Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 18 kwietnia 2018 r., sygn. akt I OSK 1532/16

Uzasadnienie

Zaskarżonym wyrokiem z 26 lutego 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę K. S. na decyzję z [...]r. nr [...]Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. w przedmiocie odmowy wydania uprawnień do kierowania pojazdami.

W uzasadnieniu wyroku przedstawiono następujący stan faktyczny i ocenę prawną.

Sąd Rejonowy w Z. II Wydział Karny wyrokiem z 10 kwietnia 2014 r. sygn. akt II K 1470/13 uznał K. S. za winnego popełnienia występku zart. 178a § 1 kodeksu karnego, polegającego na tym, że [...]r.

w miejscowości H. na ul. C. kierował samochodem osobowym marki P. o nr rej. [...], będąc w stanie nietrzeźwości. W punkcie 4 sentencji wyroku Sąd Rejonowy w Z. orzekł wobec K. S. zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych w zakresie kategorii B na okres 3 lat. Wyrok uprawomocnił się 18 kwietnia 2014 r.

Odpis prawomocnego wyroku z 10 kwietnia 2014 r., [...] r. został doręczony do Wydziału Komunikacji Starostwa Powiatowego w Z..

W związku z powyższym Starosta Z. wydał decyzję nr [...] orzekającą o cofnięciu K. S. uprawnień do kierowania pojazdami w zakresie kat. B na okres 3 lat.

K. S. [...]r. złożył wniosek o zwrot zatrzymanego prawa jazdy kat. C, CE.

Starosta Z. decyzją z [...]r. nr [...], działając na podstawie art. 12 ust. 1 i 2 ustawy z 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (obecnie t.j.: Dz. U. 2015 r., poz. 155 ze zm.) odmówił wydania K. S. prawa jazdy kategorii C i CE. W uzasadnieniu organ przywołał fakt wydania wobec strony prawomocnego wyroku, w którym orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, dla których przewidziana jest kategoria B na okres 3 lat. Od [...] r. obowiązuje nowy stan prawny w sprawach związanych z wydawaniem praw jazdy, regulowany przez przepisy ustawy o kierujących pojazdami. Zgodnie z art. 12 ustawy o kierujących pojazdami, prawo jazdy nie może 1

IOSK 1532/16 być wydane osobie ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii:

1. - AM, A1, A2, A, C1, C, D1 lub D - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B;
2. - B+E,C1+E,C+E,D1+E lub D+E - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B lub odpowiednio kategorii C1, C, D1 lub D. Przepisy przejściowe do ustawy o kierujących pojazdami nie zawierają przepisu, który pozwalałby właściwemu organowi na wydanie prawa jazdy kategorii C, CE w sytuacji, gdy wnioskodawca posiada zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych w zakresie prawa jazdy kat. B. Od decyzji wydanej przez Starostę odwołanie wywiódł K. S. i wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji organu I instancji i jej zmianę poprzez wydanie prawa jazdy kategorii C, C+E. Powołując się na liczne orzecznictwo sądów administracyjnych wskazał, iż organ I instancji nie może rozszerzyć zakazu kierowania pojazdami określonej kategorii ponad te, które są orzeczone przez sądowy zakaz.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. decyzją z [...] r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję pierwszoinstancyjną. W uzasadnieniu przywołało opisany wyżej wydany wobec K. S. prawomocny wyrok karny i zrelacjonowało przebieg dotychczasowego postępowania administracyjnego.

Następnie Kolegium wskazało, że zakaz wynikający z art. 12 ust. 1 i ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami dotyczy nie tylko wydania prawa jazdy, ale także wszystkich innych czynności organu, których skutkiem byłoby uzyskanie uprawnień do kierowania pojazdami w okresie i zakresie wynikającym z sądowego zakazu prowadzenia pojazdów określonej kategorii.

