Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 24 czerwca 2009 r. sygn. akt II SA/01 495/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę A.Z. na orzeczenie Sądu Dyscyplinarnego przy Okręgowym Inspektoracie Służby Więziennej w Olsztynie z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...], którym utrzymane zostało w mocy orzeczenie Dyrektora Aresztu Śledczego w Bartoszycach z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...], w przedmiocie wymierzenia A.Z. kary dyscyplinarnej ostrzeżenia o niepełnej przydatności na zajmowanym stanowisku. Karę tę wymierzono za niewykonanie polecenia służbowego, tj. niestawienia się do Zespołu Medycyny Pracy przy Areszcie Śledczym na badania kontrolne po zakończonym długotrwałym zwolnieniu lekarskim, trwającym powyżej 30 dni.
W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd przedstawił, co następuje:
Zgodnie z art. 38 ustawy o Służbie więziennej, funkcjonariusz może być skierowany z urzędu lub na prośbę do komisji lekarskiej w celu określenia stanu zdrowia oraz ustalenia zdolności fizycznej i psychicznej do służby, zaś art. 229 § 2 Kodeksu pracy stanowi, że pracownik podlega okresowym badaniom lekarskim, zaś w przypadku niezdolności do pracy trwającej dłużej niż 30 dni ponadto kontrolnym badaniom w celu ustalenia zdolności do wykonywania pracy na dotychczasowym stanowisku. W sprawie jest bezsporne, że skarżący przebywał na długotrwałym zwolnieniu od 29 lipca 2008 r. do 3 października 2008 r. łącznie 67 dni i otrzymał dnia 24 października 2008 r. polecenie służbowe poddania się badaniom lekarskim w dniu 13 listopada 2008 r., z pouczeniem o skutkach niewykonania tego polecenia. Raportem z dnia 28 października 2008 r. odmówił wykonania polecenia jako bezpodstawnego i na badania się nie stawił.
Odmowa ta stanowiła naruszenie art. 125 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Więziennej, a wobec tego wszczęto postępowanie dyscyplinarne i orzeczono w nim karę. Postępowanie to zostało przeprowadzone zgodnie z przepisami, naruszenie dyscypliny służbowej przez skarżącego zostało udowodnione, a kara wymierzona adekwatnie. Uzasadnienie orzeczenia o ukaraniu jasno i zrozumiale wskazuje przebieg postępowania i motywy rozstrzygnięcia, natomiast skarga nie zawiera w istocie zarzutów merytorycznych przeciwko orzeczeniom, ale jest z nimi polemiką.
Od tego wyroku A.Z. wniósł skargę kasacyjną, sporządzoną przez adwokata i domagał się:
- 1) uchylenia zaskarżonego wyroku w całości oraz wydania rozstrzygnięcia merytorycznego poprzez uchylenie wszystkich decyzji administracyjnych, które były wydane w niniejszej sprawie, gdyż mają one wpływ w znacznym stopniu na wynik dalszego biegu sprawy (sprawa WSA w Olsztynie o sygn. akt II SA/O1 523/09 dotycząca wydania decyzji obniżającej dodatek służbowy z powodów wydania orzeczeń dyscyplinarnych niniejszej sprawy);
lub ewentualnie
- 2) uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie.
W skardze zarzucił
- I. Naruszenie przepisów postępowania, tj. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – P.p.s.a. w stopniu mającym istotny wpływ na treść orzeczenia, a mianowicie naruszenie:
- 1) art. 134 § 1 P.p.s.a. wobec tego, iż Sąd pierwszej instancji nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołana podstawą prawną nie wyszedł poza jej granice, mimo że w danej sprawie powinien i mógł to uczynić ze względu na to, że skarga skarżącego podlegała jego ocenie, a w jej treści były zawarte wyodrębnione i wyeksponowane konkretne zarzuty z powołaniem podstawy prawnej i konkretnym wskazaniem, które przepisy prawa i w jaki sposób zostały naruszone. Nadto też treść skargi naświetla rzeczywisty obraz sprawy i przyczynę podjętych działań organów do skarżącego w zaistniałej sytuacji, której to wynikało, iż jest ona niejasna i to dość znacznie, zatem konkretna ocena wszystkich zarzutów odniesionych w skardze dałaby wynik sprawy odmienny od orzeczonego, lecz Sąd stwierdził, iż skarga niema podstaw zarzutów więc mógł z tego powodu wykroczyć poza jej zakres;
- 2) art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez przedstawienie stanu sprawy bez szczegółowego ustosunkowania się do zarzutów podniesionych w skardze, bez właściwej oceny zasadności tychże zarzutów.
