Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 18 września 2012 r., sygn. akt I OSK 1540/12

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 1 marca 2012 r. sygn. akt II SA/Bk 826/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w sprawie ze skargi K. M. C., oddalił skargę na decyzję Rektora Uniwersytetu Medycznego w B. z dnia 22 września 2011 r. nr DWL-431/16520-1/2011 w przedmiocie skreślenia z listy studentów.

Wyrok ów zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.

K. M. C. rozpoczęła studia na Wydziale Lekarskim z Oddziałem Stomatologii Akademii Medycznej w B. – kierunek lekarsko – dentystyczny w roku akademickim 1999/2000. Jak wynika z akt sprawy, powtarzała I rok studiów w roku akademickim 2000/2001, a także V rok studiów - w 2005/2006, ale nie uzyskała wymaganego zaliczenia powtarzanego roku i decyzją Dziekana Wydziału Lekarskiego z Oddziałem Stomatologii i Oddziałem Nauczania w Języku Angielskim Akademii Medycznej w B. (dalej Dziekan) z dnia 2 listopada 2006 r. nr DWL-531/16520/2006 została skreślona z listy studentów. W roku akademickim 2006/2007 skarżąca była na urlopie dziekańskim z prawem do zaliczenia przedmiotów, jednakże wobec niezaliczenia przedmiotów, decyzją Dziekana z dnia 24 września 2007 r. nr DWL-531/16520/2007 została skreślona z listy studentów.

Pismem z dnia 11 kwietnia 2008 r. K. M. C. wystąpiła o możliwość reaktywacji na V rok studiów, na co uzyskała zgodę i decyzją z dnia 1 października 2008 r. została ponownie przyjęta na V rok studiów w roku akademickim 2008/2009, z obowiązkiem wyrównania wskazanych w decyzji różnic programowych. Pismem z dnia 8 października 2008 r. skarżąca wniosła o udzielenie urlopu dziekańskiego na rok akademicki 2008/2009, z prawem udziału w zajęciach oraz przystępowania do zaliczeń i egzaminów przedmiotów wskazanych we wniosku. Skarżąca złożyła kartę egzaminacyjną dnia 5 października 2009 r. Wobec nie zaliczenia dwu przedmiotów, tj. chirurgii stomatologicznej i chorób błony śluzowej, wniosła o zezwolenie na powtarzanie tych przedmiotów.

Decyzją z dnia z dnia 12 października 2009 r. nr DWL-531/16520/2009 Dziekan Wydziału Lekarskiego z Oddziałem Stomatologii i Oddziałem Nauczania w Języku Angielskim Uniwersytetu Medycznego w B. skreślił K.M. C. z listy studentów w oparciu o § 17 ust. 2 pkt 3 c Regulaminu Studiów Stacjonarnych Uniwersytetu Medycznego w B. (dalej Regulamin). Na podstawie dokonanych ustaleń w sprawie, organ stwierdził, że w/w nie ma możliwości powtarzania V roku po raz kolejny.

W wyniku rozpoznania odwołania od powyższej decyzji złożonego przez K. M. C., Rektor Uniwersytetu Medycznego w B. (dalej Rektor) decyzją z dnia 18 listopada 2009 r. nr R-432/6/2009 orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonego rozstrzygnięcia. W ocenie organu niezaliczenie przez skarżącą po raz kolejny powtarzanych przedmiotów świadczy o braku postępów w nauce. Organ stwierdził jednocześnie, że Regulamin nie przewiduje jako szczególnej przesłanki uniemożliwiającej powtarzanie roku po raz kolejny, długotrwałej choroby dziecka, bądź innej osoby najbliższej studenta.

Z powyższą decyzją nie zgodziła się K.M. C. i wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z 15 kwietnia 2010 r. sygn. akt II SA/Bk 40/10 (dalej wyrok II SA/Bk 40/10) uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Dziekana z 12 października 2009 r., stwierdzając, że obie decyzje zapadły z naruszeniem prawa materialnego. W uzasadnieniu Sąd zwrócił uwagę, że decyzje oparte na art. 190 ust. 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. nr 164, poz. 1365 ze zm., dalej p.sz.w. bądź Prawo o szkolnictwie wyższym) są decyzjami uznaniowymi, co oznacza, że organ jest obowiązany w czytelny sposób, umożliwiający sądowi kontrolę poszczególnych etapów rozumowania, przedstawić wszystkie przesłanki faktyczne i interpretacyjne wnioskowania.

W ocenie Sądu to na organie dokonującym skreślenia z listy studentów ciążył obowiązek wykazania, że w danym wypadku zachodzi przesłanka ustawowa, o której mowa w art. 190 ust. 2 pkt 1 p.sz.w. W realiach rozpoznawanej sprawy brak było w Regulaminie Studiów Stacjonarnych Uniwersytetu Medycznego w B. określenia konsekwencji nieuzyskania zaliczeń przez studenta przebywającego na urlopie dziekańskim z prawem udziału w zajęciach oraz przystępowania do zaliczeń i egzaminów. W ocenie Sądu brak tych unormowań nie mógł doprowadzić do sytuacji, w której uczelnia określa przesłanki skreślenia z listy studentów w sposób dorozumiany.

Na skutek uprawomocnienia się powyższego wyroku Dziekan pismem z dnia 29 lipca 2010 r. poinformował skarżącą, że z dniem 1 października 2010 r. zostaje wpisana na listę studentów V roku (grupa 12) w roku akademickim 2010/2011 z obowiązkiem uczęszczania na zajęcia, uzyskania zaliczeń i zdania egzaminów z następujących przedmiotów: stomatologia zachowawcza z endodoncją, stomatologia dziecięca i profilaktyka stomatologiczna, protetyka, chirurgia szczękowo-twarzowa i onkologia, ortodoncja, otorynolaryngologia, choroby błony śluzowej, chirurgia stomatologiczna, oraz różnic programowych z przedmiotów: pierwsza pomoc medyczna z I roku, endodoncja przedkliniczna i protetyka z II roku studiów. Skarżąca została jednocześnie zobowiązana do zapoznania się z Regulaminem Studiów Stacjonarnych Uniwersytetu Medycznego w B. i do odrobienia przedmiotu bezpieczeństwo pracy i ergonomia w stomatologii.

Decyzją z dnia 14 lipca 2011 r. nr DWL-431/16520-1/2011 (dalej decyzja z 14 lipca 2011 r.) Dziekan Wydziału Lekarskiego z Oddziałem Stomatologii i Oddziałem Nauczania w Języku Angielskim Uniwersytetu Medycznego w B., na podstawie art. 190 ust. 2 pkt 1 Prawa o szkolnictwie wyższym w zw. z § 17 ust. 7 Regulaminu Studiów Stacjonarnych Uniwersytetu Medycznego w B., skreślił K. M. C. z listy studentów Uniwersytetu Medycznego w B. z powodu braku postępów w nauce i braku możliwości powtarzania po raz kolejny V roku studiów. W uzasadnieniu Dziekan wyjaśnił, że na skutek niedopuszczenia do sesji egzaminacyjnej z przedmiotów: stomatologia dziecięca i profilaktyka stomatologiczna, endodoncja przedkliniczna oraz bezpieczeństwo pracy i ergonomia w stomatologii, nie ma możliwości, by K. M. C. powtarzała po raz kolejny V roku studiów.

Odwołanie od decyzji z 14 lipca 2011 r. złożyła K. M. C. zarzucając naruszenie: art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. przez wydanie zaskarżonej decyzji mimo braku podstawy prawnej do jej wydania; § 17 Regulaminu przez nieuzasadnione uznanie, że odwołująca się w roku 2009/2010 powtarzała V rok studiów; § 17 ust. 7 Regulaminu przez bezzasadne uznanie, że spełnione zostały przesłanki opisane w tym przepisie; art. 9 k.p.a. przez jego niezastosowanie i niepoinformowanie o okolicznościach faktycznych, które legły u podstaw wydania zaskarżonej decyzji. W ocenie pełnomocnika odwołującej się zaskarżona decyzja została też wydana przedwcześnie, bowiem studentka nie miała szansy przystąpienia do sesji poprawkowej trwającej do 20 września.

W wyniku rozpoznania powyższego odwołania Rektor Uniwersytetu Medycznego w B. decyzją z dnia 22 września 2011 r. nr DWL-431/16520-1/2011 orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji z 14 lipca 2011 r. W uzasadnieniu organ wskazał na art. 189 p.sz.w. wyjaśniając, że podstawowym obowiązkiem studenta jest obowiązek uczestniczenia w zajęciach dydaktycznych i organizacyjnych zgodnie z regulaminem studiów oraz składanie egzaminów, odbywanie praktyk i spełnianie innych wymogów określonych w planie studiów. Analogicznie obowiązki studenta zostały uregulowane w § 10 Regulaminu. Tymczasem, jak wynika z akt odwołującej się studentki, w tym z informacji skierowanych do Przewodniczącego Rady Pedagogicznej II roku Wydziału Lekarskiego, K. M. C. nie uczęszczała na zajęcia z przedmiotu bezpieczeństwo w pracy i ergonomia w stomatologii, a co za tym idzie nie została dopuszczona do zaliczenia. Z powodu braku zaliczenia testowego odwołująca się nie uzyskała zaliczenia z przedmiotu stomatologia dziecięca i profilaktyka stomatologiczna.

Jak ustalił Rektor, studentka nie została dopuszczona do zaliczenia z przedmiotu edodoncja przedkliniczna i protetyka. Brak postępów w nauce studentki został stwierdzony jednoznacznie już na etapie zaliczeń przedmiotów i zajęć. Tym samym studentka nie spełniała warunków dopuszczania do sesji. Z § 13 ust. 6 Regulaminu wynika, że zaliczenie zajęć obowiązkowych jest potwierdzeniem należytego przygotowania, obecności i aktywnego udziału w zajęciach oraz uzyskania pozytywnych ocen prac objętych tymi zajęciami. Tym samym, co podkreślił Rektor, by mogło dojść do zaliczenia przedmiotu, muszą zostać spełnione łącznie wszystkie wskazane w tym przepisie przesłanki. Jak stanowi § 13 ust. 7 Regulaminu, zaliczenie przedmiotu kończącego się egzaminem, możliwe jest o ile student zaliczył zajęcia i uzyskał pozytywną ocenę na egzaminie końcowym. W rezultacie niezaliczenie zajęć tak z powodu nieuczestniczenia w nich, czy z powodu nieuzyskania pozytywnych ocen prac objętych zajęciami skutkuje niezaliczeniem przedmiotu, a tym samym niedopuszczeniem do egzaminu.

Wprawdzie Regulamin przewiduje możliwość poprawienia oceny uzyskanej na zajęciach, jednakże tylko wtedy, gdy student wystąpi z taką prośbą w terminie 14 dni. W aktach odwołującej się brak informacji, że taki wniosek był składany, stąd też powoływane w odwołaniu zapisy Regulaminu dotyczące egzaminów poprawkowych i sesji poprawkowej nie mogły mieć w niniejszej sprawie zastosowania. Tym bardziej, że zapisy te dotyczą wyłącznie egzaminów, a nie zaliczeń. W ocenie Rektora żadnego oparcia w dokumentacji zgromadzonej w sprawie nie mają zawarte w odwołaniu tezy, jakoby K. M.C. ustaliła z osobą prowadzącą zajęcia inny termin zaliczeń. Odwołująca nie informowała uczelni o takich problemach, a kwestia ta pojawiła się dopiero w odwołaniu. W aktach brak jakichkolwiek sygnałów, że studentka nie mogła uczestniczyć w zajęciach nie ze swej winy z powodu braku miejsc na zajęciach, problemów osobistych, nakładających się terminów, czy innych przyczyn.

Za nieprawdziwe Rektor uznał również twierdzenie o wystąpieniu przez studentkę o wyrażenie zgody na studiowanie wg indywidualnego toku studiów, bowiem w aktach brak takiego wniosku. Organ uznał, że niezaliczenie poza raz kolejny V roku studiów, zwłaszcza gdy stanowi to efekt m.in. nieobecności na zajęciach, jak i brak należytego opanowania materiału, niezbicie świadczy o braku postępów w nauce i zaistnienia podstaw do niezaliczenia zajęć. Nie może stanowić przesłanki do szczególnego traktowania studenta fakt, że okoliczności skutkujące brakiem zaliczenia wystąpiły na V roku studiów. Tym bardziej, że studentka już kilkakrotnie otrzymała szansę ukończenia V roku studiów.

Powołując art. 151 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę oddalił.

Motywując rozstrzygnięcie Sąd I instancji wskazał, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca jej wydanie decyzja organu pierwszej instancji nie naruszyły prawa. Zarzuty zawarte w skardze nie znajdują potwierdzenia w interpretacji przepisów prawnych. Pierwszy z nich, dotyczący nieważności decyzji zaskarżonej decyzji w oparciu o art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a., z uwagi na podpisanie jej nie przez Rektora Uniwersytetu Medycznego w B. a przez Prorektora ds. Klinicznych i Kształcenia Podyplomowego – nie jest zasadny, bowiem w świetle § 47 Statutu Uniwersytetu Medycznego w B. ustanowionego Uchwałą nr 42/2008 Senatu Uniwersytetu Medycznego w B. w dniu 19 maja 2008 r. w sprawie uchwalenia jednolitego tekstu znowelizowanego Statutu Uniwersytetu Medycznego w B. – w razie nieobecności Rektora zastępuje go Prorektor – Pierwszy Zastępca, którego wyznacza Rektor. Konkretyzacja powyższego zapisu statutowego znalazła odbicie w piśmie Rektora z dnia 27 października 2009 r. (k. 17 akt sądowych), w którym Rektor powierzył prof. dr hab.

Z. M. obowiązki zastępcy Rektora Uniwersytetu Medycznego w B. na okres od 1 października 2009 r. do 31 sierpnia 2012 r., tym samym prof. dr hab. Z. M. był uprawniony do podpisania decyzji w zakresie należącym do właściwości Rektora, a więc i do podpisania zaskarżonej decyzji.

W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, który niniejszy skład orzekający akceptuje, że w świetle art. 268a k.p.a. organ administracji publicznej (w konkretnej sprawie – Rektor) może w formie pisemnej upoważnić pracowników kierowanej jednostki organizacyjnej do załatwienia spraw w jego imieniu, w ustalonym zakresie, a w szczególności do wydawania decyzji administracyjnych postanowień i zaświadczeń (np. II SA/Sz 621/08).

Po dokonaniu analizy materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i skonfrontowaniu powyższego materiału z obowiązującymi przepisami – Sąd uznał, że nie doszło również do naruszenia jakiegokolwiek z zapisów Regulaminu, wskazanych przez skarżącą w skardze. Celem osiągnięcia dla siebie pozytywnych skutków prawnych skarżąca dokonała subiektywnej, wybiórczej oceny tychże zapisów. I tak przekonanie K. M. C., że mogła zaliczyć przedmioty do 20 września, a więc do końca sesji poprawkowej – nie znajduje potwierdzenia w zapisach Regulaminu. Rektor słusznie stwierdził, że warunki zaliczenia roku określa § 13 Regulaminu. Zgodnie z jego treścią, zaliczenie zajęć obowiązkowych potwierdza należyte przygotowania, obecności i aktywny udział w zajęciach przez studenta oraz uzyskania pozytywnych ocen prac objętych tymi zajęciami. Jak wynika z § 13 "pkt" [winno być "ust."] 7 Regulaminu – zaliczenie przedmiotu kończącego się egzaminem, możliwe jest tylko w sytuacji, gdy student zaliczył zajęcia i uzyskał pozytywną ocenę na egzaminie kończącym. Niezaliczenie zajęć z powodu nieuczestniczenia w nich lub nie uzyskanie pozytywnych ocen prac objętych zajęciami – skutkuje niezaliczeniem przedmiotu – w konsekwencji niedopuszczeniem do egzaminu.

Skoro K. M. C., jak wynika z załączonych akt administracyjnych, nie uczęszczała na zajęcia z przedmiotu bezpieczeństwo w pracy i ergonomia w stomatologii – przez co nie została nawet dopuszczona do zaliczenia, a z powodu braku zaliczenia testowego – nie uzyskała zaliczenia z przedmiotu stomatologia dziecięca i profilaktyka stomatologiczna oraz nie została dopuszczona do zaliczenia z przedmiotu endodoncja przedkliniczna i protetyka – to należy uznać, że skarżąca nie mogła być dopuszczona do sesji. Dlatego powoływanie się przez nią na zapisy Regulaminu dotyczące sesji poprawkowej, jak słusznie zauważył organ – są bezpodstawne. Regulamin jednoznacznie stwierdza, że jedynie student, który zaliczył wszystkie zajęcia dla danego przedmiotu, obowiązany jest do przystąpienia do egzaminu w okresie sesji egzaminacyjnej (§ 14 "pkt" [winno być "ust."] 3, 4 i 7).

W świetle powyższego tym bardziej niezasadnym jest zarzucanie przez skarżącą naruszenia § 15 w zw. z § 4 Regulaminu w sytuacji – gdy zapis § 15 dotyczy egzaminów poprawkowych oraz wskazywania na fakt przedwczesnego wydania zaskarżonej decyzji przez Rektora w czasie trwania sesji – w sytuacji kiedy zgodnie z regulaminem nie mogła w niej uczestniczyć.

W konkretnej sprawie bezspornym jest że K. M. C. nie uzyskała wszystkich zaliczeń, które pozwalały jej przystąpić do sesji egzaminacyjnej. Podnoszone zarzuty nakładania się terminów zaliczeń, chorób skarżącej, problemów osobistych – nie znalazły żadnego odzwierciedlenia w materiale dowodowym. Nie naruszono także § 13 ust. 10 Regulaminu, bowiem Uczelnia nie miała żadnych sygnałów od skarżącej w przedmiocie usprawiedliwienia jej braku zaliczeń.

Sąd I instancji, oceniając całokształt materiału dowodowego zebranego przez organ w sprawie niniejszej – nie miał żadnych wątpliwości, że skarżąca wyczerpała również przesłankę z § 17 ust. "12" [winno być "2"] Regulaminu przez ewidentny brak postępów w nauce. W myśl § 18 ust. 6 Regulaminu – student po reaktywacji winien uczestniczyć we wszystkich zajęciach oraz uzyskać wszystkie wymagane zaliczenia z przedmiotów na roku studiów, na którym studiuje po reaktywacji. K. M. C. mimo powrotu na uczelnię po wyroku II SA/Bk 40/10, nie spełniła żadnej z przesłanek cytowanego powyżej zapisu Regulaminu. Nie przedstawiła także żadnych konkretnych dowodów na usprawiedliwienie swego postępowania.

Wojewódzki Sąd nie uwzględnił wniosku skarżącej o dołączenie do materiału dowodowego akt kilku innych studentów na okoliczność, zdaniem skarżącej, analogicznej sytuacji, w której organy uczelni zezwoliły na kontynuowanie studiów, bowiem nie można wywodzić korzystnych dla siebie skutków prawnych w sytuacji jeżeli inni studenci uzyskaliby zgodę na kontynuację studiów z naruszeniem Regulaminu, przy założeniu, że wyszczególnieni studenci byli rzeczywiście w analogicznej sytuacji jak skarżąca. Nie można sanować decyzji niezgodnych z prawem, tylko dlatego, że inne decyzje są wadliwe.

Sąd podkreśla, że nie miał obowiązku badać merytorycznie akt studentów zgłoszonych przez skarżącą w sprawie niniejszej, dlatego też rozważania powyższe mają charakter wyłącznie hipotetyczny. Jeżeli skarżąca uważała, ze doszło do naruszenia prawa i ma na to dowody – może wykorzystać przysługujące jej środki prawne przed innymi organami, o czym może ją pouczyć szczegółowo jej pełnomocnik.

Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 1 marca 2012 r., II SA/Bk 826/11, wywiodła K. M. C., reprezentowana przez radcę pr. Monikę Burawską, zaskarżając ów wyrok w całości.

Skarżąca kasacyjnie oparła skargę kasacyjną na następujących podstawach:

1. 1. wynikających z art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej p.p.s.a.), przez naruszenie prawa materialnego przez błędne zastosowanie art. 190 ust. 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym polegającą na przyjęciu, że Organ wydał decyzję skreślającą Skarżącą z listy studentów na podstawie art. 190 ust. 2 pkt 2 p.sz.w. podczas, gdy Dziekan Wydziału Lekarskiego z Oddziałem Nauczania w Języku Angielskim skreślił Skarżącą z listy studentów na podstawie art. 190 ust. 2 pkt 1 p.sz.w., a stan faktyczny i rozstrzygnięcie wyroku zostało oparte na ustaleniach związanych z nie uzyskaniem zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie, a nie dotyczących braków postępów w nauce;
2. 2. wynikających z art. 174 pkt 1 p.p.s.a., przez naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię § 15 w zw. z § 4 Regulaminu przez uznanie, że Skarżąca nie mogła uczestniczyć w sesji poprawkowej, podczas gdy Dziekan wydał decyzję o skreśleniu Skarżącej z listy studentów w momencie gdy Skarżąca miała możliwość podejścia do zaliczeń oraz egzaminów w czasie trwania sesji egzaminacyjnej, a tym samym uniemożliwił podejście do zaliczeń i egzaminów przez wydanie takiej decyzji;
3. 3. wynikających z art. 174 pkt 1 p.p.s.a., przez naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię § 13 "pkt" [winno być "ust."] 10 Regulaminu i uznanie, że Skarżąca nie dokonywała zgłoszeń do Uczelni w przedmiocie przeszkód uniemożliwiających uczestniczenie Skarżącej w zajęciach, podejście Skarżącej do zaliczeń i egzaminów, podczas gdy Skarżąca takich zgłoszeń dokonywała, informując Uczelnię o przeszkodach w trakcie trwania roku akademickiego;
4. 4. wynikających z art. 174 pkt 1 p.p.s.a., przez naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię § 13 "pkt" [winno być "ust."] 7 Regulaminu przez uznanie, że Skarżąca mogła uczestniczyć w zajęciach z przedmiotów stomatologia dziecięca i profilaktyka stomatologiczna, a tym samym uznanie, że mogła dokonać zaliczenia tych przedmiotów, podczas gdy miały miejsce okoliczności uniemożliwiające Skarżącej uczestniczenie w tych zajęciach, a następnie uniemożliwiały podejście do ich zaliczenia.
5. 5. naruszenie art. 106 § 3 w zw. z art. 174 pkt 2 p.p.s.a., mające istotny wpływ na wynik sprawy, przez nie dołączenie do materiału dowodowego akt studentów M. P., P. W. i M. N. oraz nie przeprowadzenie dowodu z tych dokumentów na okoliczność ustalenia, czy studenci, który nie uzyskali dopuszczenia do sesji egzaminacyjnej, a którzy powtórnie realizują przedmioty z powodu ich nie zaliczenia, zostali skreśleni z listy studentów, a jeżeli nie to jaka jest podstawa prawna nie podjęcia takiej decyzji i okoliczności, jakie miały wpływ na nie podjęcie takiej decyzji, podczas gdy taki wniosek Skarżącej był niezbędny do wyjaśnienia istotnych wątpliwości w sprawie i nie powodował nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie;
6. 6. naruszenie art. 106 § 3 w zw. z art. 106 § 5 w zw. z art. 227 k.p.c. w zw. z art. 233 k.p.c. przez nie przeprowadzenie dowodów niezbędnych dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, co z kolei doprowadziło do nie uwzględnienia przez sąd, że organ administracyjny I i II instancji naruszył art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego przez jego niezastosowanie, co z kolei skutkuje naruszeniem prawa Skarżącej do równego traktowania w przypadku podobnej sytuacji faktycznej i identycznych unormowań regulujących sytuację Skarżącej, w momencie gdy w takiej samej sytuacji jak Skarżąca, dotyczącej zaliczania przedmiotów i realizacji roku akademickiego, znajdowały się inne osoby, którym w dalszym ciągu przysługują prawa studenta, które to prawa zostały Skarżącej odebrane, a wcześniej w poważnym stopniu ograniczone.

Mając na uwadze powyższe zarzuty, skarżąca wniosła o:

1. a) uchylenie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 01 marca 2012 r., sygn. akt II SA/Bk 826/11 w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania,
2. b) orzeczenie o zwrocie poniesionych kosztów postępowania przed sądem pierwszej instancji oraz o zwrocie niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego, w tym wynagrodzenia radcy prawnego zgodnie ze stawkami określonymi w przepisach.

Rektor Uniwersytetu Medycznego w B. wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

W świetle art. 183 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. 2012, poz. 270, dalej p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania; bada przy tym wszystkie podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia prawa (uchwała pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1).

W sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania.

Przedmiotową skargę kasacyjną oparto na obu podstawach kasacyjnych przewidzianych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., zarzucając Sądowi I instancji naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy. Zasadą w takiej sytuacji jest w pierwszej kolejności rozpoznanie zarzutów procesowych, jako że jedynie przyjęcie prawidłowych ustaleń faktycznych będących podstawą rozstrzygnięcia pozwala na ocenę czy dokonano prawidłowej subsumcji normy prawa materialnego (przykładowo - wyrok NSA z: 9.3.2005 r., FSK 618.04; ONSAiWSA z 2005 r., nr 6, poz. 120; 21.10.2011 r., II FSK 775/10).

Nietrafny okazał się zarzut naruszenia art. 106 § 3 w zw. z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. w postaci opisanej w skardze kasacyjnej. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalony jest pogląd, że dokonywanie przez sąd administracyjny samodzielnych ustaleń faktycznych jest dopuszczalne jedynie w takim zakresie, w jakim jest to niezbędne do dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego działania lub bezczynności organu administracji. Sąd administracyjny nie może dokonywać ustaleń, które mogłyby służyć merytorycznemu rozstrzyganiu sprawy załatwionej zaskarżoną decyzją; może on dokonywać jedynie takich ustaleń, które będą stanowiły podstawę oceny zgodności z prawem tejże decyzji (wyrok NSA z 7.2.2001 r., V SA 671/00, Lex nr 50129, akceptowany przez J. P, Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012, s. 293 uw. 7). Prowadzenie dowodów uzupełniających zależy od uznania sądu (wyrok NSA z 20.1.2009 r., II GSK 670/08, akceptowany przez M. Jagielską, A. Wiktorowską, K. Zalasińską w: red.

R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck 2011, s. 449, nb 2). Skoro Sąd I instancji trafnie uznał, że dla oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nie jest konieczne przeprowadzenie dowodu z dokumentów, zawartych w aktach wskazanych studentów, to nie przeprowadzenie tego dowodu nie naruszało art. 106 § 3 w zw. z art. 174 pkt 2 p.p.s.a.

Zasadą jest, że postępowanie dowodowe winno toczyć się przed organami uczelni. Zgłoszenie wniosków dowodowych dopiero w skardze było spóźnione a spóźnienie to nie zostało niczym usprawiedliwione, tym bardziej, że już w postępowaniu odwoławczym skarżąca była reprezentowana przez pełnomocnika będącego radca prawnym. Nietrafnie skarżąca kasacyjnie podnosi, że "Sąd...nie wziął pod uwagę żadnego z wniosków zawartych w skardze dotyczących dopuszczenia dowodu z dokumentów innych studentów" – w istocie Sąd odniósł się do tego wniosku (s. 7-8 uzasadnienia zaskarżonego wyroku), a odmowa uwzględnienia tego wniosku była usprawiedliwiona.

Autor skargi kasacyjnej nie precyzuje, przepisami jakiej ustawy są powołane w zarzucie III.6 "art. 106 § 3 w zw. z art. 106 § 5", a rzeczą Naczelnego Sądu Administracyjnego nie jest precyzować ani uzupełniać zarzutów skargi kasacyjnej. Przytoczenie w jednym ciągu przepisów "art. 106 § 3 w zw. z art. 106 § 5 w zw. z art. 227 k.p.c. w zw. z art. 233 k.p.c." zdaje się wskazywać, że autor skargi kasacyjnej miał na uwadze "art. 106 § 3 w zw. z art. 106 § 5...kpc". Tymczasem nie ulega wątpliwości, że art. 106 k.p.c. nie dzieli się na paragrafy, a norma zeń wywiedziona nie znajdowała zastosowania w sprawie. Wojewódzki Sąd nie naruszył też art. 227 k.p.c. w zw. z art. 233 k.p.c.

Zgodnie z art. 227 k.p.c. przedmiotem dowodu są fakty mające dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie. W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalonym jest pogląd, że o tym, jakie okoliczności – jako istotne (art. 227, 316 § 1 k.p.c.) – wymagają wyjaśnienia, decydują przepisy prawa materialnego, które winny być zastosowane w rozpoznawanej sprawie (uzasadnienie wyroku SN z 30.8.1990 r., IV CR 236/90, OSNC 1991, nr 10-12, p. 125, akceptowane przez J. Gudowskiego, Kodeks postępowania cywilnego tekst, orzecznictwo, piśmiennictwo, W. Pr. 1998 t. 1 s. 227 uw. 6; podobnie w orzecznictwie sądów administracyjnych - przykładowo - wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4.4.2012 r., II OSK 2097/10). Podobnie jak kognicję sądu administracyjnego, kognicję organu administracji publicznej (odpowiednio – organu uczelni) określa norma prawa materialnego, wskazująca na fakty istotne z punktu widzenia dyspozycji normy materialnoprawnej (B. Adamiak w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego.

Komentarz C.H. Beck 2011 s. 345 nb 2). W tak określonym zakresie badania faktów istotnych dla rozstrzygnięcia danej sprawy, normy procesowe (w szczególności art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.), wpływają na konkretyzację zakresu faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, które należy ustalić w konkretnej sprawie. W niniejszej sprawie na Sądzie I instancji nie spoczywał obowiązek ustalenia faktów innych, niż te, które prawidłowo ustaliły organy obu instancji, a które byłyby istotnymi dla rozstrzygnięcia sprawy.

Art. 233 k.p.c. składa się z dwu odrębnych jednostek redakcyjnych tekstu prawnego (dwu paragrafów), z których każdy reguluje odrębne zagadnienia (§ 1 – obowiązywanie zasady swobodnej oceny dowodów zebranych przez sąd; § 2 – ocenę znaczenia odmowy przedstawienia przez stronę dowodu lub przeszkód stawianych przez stronę w jego przeprowadzeniu). Wojewódzki Sąd nie prowadził w niniejszej sprawie żadnych dowodów, które musiałby oceniać; nie zobowiązywał żadnej ze stron postanowieniem do przedstawienia jakiegokolwiek dowodu, zatem żaden z paragrafów art. 233 k.p.c. nie znalazł w sprawie zastosowania. Niedopuszczalne jest konstruowanie zarzutu przez pakietowe powoływanie przepisu o skomplikowanej budowie, jeśli skarga kasacyjna nie spełnia wymogu dokładnego sprecyzowania zarzutów i każdy z tych zarzutów nie jest należycie uzasadniony. Nie jest rzeczą Naczelnego Sądu Administracyjnego precyzować, który z dwu paragrafów art. 233 k.p.c. jest przedmiotem zarzutu.

Z tej przyczyny przywołanie "art. 233 k.p.c." w zarzucie III.6, mimo powiązania z innymi przepisami, okazało się być z punktu widzenia określenia zakresu kontroli kasacyjnej, niewystarczające.

W sprawie nie doszło do naruszenia art. 8 k.p.a. ani art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. W szczególności autor skargi kasacyjnej nie wskazuje, który ze wskazanych studentów studiował na tym samym kierunku lekarsko – dentystycznym przez 10 lat (od roku akademickiego 1999/2000 do roku akademickiego 2010/2011), powtarzał jednokrotnie I rok studiów i trzykrotnie V rok studiów; nie uzyskał zaliczeń z tylu co skarżąca przedmiotów w roku akademickim 2010/2011 - a zatem którzy ze wskazanych studentów mieliby znajdować się w takiej samej sytuacji faktycznej i prawnej, co skarżąca.

Wobec niewadliwego ustalenia stanu faktycznego, należało przejść do zarzutów mieszczących się w pierwszej podstawie kasacyjnej.

Nietrafnie skarżąca upatruje naruszenia art. 190 ust. 2 pkt 1 u.sz.w. wraz z powoływaniem się przez Sąd I instancji na wypełnienie przesłanek z art. 190 ust. 2 pkt 2 u.sz.w. W istocie Wojewódzki Sąd nie wskazywał na nieuzyskanie przez skarżącą zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie, o których mowa w punkcie 2 ust. 2 art. 190 u.sz.w., a podkreślił, że bezspornym w sprawie jest, że skarżąca nie uzyskała wszystkich zaliczeń (w rozumieniu art. 162 pkt 5 lit. e p.sz.w.), które powalały jej przystąpić do sesji egzaminacyjnej (s. 7 uzasadnienia zaskarżonego wyroku). Pojęcie "zaliczenie przedmiotu" (w rozumieniu art. 162 pkt 5 lit. e p.sz.w. i § 13 ust. 7 Regulaminu) różni się w sposób istotny od "zaliczenia semestru lub roku" (w rozumieniu art. 165 ust. 3 i art. 190 ust. 2 pkt 2 u.sz.w.) i Sąd I instancji obu tych pojęć nie pomylił.

W doktrynie wskazuje się, że przesłanka braku postępów w nauce pozostaje wysoce nieostra; postępy te mierzone są przez weryfikację wiedzy i umiejętności studenta, czego podstawowym sprawdzianem są zaliczenia i egzaminy z przedmiotów, objętych programem studiów i planem zajęć (D. Dudek w: red. M. Pyter, Prawo o szkolnictwie wyższym. Komentarz, C. H. Beck 2012 s. 942 nb 4). Wojewódzki Sąd trafnie uznał, że nie uczęszczanie skarżącej na zajęcia z przedmiotu bezpieczeństwo w pracy i ergonomia w stomatologii (przez co nie dopuszczono jej do zaliczenia przedmiotu stomatologia dziecięca i profilaktyka stomatologiczna) i nie dopuszczenie skarżącej o zaliczenia przedmiotu endodoncja przedkliniczna i protetyka, skutkowało stwierdzeniem braku postępów w nauce w rozumieniu art. 190 ust. 2 pkt 1 u.sz.w.

Nietrafnymi okazały się zarzuty naruszenia przepisów Regulaminu, wskazanych w punktach II.2-4 skargi kasacyjnej, przy czym z uwagi na zasady wykładni prawa, należy owe zarzuty rozpoznać łącznie.

Wojewódzki Sąd w sposób należyty i staranny wskazał, że zgodnie z § 14 ust. 7 Regulaminu, w przypadku przedmiotów kończących się egzaminem, warunkiem dopuszczenia do egzaminu jest uzyskanie zaliczenia zajęć. Zaliczenie zajęć obowiązkowych jest potwierdzeniem należytego przygotowania, obecności i aktywnego udziału w zajęciach oraz uzyskania pozytywnych ocen prac objętych zajęciami (§ 13 ust. 6 Regulaminu). Zaliczenie przedmiotu kończącego się egzaminem uzyskuje student, który zaliczył zajęcia i uzyskał pozytywną ocenę na egzaminie końcowym (§ 13 ust. 7 Regulaminu). Nie ulega wątpliwości, że nie spełnianie wymogów ustępu 6 i 7 § 13 Regulaminu, pozwala na stwierdzenie braku postępów w nauce (art. 190 ust. 2 pkt 1 u.sz.w.).

Sąd I instancji nie dopuścił się błędnej wykładni § 15 w zw. z § 4 Regulaminu, przy czym autor skargi kasacyjnej nie wskazuje, który z 14 ustępów § 4 bądź który z dwu ustępów § 15 Regulaminu, miałby być zostać zaskarżonym wyrokiem naruszony. Prawidłowa wykładnia Regulaminu doprowadziła Sąd Wojewódzki do trafnego wniosku, że tylko w przypadku dopuszczenia skarżącej do egzaminu (§ 14 ust. 7 Regulaminu; co w przypadku skarżącej nie miało miejsca), i uzyskania przez nią na egzaminie oceny niedostatecznej (co nie nastąpiło), nabyłaby ona prawo do dwu egzaminów poprawkowych z każdego niezdanego egzaminu (§ 15 ust. 1 Regulaminu). Dopiero przy spełnieniu przesłanek z § 15 ust. 1 Regulaminu, mogłaby ona przystąpić do sesji poprawkowej letniej – obowiązana byłaby wówczas do zdania egzaminów poprawkowych do 20 września 2011 r. (§ 15 ust. 2 w zw. z § 4 ust. 6 Regulaminu).

Skoro skarżąca nie spełniła przesłanek do uzyskania zaliczeń zajęć z przedmiotów kończących się egzaminem, nie mogła uzyskać dopuszczenia do egzaminów z tych przedmiotów, a co za tym idzie, do egzaminów poprawkowych.

Wobec niewadliwego ustalenia, że skarżąca nie zwróciła się z prośbą o stworzenie możliwości poprawienia oceny uzyskanej na zajęciach w terminie 14 dni po uzyskaniu oceny, to nie zachodziły przesłanki zastosowania § 13 ust. 10 Regulaminu. Sąd prawidłowo ustalił, że brak w aktach sprawy dowodów, że w trakcie trwania roku akademickiego skarżąca informowała uczelnię o przeszkodach uniemożliwiających jej uczestniczenie w zajęciach. Ewentualne informacje, o których mowa w zarzucie II.3, nie odpowiadają prośbie z § 13 ust. 10 Regulaminu.

Zarzut błędnej wykładni § 13 "pkt" [winno być "ust.] 7 Regulaminu, skonstruowany jak w zarzucie II.4, musiałby być poprzedzony skutecznie podniesionym zarzutem błędu w ustaleniach faktycznych. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i w doktrynie utrwalony jest pogląd, że ustalenia stanu faktycznego nie mogą być zwalczane podnoszeniem zarzutu naruszenia prawa materialnego (W. Piątek, Podstawy skargi kasacyjnej w postępowaniu sadowoadministracyjnym, Wolters Kluwer 2011, s. 305, 362).

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną należało oddalić.