Uzasadnienie
Wnioskiem złożonym w dniu 1 kwietnia 2011 r. wnoszący skargę kasacyjną A. Z. wniósł o wyłączenie sędziego NSA Małgorzaty Borowiec od orzekania w sprawie ze skargi kasacyjnej A. Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 lipca 2010 r. sygn. akt II SA/Wa 674/10 oddalającego jego skargę na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia (...) lutego 2010 r. nr (...) w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na odbywanie pozaetatowej aplikacji prokuratorskiej.
W uzasadnieniem powyższego wniosku podano, że sędzia NSA Małgorzata Borowiec przy rozpoznaniu sprawy o sygn. akt II SA 3986/03 "na kanwie bliźniaczego stanu faktycznego i identycznego stosunku materialnoprawnego, tj. cofnięcia pozwolenia na dalsze odbywanie pozaetatowej aplikacji prokuratorskiej przez Prokuratora Apelacyjnego w Warszawie z dniem 1 sierpnia 2003 r." dopuściła do utrzymywania kontaktów telefonicznych w kwestii rozstrzygnięcia skargi z byłą koleżanką z czasów wykonywania przez nią czynności prokuratorskich przed przejściem do orzekania w sądach administracyjnych, prokuratorem Prokuratury Apelacyjnej w Warszawie Anną Ćwiklińską-Nowak (Kierownikiem Szkolenia), która była w owym czasie odpowiedzialna za szkolenie aplikantów prokuratorskich i za wydanie uchylonej decyzji z dnia 30 lipca 2003 r. o cofnięciu pozwolenia na dalsze odbywanie pozaetatowej aplikacji prokuratorskiej. W ocenie wnioskodawcy, okoliczności te budzą wątpliwość co do bezstronności i obiektywizmu sędziego NSA Małgorzaty Borowiec przy rozpoznaniu wniesionej przez niego skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Przyczyny wyłączenia sędziego z mocy samej ustawy zostały enumeratywnie wymienione w art. 18 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej "P.p.s.a.". Zgodnie z powyższym przepisem sędzia jest wyłączony w sprawach:
- 1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki;
- 2) swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia;
- 3) osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli;
- 4) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron;
- 5) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą;
- 6) w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator;
6a) dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu w sprawie brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie;
- 7) w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej.
Przepis art. 19 P.p.s.a. zakreśla natomiast tzw. względne przesłanki wyłączenia. Przepis ten wskazuje mianowicie, że niezależnie od wymienionych w art. 18 P.p.s.a. przyczyn wyłączenia, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie.
Podstawowym celem instytucji wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony jest przede wszystkim zapewnienie bezstronności sędziego i eliminacja wpływu, jaki może wywierać występowanie pewnej kategorii powiązań (osobistych, ekonomicznych, służbowych itp.) na orzekanie w postępowaniu sądowym (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 grudnia 2005 r., sygn. akt SK 53/04, OTK-A z 2005 r., nr 11, poz. 134). Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego sprowadza się więc "do eliminowania wszelkich przyczyn, mogących skutkować w otoczeniu jakimikolwiek wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznawaniu określonej sprawy" (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 lipca 2004 r., sygn. akt SK 19/02, OTK-A z 2004 r., nr 7, poz. 67).
Należy jednak stwierdzić, iż w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z sytuacji, o jakich mowa w art. 18 i art. 19 P.p.s.a. Sędzia NSA Małgorzata Borowiec brała udział w wydaniu postanowienia z dnia 6 maja 2004 r. (powołana we wniosku "sprawa o sygn. akt II SA 3983/03") w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi A.Z. na decyzję Prokuratora Apelacyjnego w Warszawie z dnia (...) sierpnia 2003 r. (...) w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na dalsze odbywanie aplikacji pozaetatowej.
Natomiast sprawa, w której obecnie A.Z. wnosi o wyłączenie tego sędziego dotyczy skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oddalającego jego skargę na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia (...) lutego 2010 r. nr (...) w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na odbywanie pozaetatowej aplikacji prokuratorskiej. W tej sytuacji niespełniona została przesłanka o której mowa w art. 18 § 1 pkt 6 P.p.s.a., bowiem sędzia NSA Małgorzata Borowiec nie brała udziału w wydawaniu zaskarżonego orzeczenia, nie występowała też w tej sprawie jako prokurator; sprawa ta nie dotyczy także ważności aktu prawnego sporządzonego z udziałem tego sędziego lub przez niego rozpoznanego. W niniejszej sprawie nie występują również inne przesłanki z art. 18 § 1. Natomiast okoliczność, że sędzia NSA Małgorzata Borowiec brała już udział w rozpoznawaniu innej sprawy ze skargi A.Z. nie stanowi okoliczności uzasadniającej wyłączenie sędziego od orzekania, chyba że sprawa dotyczyłaby skargi o wznowienie postępowania (art. 18 § 3 P.p.s.a.), bądź kontroli decyzji wydanej po wznowieniu postępowania administracyjnego zakończonego decyzją objętą wcześniejszym wyrokiem, przy którego wydaniu sędzia brałaby udział (art. 18 § 4 P.p.s.a.) – (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 14 października 2008 r. sygn. akt SK 6/07).
Natomiast jeśli chodzi o okoliczności wskazane we wniosku A. Z., to – w ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie - nie mogą być one uznane za budzące uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego. Zgodnie z art. 22 § 2 P.p.s.a. postanowienie w przedmiocie wniosku o wyłączenie sędziego musi być poprzedzone złożeniem oświadczenia przez sędziego, którego wniosek dotyczy. W oświadczeniu złożonym w dniu 19 kwietnia 2011 r. sędzia NSA Małgorzata Borowiec wskazała, że nie zachodzą po jej stronie przesłanki przewidziane w art. 18 § 1 P.p.s.a. oraz że nie istnieją inne okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnione wątpliwości co do jej bezstronności w sprawie, o których mowa w art. 19 P.p.s.a. Oświadczyła, że przed przejściem do orzekania w Naczelnym Sądzie Administracyjnym nigdy nie pełniła czynności prokuratorskich, gdyż była sędzią sądu powszechnego. Dodatkowo oświadczyła, że nie zna prokuratora Prokuratury Apelacyjnej w Warszawie – Anny Ćwikińskiej-Nowak i żadnej rozmowy telefonicznej z nią nie prowadziła.
Jak stwierdził Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia z dnia 25 sierpnia 1971 r. sygn. akt I CZ 121/71 (OSNCP 1972, Nr 3, poz.
55) "Autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które by podważały wiarygodność oświadczenia sędziego." Stanowisko to prezentowane jest również w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (postanowienia: z dnia 6 czerwca 2009 r. sygn. akt I OZ 765/09, z dnia 16 września 2009 r. sygn. akt I OZ 806/09 i z dnia 6 stycznia 2010 r. sygn. akt I OZ 1174/09).
Nie można zatem uznać, iż zachodzą okoliczności tego rodzaju, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie. Oceny tej nie może zmienić subiektywne przekonanie skarżącego co do sposobu orzekania sędziego NSA Małgorzaty Borowiec we wcześniejszych sprawach z udziałem skarżącego. Nie jest dopuszczalne żądanie wyłączenia sędziego tylko z tego powodu, że wnioskodawca kwestionuje zasadność rozstrzygnięć w innych sprawach z udziałem wskazanego sędziego.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 22 § 1 i 2 w zw. z art. 193 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.