Sąd tylko w jednym zdaniu ustosunkował się do skargi, pisząc że "z kolei skarga nie zawiera żadnych merytorycznych zarzutów przeciwko zapadłym orzeczeniom", to oznacza, że uchylił się od kontroli legalności zaskarżonego orzeczenia pod kątem zarzutów podniesionych przez skarżącego. Co oznacza, że uzasadnienie nie spełnia wymagań określonych przez art. 141 § 4 P.p.s.a., a wada mogła mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w skardze podnoszono naruszenie przepisów Kodeksu pracy i art. 38 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej, a Sąd powoływał się na przepisy Kodeksu pracy nie uważając, iż zostały one naruszone w stopniu mającym znaczenie dla wyniku sprawy, a nadto powołując się na przepisy Kodeksu pracy, tj. art. 229 ust. 2 nie wskazał dlaczego w sprawie mogły być one stosowane i czy ich stosowanie było zgodne z prawem, wobec twierdzenia skargi, że nie mogły być one stosowane ze względu na fakty zestawione w skardze jak i treść ustawy o Służbie Więziennej, z której to wynika, że do funkcjonariuszy SW nie mają zastosowania przepisy ustawy Kodeksu Pracy gdyż nie są pracownikami o jakich mowa w tym Kodeksie.
Ponadto Sąd orzekający powołał się w orzeczeniu na art. 38 ustawy o Służbie Więziennej twierdząc, jest on podstawą do kierowania do badań lekarskich, i tu Sąd ma rację, lecz nie należy przy tym zapominać, że z dowodów aktowych wynika, że organy, jak same w sprawie stwierdziły, dokonywały kierowania skarżącego do badań do instytucji medycznej realizującej uprawnienia badań wynikających tylko z podstaw przepisów Kodeksu pracy, tj. do badań profilaktycznych pracowników polegających na badaniu profilaktycznym wstępnym, okresowym lub kontrolnym, lecz przepisy te w świetle prawa i przepisów ustawy o Służbie Więziennej nie mogą mieć zastosowania do funkcjonariuszy S.W.
Nadto, jak wynika ze sprawy, skarżący posiadał aktualne badania wykonane przez Wojewódzką Komisję Lekarską MSWiA ustalające jego przydatność do służby w formacji Służby Więziennej, jak i też badania z Zespołu Medycyny Pracy ustalające jego przydatność do pracy na określonym w nich stanowisku pracy. Sąd orzekający w treści orzeczenia żadnym zdaniem nie odniósł się do tego wykazanego w skardze faktu, co ma znaczenie na wynik treści zaskarżonego orzeczenia.
Dodatkowo należy podnieść to, iż Sąd orzekający nie ustalił i nie zbadał, czy pismo z dnia [...] października 2008 r., na które się powołał, jest w świetle przepisów Służby Więziennej i w świetle tonu jego treści poleceniem służbowym (rozkazem personalnym), o jakim mowa w przepisach Służby Więziennej;
3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. b/ i c/ P.p.s.a. w zw. z art. 7 i 107 § 3 K.p.a., wobec nieuwzględnienia skargi w sytuacji gdy zaskarżone orzeczenie nie wyjaśniło – zgodnie ze słusznym interesem strony i oraz prawidłowym uzasadnieniem – dlaczego skarżącemu została wymierzona kara dyscyplinarna tak wysokiego stopnia i dlaczego nie było możliwe wymierzenie kary upomnienia, nagany bądź surowej nagany, a konieczne orzeczenie kary ostrzeżenia o niepełnej przydatności na zajmowanym stanowisku służbowym.
II. Naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. Sąd wadliwie wykonał swój ustrojowy obowiązek kontroli decyzji administracyjnej pod względem zgodności z prawem, wynikający z art. 1 § 2 Prawa o ustroju sądów administracyjnych (dalej: P.u.s.a.) oraz z art. 3 § 2 P.p.s.a. naruszył także art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ P.p.s.a. Uchybienie dwóm ostatnio wymienionym przepisom polegało na oddaleniu skargi, w sytuacji gdy obowiązkiem Sądu było stwierdzenie naruszenia art. 38 ustawy o Służbie Więziennej i art. 229 § 2 ustawy Kodeks pracy, gdyż w sprawie jako podstawa materialna rozstrzygnięcia powinien być zastosowany art. 31 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 2 i 3 ustawa z 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2002 r. Nr 207, poz. 1761 ze zm.) na skutek pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 27 listopada 2002 r. w sprawie szczegółowego zakresu spraw osobowych funkcjonariuszy Służby Więziennej oraz właściwości przełożonych w tych (Dz. U. Nr 205, poz. 1737), bowiem nie przesądzono, czy stosowanie jednocześnie dwóch innych podstaw przytoczonych przez Sąd orzekający ww. przepisów prawa (art. 38 ustawy o SW i art. 229 § 2 K.p.) było w sprawie w ogóle dopuszczalne.
