Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 5 czerwca 2013 r., sygn. akt II SA/Sz 399/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi H. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia 5 marca 2013 r. nr [...], w przedmiocie zwrotu należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, oddalił skargę. U podstaw rozstrzygnięcia Sądu I instancji legły następujące ustalenia.
Decyzją z dnia 24 maja 2012 r., nr [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie, utrzymało w mocy decyzję Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych i Alimentacyjnych w Stargardzie Szczecińskim (działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta Stargardu Szczecińskiego), którą zobowiązano dłużnika alimentacyjnego H. S. do zwrotu należności z tytułu wypłaconych M. S., G. S. i P. S. świadczeń z funduszu alimentacyjnego.
Nie zgadzając się z powyższą decyzją Kolegium, kurator A. M. zaskarżył ją do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. W skardze zarzucił przede wszystkim nie ustosunkowanie się przez Kolegium do zarzutu naruszenia art. 27 ust. 7 pkt 1 ustawy, który nakłada na organ obowiązek przekazania dłużnikowi informacji o przyznaniu osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Nadto postępowanie w sprawie zwrotu należnych świadczeń zostało wszczęte dopiero w styczniu 2012 r., a więc po upływie dwóch lat od ich przyznania, co doprowadziło do wzrostu ciążącego na dłużniku zobowiązania poprzez naliczenie odsetek.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uwzględniając wniesioną skargę wyrokiem z dnia 6 września 2012 r., sygn. akt II SA/Sz 699/12, uchylił zaskarżona decyzję.
W uzasadnieniu Sąd wskazał, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie odniosło się do zarzutu podniesionego w odwołaniu przez kuratora, ustanowionego dla osoby nieobecnej, że został naruszony art. 27 ust. 7 pkt 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Zdaniem Sądu organ zbyt późno wystąpił o wyznaczenie przedstawiciela dla osoby nieobecnej. Naruszenie przez organy administracji przepisów procedury administracyjnej, tj. art. 34 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz 48 K.p.a. doprowadziło w konsekwencji do naruszenia art. 27 ust. 7 pkt 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów przez zaniechanie obowiązku przekazania dłużnikowi alimentacyjnemu informacji o przyznaniu osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie, ponownie rozpatrując sprawę, decyzją z dnia 5 marca 2013 r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 27 ust. 1, 2 i 9 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (j.t. Dz. U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7 ze zm.), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Stargardu Szczecińskiego, którą zobowiązano dłużnika alimentacyjnego H. S. do zwrotu należności z tytułu wypłaconych M. S., G. S. i P. S. świadczeń z funduszu alimentacyjnego w kwocie 6.600 zł wraz z ustawowymi odsetkami wynoszącymi 1.602,00 zł.
W uzasadnieniu, na wstępie, Kolegium opisało dotychczasowy przebieg postępowania oraz przytoczyło treść przepisów art. 18 ust. 1 oraz art. 27 ust. 1, 2 i 9 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.
Następnie Kolegium podało, że organ badający sprawę w oparciu o art. 27 ust. 2 ustawy o pomocy ma obowiązek wyłącznie ustalić, czy z mocy art. 25 tej ustawy w zw. z art. 110 K.p.a. został już związany ostateczną decyzją o przyznaniu świadczenia alimentacyjnego wierzycielowi, na rzecz którego dłużnik nie wykonał obowiązku alimentacji. Funkcjonowanie w obrocie prawnym decyzji ostatecznej przyznającej prawo do świadczenia jest w automatyczny sposób powiązane z nakazem wydania decyzji orzekającej zwrot należności w trybie regresu. Na etapie wydawania decyzji z art. 27 ust. 2 ustawy o pomocy, organ nie może badać samej zasadności przyznawania prawa na oznaczony okres świadczeniowy. Rzeczywistym aktem przesądzającym o obowiązku zwrotu przez dłużnika należności wypłaconej uprzednio wierzycielowi pozostaje decyzja ustalająca wierzycielowi prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego.
Nadto Kolegium wyjaśniło, że organ I instancji starał się ustalić miejsce aktualnego adresu dłużnika. W konsekwencji nie ustalenia miejsca zamieszkania dłużnika, pismem z dnia 7 września 2011 r. Prezydent Miasta Stargard Szczeciński działając na podstawie art. 27 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów oraz na podstawie art. 34 K.p.a. zwrócił się do Sądu Rejonowego w Szczecinie o ustanowienie przedstawiciela do doręczania korespondencji dla osoby nieobecnej. Postanowieniem z dnia 12 grudnia 2011 r., sygn. akt II Ns [...], Sąd Rejonowy w Szczecinie wyznaczył dla H. S. - adw. A. M., celem reprezentowania nieobecnego w postępowaniu administracyjnym toczącym się na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Pismem z dnia 19 stycznia 2012 r. organ I instancji, zawiadomił adw. A. M., będącego kuratorem nieznanego z miejsca pobytu H. S., o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie zwrotu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wraz z pouczeniem, iż stronom przysługuje prawo wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłaszania żądań - w terminie 7 dni od otrzymania zawiadomienia. Po czym wydał decyzję będącą przedmiotem niniejszego postępowania.
Za niezasadny Kolegium uznało zarzut odwołania, że postępowanie w sprawie zwrotu świadczeń zostało wszczęte dopiero w styczniu 2012 r., a więc po upływie ponad dwóch lat od wydania decyzji o przyznaniu świadczeń, a informacja o przyznaniu osobom uprawnionym świadczeń z funduszu alimentacyjnego znalazła się dopiero w piśmie skierowanym do Niego w dniu 7 lutego 2012 r. Kolegium wyjaśniło, że wprawdzie kurator został wyznaczony postanowieniem Sądu Rejonowego Szczecin - Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie z dnia 12 grudnia 2011 r., niemniej postępowanie w sprawie zwrotu przez H. S. świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych w okresie od 1 października 2009 r. do 30 września 2010 r. wierzycielce zostało wszczęte już w dniu 14 października 2010 r., a zatem niezwłocznie po zakończeniu okresu świadczeniowego. Organ I instancji pismem z dnia 19 stycznia 2012 r. niejako ponownie zawiadomił już wyznaczonego kuratora o wszczęciu postępowania w sprawie zwrotu należności wypłaconych świadczeń alimentacyjnych.
Działanie organu I instancji w tym zakresie było nieprawidłowe, gdyż postępowanie administracyjne w tej sprawie już się toczyło, niemniej fakt ten nie oznacza, że postępowanie w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte dopiero 19 stycznia 2012 r.
W kontekście orzeczenia Sądu, Kolegium rozważyło jaki skutek wywołuje naruszenie art. 27 ust. 7 pkt 1 ustawy, poprzez brak przekazania dłużnikowi alimentacyjnemu informacji o przyznaniu osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego na obowiązek uiszczenia wraz z należnością główną odsetek naliczonych na podstawie art. 27 ust. 1a ustawy od pierwszego następującego po dniu wypłaty świadczeń funduszu alimentacyjnego do dnia spłaty. Zdaniem Kolegium obowiązek informacyjny dłużników alimentacyjnych ma charakter jedynie pomocniczy i przypominający dłużnikom alimentacyjnych w jakiej wysokości i w jakim okresie wierzyciel alimentacyjny otrzymał świadczenie od Państwa, które będzie musiał zwrócić w wyniku odrębnego posterowania administracyjnego zakończonego decyzją.
Również na opisaną powyżej decyzję Kolegium kurator A. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę, wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania w przedmiocie zwrotu należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego za okres od 1 października 2009 r. do 30 września 2010 r.
Decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy: art. 34 K.p.a. oraz art. 48 § 1 K.p.a. poprzez nie wystąpienie do sądu o wyznaczenie kuratora dla osoby nieznanej z miejsca pobytu celem doręczenia jej pisma, co doprowadziło w konsekwencji do naruszenia art. 27 ust. 7 pkt 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów przez zaniechanie obowiązku przekazania dłużnikowi alimentacyjnemu informacji o przyznaniu osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego.
W uzasadnieniu skargi podniósł, że wymagana przez art. 27 ust 7 ww. ustawy chronologia nie została zachowana w niniejszej sprawie, ponieważ informacja o przyznaniu osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego została przekazana kuratorowi dopiero łącznie z zawiadomieniem o wszczęciu postępowania z dnia 19 stycznia 2012 r. w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresie od 1 października 2009 r. do 30 września 2010 r., czyli prawie 2 i pół roku lata od wydania decyzji przyznającej świadczenia, poza tym rok po zakończeniu wypłaty tychże świadczeń. Tymczasem kurator dla nieznanego z miejsca pobytu H. S. został ustanowiony dopiero postanowieniem Sądu Rejonowego w Szczecinie-Szczecin Prawobrzeże i Zachód z 12 grudnia 2011 r., sygn. II [...]- czyli ponad 2 lata po rozpoczęciu wypłaty tychże świadczeń. Nie ulega wątpliwości, że niezwłoczne przekazanie informacji dłużnikowi alimentacyjnemu jest istotne ze względu na to, że odsetki obciążające dłużnika alimentacyjnego naliczane są już od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu.
Podsumowując skarżący stwierdził, że organ nie wystąpił o wyznaczenie przedstawiciela dla osoby nieobecnej H. S. celem doręczenia pisma, co w konsekwencji doprowadziło do niedopełnienia wymaganego przez art. 27 ust. 7 pkt 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów obowiązku przekazania H. S. informacji o przyznaniu osobom uprawnionym świadczeń z funduszu alimentacyjnego.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie podtrzymało stanowisko zajęte w sprawie i wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 5 czerwca 2013 r., sygn. akt II SA/Sz 399/13 oddalił powyższą skargę.
W uzasadnieniu Sąd podkreślił, że w związku z wnioskiem skargi o umorzenie postępowania administracyjnego, na należy wyjaśnić, że sąd administracyjny nie zastępuje właściwych w indywidualnej sprawie, organów administracji publicznej w merytorycznym orzekaniu. Wynika to z treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), a także treści przepisu art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., Nr 270 ze zm. – dalej "p.p.s.a."), zgodnie z którym w przypadku stwierdzenia przez sąd, że zaskarżona decyzja dotknięta jest istotnymi wadami prawnymi dającymi podstawę do uwzględnienia skargi, następuje uchylenie takiej decyzji lub stwierdzenie jej nieważności w razie wystąpienia wad kwalifikowanych.
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji według określonego ww. przepisach kryterium zgodności z prawem, Sąd uznał wniesioną skargę za nieuzasadnioną, nie zachodzą bowiem podstawy do stwierdzenia, że decyzja ta wydana została z naruszeniem prawa materialnego lub z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 27 ustawy z dnia 7 września o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r. Nr 7, poz. 1 ze zm.). W myśl ust. 1 powołanego przepisu, dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. Odsetki są naliczane od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego, do dnia spłaty (ust. 1a). Zgodnie z ust. 2 tego unormowania, organ właściwy wierzyciela wydaje, po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, decyzję administracyjną w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Należności podlegają ściągnięciu w trybie przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 1015), z uwzględnieniem przepisów niniejszej ustawy (ust. 3).
Z powyższych przepisów wynika, że świadczenie przyznane z funduszu alimentacyjnego jest świadczeniem zwrotnym, zaś obowiązek do zwrotu powstaje, w zależności od realiów konkretnej sprawy, albo po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego. O tym obowiązku rozstrzyga organ administracji właściwy wierzyciela, w formie decyzji. Decyzja o zwrocie wypłaconego świadczenia stanowi konsekwencję decyzji przyznającej to świadczenie. Rozstrzygnięcie, o którym mowa w art. 27 ust. 2 ustawy, konkretyzuje bowiem obowiązek regresu należności wyłożonych z budżetu państwa w oparciu o decyzję przyznającą na rzecz osoby uprawnionej świadczenia z funduszu alimentacyjnego, która podejmowana jest w sytuacji potwierdzonego przez komornika braku możliwości wyegzekwowania alimentów od dłużnika alimentacyjnego. Ustawodawca przesądził, że obowiązek zwrotu właściwemu organowi wierzyciela należności wypłaconych z funduszu alimentacyjnego spoczywa na dłużniku, gdyż za niego – w przypadku wydania decyzji przyznającej świadczenie - wypłacane są środki finansowe osobie uprawnionej do alimentów. Rozstrzygnięcie co do tej kwestii potwierdza zatem powstanie po stronie dłużnika nowego obowiązku, który należy odróżnić od obowiązku alimentacyjnego wynikającego z orzeczenia sądu.
Analiza treści przepisu art. 27 ustawy prowadzi do wniosku, że wydanie decyzji w przedmiocie zwrotu należności z tytułu otrzymywanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego, wymaga tylko i jedynie ustalenia, czy została wydana decyzja ostateczna o przyznaniu świadczenia z funduszu alimentacyjnego i czy świadczenia zostały wypłacone. Powyższe warunki muszą być spełnione kumulatywnie. Przy czym, dłużnik alimentacyjny ma obowiązek zwrócić organowi wypłacone za niego świadczenia z funduszu alimentacyjnego, dopóki decyzja o przyznaniu świadczenia nie zostanie wzruszona, bądź wypłata świadczeń nie zostanie oceniona jako wypłata nienależnego świadczenia (por. wyrok NSA z dnia 5 października 2005 r. sygn. akt I OSK 793/11, lex nr 1149435).
W ocenie Sądu, należy podzielić pogląd organu odwoławczego, że niniejszej sprawie zaistniały przesłanki warunkujące wydanie decyzji w przedmiocie zwrotu należności z tytułu otrzymywanych przez osoby uprawnione świadczeń z funduszu alimentacyjnego.
Z prawidłowych i niezakwestionowanych ustaleń faktycznych poczynionych w sprawie przez organ I instancji wynika, że decyzją z dnia 29 września 2009 r. przyznano świadczenia z funduszu alimentacyjnego na dzieci skarżącego: P. S. w kwocie po 250 zł miesięcznie, G. S. w kwocie po 150 zł miesięcznie i M. S. w kwocie po 150 zł miesięcznie, na okres od dnia 1 października 2009 r. do 30 września 2010 r. oraz, że w wyżej wskazanym okresie świadczeniowym organ ten wypłacił osobom uprawnionym łącznie kwotę 6.600 zł. Ta okoliczność faktyczna przesądza o prawidłowości rozstrzygnięcia zobowiązującego skarżącego do zwrotu całej kwoty wypłaconej z funduszu alimentacyjnego na rzecz jego dzieci za okres świadczeniowy 2009/2010.
Słusznie też wskazał organ odwoławczy, że decyzja wydana w oparciu o art. 27 ust. 2 ustawy ma charakter decyzji związanej. Powyższe oznacza, że spełnienie łącznie dwóch wyżej wskazanych przesłanek, tj. wypłacenia ze środków funduszu alimentacyjnego świadczenia dla osoby uprawnionej oraz funkcjonowania w obrocie prawnym decyzji przyznającej to świadczenie, obliguje organ do jej wydania. Przy czym organ prowadząc postępowanie nie jest uprawniony do ustalenia żadnych innych okoliczności aniżeli te, które warunkują podjęcie orzeczenia o zwrocie należności wypłaconych z funduszu alimentacyjnego.
Nadto, zdaniem Sądu, słuszne jest stanowisko organu odwoławczego, że naruszenia art. 27 ust. 7 pkt 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów przez zaniechanie obowiązku przekazania dłużnikowi alimentacyjnemu informacji o przyznaniu osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego, pozostaje bez wpływu na legalność decyzji o zwrocie przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnień z funduszu alimentacyjnego. Za chybiony uznać należy zarzut skargi naruszenia przez organ odwoławczy przepisów procedury administracyjnej, tj. art. 34 oraz 48 K.p.a. poprzez nie wystąpienie do sądu o wyznaczenie kuratora dla osoby nieznanej z miejsca pobytu celem doręczenia jej pisma, skoro w sprawie występował już w imieniu skarżącego wyznaczony, na wniosek organu I instancji, kurator. Organ odwoławczy nie musiał powtarzać procedury przeprowadzonej przez organ I instancji i ponownie występować o ustanowienie kuratora.
Reasumując Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały podjęte zgodnie z przytoczonymi wyżej przepisami ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów i na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi.
Skargę kasacyjną wniósł ustanowiony z urzędu kurator H. S. zaskarżając powyższy wyrok w punkcie I i wnosząc o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie oraz zasądzenie od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie na rzecz kuratora skarżącego wynagrodzenia w wysokości 900 zł ewentualnie przyznanie od Skarbu Państwa na rzecz kuratora skarżącego wynagrodzenia w wysokości 1170 zł obejmującej 23% podatku od towarów i usług.
Wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
- 1. art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c P.p.s.a. poprzez oddalenie skargi w wyniku niedostrzeżenia przez Sąd naruszenia przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności:
- a) art. 9 K.p.a. w zw. z art. 27 ust. 7 pkt 1 ustawy o pomocy dla osób uprawnionych do alimentów i w konsekwencji utrzymaniu w mocy decyzji naruszającej zasadę należytego i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego w wyniku zaniechania przez organ administracyjny I instancji obowiązku przekazania dłużnikowi alimentacyjnemu informacji o przyznaniu osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego;
- b) art. 10 § 1 K.p.a. w zw. z art. 48 § 1 K.p.a. oraz art. 34 K.p.a. i w konsekwencji utrzymaniu w mocy decyzji naruszającej zasadę zapewnienia czynnego udziału w każdym stadium postępowania w wyniku niewystąpienia przez organ administracyjny I instancji do sądu o wyznaczenie kuratora dla osoby nieznanej z miejsca pobytu celem doręczenia jej stosownych informacji o okolicznościach mających wpływ na ustalenie praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego;
- 2. art. 153 P.p.s.a. poprzez:
- a) pominięcie przez Sąd przy wydawaniu skarżonego wyroku wiążącej go oceny prawnej wyrażonej w orzeczeniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 6 września 2012 r., sygn. II SA/Sz 699/12 i przyjęcie stanowiska odmiennego w odniesieniu do powagi naruszenia art. 27 ust. 7 pkt 1 ustawy o pomocy dla osób uprawnionych do alimentów polegającego na nieprzekazaniu dłużnikowi alimentacyjnemu informacji o przyznaniu osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego,
- b) błędne przyjęcie przez Sąd, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie rozpoznając ponownie niniejszą sprawę wykonało wytyczne co do dalszego postępowania zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 6 września 2012 r., sygn. II SA/Sz 699/12, pomimo iż organ odwoławczy w skarżonej decyzji zajął stanowisko odmienne niż wyrażone w tym wyroku co do znaczenia naruszenia art. 27 ust. 7 pkt 1 ustawy o pomocy dla osób uprawnionych do alimentów.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem Sądu, zgodnie z którym bez znaczenia dla niniejszej sprawy jest to, czy i kiedy skarżący dowiedział się o wydaniu decyzji w sprawie przyznania na jego dzieci świadczeń z funduszu alimentacyjnego, ponieważ okoliczność ta nie mieści się w przesłankach materialnoprawnych zastosowania art. 27 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.
Skarżący uznał, że stanowisko to narusza jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego, a mianowicie zasadę informowania stron i uczestników postępowania. Zgodnie z art. 9 zd. 1 K.p.a. organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego.
Organ I instancji orzekający w niniejszej sprawie pominął ciążące na nim obowiązki informacyjne. Artykuł 27 ust. 7 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów określa, do przekazywania jakich i w jakiej kolejności informacji i decyzji jest zobowiązany organ właściwy wierzyciela w sytuacji wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz osób uprawnionych. Przepis art. 27 ust. 7 powołanej ustawy stanowi zatem rozwinięcie ogólnej zasady należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego wyrażonej w art. 9 K.p.a.
Zgodnie z pkt 1 przepisu art. 27 ust. 7 powoływanej ustawy organ właściwy wierzyciela jest zobowiązany w pierwszej kolejności do przekazania dłużnikowi alimentacyjnemu informacji o przyznaniu osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Punkt 2 nakłada na ów organ obowiązek przekazania dłużnikowi alimentacyjnemu po zakończeniu okresu świadczeniowego decyzji w sprawie zwrotu należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Natomiast pkt 3 zobowiązuje do przekazania dłużnikowi alimentacyjnemu informacji o wysokości jego zobowiązań wobec Skarbu Państwa z tytułu wypłaconych osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego.
Z powyższego wynika, iż właściwy organ wierzyciela powinien w pierwszej kolejności niezwłocznie poinformować stronę o fakcie przyznania osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego, ponieważ jest to pierwsza z przesłanek decydujących o powstaniu jego obowiązku zwrotu Skarbowi Państwa kwot wypłaconych świadczeń ze środków funduszu alimentacyjnego. Natomiast po zakończeniu okresu świadczeniowego — a więc spełnieniu drugiej z przesłanek - organ właściwy wierzyciela powinien przekazać dłużnikowi alimentacyjnemu decyzję w sprawie zwrotu należności z tytułu wypłaconych osobie uprawnionej środków z funduszu alimentacyjnego.
Skarżący kasacyjnie wskazał, że okres świadczeniowy będący podstawą ustalenia obowiązku zwrotu przez H. S. świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego rozpoczynał się 1 października 2009 r. i już wówczas pierwsza informacja zgodnie z art. 27 ust. 7 pkt 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów powinna zostać przekazana dłużnikowi alimentacyjnemu. Natomiast właściwy organ wierzyciela zwrócił się z wnioskiem o wyznaczenie kuratora dla H. S. jako osoby nieobecnej dopiero pismem z 7 września 2011 r., a Sąd Rejonowy Szczecin - Prawobrzeże i Zachód wyznaczył kuratorem adw. A. M. postanowieniem z 12 grudnia 2011 r. sygn. II [...].
Takie postępowanie organu administracyjnego I instancji w sposób oczywisty naruszało nie tylko regulację art. 34 K.p.a. oraz art. 48 § 1 K.p.a., lecz również wynikającą z art. 10 § 1 zd. 1 K.p.a. zasadę zapewnienia czynnego udziału strony w każdym stadium postępowania poprzez niewystąpienie do sądu o wyznaczenie kuratora dla osoby nieznanej z miejsca pobytu i w konsekwencji niedoręczenie stosownych informacji o okolicznościach mających wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego.
Skarżący kasacyjnie podkreślił, iż podnoszony w skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 7 lutego 2012 r. zarzut naruszenia art. 34 K.p.a. oraz art. 48 § 1 K.p.a. - wbrew temu, co przyjął Sąd w uzasadnieniu skarżonego wyroku - nie dotyczył tego, iż to organ odwoławczy nie wystąpił do sądu o wyznaczenie kuratora dla osoby nieznanej z miejsca pobytu celem doręczenia jej pisma, lecz tego, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie zastosowało tych regulacji i w konsekwencji utrzymało w mocy decyzję naruszającą powołane przepisy. Z uzasadnienia skargi z 20 lutego 2013 r. wprost wynika bowiem, iż to organ administracyjny I instancji nie wystąpił o wyznaczenie kuratora dla osoby nieznanej z miejsca pobytu celem doręczenia jej informacji o przyznaniu osobom uprawnionym świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Niemniej nawet jeżeli Sąd uznał, iż zarzut dotyczył organu odwoławczego, to jednak był zobowiązany uwzględnić skargę, jeżeli zachodziły inne uchybienia niż te, które zostały sformułowane w petitum pisma procesowego skarżącego.
Stosownie bowiem do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako: P.p.s.a) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, że ma prawo, a jednocześnie obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze (zob. A. Kabat "Komentarz do art. 134 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi"). Sąd nie jest przy tym skrępowany sposobem sformułowania skargi, przytoczonymi argumentami, a także zgłoszonymi wnioskami, zarzutami i żądaniami.
Skarżący ponadto wskazał, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie w decyzji z dnia 5 marca 2013 r., a także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w skarżonym wyroku z dnia 5 czerwca 2013 r. przyjęły odmienne stanowisko co do znaczenia naruszenia art. 27 ust. 7 pkt 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów niż wynikające z wiążącej je oceny prawnej dokonanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z 6 września 2012 r. czym naruszyły obowiązek wynikający z art. 153 P.p.s.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w wyroku z 6 września 2012 r. sygn. II SA/Sz 699/12 wskazał bowiem, że w jego ocenie w skarżonej decyzji organ odwoławczy nie odniósł się do zarzutu podniesionego w odwołaniu przez kuratora H. S. dotyczącego naruszenia art. 27 ust. 7 pkt 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Nadto stwierdził, iż jego zdaniem "nie sposób zaakceptować sytuacji, gdy organ występuje o ustanowienie przedstawiciela dla osoby nieobecnej dopiero dwa lata po przydaniu świadczeń alimentacyjnych". Sąd uznał, iż takim działaniem organ administracyjny naruszył przepisy procedury administracyjnej tj. art. 34 oraz 48 K.p.a., co doprowadziło w konsekwencji do naruszenia art. 27 ust. 7 pkt 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Podkreślił przy tym, iż nieezwłoczne przekazanie informacji dłużnikowi alimentacyjnemu jest istotne ze względu na to, że odsetki obciążające dłużnika alimentacyjnego naliczane są już od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu".
Skarżący podniósł, że Sąd zajmując takie stanowisko naruszył regulację art. 153 P.p.s.a. Co więcej, Sąd uznał, że organ odwoławczy wykonał zalecenia zawarte w wyroku z 6 września 2012 r., ponieważ ustosunkował się do podnoszonego w odwołaniu zarzutu naruszenia art. 27 ust. 7 pkt 1 powoływanej ustawy. To stwierdzenie Sądu również nie zasługuje na aprobatę, ponieważ organ odwoławczy przy ponownym rozpoznawaniu sprawy stosownie do art. 153 P.p.s.a. związany był nie tylko wskazaniami co do dalszego postępowania sformułowanymi w wyroku z 6 września 2012 r., ale również wyrażoną w nim oceną prawną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W świetle art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
- 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
- 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.
Skarga kasacyjna złożona w przedmiotowej sprawie została oparta o zarzuty naruszenia prawa procesowego. Podkreślić należy, że podstawą skargi kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. może być tylko naruszenie przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania w sposób, który mógł mieć wpływ na wynik sprawy. A zatem między uchybieniem procesowym, a wydanym w sprawie wyrokiem podlegającym zaskarżeniu musi zachodzić związek przyczynowy wskazujący na potencjalną możliwość innego wyniku postępowania sądowego.
Naczelny Sąd Administracyjny badając zaskarżony wyrok nie dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie. W pierwszej kolejności należało się odnieść do zarzutu naruszenia art. 153 p.p.s.a. poprzez pominięcie przez Sąd I instancji i organ odwoławczy wiążącej oceny prawnej, wyrażonej w prawomocnym wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z dnia 6 września 2012 r. II SA/Sz 699/12, i błędne przyjęcie przez Sąd I instancji, że ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy wykonał wytyczne co do dalszego postępowania.
W uzasadnieniu powołanego wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie stwierdził, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze "nie odniosło się do zarzutu podniesionego w odwołaniu przez kuratora, ustanowionego dla osoby nieobecnej, że został naruszony art. 27 ust. 7 pkt 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów". Ponadto Sąd I instancji stwierdził, że nie można zaakceptować sytuacji gdy organ występuje o ustanowienie przedstawiciela dla osoby nieobecnej dopiero dwa lata po przyznaniu świadczeń alimentacyjnych. Według Sądu naruszenie przez organy przepisów procedury administracyjnej tj. art. 34 oraz art. 48 k.p.a. doprowadziło w konsekwencji do naruszenia art. 27 ust. 7 pkt 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów przez zaniechanie obowiązku przekazania dłużnikowi alimentacyjnemu informacji o przyznaniu osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego.
W judykaturze przyjmuje się, że przez ocenę prawną należy rozumieć wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w rozpoznawanej sprawie. Ocena prawna dotyczy więc właściwego zastosowania konkretnego przepisu prawa w indywidualnej sprawie. Ocena prawna wyrażona przez sąd musi pozostawać w logicznym związku z treścią rozstrzygnięcia sądu, tylko wtedy można bowiem mówić o związaniu tą oceną w sprawie, w której to rozstrzygnięcie zapadło (por. wyrok NSA z 24.06.2014, II FSK 1854/12, LEX nr 1518943). W powołanym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wyrażono pogląd, że organy naruszyły art. 27 ust. 7 pkt 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, gdyż poinformowały kuratora zobowiązanego o decyzji organu dopiero dwa lata po przyznaniu świadczeń alimentacyjnych. Pokreślenia wymaga, że Sąd w uzasadnieniu powołanego wyroku nie wyraził poglądu odnośnie wpływu tego naruszenie na rozstrzygnięcie w przedmiocie zwrotu należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego.
Ponownie rozpoznając sprawę Kolegium a następnie kolejny skład Sądu I instancji przyznali, że naruszono art. 27 ust. 7 pkt 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, jednakże to naruszenie nie miało znaczenia dla poprawności rozstrzygnięcia w przedmiocie zwrotu należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Zatem nie doszło do naruszenia art. 153 p.p.s.a. poprzez dokonanie odmiennej oceny prawnej od wyrażonej w wyroku II SA/Sz 699/12, bowiem i organ odwoławczy i kolejny skład Sąd I instancji przyjęli, że doszło do naruszenia art. 27 ust. 7 pkt 1 ustawy.
Nie można też zgodzić się z argumentacją skarżącego kasacyjnie, że Kolegium nie wykonało wytycznych Sądu I instancji. Z powołanego uzasadnienia wyroku Sądu I instancji wynika obowiązek odniesienia się Kolegium do zarzutu naruszenia art. 27 ust. 7 pkt 1 ustawy, z którego to obowiązku organ odwoławczy, ponownie rozpoznając sprawę, wywiązał się.
Istota kolejnego zarzutu skargi kasacyjnej sprowadza się do twierdzenia, że naruszenie przepisów nakładających obowiązek poinformowania Skarżącego o decyzji przyznającej jego dzieciom świadczenia z funduszu mogło mieć wpływ na poprawność rozstrzygnięcia w postępowaniu w przedmiocie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności otrzymanych przez osoby uprawnione z funduszu alimentacyjnego. Skarżący kasacyjnie podnosi bowiem naruszenie art. 9 k.p.a., w zw. z art. 27 ust. 7 pkt 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów wskazując, że niedopełnienie obowiązku poinformowania dłużnika alimentacyjnego o przyznaniu świadczeń z funduszu mogło mieć wpływ na poprawność decyzji wydanej na podstawie art. 27 ustawy. Według art. 27 ust. 7 pkt 1 wspomnianej ustawy organ właściwy wierzyciela przekazuje dłużnikowi alimentacyjnemu oraz organowi właściwemu dłużnika informację o przyznaniu osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego.
Zgodnie zaś z art. 9 k.p.a. organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Ponadto organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek
W orzecznictwie sądowym ugruntowany jest pogląd, że w postępowaniu z art. 27 ust. 2 ustawy organ ocenia jedynie, czy wydano w przeszłości decyzję pozytywną dla wierzyciela i czy doszło do wypłaty świadczenia z funduszu alimentacyjnego (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie: z dnia 5 października 2011 r., I OSK 800/11, LEX nr 1069681; z dnia 9 listopada 2011 r., I OSK 1070/11; z dnia 5 października 2011 r. I OSK 793/11). Także w literaturze przedmiotu wskazuje się, że obowiązek zwrotu świadczenia na podstawie decyzji z art. 27 ust. 2 ustawy jest nieunikniony, jeśli wydano wcześniej decyzję stanowiącą podstawę wypłat świadczenia wierzycielowi (G. Zdziennicka-Kaczocha, Świadczenia rodzinne. Zaliczka alimentacyjna, Skierniewice 2006 s. 156). Skoro te dwie okoliczności stanowią podstawę do wydania decyzji o zwrocie należności z tytułu wypłaconych świadczeń, to uchybienie procedurze niezwłocznego poinformowania Skarżącego o decyzji wydanej w postępowaniu o przyznanie świadczenia z funduszu nie mogło mieć wpływu na poprawność rozstrzygnięcia w przedmiocie zwrotu należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego.
Dodać też należy, że w dacie orzekania o zwrocie należności z tytułu wypłaconych świadczeń przez organy obu instancji Kurator Skarżącego miał już wiedzę o tej decyzji, bowiem jak przyznaje skarżący kasacyjnie pismem z dnia 7 lutego 2012 r. poinformowano Kuratora o przyznaniu M. S., G. S. i P. S. świadczeń z funduszu alimentacyjnego na mocy decyzji z dnia 14 września 2009 r. Natomiast decyzja Prezydenta Miasta Stargard Szczeciński o obowiązku zwrotu należności została wydana 2 marca 2012 r.
Podkreślenia wymaga, że przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie nie była decyzja o przyznaniu pomocy osobom uprawnionym do alimentów lecz decyzja o zobowiązaniu dłużnika alimentacyjnego do zwrotu należności z tytułu wypłaconych świadczeń alimentacyjnych. W znaczeniu materialnym są to odrębne sprawy administracyjne niewątpliwie pozostające względem siebie w związku prawnym. Warunkiem bowiem wydania decyzji o obowiązku zwrotu należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego jest uprzednie wydanie decyzji o przyznaniu świadczeń z funduszu alimentacyjnego.
Zatem istnienie w obrocie prawnym decyzji o przyznaniu świadczeń z funduszu alimentacyjnego może stanowić podstawę do wydania decyzji zobowiązującej do zwrotu należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W rozpoznawanej sprawie nie ma sporu co do tego, że decyzja o przyznaniu pomocy osobom uprawnionym do alimentów istnieje w obrocie prawnym i że świadczenia wypłacono. Prawidłowo zatem Sąd I instancji uznał, że naruszenie art. 27 ust. 7 pkt 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów przez niedopełnienie obowiązku niezwłocznego przekazania dłużnikowi alimentacyjnemu informacji o przyznaniu osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego, pozostaje bez wpływu na legalność decyzji o zwrocie przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnień z funduszu alimentacyjnego.
Za chybiony uznać należy również zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 48 § 1 k.p.a. oraz art. 34 k.p.a. Art. 34 § 1 k.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej wystąpi do sądu z wnioskiem o wyznaczenie przedstawiciela dla osoby nieobecnej lub niezdolnej do czynności prawnych, o ile przedstawiciel nie został już wyznaczony. Według § 2 tego artykułu w przypadku konieczności podjęcia czynności niecierpiącej zwłoki organ administracji publicznej wyznacza dla osoby nieobecnej przedstawiciela uprawnionego do działania w postępowaniu do czasu wyznaczenia dla niej przedstawiciela przez sąd. Z kolei według art. 48 § 1 k.p.a. pisma skierowane do osób nieznanych z miejsca pobytu, dla których sąd nie wyznaczył przedstawiciela, doręcza się przedstawicielowi ustanowionemu w myśl art.
34. Natomiast art. 10 § 1 k.p.a. stanowi, że organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.
Odnosząc się do tak postawionego zarzutu przypomnieć należy, że Prezydent Miasta Stargard Szczeciński nie mogąc ustalić miejsca zamieszkania dłużnika alimentacyjnego H. S. wystąpił do Sądu Rejonowego w Szczecinie o ustanowienie przedstawiciela do doręczania korespondencji dla osoby nieobecnej, skutkiem czego, postanowieniem z dnia 12 grudnia 2011 r., sygn. akt II [...], Sąd Rejonowy w Szczecinie wyznaczył dla H. S. kuratora w osobie adwokata A. M. Następnie organ powiadomił wyznaczonego przez sąd Kuratora dla dłużnika alimentacyjnego o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie zwrotu świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W aktach sprawy znajduje się pismo Prezydenta Miasta Stargard Szczeciński z dnia 19.01.2012 r. informujące Kuratora ustanowionego dla H. S. o wszczęciu postępowania administracyjnego i o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym w sprawie zwrotu przez dłużnika świadczeń z funduszu alimentacyjnego, w trybie art. 10 k.p.a.
Zatem na etapie postępowania w przedmiocie zwrotu należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego Skarżący nieznany z miejsca pobytu miał wyznaczonego kuratora, którego poinformowana w trybie art. 10 k.p.a. o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W odniesieniu do wniosku o zasądzenie na rzecz kuratora wynagrodzenia w wysokości 1170 zł obejmującej 23 % podatku od towarów i usług podkreślić należy, że w sprawach skarg na decyzje w przedmiocie zobowiązania do zwrotu świadczeń z funduszu alimentacyjnego przedmiotem zaskarżenia nie są należności pieniężne. W istocie badaniu podlegała kwestia istnienia, bądź nie, obowiązku zwrotu należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego (por. postanowienie NSA z 17.10.2014 I OZ 868/14 cbois). W sprawie miał zastosowanie § 18 ust. 1 pkt 2 lit. a rozporządzenia z 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, do którego odsyła rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 listopada 2013 r. w sprawie określenie wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej (Dz.U. poz. 1476).
Zatem kuratorowi skarżącego, będącego adwokatem, przysługuje wynagrodzenie w kwocie 180 złotych wskazanej w miał § 18 ust. 1 pkt 2 lit. a rozporządzenia z 2002 r. powiększone o podatek od towarów i usług (§ 1 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 listopada z 2013 r. w sprawie określenie wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej).