Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 7 maja 2013 r., sygn. akt I SAB/Wa 172/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie umorzył postępowanie sądowe w sprawie ze skargi [...] Spółka Jawna R. K., Z. C. z siedzibą w B. na bezczynność Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej w przedmiocie rozpoznania odwołania i zasądził od Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej na rzecz [...] Spółka Jawna R. K., Z. C. z siedzibą w B. kwotę 357 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
W uzasadnieniu Sąd wskazał, że pismem z dnia 27 lutego 2013 r. [...] Spółka Jawna R. K., Z. C. z siedzibą w B. (dalej skarżąca), reprezentowana przez radcę prawnego D. M. O., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej (dalej Minister) w przedmiocie rozpoznania odwołania od decyzji Wojewody L. z [...] 2012 r. nr [...], ustalającej odszkodowanie z tytułu przejęcia na rzecz Województwa Lubelskiego prawa własności nieruchomości gruntowej. Do skargi dołączono pełnomocnictwo upoważniające radcę prawnego D. O. do "reprezentowania Spółki w postępowaniu wywołanym wniesieniem skargi do WSA na bezczynność organu administracji publicznej...".
W odpowiedzi na skargę Minister poinformował, że decyzją z dnia [...] r. nr [...] rozstrzygnął przedmiotowe odwołanie.
W piśmie procesowym z dnia 8 kwietnia 2013 r. skarżąca zmodyfikowała żądanie skargi wnosząc o stwierdzenie, że bezczynność ewentualnie przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa i wymierzenie organowi grzywny w granicach określonych art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej ppsa).
Sąd I instancji wskazał, że niniejszej sprawie po wniesieniu skargi na bezczynność przez skarżącą, a przed jej rozpoznaniem przez Sąd, organ dnia [...] 2013 r. wydał decyzję nr [...], którą rozpoznał odwołanie od decyzji Wojewody [...] z [...] 2012 r. W dniu składania przedmiotowej skargi na bezczynność do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżąca miała podstawy do żądania usunięcia stanu bezczynności, jednak w dacie orzekania przez Sąd stan bezczynności już nie istniał. W związku z tym Sąd I instancji uznał, że rozstrzyganie o bezczynności organu stało się bezprzedmiotowe.
Wskazał także, że nie podziela poglądu, że wydanie orzeczenia przez organ administracji po wniesieniu skargi na bezczynność organu obliguje Sąd do orzekania, czy bezczynność w tej sprawie miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, bowiem nieuprawnione jest przenoszenie sposobu rozstrzygania spraw ze skargi na przewlekłość prowadzonego postępowania do spraw ze skargi na bezczynność.
To że niniejsza skarga, jest skargą na bezczynność organu administracji, a nie przewlekłe prowadzenie postępowania, potwierdza zakres pełnomocnictwa udzielonego przez skarżącą spółkę profesjonalnemu pełnomocnikowi: "(...) w postępowaniu wywołanym wniesieniem skargi do WSA na bezczynność (...)".
Skargę kasacyjną na powyższe rozstrzygnięcie wywiodła skarżąca, zaskarżając je w całości. Skarżąca wskazała na naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 ppsa) tj:
- - art. 161 § 1 pkt 3 ppsa przez bezpodstawne umorzenie postępowania sądowego na skutek błędnego stwierdzenia, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe;
- - art. 149 § 1 ppsa w zw. z art. 417¹ § 3 kc polegające na błędnym uznaniu, że uwzględnieniu skargi na bezczynność nie może nastąpić przez stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Mając powyższe za uwadze wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do przepisu art. 183 § 1 ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą przesłanki powodujące nieważność postępowania, dlatego Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył się do oceny powołanych w skardze kasacyjnej podstaw.
W zaskarżonym postanowieniu Sąd I instancji błędnie przyjął, że skoro - w dacie orzekania przez Sąd – została wydana przez organ decyzja, która rozstrzygnęła odwołanie skarżącej, to ustała bezczynność organu, a więc rozpoznanie skargi na bezczynność stało się bezprzedmiotowe.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowisko Sądu Wojewódzkiego wyrażone w zaskarżonym postanowieniu nie uwzględniło pełnej treści art. 149 ppsa.
Wydanie w toku postępowania sądowego po wniesieniu skargi, przez organ administracyjny decyzji nie zwalnia wojewódzkiego sądu administracyjnego z obowiązku rozpoznania skargi wniesionej na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 ppsa w zakresie orzekania w przedmiocie stwierdzenia, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1 zdanie drugie ppsa) i w zakresie wymierzenia organowi grzywny z tego tytułu (art. 149 § 2 ppsa; postanowienie NSA z 26.7.2012 r., II OSK 1360/12, ONSAiWSA 2013/1/7).
O uwzględnieniu skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można mówić nie tylko wówczas, gdy sąd zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub podjęcia czynności. Zgodnie z art. 149 § 1 zdanie drugie ppsa sąd, uwzględniając skargę, jednocześnie stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, a stosownie do art. 149 § 2 ppsa w przypadku uwzględnienia skargi, sąd może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny. W konsekwencji uwzględnieniem skargi, w rozumieniu art. 149 ppsa jest również stwierdzenie, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz wymierzenie organowi grzywny (postanowienie NSA z: 17.7.2013 r., I OSK 1359/13; 18.6.2013, I OSK 1221/13, cbosa).
W związku z powyższym należy uznać, że wydanie przez organ decyzji lub podjęcie czynności po wniesieniu do sądu skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego, nie powoduje, stosownie do art. 149 § 1 ppsa, że w zakresie dotyczącym rozstrzygnięcia o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ppsa.
Mając powyższe na względzie, za usprawiedliwione należało uznać zarzuty naruszenia art. 161 § 1 pkt 3 i art. 149 § 1 ppsa.
Nieusprawiedliwiony okazał się zarzut naruszenia art. 417¹ § 3 kc. Adresatem normy wywiedzionej z art. 417¹ § 3 kc jest wyłącznie sąd powszechny w odrębnym postępowaniu, zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny nie mógł naruszyć normy wywiedzionej z art. 417¹ § 3 kc.
Rozpoznając ponownie sprawę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozstrzygnie, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z naruszeniem prawa, czy naruszenie to nie było rażące oraz rozważy kwestię wymierzenia organowi grzywny.
W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 182 § 1 w zw. z art. 185 § 1 ppsa orzekł jak w sentencji postanowienia