Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 2 kwietnia 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 1578/11 WSA w Warszawie odrzucił skargę J.S. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 marca 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 2130/10 oddalającym skargę J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Siedlcach z dnia [...] lipca 2010 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego oraz zwrócił ze Skarbu Państwa (kasa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie) na rzecz skarżącej J. S. kwotę 100 (sto) złotych tytułem nienależnie uiszczonego wpisu sądowego.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 10 marca 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 2130/10 oddalił skargę J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Siedlcach z dnia [...] lipca 2010 r., nr [...] w przedmiocie przyznania zasiłku stałego.
W dniu 15 marca 2011 r. wpłynął wniosek J. S. o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 10 marca 2011 r.
Odpis powyższego orzeczenia wraz z uzasadnieniem oraz stosownym pouczeniem o dopuszczalności, terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia przesłany został skarżącej przy piśmie z dnia 14 kwietnia 2011 r., która – jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru – potwierdziła jego otrzymanie datą 7 maja 2011 r. Od wymienionego wyroku skarga kasacyjna nie została wniesiona, zaś trzydziestodniowy termin do jej wniesienia upłynął w dniu 6 czerwca 2011 r., zatem orzeczenie to uzyskało walor prawomocności od dnia 7 czerwca 2011 r.
Z akt sprawy wynika, że na skutek wniosku skarżącej z dnia 8 marca 2011 r. postanowieniem referendarza sądowego z dnia 19 kwietnia 2011 r. przyznano J. S. prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata, o wyznaczeniu którego Okręgowa Rada Adwokacka w Warszawie poinformowała pismem z dnia 2 czerwca 2011 r.
Skargą z dnia 16 sierpnia 2011 r., złożoną osobiście w Biurze Podawczym tutejszego Sądu w dniu 19 sierpnia 2011 r., J. S., działająca przez profesjonalnego pełnomocnika ustanowionego z urzędu, wystąpiła o wznowienie postępowania zakończonego powyższym wyrokiem Sądu z dnia 10 marca 2011 r. Jako przesłanki wznowienia postępowania przed sądem administracyjnym pełnomocnik skarżącej wskazał art. 271 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Argumentując podniósł, że na skutek naruszenia przez Sąd art. 109 powołanej ustawy, skarżąca pozbawiona została możności działania, albowiem w dniu 8 marca 2011 r. skarżąca złożyła wniosek o odroczenie rozprawy wyznaczonej na dzień 10 marca 2011 r. wskazując na swój permanentnie zły stan zdrowia uniemożliwiający przybycie do Sądu i uczestnictwo w rozprawie. Tymczasem Sąd tego wniosku nie uwzględnił i rozpoznał sprawę pod nieobecność skarżącej z uchybieniem zasad należytej reprezentacji, tym samym uniemożliwiając skarżącej możność obrony swoich praw.
Zarządzeniem z dnia 21 września 2011 r. Przewodniczący Wydziału wezwał pełnomocnika skarżącej do uzupełnienia, w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi o wznowienie postępowania, jej braków formalnych poprzez wskazanie okoliczności stwierdzających zachowanie terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania sądowego.
Odpowiadając na powyższe wezwanie pełnomocnik skarżącej, wyjaśniając okoliczności potwierdzające zachowanie terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania, wskazał na pismo Okręgowej Rady Adwokackiej w Warszawie z dnia 2 czerwca 2011 r. o wyznaczeniu go pełnomocnikiem z urzędu dla skarżącej, które otrzymał w dniu 7 czerwca 2011 r. W przekonaniu pełnomocnika trzymiesięczny termin, o jakim mowa w art. 277 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należy liczyć od dnia, w którym pełnomocnik dowiedział się o wyznaczeniu go pełnomocnikiem z urzędu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał następnie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia z dnia 2 kwietnia 2012 r., że pełnomocnik skarżącej przedmiotową skargę o wznowienie postępowania oparł na podstawie mającej umocowanie w treści art. 271 pkt 1 tej ustawy, zarzucając Sądowi naruszenie przepisów postępowania sądowego polegające na prowadzeniu tegoż postępowania w sytuacji, gdy skarżąca pozbawiona była możności działania na rozprawie w dniu 10 marca 2011 r. wskutek nienależytej reprezentacji, bowiem nie była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika.
Zgodnie z art. 277 powołanej ustawy skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Gdy podstawą wznowienia jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji, termin ten liczy się od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy.
Z akt przedmiotowej sprawy wynika, że skarżąca J. S. o treści wyroku z dnia 10 marca 2011 r. wydanego w sprawie I SA/Wa 2130/10 oddalającego skargę dowiedziała się w dniu 7 maja 2011 r., którego odbiór wraz z uzasadnieniem osobiście potwierdziła własnoręcznym podpisem w tej dacie, doręczonym jej na skutek złożonego przez nią wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Skarga o wznowienie postępowania została natomiast złożona osobiście przez pełnomocnika skarżącej w Biurze Podawczym tutejszego Sądu w dniu 19 sierpnia 2011 r., zatem po upływie trzymiesięcznego terminu, bowiem w sytuacji, gdy podstawę wznowienia stanowi pozbawienie strony możności działania lub brak należytej reprezentacji, obowiązuje szczególny sposób obliczania terminu. Przy tej podstawie wznowienia decydująca jest data, w której o orzeczeniu podlegającym zaskarżeniu dowiedziała się: sama strona (będąca osobą fizyczną i posiadająca zdolność procesową), przedstawiciel ustawowy strony (jeśli stroną jest osoba fizyczna niemająca zdolności procesowej) lub organ strony (nie będącej osobą fizyczną).
Skarżąca J. S. o orzeczeniu Sądu z dnia 10 marca 2011 r. dowiedziała się w dniu 7 maja 2011 r., o czym świadczy zwrotne potwierdzenie odbioru tegoż orzeczenia wraz z uzasadnieniem. Tym samym skarga jako wniesiona z uchybieniem ustawowego i zawitego terminu jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu.
W skardze kasacyjnej reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika J. S. zaskarżyła powyższe postanowienie w całości i zarzuciła Sądowi I instancji naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 277 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego na skutek błędnej wykładni art. 277 cyt. ustawy. Uchybienie to jak najbardziej mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Jak wskazano, pełnomocnik zarówno w skardze o wznowienie postępowania, jak i w piśmie uzupełniającym skargę z dnia 06.10.2011 r. wskazywał, iż posiada samoistne uprawnienia obok strony do liczenia terminów procesowych. Wynika to z ogólnych przepisów i powszechnie przyjętej linii orzecznictwa, iż o terminach do sporządzenia określonych pism pełnomocnika decyduje fakt kiedy sam pełnomocnik dowiedział się o danej czynności.
Każda też podstawa dotycząca wznowienia ma swój samoistny byt. Jeżeli jest kilka przesłanek do wznowienia to termin do wniesienia skargi biegnie oddzielnie dla każdego z nich. Wskazano też, iż o rozpoczęciu biegu terminu do wniesienia skargi decyduje data, w której strona faktycznie dowiedziała się o przesłance wznowienia. Okoliczność ta natomiast nie została wyjaśniona. Wskazane uchybienie polegające na naruszeniu przepisów postępowania mogło i miało istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem przy odmiennej ocenie terminu dopuszczalności złożenia skargi zostałaby ona przyjęta do merytorycznego rozpoznania, nie przesądzając o wyniku sprawy. Wniesiono o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy WSA do ponownego rozpoznania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 277 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz. 1270 ze zm.) - skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą wznowienia jest pozbawienie strony możliwości działania lub braku należytej u jej reprezentacji - od dnia, w którym strona lub przedstawiciel ustawowy dowiedzieli się o orzeczeniu wydanym przez Sąd.
Jednocześnie w myśl art. 270 powołanej wyżej ustawy, można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem.
Z łącznej analizy w/w przepisów należy wyprowadzić wniosek, iż termin trzymiesięczny do złożenia skargi o wznowienie postępowania nie może zacząć swojego biegu wcześniej jak od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, gdyż dopiero po tym zdarzeniu złożenie takiej skargi jest dopuszczalne. Wniesienie skargi o wznowienie postępowania przed uzyskaniem przez orzeczenie przymiotu prawomocności skutkuje bowiem jej odrzuceniem (por. postan. NSA z dnia 7.12.2005, I OSK 1237/05 i postan. SN z dnia 15.11.2001 r. III CZ 99/01).
Zgodnie z art. 168 § 1 w/w ustawy - orzeczenie staje się prawomocne, jeżeli nie przysługuje co do niego środek odwoławczy. W sprawie niniejszej skarżąca złożyła wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku, które to otrzymała w dniu 7 maja 2011 r. Zatem przedmiotowy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie stał się prawomocny po bezskutecznym upływie trzydziestodniowego terminu do złożenia skargi kasacyjnej liczonego od daty doręczenia odpisu orzeczenia z uzasadnieniem (art. 177 § 1 ustawy), czyli w dniu 7 czerwca 2011 r. (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Warszawa 2011, s. 901)
Z powyższego wynika zatem, iż trzymiesięczny termin na złożenie skargi o wznowienie postępowania zaczął swój bieg w dniu 7 czerwca 2011 r. Skarżąca, która złożyła skargę o wznowienie postępowania w dniu 19 sierpnia 2011 r. zrobiła to zatem w przewidzianym prawem terminie. W takiej sytuacji zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w którym Sąd odrzucił skargę o wznowienie postępowania z powodu uchybienia terminu, podlega uchyleniu z powodu naruszenia przez Sąd art. 277 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Biorąc powyższe pod uwagę, w kontekście sformułowanego w skardze kasacyjnej zarzutu błędnej wykładni art. 277 p.p.s.a. w zakresie sposobu ustalenia terminu, w którym wniesienie skargi o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego jest dopuszczalne, orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 182 § 1 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.).
Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia za udzieloną pomoc prawną z urzędu, gdyż przepisy art. 209 i 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie pełnomocnika ustanowionego z urzędu, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 - 261 p.p.s.a. Stosownie do § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) pełnomocnik skarżącego powinien złożyć wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu stosowne oświadczenie, o którym mowa w tym przepisie.