Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 5 września 2006r. sygn. akt II SAB/Wa 103/06 oddalił skargę J. K., na bezczynność Ministra Obrony Narodowej w przedmiocie wniosku z dnia 23 marca 2003 r. dotyczącego wpłaty uposażenia.
W uzasadnieniu tego wyroku Sąd stwierdził, że pismem z dnia 23 marca 2003 r. J. K. zwrócił się Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o wypłatę uposażenia za okres od 1 stycznia 1999 r. do 31 stycznia 2001 r. Następnie w skardze na bezczynność wniósł o zobowiązanie Ministra Obrony Narodowej do rozpatrzenia powyższego wniosku i wydania decyzji w sprawie uposażenia należnego z tytułu pełnionej zawodowej służby wojskowej. Powołał się przy tym na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 lutego 2006 r. sygn. akt IISA/Wa 2208/05, z uzasadnienia którego wynika, iż po wejściu w życie z dniem 1 lipca 2004 r. ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 2003r, Nr 179, poz. 1750 ze zm.), Minister Obrony Narodowej jest organem właściwym do rozstrzygania spraw żołnierzy zawodowych związanych z pełnieniem zawodowej służby wojskowej, w tym kwestii uposażenia.
Ocena ta odnosi się bezpośrednio także do wniosku skarżącego z dnia 23 marca 2003 r. Sprawa uposażenia jest bowiem indywidualną sprawą ze stosunku służbowego żołnierza zawodowego i ma charakter administracyjnoprawny. Odmowa wypłacenia należności z tytułu tej służby winna zatem nastąpić w formie decyzji administracyjnej.
W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wniósł o oddalenie skargi, podając, że w piśmie z dnia 21 września 2005 r. J. K. sprecyzował zakres swoich żądań zawartych we wnioskach z dnia 23 marca 2003 r., dnia 17 listopada 2004 r. i dnia 4 listopada 2005 r. oraz wniósł o uchylenie w trybie art.155 kpa decyzji zwalniającej go z zawodowej służby wojskowej, a także wypłacenie mu z tego tytułu stosownych należności. Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] nr [...] odmówił zmiany decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...], a następnie po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia [...] powyższe rozstrzygniecie utrzymał w mocy.
Skarżący sam zatem zmodyfikował pierwotne żądania zawarte we wcześniejszych pismach. W tej sytuacji wydanie decyzji dotyczących wypłaty stosownych należności zależy od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, jakim jest żądanie zmiany powołanej decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] nr [...]. Wobec tego Minister Obrony Narodowej nie pozostaje w zwłoce w zakresie wniosków dotyczących uposażenia.
W dodatkowym piśmie z dnia 13 lipca 2006 r. Minister Obrony Narodowej wyjaśnił, że nigdy nie otrzymał pisma skarżącego z dnia 23 marca 2003 r. w przedmiocie uposażenia. Wniosek taki nie wpłynął do niego ani bezpośrednio ani nie został on mu przekazany przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji.
W tej sytuacji, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie brak jest podstaw do wydania orzeczenia stwierdzającego pozostawanie organu w bezczynności. Zgodnie bowiem z art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. zwanej dalej ustawa P.p.s.a.), istota skargi na bezczynność organu polega na tym, że Sąd uwzględniając taką skargę, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia, albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Nie jest to możliwe w rozpoznawanej sprawie, gdyż skarżący nie wykazał, by wniosek z dnia 23 marca 2003 r. wpłynął bezpośrednio do Ministra Obrony Narodowej lub że został temu organowi przekazany z Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji. Skoro J. K. wystąpił ze skargą na bezczynność Ministra Obrony Narodowej, który nie był zobowiązany do podjęcia rozstrzygnięcia, gdyż nie wpłynął do niego wniosek skarżącego z dnia 23 marca 2003 r., to skargę na bezczynność tego organu jako bezzasadną należało oddalić.
Od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę kasacyjną wniósł J. K., zaskarżając go w całości oraz wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, a także zasadzenie kosztów zastępstwa procesowego. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego tj.:
- 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit c w zw. z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.Nr 153, poz. 1269 z póź. zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy P.p.s.a. poprzez nieuchylenie zaskarżonych decyzji i wadliwe dokonanie kontroli działalności administracji publicznej,
- 2) art. 106 § 5 pkt 5 i § 3 ustawy P.p.s.a. w związku z art. 233 § 1 kpc poprzez nieprzeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów w sytuacji, gdy było to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości,
- 3) art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez nieprzedstawienie stanowiska skarżącego, nieomówienie jego pisma procesowego i załączników, a ponadto wadliwe wskazanie podstawy prawnej,
- 4) art. 151 ustawy P.p.s.a. poprzez jego zastosowanie oraz art. 149 ustawy P.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej stwierdzono, iż skarżący w piśmie procesowym z dnia 11 sierpnia 2006 r., złożonym do akt sądowych na ponad 3 tygodnie przed rozprawą, wykazał, że jego wniosek z dnia 23 marca 2003 r. wpłynął do Ministra Obrony Narodowej oraz że był adresowany do tego organu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zamknął rozprawę, mimo że sprawa nie była dostatecznie wyjaśniona, co stanowi naruszenie przepisów postępowania (art. 113 ustawy P.p.s.a.), które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd I instancji błędnie przede wszystkim przyjął, że adresatem omawianego wniosku był nie Minister Obrony Narodowej lecz Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji. Ponadto w ogóle nie odniósł się do złożonego do akt sprawy pisma skarżącego z dnia 11 sierpnia 2006 r., mimo iż dołączona do niego kserokopia pisma Szefa Sekretariatu Ministra Obrony Narodowej określa sygnaturę akt administracyjnych oraz potwierdza nadanie omawianemu pismu biegu poprzez jego przekazanie dyrektorowi Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego MON.
W ocenie skarżącego Sąd bezzasadnie ograniczył się tylko do pisma pełnomocnika organu z dnia 13 lipca 2006 r., w którym zawarta jest nieprawdziwa informacja, że wniosek skarżącego z dnia 23 marca 2003 r. w przedmiocie uposażenia nie wpłynął bezpośrednio do organu, ani w formie prawem przewidzianej, ani nie został mu przekazany z Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji.
Skarżący stwierdził ponadto, że skompletowanie akt jest obowiązkiem organu a nie strony postępowania sądowoadministracyjnego. Z powyższych względów jego skarga na bezczynność organu była uzasadniona, a zatem Sąd I instancji zobowiązany był do zastosowania w sprawie art. 149 ustawy P.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Za usprawiedliwiony przede wszystkim uznać należy zarzut naruszenia art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu faktycznego sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowiska pozostałych stron, podstawę prawna rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto obejmować wskazania co do dalszego postępowania. Zawarte w tej normie prawnej sformułowanie " zwięzłe przedstawienie stanu sprawy", nakazuje przyjąć zarówno opis tego co działo się w sprawie przed organami administracyjnymi, jak też przebieg postępowania sądowego. Ma to szczególne znaczenie w sprawach ze skarg na bezczynność organu, w których Sąd orzeka, biorąc pod uwagę stan faktyczny i prawny w czasie zamknięcia rozprawy.
W ocenie Naczelnego Sadu Administracyjnego uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełnia wskazanych wymogów. Nie pozwala bowiem na odtworzenie sposobu rozumowania sądu, które doprowadziło do podjętego w sprawie rozstrzygnięcia, a ponadto przyjęte w sprawie ustalenia nie znajdują odzwierciedlenia w materiale dowodowym sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w motywach swego orzeczenia podał, że J. K. nie wykazał, aby jego wniosek z dnia 23 marca 2003 r. wpłynął do Ministra Obrony Narodowej bezpośrednio lub za pośrednictwem Ministra Spraw Wewnętrznych, a ponadto że skoro do Ministra Obrony Narodowej nie wpłynęło takie podanie strony, to organ nie był zobowiązany do podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie, a zatem skargę na bezczynność tego organu należało uznać za niezasadną. W związku z tym zauważyć należy, że rzeczywiście do chwili zamknięcia rozprawy do akt sprawy nie został złożony omawiany wniosek, w szczególności nie przedstawił go sam skarżący. Nie może to jednak automatycznie oznaczać, że wymieniony w ogóle nie wykazał, aby występował z takim żądaniem. J. K. przy swoim podaniu z dnia 11 sierpnia 2006 r. nadesłał bowiem do sądu kopię pisma z dnia 14 kwietnia 2003 r., którym Szef Sekretariatu Ministra Obrony Narodowej przekazał Dyrektorowi Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego MON pismo skarżącego z omawianej daty do rozpatrzenia według właściwości.
Do dowodu tego Sąd I instancji w ogóle się nie ustosunkował. Nie wyjaśnił również istotnych rozbieżności stanowisk pełnomocników Ministra Obrony Narodowej. Było to zaś niezbędne, gdyż w piśmie z dnia 12 lipca 2006 r. organ stwierdził, że wniosek skarżącego z dnia 23 marca 2003 r. nigdy do niego nie wpłynął, podczas gdy poprzednio w odpowiedzi na skargę przyznał, że strona pismem z dnia 21 września 2005 r. sprecyzowała swe żądanie z omawianej daty.
Powyższe dowody i zawarte w nich sprzeczne informacje wymagały podjęcia przez Sąd I instancji stosownego postępowania wyjaśniającego, w szczególności wyjaśnienia czy organ zastosował się do obowiązku wynikającego z art. 54 § 2 ustawy P.p.s.a. i przekazał do Sądu kompletne akta administracyjne, a ponadto czy powoływane przez strony pisma były tożsame z wnioskiem wskazanym w skardze na bezczynność Ministra Obrony Narodowej. Bez podjęcia takich czynność niezbędnych do wyjaśnienia nasuwających się w sprawie wątpliwości Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie naruszył także powołany w skardze kasacyjnej art. 106 § 3 ustawy P.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd może bowiem nie tylko na wniosek stron, ale także z urzędu przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne dla wyjaśnienia istotnych w sprawie wątpliwości.
Tym samym usprawiedliwione są także zarzuty wydania zaskarżonego wyroku z uchybieniem art. 151 ustawy P.p.s.a., gdyż w omówionym stanie oddalenie skargi na bezczynność było przedwczesne. Uchybienia te miały istotny wpływ na wynik sprawy, co potwierdzają złożone przez skarżącego dodatkowe dokumenty, w tym wniosek z dnia 23 marca 2003 r. z pieczątką potwierdzającą jego wpływ do Sekretariatu MON w dniu 9 kwietnia 2003 r.
Niezrozumiały jest natomiast zarzut kasatora dotyczący naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit c w zw. z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.Nr 153, poz. 1269 z póź. zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy P.p.s.a. Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych nie zawiera w ogóle art. 145, a ponadto zaskarżony wyrok dotyczył skargi na bezczynność, a nie na decyzję Ministra Obrony Narodowej, a zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie mógł uchybić powołanym normom "poprzez nieuchylenie zaskarżonych decyzji".
Ponadto ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie zawiera takiej jednostki redakcyjnej jak "art. 106 § 5 pkt 5", a więc także zarzut naruszenia takiego przepisu jest całkowicie bezzasadny.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 185 § 1 i art. 203 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi.