Uzasadnienie
Przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego jest skarga kasacyjna J. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 września 2006 r., sygn. akt II SAB/Wa 103/06 w sprawie z jego skargi na bezczynność Ministra Obrony Narodowej w przedmiocie nierozpoznania wniosku z dnia 23 marca 2003 r. o wypłatę uposażenia za okres od 1 stycznia 1999 r. do 31 stycznia 2001 r.
W toku postępowania, pismem z dnia 9 października 2007 r., skarżący J. K. złożył wniosek o wyłączenie sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego [...]. W uzasadnieniu zarzucił, że sędzia nie gwarantuje bezstronności w rozpoznawaniu jego sprawy. Wskazał w związku z tym, że już wcześniej składał skargę na sędziego [...] wskazując, że w jednej z rozpatrywanych spraw przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, jeszcze przed rozstrzygnięciem sprawy, w aktach znajdował się "wydruk wyroku" zawierający rozstrzygnięcie "skargę oddala". Jak przy tym wskazał skarżący, sędzia [...] była w tej sprawie przewodniczącą składu orzekającego. Taki sposób procedowania - jak stwierdził skarżący- uzasadnia "wątpliwości odnośnie sprawiedliwego orzeczenia".
W dniu 28 grudnia 2007 r. sędzia [...] złożyła do akt oświadczenie, że nie zachodzą żadne okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jej bezstronności w sprawie I OSK 1940/06 oraz że nie występują inne, przewidziane w art. 18 ust. 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, okoliczności uzasadniające jej wyłączenie w tej sprawie z mocy ustawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.
Instytucja wyłączenia sędziego regulowana jest przepisami art. 18 i art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Ratio legis tych przepisów, we wszystkich procedurach sądowych, sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznawaniu określonej sprawy.
Zasadniczą regulację w tym względzie stanowi art. 18 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach:
- 1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki;
- 2) swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia;
- 1) osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli;
- 2) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron;
- 3) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą;
- 4) w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator;
- 5) w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej.
Niezależnie od przyczyn wskazanych w powyższym przepisie wyłączenie sędziego może nastąpić w na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie. Regulacja tego przepisu nie jest jednoznaczna i pozostawia istotne pole do interpretacji sądowi rozpoznającemu wniosek o wyłączenie sędziego, głównie właśnie z uwagi na nieprecyzyjne sformułowanie "istnieją okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie". Wobec braku bliższego wyjaśnienia o jakie okoliczności może tutaj chodzić, sądowi rozpoznającemu wniosek pozostawiono możliwość dokonywania o ceny, czy w konkretnej sprawie takie okoliczności faktycznie mają miejsce.
Wskazać w związku z tym należy, że w literaturze przedmiotu i orzecznictwie powszechnie przyjmuje się, że prawidłowo sformułowany wniosek o wyłączenie sędziego powinien precyzyjnie określać sędziego do którego się odnosi i opierać się na faktycznych podstawach wskazujących istnienie uzasadnionych wątpliwości co do jego bezstronności. Istotne jest przy tym, że okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie musi faktycznie wystąpić, tzn. nie może mieć charakteru potencjalnego. Nie wystarczy także jedynie jej uprawdopodobnienie. Konieczne więc będzie przedstawienie stosownej argumentacji, która pozwoli sądowi decydującemu o wyłączeniu konkretnego sędziego odnieść się do jego ewentualnego braku bezstronności w konkretnej rozpoznawanej sprawie. Niedopuszczalne jest przy tym formułowanie generalnych zarzutów o braku bezstronności sędziego w oderwaniu od specyfiki i okoliczności konkretnej sprawy.
W rozpoznawanej sprawie, skarżący J. K. przedkładając wniosek o wyłączenie sędziego [...] podniósł jedynie argumenty o charakterze ogólnym. Zarzucił mianowicie, że sędzia ten nie gwarantuje bezstronności w rozpoznawaniu jego sprawy. Wskazał w związku z tym na fakt, iż już wcześniej składał skargę na sędziego [...] podnosząc, że w jednej z rozpatrywanych spraw przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, jeszcze przed rozstrzygnięciem sprawy, w aktach znajdował się "wydruk wyroku" zawierający rozstrzygnięcie "skargę oddala". Jak przy tym podniósł skarżący, sędzia [...] była w tej sprawie przewodniczącą składu orzekającego. Taki sposób procedowania - jak stwierdził - uzasadnia wątpliwości odnośnie sprawiedliwego orzeczenia również w obecnie rozpoznawanej sprawie. Brak jest poza tym stwierdzeniem jakichkolwiek innych argumentów, które zmierzałyby do zakwestionowania bezstronności sędziego.
Odnosząc się do zarzutu skarżącego podnieść należy, że wniosek o wyłączenie sędziego powinien przede wszystkim odnosić się do bieżącej sprawy i wskazywać argumenty na poparcie zarzutu, że sędzia nie gwarantuje bezstronności w tej konkretnej sprawie. To obowiązkiem skarżącego jest wykazanie tych okoliczności. W szczególności uznać należy, że wniosku o wyłączenie sędziego nie będzie uzasadniać np. prowadzenie przez sędziego rozprawy z naruszeniem przepisów postępowania, czy też wadliwe prowadzenie innej sprawy. Argumentacja w tym zakresie musi być jasna, precyzyjna i dotyczyć konkretnej rozpoznawanej sprawy. Autor wniosku o wyłączenie sędziego winien w związku z tym uzasadnić przede wszystkim, że konkretny sędzia, w tej konkretnej sprawie, nie daje rękojmi bezstronności przy jej rozpoznawaniu. W niniejszym wniosku brak jest natomiast tego typu argumentacji, a samo odniesienie się do faktu, iż w innej sprawie rozpatrywanej przez sędziego, którego dotyczy wniosek, jeszcze przed rozstrzygnięciem sprawy, w aktach znajdował się "wydruk wyroku" zawierający rozstrzygnięcie "skargę oddala", nie świadczy sam w sobie o bezstronności sędziego, a w szczególności o jego bezstronności w tej konkretnie, obecnie rozpoznawanej sprawie.
Z tych też względów wniosek skarżącego w zakresie żądania wyłączenia sędziego uznać należy za bezzasadny.
Mając powyższe na uwadze, działając na podstawie art. 22 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu