Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 23 kwietnia 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 2550/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę K. K. na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] września 2011 r., nr [...], w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie przyznania prawa zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym.
Wyrok wydany został w następujących okolicznościach sprawy.
Dyrektor Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w Olsztynie, decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r., działając na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. i art. 13 ust. 6 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), umorzył postępowanie w sprawie przyznania K. K. prawa zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym nr 12 przy ul. [...] - [...] 10 w Olsztynie, w trybie art. art. 29 powołanej ustawy, w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2010 r. Stwierdził, że po nabyciu lokalu przez J. K., Wojskowa Agencja Mieszkaniowa nie jest już dysponentem tego lokalu.
W odwołaniu K. K. podniosła, że strona przedmiotowa sprawy dotyczyła prawa do zamieszkiwania i korzystania z lokalu, nie zaś uzyskania tytułu własności do lokalu. Uznanie bezprzedmiotowości było więc formalnym błędem organu. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.
Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, decyzją z dnia dniu [...] września 2011 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy ustalił, że sporny lokal (kwatera stała), decyzją Dowódcy Garnizonu Olsztyn z dnia [...] maja 1988 r., nr [...], został przyznany J. K., obecnie byłemu mężowi odwołującej się. Lokal ten w dniu 22 listopada 2010 r. został sprzedany przez Wojskową Agencję Mieszkaniową J. K. (akt notarialny Rep. A Nr [...] z dnia [...] listopada 2010 r.), a tym samym organ utracił prawa związane z dysponowaniem sprzedanym lokalem mieszkalnym. W zaistniałej sytuacji, w ocenie organu odwoławczego, brak jest podstaw do przyjęcia, że decyzja organu pierwszej instancji jest wadliwa.
K. K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zarzuciła wydanie zaskarżonej decyzji z "naruszeniem przepisów prawa materialnego i formalnego". Dodatkowo podała, że nie ubiega się o nabycie prawa od spornego lokalu mieszkalnego, a jedynie o potwierdzenie jej prawa do zamieszkiwania w nim. Zdaniem skarżącej, sprzedaż lokalu odbyła się z pominięciem treści, objętego powagą rzeczy osądzonej, wyroku rozwodowego, który prawo do zamieszkiwania skarżącej, jako współmałżonce, wiążąco określał.
W odpowiedzi na skargę Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że umorzenie postępowania administracyjnego kończy sprawę w danej instancji i następuje w drodze decyzji. Zgodnie bowiem z art. 105 § 1 K.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Według Sądu pierwszej instancji, z bezprzedmiotowością postępowania mamy do czynienia wówczas, gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Bezprzedmiotowość postępowania może wynikać zatem z różnych przyczyn, tj. z podmiotowych i przedmiotowych. Mogą one powstać wskutek faktów lub zdarzeń prawnych. W rozpoznawanej sprawie doszło do zmiany faktów, gdyż w trakcie postępowania sporny lokal mieszkalny został przez organ zbyty jej byłemu mężowi, co spowodowało utratę przez organ możliwości wydawania decyzji związanych z tym lokalem mieszkalnym, a w szczególności decyzji związanych z prawami osób niebędących jego właścicielami.
Brak przesłanek do uwzględnienia żądania skarżącej związanego z przedmiotowym lokalem mieszkalnym doprowadził do sytuacji, w której organ zobowiązany był zastosować się do dyspozycji art. 105 § 1 K.p.a. i wydać decyzję o umorzeniu postępowania administracyjnego.
Skargę kasacyjną złożyła K. K.. Zaskarżyła wyrok w zakresie punktu 1.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:
- 1. na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (poppsa) w związku z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – prawo o ustroju sądów administracyjnych (pousa): mający istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisu postępowania, to jest art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w ten sposób, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dostrzegł, że organy administracji naruszyły w toku postępowania przepisy art. 7 K.p.a., 77 § 1 K.p.a., 80 K.p.a. oraz art. 105 § 1 K.p.a., w ten sposób, że wpierw nie dostrzegły, iż roszczenia skarżącej dotyczą nie tylko praw do konkretnej kwatery (przy ul. [...] [...] 10/12 Olsztyn), lecz ponadto roszczenia o rozkwaterowanie (k. 33, k.
- 34) i uzyskanie prawa do innego lokalu, ponadto roszczenia o uzyskanie świadczenia pieniężnego (k. 35), w konsekwencji czego organy administracji uznały błędnie, że postępowanie jest bezprzedmiotowe, a za nimi błędnie potwierdził to Sąd Administracyjny, podczas gdy przedmiot postępowania nie został wyczerpany i w konsekwencji Sąd Administracyjny nie odniósł się do całego przedmiotu sprawy;
- 2. na podstawie art. 174 pkt 1 poppsa., w związku z art. 1 § 1 i 2 pousa: mające wpływ na wynik sprawy naruszenie prawa materialnego, w ten sposób, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dostrzegł, że organy administracji naruszyły art. 18 ust. 2 ewentualnie art. 18 ust. 3 ustawy z dnia 20 maja 1976r. o zakwaterowaniu sił zbrojnych (Dz.U.1992.5.19 j.t.) poprzez niezastosowanie tych przepisów i konsekwentnie Sąd Administracyjny również nie zastosował tych przepisów, co miało dwa skutki prawne, po pierwsze spowodowało naruszenie przepisu postępowania, to jest art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) poppsa, po drugie doprowadziło Sąd do błędnego uznania, iż nie ma przedmiotu postępowania (w rozumieniu art. 105 § 1 K.p.a.).
Wniosła o:
- 1. na podstawie art. 185 § 1 popsa o uchylenie wskazanego orzeczenia w punkcie 1 (w zakresie oddalenia skargi) oraz przekazanie sprawy w skarżonym zakresie do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie;
- 2. zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.
Odpowiedź na skargę kasacyjną złożył Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej. Wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Przepis art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. Poz. 270 ze zm.) stanowi, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważność postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 – 6 P.p.s.a., należało zatem odnieść się do zarzutów wyartykułowanych w podstawach kasacji.
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Nie doszło do naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 105 § 1 K.p.a. poprzez niedostrzeżenie przez Sąd, że organy pominęły inne roszczenia, niż prawo do konkretnej kwatery (roszczenie o rozkwaterowanie i roszczenie o uzyskanie świadczenia pieniężnego). W myśl art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będą jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W niniejszej sprawie znaczenie ma dyspozycja rozstrzygania przez sąd w granicach sprawy. Granice sprawy sądowej określa rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonej decyzji i zarzut nie może wkraczać w nową materię. Granice te określają wydane w sprawie akty i wyznaczają zakres sądowej kontroli administracji (por. wyrok NSA z dnia 24 kwietnia 2006 r., sygn. akt I OSK 1019/05, niepublikowany, treść [w:] Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).
Kontrolowana przez Sąd pierwszej instancji decyzja została wydana w postępowaniu odwoławczym. Zakres rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej decyzją odwoławczą wyznaczony jest zakresem rozstrzygnięcia sprawy decyzją organu pierwszej instancji. W postępowaniu odwoławczym może być rozpoznana i rozstrzygnięta wyłącznie tożsama pod względem podmiotowym i przedmiotowym sprawa. Organ odwoławczy nie może również rozszerzać zakresu sprawy (patrz: Barbara Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", C.H. Beck 2011, s. 513).
Organ pierwszej instancji umorzył postępowanie administracyjne w sprawie przyznania K. K. prawa zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym nr 12 przy ulicy [...]-[...] w Olsztynie, w trybie art. 29 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2010 r. Ta sama pod względem przedmiotowym i podmiotowym sprawa była przedmiotem postępowania odwoławczego zakończonego decyzją zaskarżoną do Sądu pierwszej instancji. Jedynie zatem akty wydane w tej sprawie podlegały kontroli sądowej w niniejszej sprawie. Zarzut nierozpoznania całości sprawy jest więc bezpodstawny.
Z tego samego powodu bezzasadny jest także zarzut niezastosowania przepisów art. 18 ust. 2 lub ust. 3 ustawy z dnia 20 maja 1976 r. o zakwaterowaniu sił zbrojnych (Dz. U. z 1992 r. Nr 5, poz. 19 ze zm.). Z uwagi na złożenie wniosku o przyznanie prawa do lokalu przed dniem 1 lipca 2010 r., na mocy art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 22 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 28, poz. 143), w sprawie o prawo zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym należało stosować art. 29 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2005 r. Nr 41, poz. 398 ze zm.) w brzmieniu dotychczasowym, tj. obowiązującym do dnia 30 czerwca 2010 r. Powołane w omawianej podstawie kasacji przepisy ustawy z dnia 20 maja 1976 r. o zakwaterowaniu sił zbrojnych nie miały wiec w tej sprawie zastosowania.
W sprawie o przyznanie K. K. prawa do zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym położonym przy ulicy [...]-[...] w Olsztynie, na podstawie art. 29 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP z dnia 22 czerwca 1995 r., w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2010 r., wystąpiła przesłanka bezprzedmiotowości, określona w art. 105 § 1 K.p.a. Pojęcie lokalu mieszkalnego, o którym mowa w art. 29, było zdefiniowane w art. 1a pkt 1 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP. Przez lokal mieszkalny należało rozumieć samodzielny lokal mieszkalny w rozumieniu ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2000 r. Nr 80, poz. 903 ze zm.), będący w dyspozycji Wojskowej Agencji Mieszkaniowej. Skoro sporny lokal nie pozostaje w dyspozycji Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, to postępowanie o przyznanie prawa do zamieszkiwania w nim, w trybie art. 29, jest bezprzedmiotowe.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. Odstąpienie od zasądzania od wnoszącej skargę kasacyjną K. K. na rzecz organu kosztów postępowania kasacyjnego oparto o art. 207 § 2 P.p.s.a.
Wniosek o przyznanie pełnomocnikowi, ustanowionemu w ramach prawa pomocy, wynagrodzenia, z tytułu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej K. K. w postępowaniu kasacyjnym, podlega rozpoznaniu przez wojewódzki sąd administracyjny, w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 P.p.s.a. (por. wyrok NSA z dnia 16 kwietnia 2009 r., sygn. akt II OSK 1333/08, niepublikowany, treść [w:] CBOSA, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).
- - ---------------------- 5