Wyrok NSA z 5 maja 2016 r., I OSK 1835/14

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 8 maja 2014 r., sygn. akt III SA/Gd 131/14, oddalił skargę A. Ż. na decyzję Dowódcy Brygady Lotnictwa Marynarki Wojennej w Gdyni z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie dodatku motywacyjnego.

Wyrok ten został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Decyzją z dnia [...] października 2013 r. nr [...] Dowódca Jednostki Wojskowej [...], na podstawie art. 104 § 1 k.p.a., art. 46a, art. 80 ust. 1a, art. 104 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (t.j. Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 593 ze zm.), § 1 Instrukcji kwalifikowania pilotów i nawigatorów w lotnictwie Sił Zbrojnych RP (IK.PN-2008) – sygn. WLOP 396/2008, odmówił przyznania chor. A. Ż., pełniącemu zawodową służbę w Jednostce Wojskowej [...], zajmującemu stanowisko służbowe młodszy pilot, dodatku motywacyjnego.

W uzasadnieniu organ wskazał, że A. Ż. wystąpił o przyznanie mu dodatku motywacyjnego dla podoficerów i szeregowych zawodowych. We wniosku podał m.in., że posiada pierwszą klasę kwalifikacyjną odpowiednią dla zajmowanego stanowiska, którą uzyskał w dniu 17 kwietnia 2012 r., a z ostatniej opinii służbowego otrzymał ocenę bardzo dobrą.

Organ wyjaśnił, że strona ma licencję pilota śmigłowcowego pierwszej klasy, nabytą zgodnie z Instrukcją kwalifikowania pilotów i nawigatorów w lotnictwie Sił Zbrojnych RP (IKPN-2008) – sygn. WLOP 396/2008.

Dowódca Jednostki Wojskowej [...] podkreślił, że art. 80 ust. 1a ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych pozwala na przyznanie dodatku motywacyjnego tylko i wyłącznie żołnierzom zawodowym, posiadającym klasę kwalifikacyjną, o której mowa w art. 46a ustawy. Zgodnie z tym przepisem klasę kwalifikacyjną może uzyskać tylko żołnierz korpusu podoficerów lub szeregowych zawodowych, bez względu na specjalność wojskową zajmowanego stanowiska. Natomiast licencję pilota lub nawigatora określonej klasy kwalifikacyjnej może uzyskać tylko pilot lub nawigator, zajmujący stanowisko etatowe oznaczone numerem specjalności dla personelu latającego w korpusie osobowym lotnictwa, niezależnie od przynależności do korpusu osobowego. Klasa kwalifikacyjna określona w art. 80 ust. 1a ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, nie jest tożsama z klasą kwalifikacyjną, o której mowa w Instrukcji kwalifikowania pilotów i nawigatorów w lotnictwie Sił Zbrojnych RP (IKPN-2008) – sygn. WLOP 396/2008, wprowadzonej do użytku decyzją nr 488/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 3 listopada 2008 r. w sprawie wprowadzenia do użytku w lotnictwie Sił Zbrojnych "Instrukcji kwalifikowania pilotów nawigatorów w lotnictwie Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej" (Dz. Urz. MON Nr 21, poz. 267 ze zm.), zwanej dalej "Instrukcją". Ponieważ strona nie spełnia przesłanki posiadania klasy kwalifikacyjnej, brak jest podstaw do przyznania dodatku motywacyjnego.

A. Ż. odwołał się od tej decyzji i podniósł, że organ dokonał błędnej wykładni art. 46a ust. 1 i ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, przyjmując, że nie posiada on klasy kwalifikacyjnej pilota, która odpowiada jego kwalifikacjom, doświadczeniu i która jest zgodna z zajmowanym przez niego stanowiskiem służbowym. Ponadto zarzucił błędną wykładnię art. 80 ww. ustawy. Podniósł, że posiada klasę kwalifikacyjną, która odpowiada jego kwalifikacjom, zgodną z zajmowanym stanowiskiem służbowym co do specjalności wojskowej i nabył ją po przeprowadzeniu egzaminu przed właściwą komisją. Ponadto zarzucił naruszenie art. 107 § 1 i § 3 w związku z art. 7 k.p.a. poprzez zastosowanie w podstawie prawnej rozstrzygnięcia przepisu aktu wewnętrznego nie będącego źródłem prawa powszechnie obowiązującego.

Po rozpatrzeniu odwołania Dowódca Brygady Lotnictwa Marynarki Wojennej w Gdyni decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r. nr 103/2013, na podstawie art. 127 § 2, art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 8 ust. 1, art. 46a, art. 72 ust. 1, art. 80 ust. 1a, ust. 3 i ust. 4 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, art. 4 ustawy z dnia 11 października 2013 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2013 r., poz. 1355), § 2 ust. 1, § 3 ust. 1, § 4, § 5, § 9 ust. 1-3, § 10, § 13-14, § 17 oraz § 20 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 1 czerwca 2010 r. w sprawie nadawania, potwierdzania, podwyższania i utraty klasy kwalifikacyjnej przez podoficerów i szeregowych zawodowych (Dz. U. Nr 110, poz. 732), § 3 ust. 1, § 25a ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 czerwca 2004 r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych (t.j.

