Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 12 czerwca 2012 r., sygn. akt II SAB/Wa 426/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie umorzył postępowanie w sprawie ze skargi W. S. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w Wyszkowie w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 20 października 2011 r. o udostępnienie informacji publicznej (pkt 1) oraz przyznał ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz r. pr. S. G. kwotę 240 zł oraz kwotę 55,20 zł stanowiącą 23% podatku VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (pkt 2).
Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że w dniu 17 listopada 2011 r. W. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w Wyszkowie w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej żądanej wnioskiem z dnia 20 października 2011 r.
W skardze skarżący podniósł, iż w dniu 20 października 2011 r. wystosował do Sądu Rejonowego w Wyszkowie pismo, w którym zwrócił się w trybie dostępu do informacji publicznej o przesłanie mu drogą elektroniczną skanów postanowień tego Sądu w sprawie I Ns 322/80 z dnia 8 maja 1980 r. i w sprawie I Ns 32/96 z dnia 5 lutego 1996 r. Pomimo upływy w dniu 3 listopada 2011 r. ustawowego terminu do udzielenia informacji publicznej zobowiązany podmiot nie odpowiedział na wniosek skarżącego. W związku z powyższym, skarżący wniósł o zobowiązanie skarżonego podmiotu do udzielenia żądanej wnioskiem z dnia 20 października 2011 r. informacji publicznej, stwierdzenie rażącego naruszenia przez niego prawa (art. 13 ustawy o dostępie do informacji publicznej), wymierzenie organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania i zastępstwa procesowego.
W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Rejonowego w Wyszkowie wniósł o umorzenie postępowania w sprawie. Uzasadniając wniosek zawarty w piśmie procesowym, organ podniósł, iż w dniu 22 listopada 2011 r. wydał decyzję, którą odmówił wnioskodawcy żądanych skanów dokumentów, uznając, że zawarta w nich treść nie stanowi informacji publicznej. Organ stwierdził, iż jakkolwiek Sąd nie zachował terminu określonego w art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, to jego przekroczenie było nieznaczne i nie sposób kwalifikować je jako rażące.
Umarzając postępowanie, Sąd I instancji wskazał, iż stosownie do treści art. 161 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej P.p.s.a., sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania: 1) jeżeli skarżący skutecznie cofnął skargę;
2) w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania;
3) gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Zgodnie zaś z art. 54 § 3 zdanie pierwsze p.p.s.a. organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy.
Zauważył, iż przepis art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. ma zastosowanie także w przypadku, gdy po wniesieniu skargi na bezczynność organu - w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a tej ustawy - organ wyda akt lub dokona czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co do których pozostawał w bezczynności.
Sąd i instancji uznał, że organ po wniesieniu skargi do Sądu rozpoznał wniosek skarżącego z dnia 20 października 2011 r. i decyzją z dnia 22 listopada 2011 r. odmówił udostępnienia żądanej informacji publicznej. Decyzja ta została skarżącemu skutecznie doręczona w dniu 28 listopada 2011 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia doręczenia decyzji. W ocenie Sądu wojewódzkiego, skoro organ rozpatrzył wniosek strony po wniesieniu skargi do Sądu, a przed dniem rozprawy, to organ ten nie pozostaje już w bezczynności, a postępowanie w niniejszej sprawie stało się bezprzedmiotowe.
Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniósł W. S. zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 149 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez jego niezastosowanie.
W konkluzji skargi kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, która ani w części ani w całości nie została opłacona.
W motywach skargi kasacyjnej podniesiono m. in., że organ rozpatrując wniosek skarżącego skorzystał z niewłaściwego środka prawnego tj. wydał decyzję w sytuacji gdy powinien był powiadomić wnioskodawcę o przyczynach braku udostępnienia informacji publicznej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, której przesłanki określone w § 2 art. 183 P.p.s.a. w rozpoznawanej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Sąd drugiej instancji.
Przypomnieć należy, iż rozpoznanie sprawy dotyczącej bezczynności organu w zakresie dostępu do informacji publicznej jest dwuetapowe. W pierwszej kolejności określić należy z jakim żądaniem występuje wnioskodawca oraz ustalić, czy dotyczy ono udzielenia informacji publicznej w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.).W przypadku uznania, że przepisy tej ustawy mają zastosowanie, możliwe jest przystąpienie do drugiego etapu – zbadania sprawy, pod kątem bezczynności organu.
Przedmiotem rozpoznania przed Sądem I instancji była bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w Wyszkowie w udzieleniu informacji publicznej.
Wskazać należy, że w sprawach skarg na bezczynność organu sąd orzeka, biorąc za podstawę stan faktyczny sprawy w czasie wydania orzeczenia sądowego. Jeżeli w toku postępowania sądowoadministracyjnego, przed dniem orzekania w sprawie ze skargi na bezczynność, organ administracji publicznej wydał akt lub dokonał czynności, chociażby z przekroczeniem ustawowych terminów, oznacza to, że organ nie pozostaje w stanie bezczynności i sąd nie może uwzględnić skargi na tzw. milczenie władzy. Nie może bowiem zobowiązać organu do określonego działania, które przed dniem orzekania zostało już podjęte. W takich przypadkach, zgodnie z art.161 § 1 pkt 3 P.p.s.a., sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, które z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym i doktrynie powszechnie przyjmuje się, że bezprzedmiotowość postępowania sądowego zachodzi w przypadku wydania aktu lub podjęcia czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co do których organ pozostawał w bezczynności (por. uchwała siedmiu sędziów NSA z dnia 26 listopada 2008 r., I OPS 6/08 oraz wyrok NSA z dnia 25 października 2005 r. sygn. akt II OSK 85/05, Lex nr 188791; postanowienie NSA z dnia 14 stycznia 1987 r. sygn. akt IV SAB 14/86, ONSA 1987/1/7; postanowienie WSA w Gdańsku z dnia 21 czerwca 2004 r. sygn. akt II SAB/Gd 153/02; postanowienie WSA w Gdańsku z dnia 9 grudnia 2004 r. sygn. akt II SAB/Gd 46/03, Lex nr 203323; postanowienie WSA w Olsztynie z dnia 31 sierpnia 2006 r. sygn. akt I SAB/Ol 3/06).
W rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji trafnie wskazał, że Prezes Sądu Rejonowego w Wyszkowie wydał decyzję z dnia 22 listopada 2011 r., którą odmówił wnioskodawcy żądanych skanów dokumentów.
W tej sytuacji, nie można było przyjąć, że Prezes Sądu Rejonowego w Wyszkowie w dacie orzekania pozostawał w bezczynności. Sąd administracyjny nie może bowiem zobowiązać organu do wydania określonego aktu lub podjęcia czynności, które przed dniem orzekania zostały już podjęte (T. Woś. H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. LexisNexis, Warszawa 2005, s. 467).
Odnosząc się natomiast do zarzutów i argumentacji skarżącego należy wyjaśnić, że sprecyzowanie stanowiska organu w zakresie wniosku skarżącego bezspornie nastąpiło przed wydaniem orzeczenia sądowego i taką formę uznać należy za dopuszczalną. Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. Nr 112, poz.1198 ze zm.) nie przewiduje bowiem ściśle określonej formy, w jakiej następuje udostępnienie informacji na wniosek. Każda odpowiedź pisemna czy wystosowana bezpośrednio do strony, musi być zatem uznana za dopuszczalną i wystarczającą z punktu widzenia oceny, czy organ pozostaje w bezczynności. W tej sytuacji, skoro organ w decyzji z dnia 22 listopada 2011 r. w sposób kategoryczny stwierdził, iż nie może udzielić skarżącemu żądanej informacji, gdyż nie stanowi ona informacji publicznej, to nie można przyjąć, by organ ten w dacie orzekania pozostawał w bezczynności.
Należy bowiem zwrócić uwagę, że wniosek o udostępnienie informacji publicznej może zostać załatwiony bądź przez wydanie decyzji o odmowie udzielenia informacji, bądź przez udzielenie żądanej informacji. W niniejszej sprawie Sąd rozstrzygał jedynie w kwestii bezprzedmiotowości postępowania i podstaw do jego umorzenia. Nie był natomiast uprawniony do ewentualnego sprawdzania, czy udzielona odpowiedź jest zgodna z prawdą czy też nie.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 184 P.p.s.a.