Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 2 lipca 2009 r. sygn. akt IV SA/Wa 648/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę C. Z. vel K. Z. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2009 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania.
Zaskarżoną decyzją Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy decyzję Wojewody Łódzkiego z dnia [...] czerwca 2007 r. umarzającą wszczęte z wniosku M. Z. i A. K. postępowanie w sprawie o wydanie decyzji stwierdzającej, że nieruchomość położona we wsi G. stanowiąca działkę nr [...] o powierzchni 3,89 ha, objęta księgą wieczystą nr [...], obejmująca zespół dworsko-parkowy i stanowiąca, że była własność I. K. nie podpada pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3 poz. 13 ze zm.).
Od wyroku tego pełnomocnik C. Z. vel K. Z. wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę kasacyjną, w treści której zaskarżył przedmiotowy wyrok w całości i zarzucił mu naruszenie przepisów postępowania:
- 1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 7 K.p.a., art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.) przez faktyczne zamknięcie skarżącemu drogi do sądu tj. doprowadzenie do sytuacji, w której nie jest jasne, do jakiego organu czy też sądu należy skierować sprawę, aby była ona merytorycznie rozpatrzona, a w momencie gdy ta jedyna i właściwa droga zostaje w końcu wskazana na skutek wykładni przepisów dokonanej przez Naczelny Sad Administracyjny (uchwała z dnia 5 czerwca 2006 r., sygn. akt: I OPS 2/06) to skarżący, który do tej pory cały czas podejmował działania w pełnym zaufaniu do organów administracji, nie może z tej drogi skorzystać, gdyż droga ta, jest zdaniem organów administracji, dla skarżącego już definitywnie zamknięta. Konsekwencje błędnego działania organów administracji, ponosi wyłącznie sam skarżący, którego sprawa nie zostaje rozpoznana merytorycznie. Natomiast aprobowanie takiej sytuacji przeczy wyrażonej w art. 7 K.p.a. zasadzie praworządności oraz wyrażonej w art. 8 K.p.a. zasadzie pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa, a nadto w sposób rażący łamie zasady konstytucyjnego państwa prawa wyrażone zwłaszcza w art. 45 i art. 77 Konstytucji RP., gdyż skarżącemu odmówiono prawa do skorzystania z drogi sądowej w dochodzeniu swych praw.
- 2. art. 151 P.p.s.a. przez błędne przyjęcie, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, podczas gdy skarga powinna być uwzględniona, gdyż postępowanie wszczęte z wniosku M. Z. i A. K. i zakończone wydaniem zaskarżonej decyzji z dnia [...] lutego 2009 r. nie jest tożsame, wbrew stanowisku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, z wcześniejszym postępowaniem zakończonym wydaniem decyzji Wojewody Łódzkiego z dnia [...] grudnia 2005 r. o umorzeniu postępowania, w szczególności dlatego, że odmienny jest przedmiot obu tych postępowań. W postępowaniu zakończonym decyzją z dnia [...] grudnia 2005 r. o umorzeniu postępowania organ dokonał jedynie oceny dopuszczalności - w oparciu o § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej - dopuszczalności drogi administracyjnej orzekając o jej nieistnieniu. Natomiast w myśl uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 czerwca 2006 r. (sygn. akt: I OPS 2/06), organ powinien rozpatrzyć wniosek merytorycznie, a nie tylko formalnie w zakresie dopuszczalności drogi administracyjnej.
- 3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 1 pkt 1 K.p.a. w zw. z art. 2 § 2 i 3 oraz art. 199 § 1 pkt 1 K.p.c. w zw. z § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej przez błędne przyjęcie, że umorzenie postępowania administracyjnego z powodu rzekomej niedopuszczalności drogi administracyjnej uniemożliwia w chwili obecnej merytoryczne rozpoznanie wniosku o stwierdzenie niepodpadania zespołu dworsko-parkowego pod działanie dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej, podczas gdy to właśnie droga administracyjna w tej sprawie jest wyłączną drogą do merytorycznego rozpoznania wniosku złożonego w trybie § 5 rozporządzenia, a nie jak przyjęto wcześniej, droga cywilna, która w świetle orzecznictwa jest czasowo niedopuszczalna do czasu zakończenia sprawy administracyjnej prowadzonej na podstawie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej;
- 4. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 105 § 1 K.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. przez błędne ich zastosowanie i przyjęcie, że sprawa została już uprzednio zakończona ostateczną decyzją administracyjną, tj. decyzją Wojewody
Łódzkiego z dnia [...] grudnia 2005 r., podczas gdy postępowanie toczące się poprzednio przed Wojewodą Łódzkim do sygn. akt: [...] i zakończone decyzją z dnia [...] grudnia 2005 r. o umorzeniu postępowania z powodu nieistnienia drogi administracyjnej, nie było tożsame z postępowaniem zakończonym zaskarżoną decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2009 r. (sygn. akt: [...]);
5. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 110 K.p.a. przez błędne przyjęcie, że w niniejszej sprawie znajduje zastosowanie art. 110 K.p.a. tj. zasada samozwiązania organu wydanym rozstrzygnięciem, która to zasada znajduje w postępowaniu administracyjnym zastosowanie, ale tylko pod warunkiem, że w nowej sprawie nie zmieniły się istotne elementy poprzednio wydanej decyzji, a w sytuacji, w której elementy te uległy zasadniczej zmianie.
6. naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej przez jego nieuwzględnienie i nie uchylenie decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2009 r. oraz decyzji Wojewody Łódzkiego z dnia [...] czerwca 2007 r., podczas gdy w świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego (uchwała z dnia 5 czerwca 2006 r. sygn. akt: I OPS 2/06) w/w przepis może stanowić podstawy do orzekania w drodze decyzji administracyjnej o tym, czy dana nieruchomość lub jej część wchodzi w skład nieruchomości ziemskiej, o której mowa w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.
Wskazując na powyższe podstawy skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości a nadto uchylenie zaskarżonych decyzji alternatywnie wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Na rozprawie w dniu 7 września 2010 r. przed Naczelnym Sądem Administracyjnym pełnomocnik skarżącego i uczestniczki postępowania A. K. wniósł o zawieszenie przedmiotowego postępowania do czasu udzielenia przez skład siedmiu sędziów odpowiedzi na pytanie Naczelnego Sądu Administracyjnego postawione w sprawie I OSK 176/10.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z treścią art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd może zawiesić postępowanie z urzędu jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 7 maja 2010 r. w sprawie o sygn. akt I OSK 176/10 przedstawił do rozstrzygnięcia przez skład siedmiu sędziów następujące zagadnienie prawne: "czy w obecnym stanie prawnym przepis § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r., Nr 10, poz. 51 ze zm.) może stanowić podstawę do orzekania w drodze decyzji administracyjnej o tym, czy dana nieruchomość lub jej część wchodzi w skład nieruchomości ziemskiej, o której mowa w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13 ze zm.)?".
Sprawa przytoczonego wyżej pytania prawnego nie została jeszcze rozstrzygnięta. Natomiast udzielenie odpowiedzi na powyższe pytanie może, mieć wpływ na rozstrzygniecie także w przedmiotowej sprawie. Tym samym z uwagi na prejudycjalność innego toczącego się przed Naczelnym Sądem Administracyjnym postępowania, w rozpoznawanej sprawie, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 w zw. z art. 193 ustawy procesowej, Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji.