Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 7 maja 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 2212/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę D. J. na postanowienie Ministra Infrastruktury z dnia [...] września 2011 r. w przedmiocie uchybienia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd wskazał, iż skargę w imieniu D. J. wniosła L. A., która jest jej babcią. Sąd uznał, iż stosownie do treści art. 35 § 1 nie może ona być pełnomocnikiem D. J. w postępowaniu przed sądem administracyjnym.
Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniosła D. J., reprezentowana przez adwokata.
Postanowienie zaskarżono w całości, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik rozstrzygnięcia, tj.:
- - art. 6 § 1 p.p.s.a. przez zaniechanie udzielenia stronie występującej bez adwokata wskazówek co do czynności procesowych i pouczenie o skutkach prawnych tych czynności oraz zaniedbań
- - art. 44 § 1 p.p.s.a niedopuszczenie tymczasowo do podjęcia naglącej czynności osoby nie mogącej przedstawić pełnomocnictwa i pozostawienie pełnomocnictwa bez uprzedniego wezwania do jego uzupełnienia lub poprawienia, dopuszczenie do działania za stronę osoby, która nie może być pełnomocnikiem czym naruszył art. 183 § 2 pkt 2 w związku z art. 271 pkt 2 p.p.s.a.
W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że Sąd I instancji dokonał nieprawidłowej oceny wezwania do usunięcia braków formalnych skargi.
Wskazano, iż Sąd z urzędu obowiązany jest do czuwania nad prawidłowością zastępstwa procesowego stron. Natomiast dopuszczenie do działania w charakterze pełnomocnictwa strony osoby, która nie może być pełnomocnikiem, jest przyczyną nieważności postępowania.
Wobec powyższego z chwilą wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego, skoro skarżąca nie posiadała pełnomocnika, to w tej sytuacji Sąd I instancji powinien skierować wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi bezpośrednio do skarżącej, informując ją jednocześnie o treści art. 35 § 1 p.p.s.a i o skutkach nieuzupełnienia w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi, czego jednak nie uczynił.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną uczestnicy postępowania, reprezentowani przez adwokata J. S. wnieśli o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.
Należy wskazać, iż skarga – poza innymi warunkami – winna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym (art. 57 § 1 p.p.s.a.). Każde zaś pismo strony winno zawierać także podpis strony, albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika (art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a.).
Zgodnie z art. 49 § 1 p.p.s.a., jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę do jego uzupełnienia lub poprawienia pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. W odniesieniu do skargi ustawa przewiduje skutek odrzucenia w sytuacji nieuzupełnienia w terminie wskazanych w wezwaniu braków formalnych (art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.).
A zatem, skoro skarga może być wniesiona przez samą stronę, to i strona w pełnym zakresie może uzupełnić jej braki. Należy przy tym mieć na względzie podstawowe znaczenie prawa strony do sądu.
Wykładnia przepisów dotyczących działania pełnomocnika w postępowaniu przed sądem administracyjnym, które przecież winny służyć ułatwieniu stronie realizacji jej prawa do sądu, nie może prowadzić zatem do ograniczenia tego podstawowego prawa strony, mającego zakotwiczenie w normach konstytucyjnych (art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. – Dz.U. Nr 78, poz. 483).
W rezultacie podpisanie skargi przez osobę, która nie może być pełnomocnikiem, należy traktować jako brak formalny skargi, który podlega usunięciu w drodze wezwania strony do podpisania przez nią skargi na podstawie art. 49 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 57 § 1 i w związku z art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 grudnia 2005 r. I GSK 2703/05).
W takiej sytuacji, należało podzielić stanowisko o wadliwości postępowania Sądu I instancji, wynikającego z odrzucenia skargi bez dostrzeżenia potrzeby wezwania strony do usunięcia w sprawie braku formalnego skargi poprzez podpisanie skargi przez stronę.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w związku art. 182 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.
Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekał o kosztach postępowania kasacyjnego, bowiem zgodnie z uchwałą NSA z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 4/07, przepisy art. 203 i 204 p.p.s.a. nie mają zastosowania, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie sądu pierwszej instancji kończące postępowanie w sprawie, a takim jest właśnie postanowienie o odrzuceniu skargi. Koszty jakie wiązały się z wniesieniem środka odwoławczego były kosztami niezbędnymi dla celowego dochodzenia praw strony i jako takie będą podlegać rozliczeniu w orzeczeniu kończącym postępowanie.