Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 7 sierpnia 2007 r. sygn. akt III SA/Kr 391/07 uwzględniając skargę T. M. uchylił decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w K. z dnia [...] i poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Zakładu Karnego w T. z [...] odmawiającą przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego.
W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył ustalony przez organy następujący stan faktyczny:
T. M. funkcjonariusz w służbie stałej złożył w dniu 13 stycznia 2003 r. wniosek o pomoc finansową z przeznaczeniem na zakup na wolnym rynku mieszkania. Do wniosku dołączył akt notarialny umowy sprzedaży z dnia 7 stycznia 2003 r., na podstawie którego nabył wraz z małżonką na prawach wspólności ustawowej małżeńskiej lokal mieszkalny nr [...] przy ul. [...] w T. o łącznej powierzchni użytkowej [...] m2, za który w dniu zakupu zapłacił całą cenę sprzedaży, umowę pożyczki na zakup przedmiotowego lokalu zawartą w dniu [...] stycznia 2007 r. z R. i M. M. wraz z zaświadczeniem Pierwszego Urzędu Skarbowego w T. z dnia [...] stycznia 2007 r. o zwolnieniu wymienionej umowy od podatku od czynności cywilnoprawnych.
Sąd błędnie przytacza daty, gdyż w istocie dotyczą one 2003r. Jak wynika z akt sprawy do dnia zakupu przedmiotowego lokalu T. M. nie posiadał własnego lokalu mieszkalnego, zamieszkiwał wraz z żoną w mieszkaniu rodziców i pobierał równoważnik pieniężny z tytułu braku lokalu mieszkalnego.
W dniu 31 grudnia 2003 r. kierownik jednostki poinformował funkcjonariusza, że jego wniosek o pomoc mieszkaniową spełnia wymogi formalne uprawniające do przyznania pomocy mieszkaniowej, jednak ze względu na brak środków finansowych nie może być zrealizowany w 2003 r. Wniosek podlegać będzie realizacji w razie uzyskania środków finansowych przeznaczonych na pomoc finansową na uzyskanie lokalu mieszkalnego.
Decyzją nr [...] z dnia [...] Dyrektor zakładu Karnego w T. odmówił T. M. przyznania pomocy finansowej na zakup lokalu mieszkalnego, którą Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w K. decyzją nr [...] z dnia [...] uchylił i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Powodem uchylenia decyzji było naruszenie przepisów postępowania, a to art. 10, 35, 36 k.p.a.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Dyrektor Zakładu Karnego w T. wydał w dniu [...] decyzję nr [...] i na podstawie art. 90 ust. 1 i 91 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 85 ust. 2 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej odmówił T. M. przyznania pomocy finansowej. Organ wskazał, że określone w art. 90 ustawy prawo funkcjonariusza do otrzymania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego jest prawem ekwiwalentnym w stosunku do prawa otrzymania lokalu mieszkalnego, a co za tym idzie funkcjonariuszowi, który ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe w stopniu unormowanym w ustawie, prawo do takiej pomocy finansowej nie przysługuje. Skoro w dniu złożenia wniosku, tj. 13 stycznia 2003 r. T. M. nie spełniał warunków do przyznania lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej bowiem posiadał lokal mieszkalny od tego dnia, to przesłanka przepisu art. 90 ust. 1 ustawy przyznania pomocy finansowej nie została spełniona.
O przyznaniu prawa pomocy decydują bowiem starania o uzyskanie lokalu, a nie starania o zwrot kosztów poniesionych na uzyskanie lokalu. Przesądza o tym również § 2 ust. 1 rozporzadzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 czerwca 2003 r., który wskazuje, iż pomoc finansową przyznaje się funkcjonariuszowi, który spełnia warunki do przydzielenia mu lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej, a lokalu takiego nie otrzymał.
W odwołaniu od tej decyzji T. M. podniósł, że nie zgadza się z argumentacją w niej zawartą. Podał, że zawiadomieniem organu I instancji z dnia 13 grudnia 2003 r. został poinformowany o przyjęciu wniosku o przyznanie pomocy finansowej, uznaniu za zasadny i przyjęciu go do realizacji. Żadne przepisy nie precyzują kiedy powinien być złożony wniosek o przyznanie pomocy finansowej. Skoro wniosek o przyznanie pomocy należało złożyć przed zakupem mieszkania, to nie byłoby wówczas możliwości przedstawienia zobowiązań wobec banku, ponieważ te dopiero można zawrzeć po przedstawieniu aktu notarialnego zakupu mieszkania. Interpretacja przepisów dokonana przez organ I instancji powoduje, że funkcjonariusz nie ma możliwości zakupić mieszkania na rynku wtórnym, otrzymując jednocześnie pomoc na uzyskanie lokalu mieszkalnego.
Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w K. nie uwzględnił odwołania a utrzymując zaskarżoną decyzję w mocy podtrzymał stanowisko organu I instancji. Zdaniem organu odwoławczego warunek przyznania prawa do lokalu mieszkalnego lub świadczenia ekwiwalentnego do tego prawa jakim jest pomoc na uzyskanie lokalu lub domu winien być wiązany z sytuacją, w której funkcjonariusz w służbie stałej spełnia warunki do uzyskania przydziału decyzją administracyjną lokalu mieszkalnego. W rozpatrywanej sprawie w momencie złożenia wniosku funkcjonariusz był właścicielem lokalu mieszkalnego w T. przy ul. [...] o łącznej powierzchni [...] m2 w tym powierzchni mieszkalnej większej niż przysługująca mu zgodnie z art. 85 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej.
W skardze na powyższą decyzję T. M. wniósł o uchylenie decyzji zamieszczając w uzasadnieniu argumentację z odwołania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swe poprzednie stanowisko powołując się na wyrok NSA z 3 lutego 2006 r., w którym orzeczono podobnie.
Uwzględniając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny przyjął, iż dokonana przez organ wykładnia nie może się ostać.
Wskazany w odpowiedzi na skargę wyrok NSA z dnia 3 lutego 2006 r. sygn. I OSK 434/05 został wydany w konkretnej sprawie i tylko w tej sprawie dokonana wykładnia jest wiążąca. W wyroku tym została sformułowana następująca teza "Przewidziana ustawą z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (Dz.U. z 2002 r. Nr 207, poz. 1761 ze zm.) pomoc finansowa w celu nabycia mieszkania na własność nie została ukształtowana jako prawo z tytułu pełnienia służby w charakterze funkcjonariusza Służby Więziennej. Pomoc ta jest tylko jedną z przewidzianych ustawą form pomocy tym funkcjonariuszom w uzyskaniu mieszkania w miejscu pełnienia służby. W przeciwnym razie musiałaby być traktowana jako przywilej funkcjonariuszy, budzący wątpliwości z punktu widzenia zasady równego traktowania obywateli".
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w pełni akceptując tę tezę, stwierdził jednocześnie, że pomoc finansowa na nabycie lokalu mieszkalnego jest jedną z form zaspokajania potrzeb mieszkaniowych funkcjonariuszy w służbie stałej w miejscu pełnienia służby. Stąd też analizując sytuacje, w których funkcjonariusz jest uprawniony do otrzymania pomocy finansowej nie da się uniknąć szerszego zagadnienia, jakim jest problematyka zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych, a konkretnie ustalenie czy potrzeby danego funkcjonariusza są zaspokojone, czy nie są zaspokojone.
W ocenie Sądu dokonując wykładni przepisu art. 90 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej w celu ustalenia ustawowych przesłanek, od spełnienia których uzależnione jest nabycie przez funkcjonariusza w służbie stałej prawa do pomocy finansowej, nie można się ograniczyć do wykładni gramatycznej tego jednego przepisu. Prawo do pomocy finansowej nie jest bowiem szczególnym uprawnieniem, przysługującym z samego faktu bycia funkcjonariuszem Służby Więziennej w służbie stałej, ale jest to uprawnienie, które przysługuje wyłącznie tym funkcjonariuszom, którzy mają niezaspokojone potrzeby mieszkaniowe w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej.
Stąd też słuszne jest stanowisko organów, iż pomoc finansowa na uzyskanie własnego lokalu mieszkalnego, jako alternatywna forma zaspokajania potrzeb mieszkaniowych funkcjonariuszy w służbie stałej, musi być rozważana w powiązaniu z problematyką prawa do lokalu mieszkalnego. Jeżeli funkcjonariusz w służbie stałej jest uprawniony do uzyskania prawa do lokalu mieszkalnego, albowiem ma niezaspokojone potrzeby mieszkaniowe to równocześnie spełnia przesłanki do skorzystania z innej formy zaspokajania potrzeb mieszkaniowych jaką jest otrzymanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego, stanowiącego odrębną nieruchomość, domu jednorodzinnego albo lokalu mieszkalnego lub domu w ramach spółdzielni budownictwa mieszkaniowego.
Jednak z tego słusznego punktu wyjścia co do wykładni stanu prawnego w zakresie możliwości uzyskania przez funkcjonariusza prawa do pomocy finansowej, organy wysuwają błędny wniosek polegający na tym, iż prawo do pomocy finansowej można uzyskać wyłącznie przed nabyciem prawa własności lokalu mieszkalnego.
Przepis art. 90 ust. 1 ustawy nie wskazuje żadnego terminu, nie wskazuje także żadnego warunku, w oparciu o które można by formułować zasadę, iż starania i uzyskanie prawa do pomocy finansowej musi wyprzedzać sam fakt nabycia prawa własności lokalu mieszkalnego. Zawarte w przepisie art. 90 ust. 1 sformułowanie, iż funkcjonariuszowi w służbie stałej przysługuje prawo do pomocy finansowej na "uzyskanie" lokalu mieszkalnego... wskazuje cel na jaki może być przyznana i wykorzystana pomoc finansowa, a nie oznacza, iż pomoc finansową można otrzymać wyłącznie do momentu nabycia prawa własności lokalu mieszkalnego lub domu. Za tym, iż użyty w art. 90 ust. 1 ustawy termin "uzyskanie" ma wyłącznie znaczenie jako wskazanie celu, któremu ma służyć prawo do pomocy finansowej przemawia i taka okoliczność, iż jest to termin, który nie ma ściśle określonej treści w języku prawnym. Określony w przepisie cel np. uzyskanie domu jednorodzinnego może być zrealizowany poprzez nabycie prawa własności od osoby trzeciej istniejącego już domu jednorodzinnego, a to nabycie może być zrealizowane zarówno w taki sposób, w którym strony bezpośrednio zawierają umowę kupna-sprzedaży, jak i w taki, w którym najpierw zawierają umowę przedwstępną, a następnie umowę przyrzeczoną kupna-sprzedaży.
We wszystkich tych przypadkach, w różny sposób zrealizowany jest ten sam cel, funkcjonariusz nabędzie prawo własności domu jednorodzinnego. To co jest istotne w treści przepisu art. 90 ust. 1 ustawy, można ująć w ten sposób, iż funkcjonariusz, który dotychczas nie posiadał lokalu mieszkalnego, domu jednorodzinnego nabywa prawo własności takiego lokalu lub domu, lub stosowne prawo przysługujące w ramach prawa spółdzielczego.
Dlatego też zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na tle wykładni przepisów ustawy o Służbie Więziennej nie można zaakceptować poglądu organów w przedmiotowej sprawie, które przyjęły, iż po nabyciu prawa własności lokalu mieszkalnego, tj. po zawarciu umowy kupna-sprzedaży w formie aktu notarialnego, skarżący nie może otrzymać pomocy finansowej, albowiem w momencie składania wniosku o pomoc miał już zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, a w konsekwencji nie mogłaby być wydana decyzja o przydziale lokalu mieszkalnego. Dla nabycia prawa do pomocy finansowej istotnym momentem jest czy funkcjonariusz w służbie stałej miał zaspokojone potrzeby mieszkaniowe w chwili gdy nabywał lokal mieszkalny, dom jednorodzinny, a zatem czy wówczas byłby uprawniony do otrzymania lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji. Natomiast nie można tego momentu oceny przesuwać na stan faktyczny i prawny, który powstał po nabyciu lokalu mieszkalnego lub domu.
Potwierdzeniem takiej wykładni przepisów ustawy w sprawie nabycia przez funkcjonariusza w służbie stałej prawa pomocy finansowej jest rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 czerwca 2003 r. w sprawie pomocy finansowej... (Dz.U. Nr 132, poz. 1235) który regulując jakie dokumenty należy dołączyć do wniosku o przyznanie pomocy finansowej w § 5 ust. 3 pkt 4 stanowi "umowę kupna lokalu mieszkalnego (domu jednorodzinnego) sporządzoną w formie aktu notarialnego lub umowę przedwstępną".
Tym samym, zdaniem Sądu, funkcjonariuszowi w służbie stałej przysługuje prawo do pomocy finansowej, który do tej pory nie miał zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych, byłby uprawniony do otrzymania lokalu na podstawie decyzji administracyjnej, ale zdecydował się nabyć lokal mieszkalny stanowiący odrębną nieruchomość, dom jednorodzinny albo lokal lub dom mieszkalny lub dom w ramach spółdzielni budownictwa mieszkaniowego. Natomiast nie ma prawnego znaczenia dla nabycia prawa do pomocy finansowej, czy wniosek o przyznanie prawa do pomocy finansowej złożył przed nabyciem danego lokalu, czy też po jego nabyciu (o ile nie doszło do przedawnienia roszczenia).
Inna wykładnia przepisu regulującego instytucję pomocy finansowej prowadziłaby do nieuzasadnionego różnicowania sytuacji prawnej funkcjonariuszy w służbie stałej, która powodowałaby, że funkcjonariusze będący w tej samej sytuacji faktycznej, którzy nie mają własnego mieszkania ani domu i podejmują decyzję o zakupie lokalu mieszkalnego, a nadto lokale te nabywają w tym samym dniu, nabywali by prawo do pomocy finansowej w zależności od tego czy wniosek o pomoc finansową został złożony w dzień poprzedzający zawarcie aktu notarialnego, czy też w dniu zawarcia aktu notarialnego.
Z powyższych względów Sąd uchylił obie decyzje na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zw. dalej P.p.s.a.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w K., reprezentowany przez radcę prawnego K. Ś. i zaskarżając wyrok w całości zarzucił naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 90 ust. 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej oraz niewłaściwe zastosowanie art. 91 ust. 1 pkt 2 tej ustawy. Skarga kasacyjna domaga się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i oddalenia skargi.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej powołując się na literalne brzmienie przepisu autor wywodzi, iż ważny jest nie tylko sam cel na jaki pomoc ma być przeznaczona, lecz że dopiero w wyniku jej przyznania funkcjonariusz uzyska przedmiotowy lokal – z uwagi na użycie sformułowania "na uzyskanie". W przeciwnym razie ustawodawca posłużyłby się np. sformułowaniem "pomoc finansowa na pokrycie kosztów uzyskania lokalu mieszkalnego". Skoro tego nie uczynił, to należy przyjąć, iż taki był właśnie zamiar i świadomie wyłączył z kręgu osób uprawnionych funkcjonariuszy, którzy już takowy lokal posiadają. Determinującą dla określenia daty posiadania a zarazem utraty uprawnień do pomocy finansowej na uzyskanie lokalu jest data złożenia wniosku o przyznanie ww. pomocy. Oczywistym jest, iż strona nie może ponosić konsekwencji zwłoki organu w rozpatrzeniu jej wniosku, lecz równie oczywistym jest, iż zwłoka strony nie może pozostawać bez wpływu na sferę jej uprawnień.
Jeżeli funkcjonariusz spóźni się ze złożeniem wniosku o przyznanie pomocy na uzyskanie lokalu i złoży go w momencie, gdy już taki lokal uzyskał, to prostą i oczywistą konsekwencją będzie utrata prawa do ubiegania się o ww. pomoc finansową. Odmienne w swej treści stanowisko Sądu zawarte w zaskarżonym wyroku – jakkolwiek można by je uznać za słuszne i sprawiedliwe, gdyż wychodzi z założenia, iż każdemu funkcjonariuszowi nieposiadającemu lokalu mieszkalnego należy się pomoc w jego uzyskaniu, to jednak jest sprzeczne z literalnym brzmieniem powołanego wyżej przepisu art. 90 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej, a skoro tak (oczywiście przy założeniu, iż wspomniany przepis nie zostanie uznany za niezgodny z Konstytucją), to wyrok ten nie może się ostać, jako wydany z naruszeniem prawa materialnego, polegającym na błędnej wykładni.
W zaskarżonym wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny koncentrując się na przepisie art. 90 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej pominął w zupełności przepis art. 91 ust. 1 pkt 2 tejże ustawy statuujący expressis verbis przeszkodę w przyznaniu funkcjonariuszowi w służbie stałej pomocy finansowej na uzyskanie lokalu w postaci okoliczności, gdy w momencie składania wniosku, a więc również wydawania decyzji w sprawie funkcjonariusz "jest właścicielem lub współwłaścicielem, w części odpowiadającej co najmniej przysługującej mu powierzchni mieszkalnej, lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość lub domu, położonych w miejscowości pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej". Skoro funkcjonariusz nabył lokal przed złożeniem wniosku to w chwili jego składania, a następnie rozpatrywania był już właścicielem lokalu, a więc nie miał już możliwości starania się o jego uzyskanie. Ten aspekt sprawy zupełnie umknął Sądowi, a przecież NSA w powołanym wyroku z 3 lutego 2006 r. I OSK 434/05 wyraził odmienne stanowisko, które obszernie zacytowano w skardze kasacyjnej.
Zdaniem organu decydujące znaczenie czy wniosek o przyznanie prawa pomocy finansowej został przez funkcjonariusza złożony przed nabyciem danego lokalu, czy też po jego nabyciu. Organ rozpoznając wniosek nie może odnosić się do zaszłości, lecz musi brać pod uwagę aktualny stan sprawy. Nadto z literalnego brzmienia przepisu wynika, iż przedmiotem pomocy jest "uzyskanie lokalu" a nie zwrot kosztów jego uzyskania, co miałoby miejsce w przypadku podzielenia stanowiska WSA.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną T. M. wniósł o jej oddalenie a w obszernym uzasadnieniu opowiedział się za prawidłowością wykładni przyjętej przez Sąd w zaskarżonym wyroku.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Naczelny Sąd Administracyjny zgodnie z art. 183 § 1 ustawy P.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza, iż jest on związany zakresem zarzutów jakie zostały postawione w skardze kasacyjnej. Z urzędu Sąd uwzględnia jedynie nieważność postępowania, jednakże w tej sprawie żadna z przesłanek wymienionych w art. 183 § 2 ustawy nie wystąpiła.
Rozpoznając sprawę w powyższym zakresie Naczelny Sąd Administracyjny uznał za chybiony zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego.
Przepis art. 90 ust. 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (Dz.U. z 2002 r., Nr 207, poz. 1761) stanowi, iż funkcjonariuszowi w służbie stałej przysługuje prawo do pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, domu jednorodzinnego albo lokalu mieszkalnego lub domu w ramach spółdzielni budownictwa jednorodzinnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny wyjaśniając ten przepis zasadnie przyjął, iż nie można ograniczyć się tylko do wykładni gramatycznej i powiązał prawo do otrzymania pomocy finansowej z uprawnieniem funkcjonariusza, wynikającym z art. 85 ust. 1 tej ustawy do lokalu mieszkalnego. Kwestia ta zresztą nie jest sporna między skarżącym a organem.
Istota sporu sprowadza się do tego, iż w ocenie organu świadczenie to może uzyskać tylko funkcjonariusz nieposiadający prawa własności lokalu przed złożeniem wniosku o przyznanie pomocy finansowej.
Tymczasem już we wcześniejszym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wydanym pod rządami ustawy z dnia 10 grudnia 1959 r. o Służbie Więziennej (Dz.U. z 1984 r. Nr 29, poz. 149 ze zm.) przykładowo w wyroku z 10 października 1996 r. I SA 845/95 (niepubl.) przyjęto, że niedopuszczalne jest formułowanie dodatkowych przesłanek, mających doprowadzić do pozbawienia funkcjonariusza praw przyznanych przez ustawę.
Organy w tej sprawie stwierdziły natomiast, że po nabyciu prawa własności lokalu w dniu 7 stycznia 2003 r. skarżący, który złożył wniosek po tym fakcie, nie może otrzymać pomocy finansowej, gdyż w momencie składania wniosku miał już zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, a więc nie mogłaby być wydana decyzja o przydziale na jego rzecz lokalu mieszkalnego.
Jak wynika z ustalonego stanu faktycznego skarżący przed nabyciem lokalu w styczniu 2003 r. nie posiadał lokalu mieszkalnego, a w związku z jego kupnem zaciągnął pożyczkę, co zostało należycie udokumentowane w aktach sprawy.
Złożony wniosek o pomoc finansową (który wcześniej został oceniony przez organ pozytywnie, lecz niezrealizowany z braku środków finansowych) dotyczył przyznania świadczenia na uzyskanie tego lokalu, który z pożyczonych środków T. M. nabył [...] stycznia 2003 r. W tej sytuacji gdy funkcjonariusz ubiega się o przyznanie pomocy na spłatę zobowiązań finansowych, w związku z wcześniejszym nabyciem lokalu mieszkalnego, zawężająca interpretacja użytego przez ustawodawcę pojęcia "na uzyskanie" jest niedopuszczalna i pojęcie to należy rozumieć w sposób szeroki, obejmujący również zaistniałą w tej sprawie sytuację faktyczną. Stanowisko takie ugruntowane zostało w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego w odniesieniu do spraw toczących się ze skarg na decyzje wydawane na podstawie analogicznych przepisów ustawy o Policji, czy też ustawy o Urzędzie Ochrony Państwa (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia14 stycznia 1999 r. sygn. akt I SA 825/98, Lex nr 150916; wyrok NSA w Warszawie z dnia 18 listopada 1998 r., sygn. akt I SA 749/98, Lex nr 45877 oraz wyrok NSA w Warszawie z dnia 12 grudnia 1998 r. sygn. akt I SA 439/98, Lex nr 45867). Podziela je także Naczelny sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę.
Zasadnym było stanowisko WSA, iż dla nabycia prawa do pomocy finansowej istotnym momentem jest, czy funkcjonariusz w służbie stałej miał zaspokojone potrzeby mieszkaniowe w chwili gdy nabywał lokal mieszkalny, a zatem czy wówczas byłby uprawniony do otrzymania lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji. Nie można tego momentu przesuwać na stan faktyczny i prawny, który powstał po nabyciu lokalu.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładnia przepisów art. 90 ust. 1 i 91 ust. 1 pkt 2 ustawy o Służbie Więziennej przedstawiona przez organ prowadziłaby do odmowy udzielenia pomocy finansowej w każdym przypadku, gdy funkcjonariusz ubiega się o to świadczenie na spłatę zobowiązań finansowych zaciągniętych na ten cel, ponieważ zawsze spłata takiego zadłużenia następuje po kupnie lokalu, a żaden funkcjonariusz posiadający już lokal (chociaż zadłużony) nie spełniałby wymogów ustawowych.
Taka interpretacja jest całkowicie pozbawiona zasadności i nie znajduje oparcia w przepisach prawa, jeżeli wyjaśniać je w kontekście celu jakiemu mają służyć.
Prezentowana przez organ wykładnia gramatyczna prowadziłaby przy tym do różnego traktowania funkcjonariuszy, znajdujących się w takiej samej sytuacji uzależniając prawo do celowych świadczeń pieniężnych od daty złożenia wniosku (przed, czy też po zakupie mieszkania), a taki sposób wykładania przepisów pozostawałby w sprzeczności z konstytucyjną zasadą równości wyrażoną w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.
Nadmienić należy, iż wykładnia przepisów art. 90 ust. 1 i 91 ust. 1 pkt 2 ustawy o Służbie Więziennej zastosowana przez WSA została przyjęta również w późniejszym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, który m.in. w wyroku z dnia 19 września 2007 r. sygn. akt I OSK 874/06 (niepubl.) opowiedział się za stosowaniem w tych sprawach wykładni celowościowej dochodząc do wniosku, że wykładnia literalna prowadziłaby do wniosków sprzecznych z obowiązującą w naszym ustawodawstwie zasadą równości.
Z powyższych względów uznając, iż skarga kasacyjna nie posiada usprawiedliwionych podstaw, a zaskarżony wyrok odpowiada prawu Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.