Dalej Kolegium wskazało, iż o ile wykładnia przepisów art. 12 ust. 1 i ust. 2 ww. ustawy, a szczególnie zawartego w nich zwrotu "wydanie prawa jazdy", sprawiała pewne trudności interpretacyjne i była przedmiotem rozważań wielu sądów administracyjnych, tak w obecnym kształcie, przyjętym poprzez nowelizację ustawy 26 czerwca 2014 r., ustawodawca zdecydował się na doprecyzowanie kwestii wydawania prawa jazdy, dodając do art. 12 ust. 2 ustawy zapis: "przepis ust. 1 pkt 2 stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy lub zwrot 2

I OSK 1532/16 zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia Tym samym ustawodawca rozwiał wszelkie wątpliwości interpretacyjne co do ww. przepisu, który w obecnym kształcie wyraźnie wskazuje, iż starosta jest zobligowany do niewydawania prawa jazdy kategorii między innymi: C, C+E w czasie trwania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B, przy czym zakaz ten odnosi się nie tylko do kierowców ubiegających się po raz pierwszy o prawo jazdy danej kategorii (innego niż kategoria B), w czasie trwania zakazu, ale dotyczy również kierowców posiadających już takie uprawnienia poprzez wstrzymanie możliwości ich wykonywania na czas trwania zakazu sądowego, orzeczonego co do pojazdów objętych prawem jazdy kategorii B. Ponadto organ wywiódł, że zestawienie postanowienia art. 12 ustawy o kierujących pojazdami z treścią art. 178a § 1 w zw. z art. 42 Kodeksu karnego i art. 182 § 2 Kodeksu karnego wykonawczego pozwala stwierdzić, że wspólnym celem tych unormowań jest bezpieczeństwo w komunikacji, wszak zachowania kwalifikowane, stypizowane w art. 178a Kodeksu karnego, godzą w bezpieczeństwo ruchu.

Ratio legis zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych stanowi wykluczenie z ruchu drogowego takich kierowców, którzy wykazali, że zagrażają bezpieczeństwu w komunikacji, zwłaszcza jeżeli uczynili to znajdując się w stanie nietrzeźwości lub po spożyciu alkoholu. Zdaniem Kolegium inne rozumienie art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami doprowadziłoby do sytuacji, w której osoby nieposiadające w dacie orzeczonego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B prawa jazdy innej kategorii, nie mogłyby się ubiegać o wydanie prawa jazdy i kierować pojazdami np. kategorii C, D, gdy tymczasem osoby posiadające już takie uprawnienia w dacie orzeczonego zakazu mogłyby je swobodnie wykonywać. Oznaczałoby to nierówne traktowanie sprawców, wobec których orzeczono sądownie taki sam zakaz, ale - co najważniejsze - byłoby to sprzeczne z celem przyjętych rozwiązań prawnych, jakim jest niedopuszczanie do ruchu drogowego osób, które swoim postępowaniem, przez prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości, zagroziły bezpieczeństwu w komunikacji.

K. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w

Gliwicach skargę na ww. decyzję wnosząc o jej uchylenie, a także uchylenie poprzedzającej ją decyzji pierwszoinstancyjnej. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

1. 1. prawa materialnego:

IOSK 1532/16

1. a) art. 42 ustawy Kodeks karny, poprzez rozszerzenie przez organ administracyjny zakazu prowadzenia pojazdów wydanego przez Sąd Rejonowy w Z., Wydział II Karny również na kategorie C, C+E,
2. b) art. 12 ust. 1 i ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami w brzmieniu ustalonym przed 25 października 2014 r., poprzez zastosowanie przez organy I i II instancji nowych, mniej korzystnych dla skarżącego przepisów, pomimo iż zmiana przepisów nastąpiła 25 października 2014 r., czyli 6 miesięcy po uprawomocnieniu się wyroku wydanego przez Sąd Rejonowy w Z., Wydział II Karny.
3. 2. przepisów prawa procesowego:

1. a) art. 6 k.p.a. poprzez rozpatrzenie sprawy w granicach jedynie przepisu art. 12 ustawy o kierujących pojazdami z pominięciem innych przepisów dotyczących przedmiotowej sprawy (m.in. przepisów ustawy Kodeks karny),
2. b) art. 7 k.p.a., poprzez złamanie zasady prawdy obiektywnej, polegające na nieodniesieniu się w równym stopniu do zakresu i wnikliwości postępowania wyjaśniającego i dowodowego, jak i do stosowania norm prawa materialnego, to jest do całokształtu przepisów prawnych służących załatwieniu sprawy,
3. c) art. 9 i 10 k.p.a. poprzez nienależyte i niewystarczająco wyczerpujące informowanie strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które miały wpływ na ustalenie praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, oraz utrudnianie wydania dokumentacji dotyczącej postępowania,
4. d) art. 77 k.p.a., poprzez niedokonanie przez organ wszechstronnej oceny materiału dowodowego, tzn. ograniczenie się w postępowaniu poprzedzającym wydanie wadliwej decyzji jedynie do przepisów ustawy o kierujących pojazdami, oraz poprzez brak szerokiego odniesienia do zaistniałego stanu faktycznego,
5. e) art. 182 § 2 ustawy Kodeks karny wykonawczy, poprzez przekroczenie kompetencji organu, który cofnął uprawnienia skarżącego w szerszym zakresie, niż zakres wyznaczony przez Sąd karny.

Zarzuty te skarżący rozwinął w uzasadnieniu, przywołując na ich poparcie adekwatne, zdaniem skarżącego, orzeczenia sądów administracyjnych.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty, które zawarł w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

IOSK 1532/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 26 lutego 2016 r. oddalił skargę K. S. na decyzję Samorządowego Kolegium

Odwoławczego z [...] r.

Uzasadniając rozstrzygnięcie Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że trafne jest stanowisko skarżącego, iż art. 3 ustawy nowelizującej przewiduje, iż znowelizowany art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami ma zastosowanie do osób, wobec których orzeczono prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych po dniu wejścia w życie ustawy. Nowego brzmienia art. 12 ust. 2 nie można zatem odnieść do sytuacji skarżącego, albowiem wyrok w sprawie uznania go za winnego prowadzenia pojazdu w stanie nietrzeźwości i orzekający wobec niego zakaz prowadzenia pojazdów w zakresie kategorii B uprawomocnił się przed wejściem w życie ustawy nowelizującej. W konsekwencji sprawę wniosku K. S. o zwrot prawa jazdy rozpatrywać winny organy nie na podstawie obecnego brzmienia art. 12 ust. 2 przywołanej ustawy, lecz na podstawie przepisu tego w brzmieniu sprzed nowelizacji.

Nowelizacja, zdaniem Sądu I instancji, w istocie nie zmieniła wymowy art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami, a jedynie stanowiła jej swoiste doprecyzowanie w celu uniknięcia wątpliwości interpretacyjnych mogących w skutkach doprowadzić do sytuacji, w której kierowca skazany za prowadzenie samochodu osobowego w stanie nietrzeźwości mógłby bez przeszkód w czasie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów w zakresie kategorii B prowadzić np. samochody ciężarowe bądź przewożące ludzi autobusy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zaakcentował, że istniały rozbieżności poglądów wyrażanych przez sądy administracyjne odnośnie interpretacji dawnego brzmienia przywołanej normy.

Zdaniem jednak Sądu I instancji błędne byłoby takie interpretowanie poprzedniego brzmienia art. 12 ust. 2 ustawy, które prowadziłoby do zniweczenia celu przepisu, jakim było i jest obecnie zapewnienie bezpieczeństwa użytkownikom dróg.

W konsekwencji, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wskazane wyżej uchybienie Kolegium nie miało wpływu na wynik sprawy, a tym samym, w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. ani nie uprawnia, ani nie obliguje Sądu do uchylenia z tego powodu zaskarżonej decyzji.

W dalszej części rozważań Sąd I instancji przywołał orzeczenia sądów administracyjnych wskazujące na taką wykładnię art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami, zgodnie z którą zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B 5

I OSK 1532/16 pozbawia wszelkich kategorii praw jazdy wymienionych w ustawie. W pełni podzielając powyższe zapatrywanie, Wojewódzki Sąd Administracyjny za prawidłowe uznał, że co do meritum organ I instancji zasadnie odmówił dokonania zwrotu prawa jazdy, w konsekwencji Kolegium poprawnie, pomimo wskazanego powyżej uchybienia w uzasadnieniu, rozstrzygnięcie to utrzymało w mocy. Zarówno postępowanie przed organem I instancji, jak też postępowanie odwoławcze odpowiadały wymogom k.p.a., a sprawa wbrew twierdzeniom skargi, podlegała wnikliwej analizie. Zaskarżona decyzja odpowiada nadto wymogom art. 107 § 3 k.p.a., zawierając wszystkie wskazane w przepisie tym elementy.

Za nietrafne Sąd I instanscji uznał również sformułowane w skardze zarzuty co do naruszenia przez organy, zdaniem skarżącego, art. 42 kodeksu karnego.

Organy nie rozszerzyły bowiem orzeczonej wyrokiem kary za występek, albowiem nie leży to w ich właściwości, a jedynie, na podstawie norm prawa administracyjnego, zastosowały konstrukcję przewidzianą w ustawie o kierujących pojazdami jako skutek orzeczenia przez sąd karny odpowiedniego zakazu. Organy nie naruszyły też art. 182 § 2 kodeksu karnego wykonawczego (stanowiącego, iż "Organ, do którego przesłano orzeczenie zawierające zakaz prowadzenia pojazdów, zobowiązany jest cofnąć uprawnienia do ich prowadzenia w orzeczonym zakresie oraz nie może wydać tych uprawnień w okresie obowiązywania zakazu"), albowiem decyzję wskazaną w przepisie tym i w pełni zgodną z jego treścią organ I instancji wydał (nr [...]) orzekając o cofnięciu wobec skarżącego uprawnień do kierowania pojazdami w zakresie kat. B na okres 3 lat. Przedmiotem postępowania, zgodnie z treścią skargi, nie jest decyzja o cofnięciu uprawnień, lecz decyzja w przedmiocie odmowy wydania (zwrotu) prawa jazdy w zakresie kategorii nie objętych orzeczonym w wyroku zakazem, a tym samym nie pozostająca w związku z przywołaną przez skarżącego normą.

Skargę kasacyjną od wyroku z 26 lutego 2016 r. wniósł K. S., zaskarżając wyrok w całości.

Zaskarżonemu wyroki zarzucił naruszenie prawa materialnego:

1. 1. art. 12 ust. 2 ustawy z 2 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2011 r. poz. 600 ze zm.) w brzmieniu przed 24 października 2014 r., polegające na zastosowaniu przez Sąd I instancji do rozpoznania sprawy skarżącego, znowelizowanych, mniej korzystnych przepisów, pomimo tego, iż zmiana regulacji art. 12 ust. 2 nastąpiła dopiero 24 października 2014 r., tj. po 6

I OSK 1532/16 7

IOSK 1532/16 określonych prawem i wydaniu orzeczenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach utrzymującego w mocy stan niezgodny z przepisami prawa.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o:

1. - uwzględnienie niniejszej skargi kasacyjnej,
2. - uchylenie zaskarżonego wyroku w całości,
3. - przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji,
4. - rozpoznanie niniejszej skargi na rozprawie,
5. - zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.

Uzasadniając zarzuty skargi kasacyjnej wskazano, że sprawę z wniosku

1. 0. zwrot prawa jazdy rozpatrywać winny organy nie na podstawie obecnego brzmienia art. 12 ust. 2 przywołanej ustawy, lecz na podstawie tego przepisu w brzmieniu sprzed nowelizacji. Zgodnie z art. 3 ustawy nowelizującej, która przewiduje, iż znowelizowany art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami ma zastosowanie do osób, wobec których orzeczono prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych po dniu wejścia w życie ustawy. Nowego brzmienia art. 12 ust. 2 ww. ustawy nie można zatem odnieść do sytuacji skarżącego albowiem wyrok w sprawie uznania go za winnego prowadzenia pojazdu w stanie nietrzeźwości
2. 1. orzekający wobec niego zakaz prowadzenia pojazdów w zakresie kategorii B uprawomocnił się przed wejściem w życie ustawy nowelizującej.

Dalej wywiedziono, że ustawa o kierujących pojazdami rozróżnia osoby ubiegające się o uprawnienia do kierowania pojazdami od osób, które takie uprawnienia posiadają. W ocenie skarżącego kasacyjnie, określenie zawarte w art. 12 ust. 2 ustawy tj. "osoby ubiegające się o wydanie prawa jazdy" odnosi się do osób, które dopiero ubiegają się o wydanie prawa jazdy, a nie ma zastosowania do osób, które posiadają określone uprawnienia do prowadzenia pojazdów. Taki pogląd, zdaniem skarżącego kasacyjnie, dominuje również w orzecznictwie sądów administracyjnych. Skoro skarżący posiada uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii C, CE to w zasadny był jego wniosek o zwrot zatrzymanego prawa jazdy w zakresie wskazanych kategorii.

Ponadto, w ocenie skarżącego kasacyjnie takie rozumienie powyższego przepisu, na poziomie systemowym, jest zgodne z normą wyprowadzoną z art. 42 8

IOSK 1532/16 k.k., w sytuacji, w której sąd pozbawił sprawcę uprawnień tylko do kierowania niektórymi kategoriami pojazdów. Odmienna interpretacja prowadziłaby do niedopuszczalnego wniosku, że środek karny może być istotnie modyfikowany przez art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami. Nie do przyjęcia jest rozumowanie, że dolegliwość owych skutków (wyznaczona w ustawie) będzie przekraczać dolegliwość odpowiadającego im środka karnego zawartego w rozstrzygnięciu sądu.

Oznaczałoby to, że ustawodawca wkroczył nieproporcjonalnie daleko w zakres kognicji sądu, co budziłoby wątpliwości dotyczące zgodności rozważanych regulacji z Konstytucją. Oznacza to, że skoro w prawomocnym wyroku sąd karny orzekł tylko o zakazie kierowania pojazdami mechanicznymi w zakresie kategorii B, a skarżący posiadał inne, wcześniej nabyte uprawnienia do kierowania pojazdami, to tym samym skarżącemu powinno zostać zwrócone prawo jazdy w zakresie tych innych (poza B) kategorii. W przeciwnym wypadku doszłoby do niedopuszczalnej zmiany przez organ administracji publicznej prawomocnego wyroku sądowego. To sąd powszechny, a nie organ administracji orzeka o zakazie prowadzenia pojazdów, ustalając jednocześnie jakiego rodzaju pojazdów zakaz dotyczy i dopiero to orzeczenie sądu powszechnego stanowi podstawę do cofnięcia uprawnień do ich prowadzenia. Odmienna interpretacja analizowanego przepisu prowadziłaby do niewykonalności wyroków sądu powszechnego.

Skarżący kasacyjnie nie podzielił również stanowiska Sądu I instancji w zakresie tego, że nowelizacja art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami stanowiła jedynie doprecyzowanego brzmienia poprzedniego, a tym, że już w dawnym brzmieniu przepis ten obejmował nie tylko wydanie nowych uprawnień, lecz także nie dopuszczał do tolerowania udziału w ruchu drogowym osób posiadających kategorie prawa jazdy inne niż orzeczony sądownie zakaz. Gdyby bowiem przepis w jego poprzednim brzmieniu obejmował także osoby ubiegające się

1. 0. zwrot zatrzymanego prawa jazdy oraz o przywrócenie uprawnień w zakresie prawa jazdy określonej kategorii, to niewątpliwie wprowadzenie takiej zmiany byłoby całkowicie zbędne.

Ponadto skarżący kasacyjnie podniósł, że wyrok Sądu Rejonowego w Z. powinien dla niego oznaczać, że ma zakaz kierowania pojazdami kat. B

1. 1. nie będzie to dotyczyć kierowania pojazdami innej kategorii, których zakaz nie dotyczy. Odmowa wydania prawa jazdy w zakresie kategorii C i C+E nie znajduje 9

I OSK 1532/16 żadnego uzasadnienia prawnego stanowiąc niedopuszczalne rozszerzenie decyzją administracyjną wyroku karnego, z naruszeniem art. 42 § 2 k.k. i art. 182 § 2 k.k.w.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania.

W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Skarga kasacyjna nie jest oparta na usprawiedliwionych podstawach i nie zasługuje na uwzględnienie.

Zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami, jak i zarzut odnoszący się do naruszenia art. 3 ustawy z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami zmierzają do wykazania, że w sprawie został zastosowany pierwszy z powołanych przepisów w brzmieniu z przed jego nowelizacji.

Nie można podzielić stanowiska zawartego w powyższych zarzutach.

Zauważyć bowiem należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stwierdził, że w rozpoznanej sprawie zgodnie z art. 3 ustawy nowelizującej ma zastosowanie przepis art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami w brzmieniu dotychczasowym, albowiem wyrok o uznaniu skarżącego kasacyjnie za winnego prowadzenia pojazdu w stanie nietrzeźwości i orzekający wobec niego zakaz prowadzenia pojazdów w zakresie kategorii B uprawomocnił się przed wejściem w życie ustawy nowelizującej, to jest przed 24 października 2014 r. W konsekwencji więc oceniając legalność zaskarżonej decyzji Sąd I instancji uwzględnił treść art. 12 ust. 2 o kierujących pojazdami według stanu prawnego obowiązującego do 24 października 2014 r. Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej rozstrzygnięcie w sprawie nie zostało oparte w wyniku niezastosowania art. 3 ustawy nowelizującej i w oparciu o treść art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami w brzmieniu po 10

I OSK 1532/16 nowelizacji, która zmieniła treść tego przepisu poczynając od dnia 24 października 2014 r.

Przechodząc do oceny zarzutu dotyczącego naruszenia art. 42 § 2 k.k. stwierdzić należy, że nie jest on oparty na usprawiedliwionych podstawach.

Oceniając zasadność powyższego zarzutu należy odnieść się do wykładni art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami mechanicznymi (sprzed nowelizacji), która była już przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie o analogicznym stanie faktycznym i prawnym. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B pozbawia wszelkich kategorii praw jazdy wymienionych w ustawie z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tak NSA w wyroku z dnia 29 października 2015 r., sygn. akt I OSK 382/14). Skład orzekający w rozpoznawanej sprawie w pełni podziela pogląd i argumenty na jego poparcie przedstawione w uzasadnieniu powołanego wyroku.

Za taką interpretacją tego przepisu przemawia wykładnia językowa i celowościowa. Ratio legis zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych stanowi wykluczenie z ruchu drogowego takich kierowców, którzy wykazali, że zagrażają bezpieczeństwu w komunikacji, zwłaszcza jeżeli uczynili to znajdując się w stanie nietrzeźwości. Trudno sobie wyobrazić by racjonalny ustawodawca pozbawiając prawa do kierowania pojazdami osobowymi (kat. B) zezwoliłby na prowadzenie pojazdów ciężarowych lub ciężarowych z przyczepą (kat. C i C+E). Zauważyć należy, że inne rozumienie art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami prowadziłoby również do sytuacji, w której osoby nieposiadające w dacie orzeczonego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B prawa jazdy innej kategorii, nie mogłyby się ubiegać o wydanie prawa jazdy i kierować pojazdami np. kategorii A, C, D, gdy tymczasem osoby posiadające już takie uprawnienia w dacie orzeczonego zakazu mogłyby je swobodnie wykonywać.

Oznaczałoby to nierówne traktowanie sprawców, wobec których orzeczono sądownie taki sam zakaz, ale - co najważniejsze - byłoby to sprzeczne z celem przyjętych rozwiązań prawnych, jakim jest niedopuszczanie do ruchu drogowego osób, które swoim postępowaniem, przez prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości, zagroziły bezpieczeństwu w komunikacji. Zarówno przy interpretacji, jak i zastosowaniu w sprawie wymienionych przepisów należało mieć na względzie, że przepisy i zasady ruchu drogowego odznaczają się rygoryzmem służącym przede wszystkim zapewnieniu bezpieczeństwa wszystkich uczestników ruchu drogowego.

IOSK 1532/16

Prawomocne orzeczenie sądu karnego spowodowało, że skarżącemu kasacyjnie nie można wydać nie tylko prawa jazdy kategorii B, ale także tych kategorii, o które się ubiegał, czyli kategorii C, CE. Decyzja organów administracji konkretyzuje swą treścią obowiązujące wobec skarżącego zakazy wynikające z przepisów ustawy o kierujących pojazdami, które to dolegliwości są skutkiem orzeczonego środka karnego przez sąd karny. Z wyroku sądu karnego wynika dla skarżącego kasacyjnie bezpośredni zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B, a pośrednio również zakaz prowadzenia pojazdów kategorii A, B, BE, C, CE, gdyż ustawodawca rozciągnął skutki orzeczenia karnego w zakresie prawa jazdy kategorii B także na inne uprawnienia do prowadzenia pojazdów, przy czym skutki te dotyczą zarówno ubiegającego o prawo jazdy określonej kategorii, jak i dysponującego już takim prawem jazdy.

Powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie w aktualnym stanie prawnym regulującym omawianą kwestię. Art. 1 pkt 4 lit. b ustawy z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami nadał nowe brzmienie art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami, o treści: "Przepis ust. 1 pkt 2 stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii:..". W porównaniu do poprzedniej treści dodane zostały słowa: "lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie". Z uzasadnienia projektu do ustawy zmieniającej (druk sejmowy nr 1957) wynika, że proponowane zmiany mają na celu ujednolicenie stosowania przepisów ustawy o kierujących pojazdami w zakresie wydawania i cofania uprawnień do kierowania pojazdami. Pozwala to przyjąć, iż we wskazanym zakresie nowelizacja miała na celu doprecyzowanie przepisów rodzących trudności interpretacyjne w praktyce i w orzecznictwie sądowym, w tym poprzez nadanie art. 12 ust. 2 nowego brzmienia, eliminującego wątpliwości w kwestii czy przepis ten obejmuje swym zakresem tylko osoby ubiegające się o wydanie prawa jazdy, czy także osoby ubiegające się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy oraz o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy określonej kategorii - czyli osoby, które stosowne uprawnienia wcześniej już posiadały.

Nie można więc podzielić stanowiska skarżącego kasacyjnie, że poprzez wykonanie swoich obowiązków organ administracji modyfikuje treść wyroku Sądu Rejonowego w Z.. Z wyroku sądu karnego wynika dla skarżącego kasacyjnie bezpośredni zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B, a pośrednio również zakaz 12

I OSK 1532/16 prowadzenia pojazdów kategorii C i CE, gdyż ustawodawca rozciągnął skutki orzeczenia karnego w zakresie prawa jazdy kategorii B także na inne uprawnienia do prowadzenia pojazdów, (por. wyrok NSA z 13 października 2017 r., I OSK 3181/15) W świetle powyższych uwag, nie znajdują potwierdzenia zarzuty naruszenia art. 42 § 2 k.k. oraz art. 7 Konstytucji RP, albowiem rozstrzygnięcie organu administracji zostało wydane w oparciu o przepisy ustawy o kierujących pojazdami.

W związku z przedstawionymi powyżej rozważaniami nie może odnieść zamierzonego skutku również zarzut naruszenia art. 2 Konstytucji RP dotyczący ochrony praw nabytych.

Mając na względzie powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.

1. - ---------------------- uprawomocnieniu się wyroku wydanego przez Sąd Rejonowy w Z., Wydział II Karny, sygn. akt II K 1470/13 z 10 kwietnia 2014 r. w konsekwencji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, jako Sąd I instancji zastosował niesłuszną, w ocenie skarżącego, wykładnię tych przepisów nieobowiązującą jeszcze w czasie orzekania przez sąd karny,
2. 2. art. 3 ustawy z 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2014 r. poz. 970 ze zm.) poprzez niezastosowania wskazanego przepisu z jednoczesnym zastosowaniem wobec skarżącego nowego brzmienia przepisów pomimo tego, że zgodnie z dyspozycją art. 3 ustawy o zmianie ustawy o kierujących pojazdami wynika, że ustawa w nowym brzmieniu ma zastosowanie do osób, wobec których orzeczono prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych po dniu wejścia w życie ustawy, tj. po 24 sierpnia 2014 r., tym samym Sąd I instancji nieprawidłowo w ocenie skarżącego zastosował nowe brzmienie przepisów, w konsekwencji przyjął błędną wykładnię art. 12 ust. 2 o kierujących pojazdami,
3. 3. art. 42 § 2 ustawy z 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 ze zm.) poprzez pominięcie tego przepisu i wydanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjnych w Gliwicach orzeczenia sprzecznego z treścią art. 42 § 2 Kodeksu karnego oraz sprzecznego z treścią prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w Z., Wydział II Karnym sygn. akt II K1470/13 z 10 kwietnia 2014 r. polegającego na pominięciu ustawowego zawężenia zakresu zatrzymywanych uprawnień,
4. 4. art. 2 ustawy z 2 kwietnia 1997 r. Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej (Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 ze zm.) poprzez naruszenie konstytucyjnej zasady ochrony praw nabytych, przejawiające się nieuwzględnieniem faktu, iż skarżący nabył uprawnienia prawa jazdy kategorii B oraz C, C+E przed popełnieniem występku, a przepisy obowiązujące w chwili orzekania (tjl 10 kwietnia 2014 r.) oraz treść orzeczenia - wyroku Sądu Rejonowego w Z. z 10 kwietnia 2014 r. sygn. akt II K 1470/13, wyraźnie wskazywały i wskazują, że skarżącemu odebrano jedynie uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie kat. B prawa jazdy,
5. 5. art. 7 ustawy z 2 kwietnia 1997 r. Konstytucji RP poprzez naruszenia zasady legalizmu, tj. zasady działania organów administracji publicznej na podstawie i w granicach określonych przez prawo, polegające na przekroczeniu granic