Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 8 maja 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 2535/12, oddalił skargę Skarbu Państwa – Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] października 2012 r., nr [...], w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości i ustalenia odszkodowania.
Od powyższego wyroku Skarb Państwa – Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad wniósł skargę kasacyjną, w której zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi na ryzyko wystąpienia znacznej szkody oraz trudnych do odwrócenia skutków. W uzasadnieniu tego wniosku podniesiono, iż odszkodowanie w niniejszym postępowaniu zostało ustalone na łączną kwotę przekraczającą 26 mln zł, a uprawnienie do jego otrzymania ma pięć osób fizycznych i jedna osoba prawna. Wykonanie decyzji organu II instancji jeszcze przed ostatecznym rozstrzygnięciem sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny doprowadzi do sytuacji, w której ewentualne wyegzekwowanie zwrotu tak znacznych środków finansowych od tak wielu podmiotów będzie praktycznie niewykonalne i narazi Skarb Państwa na stratę finansową.
Skarżący kasacyjnie podniósł również, że wskazana wyżej osoba prawna posiada kapitał zakładowy w kwocie 50 tyś zł, dlatego w razie wypłaty odszkodowania dojdzie do sytuacji braku możliwości odzyskania środków publicznych w przypadku uchylenia decyzji organu II instancji, co w jego ocenie jest wysoce prawdopodobne z uwagi na nieprawidłowy operat szacunkowy, będący podstawą wydania tej decyzji.
W odpowiedzi na powyższą skargę kasacyjną uczestnicy postępowania: B. O. i S. O. (pismo z dnia 20 lipca 2013 r.) oraz R. G. (pismo z dnia 25 lipca 2013 r.), jak również [...] Sp. z o.o. (pismo z dnia 6 sierpnia 2013 r.), wnieśli o oddalenie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do treści przepisu art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej: P.p.s.a., wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Po przekazaniu sądowi skargi Sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy, o czym stanowi art. 61 § 3 P.p.s.a. Z przepisu tego wynika, iż to strona jest zobowiązana do wykazania przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonego orzeczenia na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a. nie oznacza, iż Sąd jest zobligowany w każdym przypadku – niezależnie od okoliczności sprawy – uwzględnić wniosek strony skarżącej, wszak ma on charakter wyjątkowy.
Na etapie rozpoznawania takiego wniosku Sąd winien wziąć pod rozwagę wszelkie okoliczności, co jednak nie może prowadzić do całkowitego zwolnienia strony z podania jakichkolwiek okoliczności mających uzasadniać wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji i w konsekwencji do przerzucania w całości ciężaru wskazania tych przesłanek na sąd administracyjny. Przesłanką wstrzymania postanowienia jest m. in. niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody, przy czym ustalenie, czy grożąca szkoda jest szkodą znaczną jest możliwe tylko w oparciu o okoliczności konkretnej sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny stoi na stanowisku, że o znacznej szkodzie można mówić, jeśli rozmiary szkody wywołanej wykonaniem zaskarżonego aktu administracyjnego są większe niż zwykłe skutki wywołane wykonaniem aktu tego rodzaju. Przesłanka spowodowania trudnych do odwrócenia skutków także musi być rozważana z uwzględnieniem specyfiki aktu administracyjnego, którego dotyczy wniosek o wstrzymanie.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w niniejszej sprawie, Skarb Państwa – Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad nie uprawdopodobnił, że wykonanie zaskarżonej decyzji może spowodować znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki. Podnoszona okoliczność, że decyzja ustalająca wysokość odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość może spowodować znaczną szkodę w majątku Skarbu Państwa, nie stanowi podstawy do uwzględnienia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji. Nie wykazano też, aby obawy przed ewentualnym skutecznym żądaniem zwrotu wypłaconego uprawnionym odszkodowania, były uzasadnione, a co najmniej prawdopodobne. Podobnie zresztą wypada ocenić przekonanie o uchyleniu zaskarżonego wyroku. Podkreślić w tym miejscu należy, iż katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego orzeczenia jest zamknięty. Na etapie rozpoznania wniosku o wstrzymanie wykonania orzeczenia, Sąd nie bada zasadności samej skargi.
Wobec tego podniesiona w skardze kasacyjnej okoliczność nieprawidłowego operatu szacunkowego nie ma żadnego wpływu na kwestię dotyczącą wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Jeśli zaś chodzi o nieodwracalność skutków, to w orzecznictwie dominuje pogląd, że świadczenia pieniężne nie noszą takiej cechy.
W związku z tym przyjąć należało, że w rozpoznawanej sprawie nie zostały spełnione przesłanki wynikające z art. 61 § 3 P.p.s.a., dlatego Naczelny Sąd Administracyjny postanowił, jak w sentencji.