Dz. U. z 2013, poz. 1551), oraz § 1 pkt 2, § 2 pkt 1, 2 i 4, § 3 pkt 1, 11, § 4 pkt 1 i 3 a także § 6 Instrukcji kwalifikowania pilotów i nawigatorów w lotnictwie Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (IKPN-2008) – sygn. WLOP 396/2008, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że poza przepisami ustawowymi, szczegółowe warunki otrzymywania dodatku motywacyjnego zostały określone w § 25a ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 czerwca 2004 r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych.

Strona uzyskała licencję pilota śmigłowcowego pierwszej klasy na śmigłowcach bojowych (Mi-14 PŁ) w oparciu o przepisy Instrukcji kwalifikowania pilotów i nawigatorów w lotnictwie Sił Zbrojnych RP. Tymczasem z art. 46a ww. ustawy jednoznacznie wynika, że jednym z warunków koniecznych do uzyskania klasy kwalifikacyjnej uprawniającej do dodatku motywacyjnego jest zdanie egzaminu przed komisją egzaminacyjną z wyszkolenia zarówno specjalistycznego, jak i wojskowego.

Dalej organ powołał się na treść przepisu § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 1 czerwca 2010 r. w sprawie nadawania, potwierdzania, podwyższania i utraty klasy kwalifikacyjnej przez podoficerów i szeregowych zawodowych, wydanego na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 46a ust. 4 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Nadto zauważył, że § 17 tego rozporządzenia jednoznacznie określa, iż egzamin składa się z części teoretycznej i praktycznej.

Organ II instancji wskazał także na określone w § 2 pkt 1 i 2 (Rozdział 2 "Warunki nadawania klas") Instrukcji kwalifikowania pilotów i nawigatorów w lotnictwie Sił Zbrojnych RP (IKPN-2008) – sygn. WLOP 396/2008 warunki wymagane do spełnienia przez pilotów i nawigatorów ubiegających się o nadanie trzeciej, drugiej i pierwszej klasy. Warunki te są następujące: zdanie egzaminu z umiejętności praktycznych przewidzianych w programie szkolenia dla danego poziomu wyszkolenia oraz dodatkowo – dla pilotów i nawigatorów ubiegających się o nadanie trzeciej klasy – wykazanie się wiedzą wymaganą przepisami JAR-FCL 1 i (lub) JAR-FCL 2 dla poziomu CPL, przy czym warunek ten nie dotyczy pilotów i nawigatorów przeszkalających się na nowy (kolejny) typ statku powietrznego.

Zdaniem organu z przywołanych przepisów Instrukcji jednoznacznie wynika, że jedynym warunkiem ubiegania się o nadanie klasy drugiej i pierwszej jest zdanie egzaminu praktycznego przewidzianego w programie szkolenia lotniczego (specjalistycznego) dla pilotów i nawigatorów odpowiadającego zakresowi zajmowanego stanowiska służbowego, natomiast w przypadku klasy trzeciej zdanie egzaminu teoretycznego przez pilotów i nawigatorów.

W konsekwencji należy przyjąć, w ocenie organu, że nadana stronie licencja pilota śmigłowcowego pierwszej klasy na śmigłowcach bojowych nie spełnia podstawowych przesłanek określonych w art. 46a ww. ustawy, tzn. nie odpowiada poziomowi wyszkolenia wojskowego. Strona nie zdawała też egzaminu przed komisją egzaminacyjną powołaną przez właściwy organ.

Organ odwoławczy podkreślił, że istnieje szereg różnić pomiędzy cytowanym rozporządzeniem Ministra Obrony Narodowej z dnia 1 czerwca 2010 r. a Instrukcją kwalifikowania pilotów i nawigatorów w lotnictwie Sił Zbrojnych RP w zakresie właściwości organów, formy i trybu przeprowadzania egzaminu oraz zasad potwierdzania uprawnień. Istotne jest, że powoływana Instrukcja obowiązuje od 1 stycznia 2009 r., natomiast art. 46a ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych od dnia 1 stycznia 2010 r. Rozkaz przyznający stronie licencję pilota śmigłowcowego pierwszej klasy oraz Instrukcja nie zawierają żadnego odwołania do art. 46a ww. ustawy, ani do rozporządzenia wydanego na podstawie art. 46a ust. 4 ustawy.

Ponadto organ II instancji podał, że na podstawie art. 46a ww. ustawy oraz rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 1 czerwca 2010 r. w sprawie nadawania, potwierdzania, podwyższania i utraty klasy kwalifikacyjnej przez podoficerów i szeregowych zawodowych, pierwszy raz klasy kwalifikacyjne mogły być przyznane w 2010 r. (odbyły się wtedy sesje egzaminacyjne na trzecią klasę kwalifikacyjną). Na podstawie powyższych przepisów uzyskanie drugiej klasy kwalifikacyjnej jest możliwe dopiero w 2013 r. (w związku z treścią § 5 ust. 1 pkt 3 lit. b wymienionego powyżej rozporządzenia). Z uwagi na powyższe w 2013 r. w Siłach Zbrojnych RP odbywają się pierwsze sesje egzaminacyjne na drugą klasę kwalifikacyjną. Uzyskanie w oparciu o powyższe przepisy pierwszej klasy kwalifikacyjnej będzie możliwe dopiero w 2016 r. (w związku z treścią § 5 ust. 1 pkt 3 lit. c wymienionego rozporządzenia). Strona licencję pilota śmigłowcowego pierwszej klasy uzyskała zaś z dniem 30 marca 2012 r.

