Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 9 czerwca 2010 r. sygn. akt II SA/Sz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę M. N. na decyzję Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie uznania za osobę bezrobotną oraz przyznanie zasiłku dla bezrobotnych.
W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy.
Decyzją z dnia [...] listopada 2009 r. Nr [...] Starosta M. orzekł o uznaniu M. N. z dniem [...] listopada 2009 r. za osobę bezrobotną oraz o przyznaniu jej prawa do zasiłku od dnia 3 grudnia 2009 r. w wysokości 575 zł miesięcznie. W odwołaniu od tej decyzji skarżąca stwierdziła, że dniu [...] października 2009 r. zgłosiła się do urzędu pracy wnosząc o uznanie jej za osobę bezrobotną, a w dniu [...] listopada 2009 r. dostarczyła skorygowane świadectwo pracy od byłego pracodawcy, dlatego uważa, iż status osoby bezrobotnej oraz uprawnienia do zasiłku powinna uzyskać z dniem 1 listopada 2009 r., a nie po ponownym zarejestrowaniu się. Utrzymując w mocy powołaną decyzję z dnia [...] listopada 2009 r. Wojewoda Zachodniopomorski w decyzji z dnia [...] grudnia 2009 r. stwierdził, że skarżąca w dniu rejestracji, tj. [...] listopada 2009 r. przedłożyła m.in. dwa świadectwa pracy z firmy Usługi [...] w R. potwierdzające okres zatrudnienia od dnia [...] maja do [...] października 2008 r. oraz od dnia [...] stycznia do [...] października 2009 r. w pełnym wymiarze czasu pracy.
Zgłaszając się do urzędu pracy w dniu [...] października 2009 r. skarżąca świadomie wprowadziła w błąd urząd, ponieważ oświadczyła, iż jest osobą niezatrudnioną. Tymczasem, w dniu [...] listopada 2009 r. skarżąca dostarczyła świadectwo pracy z którego wynikało, że świadczyła pracę do dnia [...] października 2009 r. Skutkiem tego była decyzja o odmowie nadania statusu osoby bezrobotnej z dniem [...] października 2009 r., natomiast rejestracja nastąpiła z dniem kolejnego zgłoszenia i złożenia stosownych oświadczeń, tj. z dniem [...] listopada 2009 r.
Oddalając skargę na decyzję Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia [...] grudnia 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w wyroku z dnia 9 czerwca 2010 r. wskazał, że w świetle zacytowanych w uzasadnieniu wyroku przepisów ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy i aktu wykonawczego, ustalenie zarówno statusu bezrobotnego, jak i rejestracja może nastąpić wyłącznie na wniosek zainteresowanego, a ustawa nie przewiduje możliwości działania organu z urzędu. Rejestracja bezrobotnego oraz poszukującego pracy następuje przy tym w dniu przedłożenia wymaganych dokumentów, po poświadczeniu przez bezrobotnego lub poszukującego pracy własnoręcznym podpisem prawdziwości danych i oświadczeń zamieszczonych w karcie rejestracyjnej. Organy administracji orzekły o uznaniu skarżącej za osobę bezrobotną z dniem [...] listopada 2009 r. oraz przyznały jej prawo do zasiłku dla bezrobotnych, ponieważ w tym dniu skarżąca po raz drugi zgłosiła się do Powiatowego Urzędu Pracy w M. i przedłożyła wymagane dokumenty, w tym świadectwo pracy od ostatniego pracodawcy, potwierdzające jej zatrudnienie do dnia [...] października 2009 r., a także oświadczyła, że jest osobą niezatrudnioną i nie wykonuje innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia.
Organ nie mógł uznać skarżącej za osobę bezrobotną z innym dniem, bowiem podczas pierwszej rejestracji, która miała miejsce w dniu [...] października 2009 r. skarżąca oświadczyła, że jest osobą niezatrudnioną, chociaż z całokształtu materiału zebranego w sprawie wynika, że w tym czasie pozostawała w stosunku pracy, zatem organ orzekł o odmowie uznania jej za osobę bezrobotną z dniem [...] października 2009 r. Organy orzekające wydały zaskarżone decyzje po wszechstronnym zbadaniu materiału dowodowego, w tym wzięły pod uwagę oświadczenia strony złożone podczas rejestracji oraz przedłożone dokumenty. W niniejszej sprawie nie może być skutecznie podnoszony zarzut błędnego poinformowania skarżącej przez pracowników urzędu pracy, który może stanowić przedmiot osobnego postępowania wszczętego w drodze tzw. skargi powszechnej w trybie działu VIII kodeksu postępowania administracyjnego, a ponadto w aktach sprawy brak jest materiału dowodowego, który potwierdzałby stanowisko skarżącej.
Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 9 czerwca 2010 r. złożyła M. N. zarzucając naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, tj.:
- - art. 141 §4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez wadliwe uzasadnienie orzeczenia, polegające na przedstawieniu stanu faktycznego niezgodnie z rzeczywistością, poprzez błędne przyjęcie, że dopiero w dniu [...] listopada 2009 r. skarżąca spełniła warunki niezbędne do zarejestrowania jej jako osoby bezrobotnej, podczas gdy z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że nastąpiło to już w dniu [...] listopada 2009 r., jak również Sąd ogólnikowo uzasadnił wyrok pozbawiając skarżącą wiedzy o przesłankach, z powodu których Sąd uznał, że rejestracja skarżącej jako osoby bezrobotnej nie mogła nastąpić w dniu [...] listopada 2009 r.,
- - art. 145 §1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 1 §1 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych, polegające na niedokonaniu kontroli legalności działania organów administracji obu instancji, które przy wydawaniu decyzji naruszyły przepisy postępowania, tj. art. 7, art. 77 §1, art. 80 i art. 107 §3 kpa.
W skardze kasacyjnej zarzucono również naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. §3 ust. 4 rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 26 listopada 2004r. w sprawie rejestracji bezrobotnych i poszukujących pracy, poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy stan faktyczny w sprawie nie dawał podstaw do niedokonania rejestracji skarżącej jako osoby bezrobotnej w dniu [...] listopada 2009 r.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przytoczono argumentację mająca przemawiać za uwzględnieniem zgłoszonych w niej zarzutów. W szczególności wskazano na pominięcie przez Sąd znaczenia prawnego okoliczności, czego nie kwestionowały organy orzekające, iż skarżąca złożyła w dniu [...] listopada 2009 r. w Powiatowym Urzędzie Pracy w M. skorygowane świadectwo pracy potwierdzające jej zatrudnienie do dnia [...] października 2009 r., co wypełniło wszelkie przesłanki warunkujące możliwość zarejestrowania jej jako osoby bezrobotnej, o których stanowi art. 33 ust. 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy w zw. z § 4 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 26 listopada 2004r. w sprawie rejestracji bezrobotnych i poszukujących pracy. Bez znaczenia jest zatem podkreślana przez Sąd okoliczność, że skarżąca ponownie przedłożyła świadectwo pracy w dniu [...] listopada 2009 r. Sąd nie zbadał zarzutu skarżącej, że pracownicy powiatowego urzędu pracy poinformowali skarżącą w tym samym dniu, że dopełniła ona wszelkich formalności niezbędnych do ustalenia i przyznania jej statusu osoby bezrobotnej i że zbędnym jest m.in. wypełnienie przez skarżącą po raz kolejny karty rejestracyjnej, która została podpisana przez skarżącą w dniu [...] października 2009 r. Konstatacja Sądu, że w aktach sprawy brak jest materiału dowodowego, który potwierdzałby stanowisko skarżącej w tym zakresie stanowi wyraz nieprawidłowej oceny zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego, jak też powierzchownego uzasadnienia wyroku.
Organy administracji obu instancji nigdy bowiem nie kwestionowały faktu, że skarżąca w dniu [...] listopada 2009 r. przedłożyła skorygowane świadectwo pracy, wynika to z decyzji organu odwoławczego i udzielonej przez niego odpowiedzi na skargę. Dla potwierdzenia słuszności twierdzeń skarżącej o wprowadzeniu jej w błąd przez urzędników urzędu pracy poprzez poinformowanie, że wraz ze złożeniem skorygowanego świadectwa pracy dopełniła wszelkich formalności niezbędnych do przyznania jej statusu osoby bezrobotnej, wystarczające jest odwołane się do zasad doświadczenia życiowego. Całkowicie racjonalnym i zasadnym jest bowiem przyjęcie, że osoba zgłaszająca się do urzędu pracy celem rejestracji i uznania jej za osobę bezrobotną nie posiada wiedzy w zakresie procedury rejestracyjnej i polega w tej mierze na wskazówkach i poleceniach udzielanych jej przez pracowników organu rejestracyjnego. Z drugiej strony istnieje małe prawdopodobieństwo takiego zachowania skarżącej, która składa skorygowane świadectwo pracy i nie czekając na informacje odnośnie ewentualnych dalszych czynności w procedurze rejestracji, opuszcza urząd pracy.
Istnieje duże prawdopodobieństwo, że gdyby Sąd prawidłowo ocenił zgromadzone w aktach dowody, przyjąłby inną datę, aniżeli w zaskarżonym orzeczeniu, od której skarżącej przysługiwałby status osoby bezrobotnej oraz wynikające z tego uprawnienia. Organy administracyjne w ogóle nie wyjaśniły okoliczności podnoszonych przez skarżącą dotyczących dostarczenia przez nią dokumentów do urzędu pracy w dniu [...] listopada 2009r. oraz uzyskania nieprawidłowej informacji w zakresie procedury rejestracji i uzyskania statusu osoby bezrobotnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy jednak ocenić zarzuty naruszenia przez Sąd pierwszej instancji prawa procesowego, ponieważ ocena naruszenia przez Sąd prawa materialnego jest możliwa dopiero po uprzednim stwierdzeniu, iż Sąd ten nie naruszył jakiejkolwiek normy prawa procesowego. Zastosowanie przez Sąd prawa materialnego jest bowiem konsekwencją dochowania wszystkich wymogów procesowych. Wadliwe przeprowadzenie przez Sąd postępowania może bowiem rzutować na wynik zastosowania przez niego prawa materialnego.
W skardze kasacyjnej słusznie zarzucono naruszenie art. 141 §4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), ponieważ mimo zgłoszonego uprzednio zarzutu o nierozważeniu przez organy administracji skutków złożenia przez skarżącą w dniu [...] listopada 2009 r. skorygowanego świadectwa pracy, w zaskarżonym wyroku w żaden sposób nie oceniono tej okoliczności, która mogła mieć jednak istotny wpływ na wynik sprawy. Skoro bowiem skarżąca zgłosiła się do urzędu pracy w dniu [...] października 2009 r. i zapowiedziała w tym dniu przedłożenie skorygowanego świadectwa pracy, co następnie uczyniła w dniu [...] listopada 2009 r., to Sąd pierwszej instancji zobowiązany był ocenić, czy organy orzekające w sprawie należycie wyjaśniły cel złożenia przez skarżącą skorygowanego świadectwa pracy w dniu [...] listopada 2009 r., a w szczególności, dlaczego organ pierwszej instancji nie dokonał oceny kompletności złożenia wniosku na ten dzień i dlaczego w tym dniu nie przedstawił skarżącej do podpisu nowej karty rejestracyjnej.
Słusznie więc w kasacji podniesiono, iż składając do organu administracji dokument mający stanowić uzupełnienie wniosku, to na organie spoczywa obowiązek poinformowania wnioskodawcy o skutkach tego złożenia, nawet, jeżeli skutki te miałyby być negatywne. Jeżeli bowiem wnioskodawca byłby zobowiązany do dokonania innych jeszcze czynności dla uwzględnienia jego żądania, to do organu orzekającego należało poinformowanie o tym wnioskodawcy. Z akt nie wynika jednak, aby organy orzekające kwestionowały kompletność wniosku po jego uzupełnieniu w dniu [...] listopada 2009 r. Tym bardziej więc, Sąd pierwszej instancji powinien był ocenić motywy zaniechania organu pierwszej instancji przedstawienia skarżącej karty rejestracyjnej w dniu [...] listopada. Wyjaśnienie tej okoliczności mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, skoro od tej okoliczności zależało uznanie skarżącej za osobę bezrobotną i przyznanie zasiłku dla bezrobotnych w innej dacie, aniżeli daty wskazane przez organy orzekające.
Faktem jest, iż w dniu [...] października 2009 r. skarżąca wprowadziła organ orzekający w błąd twierdząc, iż w tym dniu nie była już zatrudniona, gdy tymczasem z przedłożonego w dniu [...] listopada 2009 r. świadectwa pracy okazało się, że skarżąca pozostawała w zatrudnieniu do końca października 2009 r. Wprowadzenie w błąd wynikało zatem dopiero z przedłożonego w dniu [...] listopada 2009 r. skorygowanego świadectwa pracy, co jednak w żaden sposób nie wykluczało konieczności dokonania oceny spełnienia przez skarżącą ustawowych warunków do uznania jej za osobę bezrobotną w dniu [...] listopada 2009 r.
Powyższe wskazuje na naruszenie przez Sąd pierwszej instancji art. 141 §4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, skoro Sąd ten w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia w żaden sposób nie ustosunkował się do okoliczności uzupełnienia przez skarżącą swojego wniosku w dniu [...] listopada 2009 r.
Stwierdzone naruszenie zaskarżonym wyrokiem przepisów postępowania wyklucza konieczność dokonywania oceny zasadności zarzutów skargi kasacyjnej naruszenia przepisów prawa materialnego, skoro ich zastosowanie jest skutkiem dochowania przez Sąd wymogów procesowych, które w niniejszej sprawie Sąd naruszył w sposób istotny.
Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy Sąd pierwszej instancji dokona oceny zarzutów skargi, a w szczególności wyjaśni motywy zaniechania przez organy orzekające oceny kompletności wniosku skarżącej na dzień [...] listopada 2009 r.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 185 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.
O przyznaniu kosztów zastępstwa procesowego z tytułu pomocy prawnej udzielonej z urzędu orzeknie Sąd pierwszej instancji.