Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie postanowieniem z dnia 5 października 2007 r., sygn. akt II SA/Op 837/07 umorzył postępowanie sądowe w sprawie ze skargi A. G. od decyzji Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...], znak [...] w przedmiocie przyznania stypendium za wyniki w nauce.
W uzasadnieniu orzeczenia Sąd wskazał, że pismem z dnia 1 października 2007 r. skarżąca na podstawie art. 60 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.) cofnęła skargę. Sąd pierwszej instancji uznał cofnięcie skargi za skuteczne, bowiem nie zmierzało do obejścia prawa lub do utrzymania w mocy aktu dotkniętego wadą nieważności i na podstawie art. 161 § 1 pkt 1 w zw. z art. 60 P.p.s.a. umorzył postępowanie w sprawie.
Skargę kasacyjną od postanowienia skierowaną do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł Rektor Uniwersytetu [...], zaskarżając je w całości. W treści skargi kasacyjnej organ na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, tj.:
- 1) art. 220 § 1 P.p.s.a. wobec podjęcia przez Sąd czynności, na skutek pisma, które nie zostało należycie opłacone,
- 2) art. 161 § 1 pkt 1 P.p.s.a. w zw. z art. 60 P.p.s.a. przez przedwczesne badanie wniosku o cofnięcie skargi i przedwczesne umorzenie postępowania w sprawie,
- 3) art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ wskazał, że Sąd bezzasadnie wydał postanowienie o umorzeniu postępowania w sytuacji, gdy skargę należało odrzucić. Podniósł, że Sąd nie może badać wniosku o cofnięcie skargi, w sytuacji, gdy skarga nie została jeszcze należycie opłacona. Ponadto organ wskazał, że w sprawie powinien mieć zastosowanie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. Skoro bowiem skarżąca nie wyczerpała środków zaskarżenia przewidzianych w ustawie, to obowiązkiem Sądu było wydanie postanowienia o odrzuceniu skargi.
W konkluzji skargi kasacyjnej organ wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna posiada usprawiedliwione podstawy.
Strona skarżąca oparła wniesioną w sprawie skargę kasacyjną o podstawę przewidzianą w art. 174 pkt 2 P.p.s.a., tj. o zarzut naruszenia przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.
Na wstępie należy wskazać, że Sąd z urzędu bada w pierwszej kolejności dopuszczalność skargi, ustalając czy nie zachodzi jedna z przesłanek do jej odrzucenia, wymienionych enumeratywnie w art. 58 § 1 P.p.s.a. Przesłankami tymi są: niewłaściwość sądu (pkt 1), wniesienie po terminie (pkt 2), nieuzupełnienie braków formalnych (pkt 3), zawisłość sprawy (pkt 4), brak zdolności sądowej lub procesowej (pkt 5) oraz niedopuszczalność z innych przyczyn (pkt 6). Obok wyżej wskazanych przesłanek dopuszczalności skargi, do warunków wymaganych przez przepisy P.p.s.a. do skutecznego złożenia skargi do sądu administracyjnego jako pisma procesowego, zalicza się także stosownie do treści art. 230 § 1 i 2 P.p.s.a. - uiszczenie wpisu od skargi.
Jak wynika z akt niniejszej sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie postanowieniem z dnia 18 września 2007 r., sygn. akt II SA/Ol 837/07 na podstawie art. 247 P.p.s.a. oddalił wniosek skarżącej A. G. o przyznanie prawa pomocy.
Sąd Wojewódzki stwierdził, że stronie nie przysługuje prawo pomocy, bowiem w sprawie zachodzi oczywista bezzasadność jej skargi, z uwagi na niewyczerpanie przed wniesieniem skargi do Sądu środków zaskarżenia, jakie służyły jej w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, tj. skarżąca nie wystąpiła do Rektora z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Stosownie do treści art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. Sąd odrzuca skargę jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Niedopuszczalność skargi z innych przyczyn obejmuje w szczególności przypadki, gdy niewyczerpane zostały środki zaskarżenia. Art. 52 § 1 P.p.s.a. stanowi bowiem, że skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich. Stosownie do art. 52 § 2 P.p.s.a. przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie.
Zatem wyczerpanie środków zaskarżenia stanowi podstawową przesłankę dopuszczalności skargi. Powołany wyżej przepis określa związek pomiędzy postępowaniem administracyjnym, obejmującym akty lub czynności, które mogą być zaskarżone do sądu administracyjnego, a postępowaniem sądowoadministracyjnym, obejmującym kontrolę tych aktów i czynności. Wyraża on zatem zasadę, że postępowanie sądowoadministracyjne nie powinno zastępować postępowania administracyjnego, co oznacza, że postępowanie sądowoadministracyjne nie może zostać wszczęte dopóki toczy się postępowanie administracyjne. Tym samym postępowanie sądowoadministracyjne nie może zostać wszczęte, jeżeli nie zostały wyczerpane środki przysługujące stronie w postępowaniu administracyjnym.
Po otrzymaniu postanowienia Sądu z dnia 18 września 2007 r. pełnomocnik skarżącej w piśmie z dnia 1 października 2007 r. cofnął skargę. Zgodnie z dyspozycją przepisu art. 60 P.p.s.a. skarżący może cofnąć skargę, a czynność ta wiąże Sąd, o ile nie zostanie uznana za zmierzającą do obejścia prawa lub skutkującą utrzymaniem w mocy aktu lub czynności dotkniętych wadą nieważności.
Należy podkreślić, że merytoryczne rozpatrzenie wniosku o cofnięcie skargi jest dopuszczalne tylko wówczas, gdy skarga nie zawiera braków uniemożliwiających nadanie jej dalszego biegu. Jeżeli skarga zawiera takie braki, sąd skargę odrzuca (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 czerwca 1987 r., sygn. akt SA/Gd 537/87, OSP 1990 z. 4, poz. 207). Jak stanowi natomiast art. 161 § 1 pkt 1 P.p.s.a., Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, jeżeli skarżący skutecznie cofnął skargę. W orzecznictwie powszechnie aprobowany jest pogląd, że badanie dopuszczalności złożonego oświadczenia o cofnięciu skargi, jak i umorzenie postępowania sądowego na podstawie art. 161 § 1 pkt 1 P.p.s.a. może mieć miejsce tylko wówczas, gdy skarga została wniesiona skutecznie, tj. gdy wszczęła postępowanie sądowoadministracyjne.
W konsekwencji powyższego należy przyjąć, że cofnięcie skargi jako czynność dyspozycyjna strony (rozumiana jako wyraz przyznanego prawa do rozporządzalności skargą) może mieć miejsce tylko wówczas, gdy skarga jest dopuszczalna i nie zawiera braków uniemożliwiających nadanie jej dalszego biegu.
Sąd na etapie wstępnej kontroli skargi - jeszcze przed wyznaczeniem wpisu powinien w pierwszej kolejności zbadać dopuszczalność skargi, ustalając czy nie zachodzi przewidziana w art. 58 § 1 P.p.s.a. jedna z przesłanek do jej odrzucenia. Uwzględnić przy tym należy, że nie żąda się opłat od pisma, jeżeli wynika z niego, iż podlega ono odrzuceniu (art. 222 P.p.s.a). Jeżeli natomiast okazałoby się, że w niniejszej sprawie skarga jest dopuszczalna, to wówczas rzeczą Przewodniczącego będzie wezwanie skarżącej do uiszczenia wpisu sądowego, a następnie rozważenie możliwości umorzenia postępowania wskutek złożonego oświadczenia o cofnięciu skargi.
W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 P.p.s.a. postanowił jak w sentencji.