W ocenie organu odwoławczego nie ulega wątpliwości, że strona nie posiada klasy kwalifikacyjnej, o której mowa w art. 46a ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych i nie przysługuje jej dodatek motywacyjny. Uznał również za chybione zarzuty odwołania wskazując m.in., że strona zniekształca treść przepisów.

A. Ż. zaskarżył opisaną wyżej decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, domagając się jej uchylenia, jak również uchylenia decyzji organu pierwszej instancji.

Zaskarżonej decyzji zarzucił:

1) naruszenie norm prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 46a ust. 1 i 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, polegającą na błędnym przyjęciu, że nie posiada on klasy kwalifikacyjnej pilota, która odpowiada jego kwalifikacjom, doświadczeniu i która jest zgodna z zajmowanym przez niego stanowiskiem służbowym;
2) naruszenie norm prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 80 ust. 1a ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, polegającą na przyjęciu, iż żołnierz posiadający klasę kwalifikacyjną w swojej specjalności wojskowej odpowiadającej zajmowanemu stanowisku służbowemu, nie powinien otrzymywać z tego tytułu dodatku z tytułu posiadania tejże klasy;
3) naruszenie norm prawa procesowego, mogące mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 107 § i § 3 w związku z art. 7 k.p.a., polegające na zastosowaniu przepisu aktu wewnętrznego nie będącego źródłem prawa powszechnie obowiązującego w podstawie prawnej rozstrzygnięcia.

Skarżący podkreślił, że zajmuje stanowisko służbowe młodszego pilota i w tej specjalności posiada przyznaną klasę kwalifikacyjną. Została mu ona nadana po przeprowadzeniu egzaminu i zweryfikowaniu jego uprawnień jako pilota. Nadanie klasy nastąpiło w oparciu o Instrukcję kwalifikowania pilotów i nawigatorów w lotnictwie Sił Zbrojnych RP. Instrukcja ta nie jest aktem prawa powszechnie obowiązującego, a nadto nie zmienia ona zasad wyrażonych w ustawie a odnoszących się do nadawania klas kwalifikacyjnych żołnierzy zawodowych. Tym samym nadanie klasy odbyło się zgodnie z wymogami zawartymi w art. 46a ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.

Zdaniem skarżącego organy błędnie zinterpretowały art. 80 ust. 1a ww. ustawy, uznając, że skarżący nie posiada klasy kwalifikacyjnej w rozumieniu art. 46a ustawy. Tym samym zastosowały przepis, który de facto stanowi podstawę przyznania dodatku motywacyjnego, jako podstawę jego odmowy.

W odpowiedzi na skargę Dowódca Brygady Lotnictwa Marynarki Wojennej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Powołanym wyżej wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał, że art. 80 ust. 1a ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych stanowi, że żołnierzom zawodowym pełniącym służbę w korpusach podoficerów zawodowych i szeregowych zawodowych przyznaje się dodatek motywacyjny - za uzyskanie w opinii służbowej oceny bardzo dobrej oraz posiadanie odpowiedniej klasy kwalifikacyjnej, o której mowa w art. 46a. Zgodnie z art. 46a ust. 1 ustawy żołnierzom zawodowym korpusów podoficerów zawodowych i szeregowych zawodowych mogą być nadawane klasy kwalifikacyjne odpowiadające poziomowi ich wyszkolenia wojskowego i specjalistycznego, zgodnie z zajmowanymi stanowiskami służbowymi, z zastrzeżeniem ust.

3. Ustalono cztery rodzaje klas kwalifikacyjnych: trzecią, drugą, pierwszą i mistrzowską (art. 46a ust. 2). Klasę kwalifikacyjną nadaje się po zdaniu egzaminu przed komisją egzaminacyjną powołaną przez uprawniony organ (art. 46a ust. 3).

Sąd I instancji podał także, że art. 80 ust. 1a i art. 46a ustawy zostały dodane ustawą z dnia 24 kwietnia 2009 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 79, poz. 669), ustawa ta weszła w życie w dniu 1 stycznia 2010 r.

WSA w Gdańsku wskazał, że w uzasadnieniu do projektu ww. ustawy stwierdzono, iż: "przewiduje się wprowadzenie do sytemu uposażeń żołnierzy nowego stałego dodatku motywacyjnego, którym zostaliby objęci podoficerowie i szeregowi. Proponowany dodatek połączy w sobie możliwość bodźcowego oddziaływania na żołnierzy zawodowych w kierunku co najmniej dobrego wykonywania obowiązków służbowych oraz podnoszenia posiadanych przez żołnierzy zawodowych kwalifikacji – co spowoduje otrzymywanie wyższych uposażeń, bez konieczności zmiany stanowiska służbowego (tzw. awans poziomy). Warunkiem otrzymania tego dodatku będzie bowiem otrzymanie bardzo dobrej oceny w opinii służbowej oraz uzyskanie klasy kwalifikacyjnej w specjalności wojskowej właściwej dla zajmowanego stanowiska służbowego." Z kolei odnośnie wprowadzenia klas kwalifikacyjnych dla żołnierzy korpusu podoficerów i szeregowych zawodowych w uzasadnieniu do projektu wskazano, że: "Obowiązujące przepisy ustawy nie normują kwestii związanych z podnoszeniem przez żołnierzy korpusu podoficerów i szeregowych zawodowych poziomu ich wyszkolenia i wiedzy specjalistycznej na zajmowanym stanowisku służbowym.