Sąd Dyscyplinarny przy Okręgowym Inspektoracie Służby Więziennej w Olsztynie wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie jako nieposiadająca usprawiedliwionych podstaw. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie nie naruszył bowiem ani przepisów postępowania, ani przepisów prawa materialnego wskazanych w zarzutach tej skargi. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku odpowiada bowiem w pełni wymogom dla niego przewidzianym, jest jasne, wyczerpujące i wynika z niego jakimi przesłankami kierował się Wojewódzki Sąd oddalając skargę A.Z.. Środki odwoławcze wnoszone przez A.Z. stanowią w istocie polemikę z wydanymi w sprawie rozstrzygnięciami. Strona ma pełne prawo, korzystając z tych środków, nie zgadzać się z wydanymi w sprawie rozstrzygnięciami, jednak jej odmienna ocena nie oznacza, że rozstrzygnięcia te są błędne.
Przedmiotem postępowania zakończonego orzeczeniem zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie było wymierzenie kary w postępowaniu dyscyplinarnym. Zgodnie z art. 125 ust. 2 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2002 r. Nr 207, poz. 1761 ze zm.), dalej "ustawa" funkcjonariusz podlega odpowiedzialności dyscyplinarnej za naruszenie dyscypliny służbowej. Naruszeniem tej dyscypliny jest, stosownie do ust. 3 tego artykułu, m.in. odmowa wykonania lub niewykonanie polecenia służbowego, z wyjątkiem przypadku określonego w art. 58 ust. 2 (obowiązek odmowy gdy wykonanie łączyłoby się z popełnieniem przestępstwa). Bezsporne w sprawie jest, iż A.Z. polecenie służbowe, nakazujące poddanie się kontrolnym badaniom lekarskim po długotrwałej chorobie, otrzymał. W skardze kasacyjnej podnosi się czy pismo przełożonego może być potraktowane jako polecenie służbowe.
Art. 38 ustawy stanowi, że funkcjonariusz może być skierowany, z urzędu lub na jego prośbę, do komisji lekarskiej w celu określenia stanu zdrowia oraz ustalenia zdolności fizycznej i psychicznej do służby, jak również związku poszczególnych schorzeń ze służbą. Z przepisu tego wynika, że skoro funkcjonariusz może być skierowany na badania z urzędu, to formą tego skierowania może być polecenie służbowe. Organy i Wojewódzki Sąd powiązały ten przepis z przepisami Kodeksu pracy, tj. jego art. 229 dotyczącym badań pracowników. Skarżący kwestionuje jednocześne zastosowanie przepisów ustawy i Kodeksu pracy, uznając, że ten drugi akt nie ma zastosowania do funkcjonariuszy Służby Więziennej. Z akt sprawy wynika, iż w Służbie tej obowiązują wewnętrzne przepisy dotyczące badań funkcjonariuszy. Istotą w sprawie jest czy mogło być wydane polecenie służbowe skierowania na badania. Otóż nawet nie stosując art. 229 K.p. na podstawie art. 38 ustawy ww. przepisów wewnętrznych funkcjonariuszowi może być wydane polecenie poddania się badaniom po długotrwałej chorobie, trwającej ponad 30 dni.
Służba Więzienna jak każda inna służba mundurowa jest powołana do wykonywania określonych zadań, toteż ma w niej duże znaczenie wewnętrzna dyscyplina. Z uwagi też na jej charakter, specyfikę ryzyka zawodowego posiada ona służby medycyny pracy, która ma chronić funkcjonariuszy od niekorzystnego wpływu warunków pracy, ale i zapewnić sprawne wykonywanie zadań im powierzonych. Temu służą badania, w tym kontrolne po długotrwałej chorobie.
A.Z. otrzymawszy polecenie służbowe poddania się badaniom odmówił jego wykonania, co jest bezsporne, choć w sprawie nie zachodził przypadek wskazany w art. 58 ust. 2 ustawy. Wszczęcie w takim przypadku postępowania dyscyplinarnego było uzasadnione. Odmawiając wykonania polecenia wiedział, jakie grożą skutki, był bowiem o tym poinformowany. W postępowaniu dyscyplinarnym okoliczności naruszenia dyscypliny zostały wykazane. Art. 126 ustawy przewiduje jako karę dyscyplinarną m.in. ostrzeżenie o niepełnej przydatności na zajmowanym stanowisku. Taka kara została wymierzona i w okolicznościach sprawy jest ona adekwatna do nich.
Nie można zarzucić Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie, że błędnie ocenił zaskarżone orzeczenia. Z rozstrzygnięciem Sądu należy się zgodzić, nie było bowiem podstaw do uwzględnienia skargi.
Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).