Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z dnia 21 lutego 2018r. sygn. akt II SA/Ke 783/17, oddalił skargę W. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2017r. znak: [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych.
Wyrok został podjęty w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Decyzją z dnia [...] maja 2013r. Prezydent Miasta K. uznał W. K. za osobę bezrobotną z dniem 29 kwietnia 2013r. i przyznał mu prawo do zasiłku od dnia 7 maja 2013r. w oparciu o wypełnioną wówczas przez W. K. "Kartę rejestracyjną bezrobotnego", złożone oświadczenia i przedłożone dokumenty. Decyzją z dnia [...] maja 2014r. Prezydent Miasta K. orzekł o utracie przez W. K. prawa do zasiłku od dnia 7 maja 2014r. z uwagi na upływ maksymalnego okresu pobierania zasiłku, a następnie decyzją z dnia [...] czerwca 2014r. pozbawił stronę statusu osoby bezrobotnej z dniem 21 maja 2014r. z powodu podjęcia pracy. W dniu kolejnej rejestracji W. K. w urzędzie pracy, tj. w dniu 1 marca 2016r. wyszły na jaw nowe okoliczności, tj. fakt posiadania przez W. K. wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, z którego wynika, że data rozpoczęcia działalności gospodarczej przypadała na dzień 10 marca 1997r., a wykreślenie wpisu z rejestru nastąpiło w dniu 10 stycznia 2014r.
W dniu 1 marca 2016r. W. K. złożył oświadczenie, że w okresie od dnia 10 marca 1997r. do 10 stycznia 2014r. prowadził działalność gospodarczą, faktu tego nie zgłosił do urzędu, ponieważ znalazł pracę, która jest udokumentowana i z nieświadomości przepisów nie wyrejestrował działalności gospodarczej. Wnioskodawca wskazał, iż działalność prowadzona była "tylko na papierze", nie płacił żadnych zobowiązań z tego tytułu i po prostu zapomniał o tym fakcie.
Postanowieniami z dnia [...] marca 2016r. organ I instancji wznowił postępowania w sprawach zakończonych decyzjami z dnia [...] maja 2013r. oraz z dnia [...] czerwca 2014r. Decyzją z dnia [...] marca 2016r. organ I instancji uchylił decyzję własną z dnia [...] maja 2013r. o uznaniu W. K. za osobę bezrobotną z dniem 29 kwietnia 2013r., przyznającą prawo do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 7 maja 2013r. oraz odmówił uznania W. K. za osobę bezrobotną z dniem 29 kwietnia 2013r., nadto odmówił przyznania W. K. prawa do zasiłku od dnia 7 maja 2013r. z powodu prowadzenia działalności gospodarczej. Ostateczną decyzją z dnia [...] maja 2016r. Wojewoda [...], po rozpatrzeniu odwołania W. K., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] marca 2016r.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2016r. organ I instancji orzekł o obowiązku zwrotu przez W. K. nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych. Decyzją z dnia [...] czerwca 2016r. Wojewoda [...] utrzymał w mocy ww. rozstrzygnięcie. Na powyższą decyzję strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Decyzją z dnia [...] października 2016r. Wojewoda [...] uwzględnił skargę i uchylił decyzje z dnia [...] sierpnia 2017r. oraz z dnia [...] czerwca 2016r. W związku z powyższym postępowanie sądowe zostało prawomocnie umorzone. Następnie decyzją z dnia [...] maja 2017r. organ I instancji ponownie orzekł o obowiązku zwrotu nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych. Decyzją z dnia [...] czerwca 2017r. Wojewoda [...], po rozpatrzeniu odwołania W. K., uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
W konsekwencji powyższego decyzją z dnia [...] maja 2017r. Prezydent Miasta K., na podstawie art. 76 ust. 1, 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2016r. poz. 645 ze zm.), dalej w uzasadnieniu przywoływanej jako "ustawa", orzekł o zwrocie przez W. K. nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych za okres od dnia 7 maja 2013r. do 6 maja 2014r. w kwocie brutto 9.979,50zł w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji. Po rozpatrzeniu odwołania W. K., decyzją z dnia [...] września 2017r. Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Według organu odwoławczego wnioskodawca składając podczas rejestracji, pod odpowiedzialnością karną, oświadczenie, że nie posiada wpisu do ewidencji działalności gospodarczej wprowadził urząd pracy w błąd co do spełniania ustawowych przesłanek do posiadania statusu osoby bezrobotnej, wobec czego został błędnie uznany za osobę bezrobotną.