Zakłada się, iż żołnierzom zawodowym korpusu podoficerów i szeregowych zawodowych podnoszącym poziom swojego wyszkolenia wojskowego i specjalistycznego nadawane będą klasy kwalifikacyjne. Klasy te będą nadawane po zdaniu egzaminu przed komisją egzaminacyjną powołaną przez uprawniony podmiot wojskowy. Przyjmuje się, że będą cztery klasy kwalifikacyjne, tj. trzecia, druga, pierwsza i mistrzowska. Posiadanie przez żołnierza odpowiedniej klasy kwalifikacyjnej będzie dawało możliwość ubiegania się o przyznanie przez niego określonego dodatku pieniężnego, co będzie stanowiło realną zachętę do podejmowania czynności związanych z podnoszeniem swojego poziomu wyszkolenia i wiedzy specjalistycznej na zajmowanym stanowisku służbowym."

W ocenie Sądu I instancji z powyższego wynika bezspornie, że przez dniem 1 stycznia 2010 r. nie było w systemie uposażeń dla żołnierzy zawodowych dodatku motywacyjnego, jak również nie istniała możliwość nabywania klas kwalifikacyjnych będących potwierdzeniem podniesienia poziomu wyszkolenia i wiedzy specjalistycznej żołnierza. Sąd I instancji zauważył przy tym, że ustawa z dnia 24 kwietnia 2009 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz niektórych innych ustaw nie zawiera przy tym żadnych przepisów, na mocy których nadane przez dniem 1 stycznia 2010 r. klasy, czy też klasy kwalifikacyjne, stałyby się klasami kwalifikacyjnymi w rozumieniu art. 46 a ustawy.

Dalej WSA w Gdańsku wskazał, że w związku z wejściem w życie wspomnianych wyżej zmian w ustawie, Minister Obrony Narodowej wydał na mocy upoważnienia zawartego w art. 46a ust. 4 ustawy rozporządzenie w sprawie nadawania, potwierdzania, podwyższania i utraty klasy kwalifikacyjnej przez podoficerów i szeregowych zawodowych. Doszło również do zmiany rozporządzenia w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych poprzez dodanie m.in. § 25a. Rozporządzenie zmieniające z dnia 15 grudnia 2010 r. weszło w życie z dniem 8 stycznia 2011 r., ze wsteczną mocą obowiązującą od 1 stycznia 2010 r. (Dz.U. Nr 245, poz. 1639).

Zgodnie z przepisem § 25a ust. 1 ww. rozporządzenia, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, żołnierz zawodowy pełniący służbę w korpusie podoficerów zawodowych lub szeregowych zawodowych, który uzyskał w opinii służbowej ocenę bardzo dobrą oraz posiada odpowiednią dla zajmowanego stanowiska służbowego klasę kwalifikacyjną, otrzymuje miesięczny dodatek motywacyjny ustalony przy zastosowaniu mnożników kwoty bazowej wymienionych w pkt 1-4.

W myśl § 25a ust. 2 ww. dodatek przyznaje się żołnierzowi zawodowemu, który:

1) uzyskał ocenę bardzo dobrą w ostatniej opinii służbowej, o której mowa w art. 26 ust. 1 lub ust. 3 pkt 2 ustawy;
2) posiada nadaną po dniu 1 stycznia 2010 r. klasę kwalifikacyjną uzyskaną zgodnie z zajmowanym stanowiskiem służbowym.

Nadanie, podwyższenie lub potwierdzenie klasy kwalifikacyjnej żołnierzowi zawodowemu uzależnione jest od spełnienia przez niego łącznie warunków wymienionych w § 5 ust.1 rozporządzenia w sprawie nadawania, potwierdzania, podwyższenia i utraty klasy kwalifikacyjnej.

Nadanie, potwierdzenie i podwyższenie klasy kwalifikacyjnej żołnierzowi zawodowemu następuje z dniem zdania egzaminu rozkazem organu, który powołał komisję egzaminacyjną (§ 6 i § 7 rozporządzenia w sprawie nadawania, potwierdzania, podwyższenia i utraty klasy kwalifikacyjnej).

Egzamin składa się z części teoretycznej i praktycznej. W czasie egzaminu sprawdzeniu podlegają wiedza teoretyczna i umiejętności praktyczne w zakresie określonym w § 20 rozporządzenia. Zgodnie z § 21 egzamin uważa się za zdany przez żołnierza zawodowego ubiegającego się o nadanie, potwierdzenie lub podwyższenie klasy kwalifikacyjnej, jeżeli z wiedzy teoretycznej i umiejętności praktycznych uzyska ogólną ocenę dobrą, a wszystkie oceny składowe z części teoretycznej i praktycznej są pozytywne.

Sąd I instancji podniósł, że, jak wynika z akt sprawy, skarżący wystąpił o przyznanie mu dodatku motywacyjnego podając, że posiada pierwszą klasę kwalifikacyjną odpowiednią dla zajmowanego stanowiska, a z ostatniej opinii służbowej otrzymał ocenę bardzo dobrą. Na potwierdzenie nabycia klasy kwalifikacyjnej skarżący przedłożył rozkaz Dowódcy Sił Powietrznych nr [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. w sprawie nadania licencji i klasy pilota i nawigatora personelowi łatającemu lotnictwa Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz nadania prawa do noszenia odznaki pilota/nawigatora z wieńcem w kolorze zielonym. Jak wynika z treści rozkazu skarżącemu nadano z dniem 30 marca 2012 r. licencję pilota śmigłowcowego pierwszej klasy na śmigłowcach bojowych (Mi-14 PŁ).

WSA w Gdańsku wskazał również, że z treści rozkazu wynika ponadto, iż został on wydany na podstawie Instrukcji kwalifikowania pilotów i nawigatorów w lotnictwie Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (IKPN-2008) – sygn. WLOP 396/2008, wprowadzonej do użytku decyzją Nr 488/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 3 listopada 2008 r. w sprawie wprowadzenia do użytku w lotnictwie Sił Zbrojnych RP i po przeprowadzeniu sesji egzaminacyjnej przez Wojskową Lotniczą Komisję Egzaminacyjną oraz weryfikacji uprawnień posiadanych przez żołnierzy i potwierdzeniu spełnienia warunków określonych w § 2 i 5 Instrukcji. W rozkazie nie odwołano się do przepisów ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, jak również rozporządzenia w sprawie nadawania, potwierdzania, podwyższania i utraty klasy kwalifikacyjnej.

Z powyższego wynika, w ocenie Sądu I instancji, że skarżący uzyskał licencję pilota śmigłowcowego pierwszej klasy na śmigłowcach bojowych nie w trybie określonym w rozporządzeniu w sprawie nadawania, potwierdzania, podwyższania i utraty klasy kwalifikacyjnej przez podoficerów i szeregowych zawodowych, lecz na podstawie i w trybie określonym w Instrukcji. Mając na uwadze, że Instrukcja obowiązuje od dnia 1 stycznia 2009 r., nie można uznać, zdaniem Sądu I instancji, że uzyskane na jej podstawie klasy są tymi samymi klasami klasyfikacyjnymi, które wprowadzono do ustawy w dniu 1 stycznia 2010 r. WSA w Gdańsku podkreślił przy tym, że brak jest przepisu prawa, na mocy którego nabywane na podstawie Instrukcji klasy byłyby uznawane za te, o których mowa w art. 46 a ustawy.

W ocenie Sądu I instancji powyższe potwierdza również dokonane przez organ odwoławczy porównanie trybu nadawania, potwierdzania, podwyższania klas kwalifikacyjnych określonych w rozporządzeniu z trybem nadania licencji i klasy pilota ustalonym w Instrukcji. Z porównania tego wynika, że m.in. różnią się one znacznie, jeżeli chodzi o formę i tryb przeprowadzania egzaminu oraz zasady potwierdzania uprawnień. W przypadku rozporządzenia egzamin uważa się za zdany, jeżeli z wiedzy teoretycznej i umiejętności praktycznych uzyska się ogólna ocenę dobrą, a wszystkie oceny składowe z części teoretycznej i praktycznej są pozytywne (§ 21 rozporządzenia w sprawie nadawania, potwierdzania, podwyższenia i utraty klasy kwalifikacyjnej). Z kolei zgodnie z § 2 ust. 1 lit. c) Instrukcji piloci ubiegający się nadanie klasy muszą zdać egzamin z umiejętności praktycznych, nie obejmuje on natomiast sprawdzenia wiedzy teoretycznej.

Sąd I instancji zwrócił również uwagę na fakt, że uzyskanie przez żołnierzy pierwszej klasy kwalifikacyjnej – o której mowa w art. 46 a ustawy- będzie możliwe dopiero w 2016 r. Wynika to wprost z treści § 5 ust. 1 pkt 3 lit. c) ww. rozporządzenia.

Odnosząc się do powyższego, Sąd I instancji stwierdził, że zasadnie orzekające w sprawie organy uznały, iż brak jest podstaw do przyznania skarżącemu dodatku motywacyjnego, bowiem nie została spełniona wymieniona w § 25a ust. 2 pkt 2 rozporządzenia w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych przesłanka, tj. skarżący nie wykazał, że posiada nadaną po dniu 1 stycznia 2010 r. pierwszą klasę kwalifikacyjną uzyskaną zgodnie z zajmowanym stanowiskiem służbowym. Chodzi przy tym o klasę kwalifikacyjną, o której mowa w art. 46a ustawy. Tym samym Sąd I instancji nie podzielił podniesionych w skardze zarzutów naruszenia przez organy przepisów prawa materialnego, tj. art. 46a i 80 ust. 1a ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych poprzez ich błędna wykładnię.

Sąd I instancji wskazał, że nie podzielił również zarzutu naruszenia norm prawa procesowego, mogącego mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 107 § i § 3 w związku z art. 7 k.p.a., polegające na zastosowaniu przepisu aktu wewnętrznego nie będącego źródłem prawa powszechnie obowiązującego w podstawie prawnej rozstrzygnięcia.

WSA w Gdańsku wyjaśnił, że art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. zezwala na uchylenie decyzji z powodu naruszenia przepisów postępowania jedynie w sytuacji, gdy naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a tego rodzaju naruszeń Sąd nie stwierdził. Sąd I instancji zgodził się ze skarżącym, że błędem ze strony organów było powołanie w podstawie prawnej obu decyzji przepisów Instrukcji, tym niemniej, co wynika wprost z ich uzasadnienia, organy nie oparły swoich rozstrzygnięć na jej przepisach. WSA w Gdańsku zauważył, że ponieważ skarżącemu nadano licencję pilota śmigłowcowego pierwszej klasy na śmigłowcach bojowych (Mi-14 PŁ) na podstawie przepisów zawartych w Instrukcji, to nie sposób było podjąć w niniejszej sprawie decyzji i jej uzasadnić bez odwołania się do treści tego aktu.

W ocenie Sądu I instancji takiej wady zaskarżonej decyzji nie można uznać za istotne naruszenie prawa, albowiem błędne powołanie podstawy prawnej lub jej niepowołanie w okolicznościach, gdy podstawa taka istnieje w przepisach prawa, a nadto przesłanki do jej zastosowania zostały spełnione, nie można uznać za istotne naruszenie prawa, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wniósł A. Ż. reprezentowany przez radcę prawnego. Skarżący kasacyjnie wskazał, że zaskarża wyrok w całości.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj.:

1) art. 46a ust. 1 i ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na błędnym przyjęciu, iż odwołujący się nie posiada klasy kwalifikacyjnej pilota, która odpowiada jego kwalifikacjom, doświadczeniu i która jest zgodna z zajmowanym przez niego stanowiskiem służbowym.
2) art. 80 ust. 1a i ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych poprzez błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, iż żołnierz posiadający klasę kwalifikacyjną w swej specjalności wojskowej odpowiadającej zajmowanemu stanowisku służbowemu, nie powinien otrzymywać dodatku z tytułu posiadania tejże klasy.

Skarżący kasacyjnie zawarł również w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przepisów prawa procesowego, jednakże bez wskazania konkretnego przepisu, którego naruszenie zarzuca.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Sąd I instancji, a także o zasądzenie od organu zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym według norm przepisanych.

Dowódca Brygady Lotnictwa Marynarki Wojennej w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zarzuty skargi kasacyjnej nie zasługują na uwzględnienie.

Organy obu instancji oparły swoje rozstrzygnięcia na treści przepisów ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (t.j. Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 593 ze zm.), zwanej dalej "ustawą", rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 czerwca 2004 r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych (w brzmieniu obwiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji), zwanego dalej "rozporządzeniem w sprawie dodatków do uposażenia żołnierzy zawodowych" oraz rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 1 czerwca 2010 r. w sprawie nadawania, potwierdzania, podwyższenia i utraty klasy kwalifikacyjnej przez podoficerów i szeregowych zawodowych (Dz. U. Nr 110, poz. 732 ze zm.) zwanego dalej "rozporządzeniem w sprawie nadawania, potwierdzania, podwyższenia i utraty klasy kwalifikacyjnej".

Przepis art. 80 ust. 1a ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych stanowi, że żołnierzom zawodowym pełniącym służbę w korpusach podoficerów zawodowych i szeregowych zawodowych przyznaje się dodatek motywacyjny – za uzyskanie w opinii służbowej oceny bardzo dobrej oraz posiadanie odpowiedniej klasy kwalifikacyjnej, o której mowa w art. 46a.

Zgodnie z art. 46a ust. 1 tej ustawy żołnierzom zawodowym korpusów podoficerów zawodowych i szeregowych zawodowych mogą być nadawane klasy kwalifikacyjne odpowiadające poziomowi ich wyszkolenia wojskowego i specjalistycznego, zgodnie z zajmowanymi stanowiskami służbowymi, z zastrzeżeniem ust.

Art. 80 ust. 1a i art. 46a zostały dodane ustawą z dnia 24 kwietnia 2009 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 79, poz. 669). Ustawa ta weszła w życie w dniu 1 stycznia 2010 r.

W uzasadnieniu do projektu ww. ustawy zmieniającej stwierdzono, na co słusznie zwrócił uwagę Sąd I instancji, że: "przewiduje się wprowadzenie do sytemu uposażeń żołnierzy nowego stałego dodatku motywacyjnego, którym zostaliby objęci podoficerowie i szeregowi. Proponowany dodatek połączy w sobie możliwość bodźcowego oddziaływania na żołnierzy zawodowych w kierunku co najmniej dobrego wykonywania obowiązków służbowych oraz podnoszenia posiadanych przez żołnierzy zawodowych kwalifikacji – co spowoduje otrzymywanie wyższych uposażeń, bez konieczności zmiany stanowiska służbowego (tzw. awans poziomy). Warunkiem otrzymania tego dodatku będzie bowiem otrzymanie bardzo dobrej oceny w opinii służbowej oraz uzyskanie klasy kwalifikacyjnej w specjalności wojskowej właściwej dla zajmowanego stanowiska służbowego."

Z kolei odnośnie wprowadzenia klas kwalifikacyjnych dla żołnierzy korpusu podoficerów i szeregowych zawodowych w uzasadnieniu do projektu wskazano, że: "Obowiązujące przepisy ustawy nie normują kwestii związanych z podnoszeniem przez żołnierzy korpusu podoficerów i szeregowych zawodowych poziomu ich wyszkolenia i wiedzy specjalistycznej na zajmowanym stanowisku służbowym. Zakłada się, iż żołnierzom zawodowym korpusu podoficerów i szeregowych zawodowych podnoszącym poziom swojego wyszkolenia wojskowego i specjalistycznego nadawane będą klasy kwalifikacyjne. Klasy te będą nadawane po zdaniu egzaminu przed komisją egzaminacyjną powołaną przez uprawniony podmiot wojskowy. Przyjmuje się, że będą cztery klasy kwalifikacyjne, tj. trzecia, druga, pierwsza i mistrzowska. Posiadanie przez żołnierza odpowiedniej klasy kwalifikacyjnej będzie dawało możliwość do ubiegania się o przyznanie przez niego określonego dodatku pieniężnego, co będzie stanowiło realną zachętę do podejmowania czynności związanych z podnoszeniem swojego poziomu wyszkolenia i wiedzy specjalistycznej na zajmowanym stanowisku służbowym." (uzasadnienie dostępne w bazie LEX).

Z powyższego wynika bezspornie, że przez dniem 1 stycznia 2010 r. nie było w systemie uposażeń dla żołnierzy zawodowych dodatku motywacyjnego, jak również nie istniała możliwość nabywania klas kwalifikacyjnych będących potwierdzeniem podniesienia poziomu wyszkolenia i wiedzy specjalistycznej żołnierza.

W związku z wejściem w życie wspomnianych wyżej zmian w ustawie, Minister Obrony Narodowej wydał na mocy upoważnienia zawartego w art. 46a ust. 4 ustawy rozporządzenie w sprawie nadawania, potwierdzania, podwyższania i utraty klasy kwalifikacyjnej przez podoficerów i szeregowych zawodowych. Doszło również do zmiany rozporządzenia w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych poprzez dodanie m.in. § 25a. Rozporządzenie zmieniające z dnia 15 grudnia 2010 r. weszło w życie z dniem 8 stycznia 2011 r., z mocą wsteczną obowiązującą od 1 stycznia 2010 r. (Dz.U. Nr 245, poz. 1639).

W myśl § 25a ust. 2 ww. dodatek przyznaje się żołnierzowi zawodowemu, który:

1) uzyskał ocenę bardzo dobrą w ostatniej opinii służbowej, o której mowa w art. 26 ust. 1 lub ust. 3 pkt 2 ustawy;
2) posiada nadaną po dniu 1 stycznia 2010 r. klasę kwalifikacyjną uzyskaną zgodnie z zajmowanym stanowiskiem służbowym.

1) nabycia wiedzy i umiejętności praktycznych w specjalności właściwej dla zajmowanego stanowiska służbowego;
2) potwierdzenia w czasie egzaminu kwalifikacyjnego wiedzy teoretycznej i umiejętności praktycznych przewidzianych w szczegółowych kryteriach uzyskiwania klas kwalifikacyjnych specjalistów wojskowych;
3) zajmowania etatowego stanowiska służbowego w specjalności wojskowej, w której żołnierz zawodowy ubiega się o określoną klasę kwalifikacyjną przez okres umożliwiający uzyskanie odpowiedniego poziomu wiedzy i umiejętności praktycznych:
a) dla klasy trzeciej – co najmniej dwóch i pół roku od daty objęcia stanowiska służbowego,
b) dla klasy drugiej – co najmniej trzech lat od daty uzyskania trzeciej klasy kwalifikacyjnej,
c) dla klasy pierwszej – co najmniej trzech lat od daty uzyskania drugiej klasy kwalifikacyjnej,
d) dla klasy mistrzowskiej – co najmniej dwóch lat od daty uzyskania pierwszej klasy kwalifikacyjnej.

Nadanie, potwierdzenie i podwyższenie klasy kwalifikacyjnej żołnierzowi zawodowemu następuje z dniem zdania egzaminu, rozkazem organu, który powołał komisję egzaminacyjną (§ 6 i § 7 rozporządzenia w sprawie nadawania, potwierdzania, podwyższenia i utraty klasy kwalifikacyjnej).

Egzamin składa się z części teoretycznej i praktycznej (§ 17 ww. rozporządzenia). W czasie egzaminu sprawdzeniu podlegają wiedza teoretyczna i umiejętności praktyczne w zakresie określonym w § 20 rozporządzenia. Zgodnie z § 21 egzamin uważa się za zdany przez żołnierza zawodowego ubiegającego się o nadanie, potwierdzenie lub podwyższenie klasy kwalifikacyjnej, jeżeli z wiedzy teoretycznej i umiejętności praktycznych uzyska ogólną ocenę dobrą, a wszystkie oceny składowe z części teoretycznej i praktycznej są pozytywne.

Jak prawidłowo przyjął WSA w Gdańsku, skarżący A. Ż. wystąpił o przyznanie mu dodatku motywacyjnego podając, że posiada pierwszą klasę kwalifikacyjną odpowiednią dla zajmowanego stanowiska, a z ostatniej opinii służbowego otrzymał ocenę bardzo dobrą. Na potwierdzenie nabycia klasy kwalifikacyjnej skarżący przedłożył rozkaz Dowódcy Sił Powietrznych nr [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r., w sprawie nadania licencji I klasy pilota i nawigatora personelowi latającemu Sił Zbrojnych RP oraz nadania prawa do noszenia odznaki pilota/nawigatora z wieńcem w kolorze zielonym. Jak wynika z treści rozkazu skarżącemu nadano z dniem 30 marca 2012 r. licencję pilota śmigłowcowego pierwszej klasy na śmigłowcach bojowych (Mi-14 Pł).

Z treści ww. rozkazu wynika ponadto, że został on wydany na podstawie Instrukcji kwalifikowania pilotów i nawigatorów w lotnictwie Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (IKPN-2008) – sygn. WLOP 396/2008, wprowadzonej do użytku decyzją nr [...] Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] listopada 2008 r. w sprawie wprowadzenia do użytku w lotnictwie Sił Zbrojnych RP i po przeprowadzeniu sesji egzaminacyjnej przez Wojskową Lotniczą Komisję Egzaminacyjną oraz weryfikacji uprawnień posiadanych przez żołnierzy i potwierdzeniu spełnienia warunków określonych w § 2 Instrukcji. W rozkazie nie odwołano się do przepisów ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, jak również cyt. rozporządzenia w sprawie nadawania, potwierdzania, podwyższania i utraty klasy kwalifikacyjnej.

Prawidłowe jest zatem stanowisko Sądu Wojewódzkiego, że skarżący uzyskał licencję pilota śmigłowcowego pierwszej klasy na śmigłowcach bojowych na podstawie i w trybie określonym w przywołanej Instrukcji, a nie w trybie określonym w rozporządzeniu w sprawie nadawania, potwierdzania, podwyższania i utraty klasy kwalifikacyjnej przez podoficerów i szeregowych zawodowych. Instrukcja, jak wynika z jej § 1, określa procedury i wymagania dotyczące kwalifikowania pilotów i nawigatorów w Siłach Zbrojnych RP. Na jej podstawie wydawane są licencje pilota i nawigatora w lotnictwie Sił Zbrojnych RP. Licencje te nadawane są w czterech klasach: mistrzowskiej, pierwszej, drugiej i trzeciej. Klasy te dotyczą licencji pilota lub nawigatora.

W ocenie NSA nie można uznać, że uzyskane na podstawie Instrukcji licencje pilota w danej klasie są tymi samymi klasami kwalifikacyjnymi, które wprowadzono do ustawy w dniu 1 stycznia 2010 r. Podkreślenia przy tym wymaga, że brak jest przepisu prawa, na mocy którego nabywane na podstawie Instrukcji klasy byłyby uznawane za te, o których mowa w art. 46a ustawy.

Powyższe potwierdza również porównanie trybu nadawania, potwierdzania, podwyższania klas kwalifikacyjnych określonych w rozporządzeniu z trybem nadania licencji i klasy pilota ustalonym w Instrukcji. Różnią się one bowiem znacznie, w zakresie formy i trybu przeprowadzania egzaminu oraz zasady potwierdzania uprawnień. W przypadku rozporządzenia egzamin uważa się za zdany, jeżeli z wiedzy teoretycznej i umiejętności praktycznych uzyska się ogólna ocenę dobrą, a wszystkie oceny składowe z części teoretycznej i praktycznej są pozytywne (§ 21 rozporządzenia w sprawie nadawania, potwierdzania, podwyższenia i utraty klasy kwalifikacyjnej). Z kolei zgodnie z § 2 ust. 1 lit. c) Instrukcji piloci ubiegający się o nadanie klasy muszą zdać egzamin z umiejętności praktycznych, nie obejmuje on natomiast sprawdzenia wiedzy teoretycznej.

Ponadto, jak wynika z § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 1 czerwca 2010 r. organem właściwym do nadawania pierwszej klasy kwalifikacyjnej jest dowódca jednostki wojskowej zajmujący stanowisko służbowe zaszeregowane do stopnia etatowego co najmniej pułkownika. Rozkaz zaś, na który powołuje się skarżący kasacyjnie, został wydany w dniu 17 kwietnia 2012 r. przez Dowódcę Sił Powietrznych. Dowódca Sił Powietrznych nie jest, w świetle wskazanego przepisu, organem właściwym do nadania skarżącemu pierwszej klasy kwalifikacyjnej.

Warto również zwrócić uwagę na fakt, że uzyskanie przez żołnierzy pierwszej klasy kwalifikacyjnej – o której mowa w art. 46 a ustawy – będzie możliwe dopiero w 2016 r. Wynika to z treści § 5 ust. 1 pkt 3 lit. a-c ww. rozporządzenia.

Słusznie jest zatem stanowisko Sądu I instancji, że orzekające w sprawie organy zasadnie uznały, iż brak jest podstaw do przyznania skarżącemu dodatku motywacyjnego. Nie została bowiem spełniona wymieniona w § 25a ust. 2 pkt 2 rozporządzenia w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych przesłanka, tj. skarżący nie wykazał, że posiada nadaną po dniu 1 stycznia 2010 r. pierwszą klasę kwalifikacyjną uzyskaną zgodnie z zajmowanym stanowiskiem służbowym. Chodzi przy tym o klasę kwalifikacyjną, o której mowa w art. 46a ustawy. Tym samym Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 46a ust. 1 i 2 oraz art. 80 ust. 1a i 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.

Zarzut naruszenia norm prawa procesowego nie może zostać natomiast rozpoznany przez Naczelny Sąd Administracyjny, gdyż skarżący kasacyjnie nie wskazał konkretnych przepisów prawa procesowego, które zostały naruszone przez Sąd I instancji.

Mając na względzie powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę kasacyjną.

Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 5 maja 2016 r., sygn. akt I OSK 1835/14

Metryka

Sentencja

Uzasadnienie

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje