Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem dnia 22 czerwca 2022 r. sygn. akt II SA/Rz 219/22 oddalił skargę A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
Skargę kasacyjną od wyroku wywiódł A. K., na podstawie art. 173 i art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi, Dz.U. z 2002, poz. 1257 – dalej jako: "p.p.s.a." zaskarżonemu wyrokowi zarzucając naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, polegającą na pominięciu celów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 1518 ze zm.) i przyjęcie, że okoliczność pobierania przez opiekuna renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Żądaniem skargi kasacyjnej objęto uchylenie zaskarżonego wyroku w całości; rozpoznanie skargi w trybie uproszczonym; zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów postępowania kasacyjnego oraz kosztów postępowania poniesionych przed sądem pierwszej instancji; rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym w myśl art. 182 § 1 p.p.s.a.
Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie złożono.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Przepis art. 193 zdanie drugie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi, Dz.U. 2023, poz. 1634 – dalej jako: "p.p.s.a." wyłącza odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących koniecznych elementów uzasadnienia wyroku, które przewidziano w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji i Sąd I instancji.
Na wstępie wskazać należy, że skoro w niniejszej sprawie skarżący kasacyjnie - na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. zrzekł się przeprowadzenia rozprawy, a strona przeciwna w ustawowym terminie nie zawnioskowała o jej przeprowadzenie, to rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej jej podstawami, określonymi w art. 174 p.p.s.a. Wobec niestwierdzenia zaistnienia przesłanek nieważności postępowania, oceniając wyrok Sądu I instancji w ramach zarzutów zgłoszonych w skardze kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny uznał te zarzuty za niezasadne.
Bezzasadnie Sądowi I instancji zarzucono naruszenie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 615; dalej jako: "ustawa" albo "u.ś.r.") poprzez jego błędną wykładnię. Przepis ten stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego, rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym, lub świadczenia pieniężnego przyznanego na zasadach określonych w ustawie z dnia 8 lutego 2023 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym członkom rodziny funkcjonariuszy lub żołnierzy zawodowych, których śmierć nastąpiła w związku ze służbą albo podjęciem poza służbą czynności ratowania życia lub zdrowia ludzkiego albo mienia.
Zaakcentować trzeba, że skarga kasacyjna nie kwestionuje ustaleń faktycznych przyjętych przez Sąd Wojewódzki. Zastrzeżenie to jest o tyle istotne, że w badanej sprawie bezsporne jest, że skarżący kasacyjnie pobiera rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jak i to, że organ II instancji przed wydaniem decyzji odmownej pouczył wyczerpująco pełnomocnika skarżącego o możliwości złożenia wniosku o zawieszenie prawa do renty, wstrzymania jej wypłaty i przedłożenia decyzji ZUS w tym zakresie, natomiast skarżący kasacyjnie pomimo tego pouczenia wyraźnie oświadczył, że podtrzymuje swój wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, bez zawieszania prawa do renty. W badanej sprawie nie ma sporu, że Kolegium utrzymując w mocy decyzję organu I instancji o odmowie przyznania żądanego świadczenia pielęgnacyjnego nie pominęło w swych działaniach przepisów umożliwiających dokonanie wyboru pomiędzy wnioskowanym świadczeniem pielęgnacyjnym, a rentą. Skarżący kasacyjnie wyraźnie odmówił zawieszenia prawa do renty.
Odnosząc się do zarzutu skargi kasacyjnej wskazać trzeba, że jakkolwiek orzecznictwo sądowe nie było początkowo jednolite, to aktualnie nie budzi wątpliwości, że w sytuacji zbiegu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ze świadczeniami wskazanymi w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. zachodzi konieczność podjęcia przez osobę uprawnioną do świadczeń emerytalno-rentowych działań prowadzących do zawieszenia prawa do renty na podstawie art. 103 ust. 3 ustawy z dnia 1[...] grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. W ten sposób, w następstwie realizacji prawa wyboru świadczenia, usunięta zostaje przeszkoda w uzyskaniu świadczenia pielęgnacyjnego. Istota problemu zaistniałego w niniejszej sprawie była przedmiotem pogłębionej analizy Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w wyroku z dnia 06 października 2023 r. sygn. I OSK 1920/23 stanął na stanowisku, że interpretacja art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., także przy uwzględnieniu poglądów wyrażonych w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r. sygn. akt SK 2/17 nie pozwala na równoczesne pobieranie świadczenia emerytalno-rentowego i świadczenia pielęgnacyjnego.
Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w wyrokach z dnia 2 marca 2022 r. sygn. akt I OSK 1623/21 oraz z dnia 24 sierpnia 2023 r. sygn. akt I OSK 1665/22, stwierdzenie częściowej niekonstytucyjności art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. wspomnianym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego wykreowało z dniem 9 stycznia 2020 r. (wejście w życie wyroku Trybunału) nowy stan prawny, w którym zaistniała konieczność odnalezienia istniejących w systemie prawa instrumentów prawnych pozwalających w praktyce stosowania prawa urzeczywistnić ten wyrok Trybunału. Podzielając to stanowisko, należy przyjąć, że warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest dokonanie przez osobę uprawnioną wyboru jednego ze świadczeń, o których mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., a w sytuacji gdy osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy umożliwienie opiekunowi osoby niepełnosprawnej ubiegającej się o oświadczenie pielęgnacyjne zrezygnowania z pobierania świadczenia rentowego.
W rozpatrywanej sprawie nie ulega wątpliwości, że skarżący kasacyjnie ubiegający się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego ma przyznane decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, z której pobierania - pomimo stosownego pouczenia Kolegium - nie zrezygnował.
Z tych względów skarga kasacyjna, jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw, podlegała oddaleniu zgodnie z art. 184 p.p.s.a.