W konsekwencji wnioskodawcy nie mógł przysługiwać zasiłek dla bezrobotnych, pobrany za okres od dnia 7 maja 2013r. do 6 maja 2014r. w kwocie brutto 9.979,50zł, co uzasadniało wydanie decyzji o zwrocie tego nienależnie pobranego świadczenia.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach W. K. wskazał na naruszenie art. 76 ust. 2 pkt 2 ustawy i przepisów K.p.a. i wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie.
Orzekając o oddaleniu skargi, Sąd I instancji za nietrafne uznał zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 15 w związku z art. 127 K.p.a. Podkreślił, że podstawę prawną powołaną przez organ I instancji stanowił przepis art. 76 ust. 2 pkt 1 ustawy, podczas gdy zaskarżoną decyzję wydano w oparciu o art. 76 ust. 2 pkt 2 ustawy. Sąd przyznał, że istotnie przepis prawa materialnego określa kierunek i zakreśla granice prowadzenia postępowania wyjaśniającego, jednak analizując uzasadnienie decyzji organu I instancji oraz zakres prowadzonego przezeń postępowania zasadnym jest stwierdzenie, że rozstrzygnięcie to odpowiada prawu, mimo powołania błędnej podstawy prawnej. Jakkolwiek organ I instancji powołał art. 76 ust. 2 pkt 1 ustawy, to już w samym rozstrzygnięciu posłużył się właściwym sformułowaniem co do "nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych". Wskazuje to, że intencją organu było posłużenie się trybem z art. 76 ust. 2 pkt 2 ustawy, a powołanie innej jednostki redakcyjnej tego rozbudowanego przepisu mogło mieć jedynie charakter omyłki. W konsekwencji brak było podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji z powołaniem się na naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania.
Sąd I instancji wskazał, iż z treści art. 76 ust. 1 i ust. 2 ustawy wynika, że obowiązek zwrotu został połączony nie z samym tylko pojęciem "nienależnego świadczenia", lecz z zaistnieniem "świadczenia nienależnie pobranego", a więc świadczeniem pobranym przez osobę, której można przypisać określone cechy dotyczące stanu świadomości (woli) lub określone działania (zawinione zaniechania). Sąd I instancji wskazał, iż obowiązek zwrotu obciąża tego, kto przyjął świadczenie, wiedząc lub mogąc tę wiedzę uzyskać przy zachowaniu wymaganej staranności, że mu się ono nie należy, co - obok przypadku posłużenia się sfałszowanymi dokumentami i świadomego wprowadzenia w błąd - dotyczy również osoby, która została pouczona o okolicznościach, w jakich nie powinna pobierać świadczeń i złożyła nieprawdziwe oświadczenie.
Sąd uznał, że ten ostatni przypadek zaistniał w stanie faktycznym niniejszej sprawy, co w sposób wystarczający uzasadniły organy obu instancji. Bezsporne przy tym jest, że W. K. w dniu rejestracji, a więc w dniu 29 kwietnia 2013r., będąc pouczony o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań (art. 233 Kodeksu karnego), złożył oświadczenie potwierdzające, że nie posiada wpisu do ewidencji działalności gospodarczej (k.5, poz.11). Został także pouczony o konieczności informowania o wszelkich zmianach dotyczących sytuacji mającej wpływ na zachowanie statusu osoby bezrobotnej. Otrzymał ponadto "Informację dla osób bezrobotnych" o prawach i obowiązkach osoby bezrobotnej zawierającą m.in. pouczenie, że status bezrobotnego może posiadać osoba, która zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej lub nie złożyła wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej albo, po złożeniu wniosku o wpis, zgłosiła do ewidencji działalności gospodarczej wniosek o zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej i okres zawieszenia jeszcze nie upłynął, albo nie upłynął jeszcze okres do, określonego we wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej, dnia podjęcia działalności gospodarczej.
Sąd podkreślił, że otrzymanie tej informacji skarżący potwierdził własnoręcznym podpisem i zobowiązał się do zapoznania z jej treścią, co ułatwiała forma dokumentu papierowego, umożliwiająca wielokrotny dostęp do treści pouczenia, również w domu. Pomimo powyższych zapewnień okazało się - na podstawie informacji uzyskanej z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, że w dniu rejestracji W. K. posiadał wpis do ewidencji działalności gospodarczej, z którego został wykreślony dopiero w dniu 10 stycznia 2014r., co stanowiło przesłankę wznowieniową w postępowaniach w przedmiocie utraty prawa do zasiłku oraz pozbawienia statusu osoby bezrobotnej (art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a.).
Następnie, ostateczną i prawomocną decyzją z dnia [...] marca 2016r. organ I instancji uchylił decyzję własną z dnia [...] maja 2013r. o uznaniu W. K. za osobę bezrobotną z dniem 29 kwietnia 2013r., przyznającą mu prawo do zasiłku od dnia 7 maja 2013r. oraz odmówił uznania W. K. za osobę bezrobotną i odmówił przyznania W. K. prawa do zasiłku od dnia 7 maja 2013r. z powodu prowadzenia działalności gospodarczej.
Sąd I instancji podkreślił, iż wobec powyższego Prezydent Miasta K. zobligowany był do wszczęcia postępowania w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych oraz wydania pozytywnej w tym zakresie decyzji. Sąd uznał, że w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności wyczerpujących pouczeń, świadczenie pieniężne zostało wypłacone skarżącemu na podstawie jego nieprawdziwych oświadczeń, wobec czego nie mogły odnieść skutku zarzuty skarżącego co do braku świadomości treści składanego oświadczenia. Nie mogły także odnieść skutku zarzuty, że skarżący, pomimo wpisu w ewidencji, nigdy faktycznie nie prowadził działalności gospodarczej.
Sąd zaznaczył, że art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f ustawy (w brzmieniu obowiązującym w dacie złożenia ww. oświadczenia) wprost stanowił, że bezrobotnym jest osoba spełniająca wskazane w ustawie warunki, która (...) nie złożyła wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej albo po złożeniu wniosku o wpis: zgłosiła do ewidencji działalności gospodarczej wniosek o zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej i okres zawieszenia jeszcze nie upłynął, albo nie upłynął jeszcze okres do, określonego we wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej, dnia podjęcia działalności gospodarczej. Tak więc sam wpis do ewidencji działalności gospodarczej uniemożliwia uznanie osoby posiadającej ten wpis za bezrobotnego w rozumieniu ustawy.
W ocenie Sądu oznacza to, że w zaskarżonej decyzji prawidłowo zastosowano art. 76 ust. 2 pkt 2 w związku z art. 76 ust. 1 ustawy, bowiem z okoliczności sprawy bezsprzecznie wynika, iż skarżący, wbrew skierowanym do niego pouczeniom o prawach bezrobotnego, złożył nieprawdziwe oświadczenie oraz oświadczenia tego nie sprostował. W konsekwencji strona w świetle obowiązujących przepisów prawa nie mogła uzyskać statusu osoby bezrobotnej i otrzymać zasiłku dla bezrobotnych. Skoro jednak status bezrobotnej został jej przyznany i otrzymała zasiłek, świadczenie to musiało zostać uznane za pobrane nienależnie i jako takie, wobec spełnienia jednej z przesłanek z art. 76 ust. 2 pkt 2 ustawy, podlegać zwrotowi.
Dodatkowo Sąd I instancji podkreślił, że organy obu instancji w należyty sposób omówiły kwestię prawidłowości pouczenia skarżącego o jego statusie i obowiązkach, co w zestawieniu z uzyskaną informacją z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej z dnia 1 marca 2016r. było wystarczające do wydania decyzji o zwrocie nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych (art. 76 ust. 1, 2 pkt 2 ustawy).
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł W. K. wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:
I - naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- 1. art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. przez ich niezastosowanie i oddalenie skargi pomimo tego, iż decyzja organu odwoławczego wydana została z rażącym naruszeniem prawa (art. 15 i art. 138 § 2 K.p.a.) wyrażającym się w naruszeniu zasady dwuinstancyjności postępowania (art. 15 K.p.a.) i przekroczeniu przez organ II instancji granic sprawy administracyjnej;
- 2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w związku z art. 138 § 1 pkt 1, art. 127 § 1 i art. 15 K.p.a. przez nieuchylenie zaskarżonej decyzji, mimo jej wadliwości polegającej na naruszeniu przez organ II instancji zasady dwuinstancyjności postępowania, co doprowadziło do utrzymania w mocy decyzji organu I i II instancji, mimo że w sprawie występują okoliczności, które uzasadniają uchylenie decyzji;
- 3. art. 151 P.p.s.a. przez jego nieuzasadnione zastosowanie, mimo że w przedmiotowej sprawie zachodzą okoliczności przemawiające za uwzględnieniem skargi i uchyleniem decyzji Wojewody [...] w całości oraz decyzji organu I instancji;
- 4. art. 1 § 1 i 2 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. i w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 K.p.a. polegające na oddaleniu skargi oraz nieuchyleniu decyzji organu I i II instancji, pomimo że decyzja ta została wydana bez zebrania i rozważenia pełnego materiału dowodowego, poprzez wybiórcze przedstawienie stanu sprawy, nieodniesienie się do wszystkich zarzutów podniesionych w skardze, co skutkowało niewskazaniem w uzasadnieniu decyzji, na jakich dowodach oparł organ ustalenia faktyczne sprawy oraz uchylenie się od dokonania szczegółowej oceny i uzasadnienia decyzji uznaniowej;
- 5. art. 106 § 3 i § 5 P.p.s.a. w związku z art. 233 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego przez błędną, sprzeczną z zasadami logiki, doświadczeniem życiowym ocenę materiału dowodowego;
II - naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. przepisu art. 76 ust. 2 pkt 2 ustawy przez jego błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że wprowadzenie w błąd urzędu pracy przez osoby pobierające to świadczenie nie musi być świadome i w złej wierze, co jest sprzeczne z przesłankami wynikającymi z powyższej normy prawnej, ponieważ dla uznania świadomego wprowadzenia organu w błąd przez stronę istotne jest stwierdzenie czy strona była świadoma, że fakty które zataiła, bądź co do których poświadczyła nieprawdę, były istotne dla sprawy, a zatem czy zdawała sobie sprawę z ich znaczenia; samo podpisanie druków nie stanowi o świadomości co do wytycznych zawartych w ich treści oraz o złej wierze.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Postępowanie kasacyjne oparte jest na zasadzie związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej i podstawami zaskarżenia wskazanymi w tej skardze. Zakres sądowej kontroli instancyjnej jest zatem określony i ograniczony wskazanymi w skardze kasacyjnej przyczynami wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku sądu I instancji. Jedynie w przypadku, gdyby zachodziły przesłanki, powodujące nieważność postępowania sądowoadministracyjnego, określone w art. 183 § 2 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny mógłby podjąć działania z urzędu, niezależnie od zarzutów wskazanych w skardze kasacyjnej. W niniejszej sprawie nie stwierdzono takich przesłanek.
Przedmiotową skargę kasacyjną oparto na obu podstawach kasacyjnych, przewidzianych w art. 174 pkt 1 i 2 P.p.s.a., zarzucając Sądowi I instancji naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie oraz naruszenie przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W sytuacji podniesienia obu podstaw kasacyjnych, zasadą jest w pierwszej kolejności rozpoznanie zarzutów procesowych, ponieważ dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd I instancji przepis prawa materialnego (vide: wyrok NSA z dnia 9 marca 2005r. sygn. akt FSK 618/04, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Odnosząc się zatem do zarzutów naruszenia przepisów postępowania należy w pierwszej kolejności omówić zarzut naruszenia art. 15 K.p.a. Autor skargi kasacyjnej w naruszeniu powyższej regulacji upatruje m.in. przyczyn nieważności decyzji organu odwoławczego. Istota zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 K.p.a.) polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu przez dwa różne organy tej samej sprawy wyznaczonej treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Istotnym elementem owej zasady jest zakres rozpoznania i w konsekwencji rozstrzygnięcia sprawy. Wyznaczają go granice sprawy rozstrzygniętej decyzją organu I instancji. Sprawa rozpatrywana w postępowaniu odwoławczym powinna być tożsama ze sprawą rozpatrzoną przez organ I instancji. Tożsamość ta dotyczy tak elementów podmiotowych, jak i przedmiotowych (vide: G.Łaszczyca, C.Martysz, A.Matan, Kodeks postępowania administracyjnego.
Komentarz. Tom I. Komentarz do art. 1-103, LEX 2010 wyd. III, uwagi do art. 15). W okolicznościach niniejszej sprawy nie budzi wątpliwości, iż organ I instancji jako podstawę prawną wydanej decyzji przywołał art. 76 ust. 2 pkt 1 ustawy, zaś zaskarżona decyzja wydana została na podstawie art. 76 ust. 2 pkt 2 ustawy. Przepisy te wskazują jakie świadczenia ustawa uważa za nienależnie pobrane. Pierwszy z tych przepisów za nienależnie pobrane świadczenie uważa świadczenie pieniężne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania, jeżeli pobierający to świadczenie był pouczony o tych okolicznościach. Drugi zaś, świadczenie pieniężne wypłacone na podstawie nieprawdziwych oświadczeń lub sfałszowanych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd powiatowego urzędu pracy przez osobę pobierającą to świadczenie. Powyższa rozbieżność w określeniu podstaw rozstrzygnięcia organów obu instancji została dostrzeżona w toku dotychczasowego postępowania, a Sąd I instancji potraktował ją jako omyłkę organu I instancji.
Z powyższym stanowiskiem należy się zgodzić. Okoliczności faktyczne przywołane na uzasadnienie rozstrzygnięć organów obu instancji są tożsame. Organy w toku prowadzonego postępowania odnosiły się wyłącznie do okoliczności związanych z tym, iż skarżący będąc pouczonym o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań (art. 233 K.k.) oświadczył, iż nie posiada wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, które to oświadczenie okazało się nieprawdziwe. Kwestia posiadania przez skarżącego wpisu do ewidencji działalności gospodarczej była aktualna już w momencie ubiegania się przezeń o zasiłek dla bezrobotnych, a zatem nie zaistniała w czasie pobierania zasiłku. Nie mogła być zatem oceniana jako odpowiadająca treści art. 76 ust. 2 pkt 1 ustawy. W takiej sytuacji organ I instancji wadliwie przywołał ów przepis jako podstawę rozstrzygnięcia. Trafnie jednak Sąd I instancji uznał, iż w ustalonym stanie faktycznym sprawy, wskazanie jako podstawy rozstrzygnięcia art. 76 ust. 2 pkt 1, a nie art. 76 ust. 2 pkt 2 ustawy, stanowi jedynie omyłkę organu.
Organ nie badał bowiem elementów stanu faktycznego odpowiadających treści art. 76 ust. 2 pkt 1, lecz wyłącznie art. 76 ust. 2 pkt 2 ustawy. Analizując treść decyzji I instancji i konfrontując ją z zakresem dokonanych ustaleń należy zgodzić się z Sądem I instancji, że w istocie to przepis art. 76 ust. 2 pkt 2 ustawy, stanowił podstawę rozstrzygnięcia decyzji obu instancji. Tym samym organy obu instancji zastosowały jednolitą podstawę prawną wydanych rozstrzygnięć, a jedynie organ I instancji omyłkowo przywołał jedną z ośmiu podstaw uznania świadczenia za nienależnie pobrane, wymienionych w art. 76 ust. 2 pkt 1-7 ustawy. Skoro zatem zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 K.p.a.) polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu przez dwa różne organy tej samej sprawy, to w okolicznościach niniejszej sprawy wypada uznać, iż organy obu instancji rozstrzygały w granicach tożsamych elementów podmiotowych i przedmiotowych sprawy.
Mając powyższe na uwadze nie można zgodzić się z autorem skargi kasacyjnej, który naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania dopatruje się wyłącznie w formalnym przywołaniu w decyzji I instancji przepisu art. 76 ust. 2 pkt 1 ustawy, pomijając ocenę tego elementu rozstrzygnięcia w całokształcie okoliczności sprawy, w tym w szczególności w kontekście jednolitego zakresu ustaleń stanowiących podstawę faktyczną rozstrzygnięć organów obu instancji.
Powyższe uwagi wskazujące na poprawność zastosowania w sprawie art. 15 K.p.a. implikują ocenę zarzutu naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 w związku z 127 § 1 oraz art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Zarzuty te zostały bowiem oparte na założeniu naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania, a zatem uznanie poprawność zastosowania w sprawie art. 15 K.p.a. nie potwierdza tezy, iż organ odwoławczy wadliwie oparł swą decyzję na art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. i utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Z kolei brak naruszenia art. 15 K.p.a. nie pozwala doszukiwać się wadliwości kwalifikowanej tego przepisu, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.
Nie jest także trafny zarzut naruszenia art. 1 § 1 i 2 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. i w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a. Na wstępie wypada dostrzec, iż art. 1 P.p.s.a. nie składa się z mniejszych jednostek redakcyjnych w postaci paragrafów. Nadto przepis ten nie jest normą proceduralną lecz reguluje zakres stosowania P.p.s.a. Autor skargi kasacyjnej nie wskazał w czym upatruje naruszenia tegoż przepisu przez ewentualne błędy Sądu I instancji w ocenie okoliczności faktycznych sprawy oraz uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Zarzut naruszenia art. 1 P.p.s.a. jest zatem nietrafny.
Jeżeli zaś chodzi o zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a., w kontekście zaaprobowania przez Sąd I instancji decyzji wydanych bez zebrania i rozważenia pełnego materiału dowodowego, przez wybiórcze przedstawienie stanu sprawy, nieodniesienie się do wszystkich zarzutów podniesionych w skardze skutkującym niewskazaniem w uzasadnieniu decyzji, na jakich dowodach oparł organ ustalenia faktyczne sprawy, to należy wskazać, iż analiza akt sprawy nie potwierdza powyższych zarzutów. Organy obu instancji zebrały w sprawie kompletny materiał dowodowy, który poddały wnikliwej i wszechstronnej ocenie, ustalając poprawnie stan faktyczny sprawy. Nie ulega wątpliwości, iż zakres ustaleń faktycznych stanowiących podstawę faktyczną rozstrzygnięcia wyznacza norma prawa materialnego, którą w niniejszej sprawie stanowił art. 76 ust. 2 pkt 2 ustawy. Adekwatnie do treści tego przepisu organy obu instancji jednolicie ustaliły, że skarżący w dacie rejestracji jako bezrobotny, będąc poinformowany o skutkach składania nieprawdziwych zeznań, podał niezgodne z prawdą informacje na temat wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, w następstwie czego uzyskał status osoby bezrobotnej i pobierał zasiłek dla bezrobotnych.
Z okoliczności sprawy nie wynika aby skarżący był osobą niepełnosprawną, ociężałą umysłowo lub w inny sposób nieporadną, a więc osobą mogącą mieć kłopoty w zrozumieniu pytań zawartych w "Oświadczeniu rejestrowanego". Analiza tegoż dokumentu nie potwierdza też tezy autora kasacji o wyłącznie formalnym pouczeniu skarżącego o okolicznościach istotnych dla uzyskania statusu bezrobotnego i skutkach składania fałszywych oświadczeń. Dokument "Oświadczenia rejestrowanego" podpisany przez skarżącego w dniu 29 kwietnia 2013r. wymagał udzielenia przez skarżącego odpowiedzi na szereg szczegółowych pytań, w tym na pytanie o wpis do ewidencji działalności gospodarczej. Na to pytanie skarżący odpowiedział przecząco, co trafnie zostało ocenione przez organy jako złożenie nieprawdziwego oświadczenia wiedzy. Powyższe okoliczności zawarte zostały w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, które z poszanowaniem treści art. 107 § 3 K.p.a., wyjaśniało przesłanki zarówno natury faktycznej, jaki i prawnej decydujące o podjęciu decyzji.
W rezultacie Sąd I instancji dokonując kontroli zaskarżonej decyzji, nie stwierdziwszy istotnych naruszeń przepisów postępowania, w tym naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a., nie naruszył art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. orzekając o oddaleniu skargi
Odnosząc się z kolei do zarzutu naruszenia art. 106 § 3 i § 5 P.p.s.a. w związku z art. 233 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego należy wskazać, iż został on podniesiony nieadekwatnie do okoliczności prawy. Wypada bowiem dostrzec, iż Sąd I instancji w ogóle nie prowadził postępowania dowodowego, a zatem nie mógł naruszyć art. 106 § 3 i 5 P.p.s.a., a w ślad za tym przepisu odnoszących się do oceny dowodów uzupełniających przeprowadzonych przed sądem administracyjnym. Sąd I instancji mógłby naruszyć powyższą regulację wyłącznie wówczas gdyby przeprowadził z urzędu bądź na wniosek strony uzupełniające postępowanie dowodowe z dokumentów. W powyższym trybie nie podlegają natomiast ocenie sądu dowody zebrane w toku postępowania administracyjnego.
Oceniają następnie zarzut naruszenia art. 151 P.p.s.a. należy dostrzec, iż został on został wadliwie sformułowany. Przepis art. 151 P.p.s.a. ma charakter wynikowy i jego zastosowanie jest za każdym razem rezultatem uznania, że w sprawie nie zaistniało tego rodzaju naruszenie przepisów prawa materialnego bądź regulacji procesowej, które uzasadniałoby wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonego aktu. Chcąc powołać się na zarzut naruszenia tego przepisu, autor skargi kasacyjnej jest zobowiązany bezpośrednio powiązać ten zarzut z naruszeniem innych konkretnych przepisów, które to naruszenie zaskarżony wyrok wadliwie zaakceptował (vide: wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2012r. sygn. akt II OSK 2077/10; wyrok NSA z dnia 27 kwietnia 2010r. sygn. akt I OSK 87/10, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Badany zarzut takiego powiązania jest pozbawiony.
Ponadto przepis art. 151 P.p.s.a. może być naruszony gdy sąd I instancji, uznając, że skarga zasługuje na uwzględnienie, wydaje orzeczenie oddalające skargę, lub też gdy, uznając, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, uwzględnia ją. W przedmiotowej sprawie rozstrzygnięcie sprawy przez Sąd I instancji zgodne jest z dyspozycją zastosowanej normy prawnej. Tak więc zarzut naruszenia art. 151 P.p.s.a. także okazał się niezasadny.
Odnosząc się na koniec do zarzutu naruszenia normy materialnoprawnej należy zauważyć, że warunkiem wydania decyzji o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia nie musi być bezpośredni zamiar wyłudzenia zasiłku dla bezrobotnych. Za nienależnie pobrane trzeba już uznać świadczenie wypłacane na podstawie oświadczenia nieprawdziwego, czyli obiektywnie niezgodnego ze stanem rzeczywistym (vide: Z.Góral, Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Komentarz, Wolters Kluwer 2016, uwagi do art. 76; wyrok NSA z dnia 6 grudnia 2018r. sygn. akt I OSK 1695/18, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Skarżący został w dniu rejestracji prawidłowo pouczony o przesłankach nabycia statusu osoby bezrobotnej i możliwości nabycia prawa do zasiłku dla osoby bezrobotnej. O prawidłowości pouczenia przesądza treść wypełnionego i podpisanego przez skarżącego "Oświadczenia rejestrowanego". Analiza tegoż dokumentu wskazuje, że w sposób szczegółowy odnosi się ono do poszczególnych okoliczności mających znaczenie dla statusu bezrobotnego, a postawione w nim zagadnienia są opisane językiem prostym i pozostają czytelne. Nie budzi w szczególności wątpliwości, iż z treści tegoż dokumentu wynika, że przesłanką negatywną uzyskania statusu bezrobotnego był fakt złożenia wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej i niezgłoszenie wniosku o zawieszenie wykonywania owej działalności (art. 2 ust. 1 pkt 2f ustawy).
O świadczeniu nienależnie pobranym można mówić, gdy strona w momencie zgłoszenia się do urzędu pracy w celu uzyskania statusu bezrobotnego i świadczeń związanych z tym statusem, będąc świadoma - w wyniku udzielonego jej pouczenia - znaczenia prawnego określonych okoliczności decydujących o uznaniu za osobę bezrobotną, okoliczności te zataja lub oświadcza nieprawdę (vide: Z.Góral, Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Komentarz, Wolters Kluwer 2016, uwagi do art. 76). Konstatując poprawność udzielonego pouczenia o okolicznościach decydujących o uznaniu za osobę bezrobotną, należy w konsekwencji uznać, że ze świadomością owych okoliczności, w sprzeczności z prawdą, skarżący oświadczył o niezłożeniu wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej.
Skarżący uzyskał zatem status osoby bezrobotnej i stosowny zasiłek wprowadzając organ w błąd przez podanie nieprawdziwych informacji. Wypełnia to dyspozycję art. 76 ust. 2 pkt 2 ustawy, a tym samym zarzut kasacyjny podniesiony w tym zakresie pozostaje niezasadny.
Z tych względów skarga kasacyjna jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw podlegała oddaleniu zgodnie z art. 184 P.p.s.a.