16.58ha gruntów leśnych i nieleśnych położonych w oddz. 101b,c,d,f,g,h, Nadleśnictwa T., dalsze utrzymanie na w/w gruntach trwałego ośrodka wypoczynkowego w celu prowadzenia wczasów wypoczynkowych dla stoczniowców wybrzeża i ich rodzin. Dopuszczenie ww. Stoczni do korzystania z ww. gruntów następowało na okres 25 lat z prawem pierwszeństwa przedłużenia na okres następny, przy czym korzystanie z gruntów położonych w oddz. 101 o pow.0,65ha będzie się odbywać na warunkach dzierżawy ustalonych zgodnie z obowiązującymi w lasach państwowych przepisami, a z pozostałych gruntów nieodpłatnie.

Jednocześnie zastrzegł, że gospodarkę leśną na omawianym terenie prowadzić będzie leśnictwo T. w porozumieniu z kierownictwem ośrodka, ewentualna rozbudowa ośrodka winna być prowadzona w uzgodnieniu z Okręgowym Zarządem Lasów Państwowych w O., w taki sposób, aby nie naruszać istniejącego drzewostanu, kierownictwo ośrodka zobowiązane jest do utrzymywania w należytym stanie urządzeń przeciwpożarowych ustalonych wspólnie z Okręgowym Zarządem Lasów Państwowych w O.. W decyzji tej S. zobowiązana została do spisania aktu porozumienia (odnośnie gruntów leśnych oddanych do korzystania nieodpłatnie) oraz umowy dzierżawnej (odnośnie gruntów dzierżawionych) z Okręgowym Zarządem Lasów Państwowych w O., którego przedstawiciel winien wziąć udział w przekazywaniu ośrodka.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zarówno analiza powołanych jako podstawa materialnoprawna decyzji przepisów art. 7 i art. 17 cyt. ustawy o państwowym gospodarstwie leśnym jak i treść powołanej decyzji, prowadzi do wniosku, że nie ma w nich mowy o ustanowieniu prawa użytkowania jako prawnej poprzedniczki zarządu nieruchomością, a jedynie o możliwości dopuszczenia do korzystania z obszarów państwowego gospodarstwa leśnego.

Instytucja "dopuszczenia do korzystania z obszarów państwowego gospodarstwa leśnego" z art. 17 ustawy o państwowym gospodarstwie leśnym, nie jest tożsama z użytkowaniem, o którym mowa w art. 80 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Użytkowanie to instytucja zdefiniowana w kodeksie cywilnym, jest ograniczonym prawem rzeczowym (art. 244 § 1 kodeksu cywilnego). Natomiast korzystanie z rzeczy oznacza inny niż ograniczone prawo rzeczowe tytuł do władania rzeczą. Należy wskazać, że obowiązuje zasada numeru clausus rzeczowych praw ograniczonych.

W związku z powyższym, nie można rozszerzająco interpretować woli ustawodawcy, który – gdyby miał taki zamiar – użyłby określenia z katalogu zamkniętego rzeczowych praw ograniczonych poprzez przywołanie nazwy "użytkowanie". W tym kontekście należy uznać, że intencją ustawodawcy było określenie innego, niż rzeczowe prawo ograniczone, władania nieruchomością.

Z kolei, z zawartego w dniu 24 maja 1971 r. Aktu Porozumienia między Okręgowym Zarządem Lasów Państwowych w O. a Stocznią im. W.L. w G. na mocy powołanej decyzji Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego wynika, że Okręgowy Zarząd Lasów Państwowych w O. przekazał w/w S., która przejęła do terenowego wykorzystania nieodpłatnie obszar gruntu o powierzchni 15,93 ha wchodzący w skład oddziału 101 Nadleśnictwa T.. Gruntem zarządzać miało Nadleśnictwo T.. W świetle §2 cyt. Aktu ww. Stocznia została dopuszczona do korzystania z powierzchni gruntów leśnych i nieleśnych wymienionych w §1, celem dalszego utrzymywania na ww. gruntach ośrodka wczasowo – wypoczynkowego. Ewentualna rozbudowa ośrodka mogła nastąpić w uzgodnieniu i za zgodą Okręgowego Zarządu Lasów Państwowych w O., bez naruszenia istniejącego drzewostanu.

Ponadto Stocznia nie mogła bez zgody Okręgowego Zarządu Lasów Państwowych w O. przekazać swoich uprawnień wynikających z treści niniejszego Aktu na rzecz osób trzecich. Akt Porozumienia posiadał moc obowiązującą do dnia 31 grudnia 1996 r z prawem pierwszeństwa przedłużenia na okres następny. Po tym okresie S. zobowiązała się najpóźniej w ciągu 3 miesięcy dokonać rozbiórki domków campingowych i urządzeń wzniesionych na obszarze gruntów wymienionych w § 1.

Natomiast z umowy dzierżawy zawartej w dniu 24 maja 1971 r. pomiędzy S. im. W.L. w G., a Okręgowym Zarządem Lasów Państwowych w O. wynika, że jej przedmiotem było przekazanie w nieodpłatne użytkowanie gruntu o powierzchni 0,65 hektara wchodzącego w skład oddziału Nadleśnictwa T., którymi zarządzać będzie Nadleśnictwo T. - w myśl przepisów obowiązujących w państwowym gospodarstwie leśnym. Dzierżawca czyli S. im. W. L. została uprawniona jedynie do wykorzystania wydzierżawionego gruntu na utworzenie ośrodka wczasowo-wypoczynkowego, przy czym wznoszenie budynków na tym obszarze mogło być dokonane po uprzednim wyrażeniu na to zgody przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury w M. przy założeniu, że trwałość ich nie będzie przekraczała 25 lat-okresu trwania dzierżawy.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego powołany Akt Porozumienia nie jest dokumentem, o którym mowa w § 4 ust. 1 pkt 3 cyt. rozporządzenia Rady Ministrów z 10 lutego 1998 roku w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu. Wskazany przepis wymienia umowę między państwowymi jednostkami organizacyjnymi o przekazaniu prawa zarządu do nieruchomości, zawartą za zgodą organu. Nie mogło ono być zatem podstawą stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu państwowej osoby prawnej. Dokumentem, o którym mowa w § 4 ust. 1 pkt 10 powołanego rozporządzenia nie jest także wskazana wyżej umowa z dnia 24 maja 1971r. Przepis ten dotyczy bowiem umowy o przekazaniu nieruchomości lub protokołu przekazania, sporządzonych przed dniem 22 października 1961 r.

W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w tej sprawie przesłanka uwłaszczenia na podstawie przepisu art. 200 ust. 1 ustawy z 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (t. j.: Dz.U. z 2004 r., nr 261, poz. 2603 ze zm.), to jest posiadanie gruntów w zarządzie na dzień 5 grudnia 1990 r. nie została spełniona. W związku z powyższym stwierdził, że skoro wyżej wymieniona okoliczność wykluczała możliwość uwzględnienia wniosku skarżącej o stwierdzenie nieodpłatnego nabycia z powołanym wyżej dniem prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości oraz posadowionych na niej budynków i budowli, to odnoszenie się do pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej jest w tej sytuacji zbędne.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art.184 P.p.s.a orzekł jak w sentencji wyroku.