Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 10 maja 2013 r., sygn. akt II SA/Lu 201/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę Gminy Wilkołaz na decyzję Wojewody Lubelskiego z dnia 1 lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za grunt przejęty pod ulice.
W dniu 9 lipca 2013 r. Gmina Wilkołaz wniosła skargę kasacyjną od powyższego wyroku, zawierając w niej wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.
W uzasadnieniu wniosku wskazano, iż wykonanie przedmiotowej decyzji skutkowałoby trudnymi do odwrócenia konsekwencjami. W niniejszej sprawie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia Gminie Wilkołaz znacznej szkody, gdyż wykonanie przedmiotowej decyzji spowoduje zapłatę znacznego odszkodowania na rzecz osoby fizycznej. O ile skuteczność egzekucji z majątku Gminy Wilkołaz nie budzi wątpliwości, to ewentualne dochodzenie od Pani M.M. zwrotu kwoty 478 040,00 zł, którą Gmina będzie musiała zapłacić w braku wstrzymania wykonania przedmiotowej decyzji może spowodować istotne trudności. Z uwagi na konieczność zabezpieczenia dłużnikowi środków utrzymania, egzekucja z majątku osoby fizycznej podlega licznym ograniczeniom. Pani M.M. nie jest przy tym osobą zamożną. Zatem wyegzekwowanie od niej ewentualnego zwrotu zapłaconego w wykonaniu przedmiotowej decyzji odszkodowania napotka istotne przeszkody i - o ile w ogóle będzie skuteczne - potrwa całe lata.
Gmina Wilkołaz nie posiada w swym budżecie zabezpieczonych środków na ten cel jak i rezerwy na zapłatę tak ogromnej sumy. Jest jedną z najmniejszych gmin wiejskich województwa lubelskiego, typowo rolniczą, jej dochody są znikome i nieadekwatne do skali koniecznych do ponoszenia wydatków. Utrata ustalonej zaskarżoną decyzją kwoty 478 040,00 zł utrudniłoby w istotny sposób Gminie realizowanie jej ustawowych zadań. Wygospodarowanie tak znacznej kwoty ze środków własnych gminy wiąże się z koniecznością zmiany uchwały budżetowej poprzez ograniczenie przewidzianych w niej wydatków, co uniemożliwi zrealizowanie obowiązkowych zadań własnych nałożonych przepisami ustaw i istotnych dla wspólnoty lokalnej. Wymaga bowiem podkreślenia, że obowiązkiem Gminy Wilkołaz jest w pierwszym rzędzie realizacja tzw. wydatków sztywnych, które mają na celu zapewnienie bezpiecznego funkcjonowania wspólnoty lokalnej (m.in. świadczenia wypłacane z pomocy społecznej i wydatki na oświatę, konieczne w bieżącym roku zapewnienie niezbędnych środków finansowych na wdrożenie nowego systemu gospodarki odpadami).
Niewątpliwie więc ewentualne wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje trudne do odwrócenia i niepożądane społecznie skutki, gdyż w pierwszym rzędzie będzie konieczna redukcja wydatków związanych z realizacją zadań własnych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Z konstrukcji wskazanego przepisu wynika, iż to na stronie spoczywa obowiązek wykazania we wniosku przesłanek zawartych w powołanym przepisie, to jest przedstawienia konkretnych zdarzeń, które mogłyby uprawdopodobnić, że wykonanie zaskarżonej decyzji faktycznie spowoduje znaczną szkodę lub powstanie trudnych do odwrócenia skutków. Jak przyjęto w judykaturze, sąd rozpoznając wniosek nie dokonuje oceny zawartości skargi, dlatego też wniosek powinien zawierać odrębne uzasadnienie, bowiem samo powołanie się na skutki wymienione w art. 61 § 3 ustawy nie stanowi uprawdopodobnienia ich wystąpienia.
W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się także, że przez znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki rozumie się taką szkodę, która nie będzie mogła zostać wynagrodzona przez późniejszy zwrot świadczenia lub nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 sierpnia 2006 r., I OZ 1144/06, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji Wojewody Lubelskiego z dnia 1 lutego 2013 r., nr [...] w przedmiocie odszkodowania za grunt przejęty pod ulice ma usprawiedliwione podstawy. Przedstawione argumenty dotyczące możliwości niezrealizowania przez gminę ustawowych zadań na skutek wypłaty odszkodowania w kwocie 478 040,00 zł świadczą o wystąpieniu przesłanki niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody majątkowej w rozumieniu art. 61 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Konieczność zapłacenia przez gminę odszkodowania w takiej wysokości wiąże się bowiem z naruszeniem dyscypliny finansów publicznych i utratą środków finansowych przeznaczonych na inne cele, co w konsekwencji mogłoby doprowadzić do ich niezrealizowania. Ponadto zapłata takiej kwoty może spowodować trudności w jej odzyskaniu od podmiotu wywłaszczonego, w przypadku pozytywnego dla gminy rozstrzygnięcia przed sądem.
W sprawach o wywłaszczanie nieruchomości źródłem obowiązku dla zapewnienia słusznego odszkodowania musi być przede wszystkim konieczność właściwego wyważenia interesów - publicznego i prywatnego. Obowiązek ten przewiduje wprost art. 7 K.p.a. W niniejszej sprawie biorąc pod uwagę wysokość odszkodowania przyznanego decyzją Wojewody Lubelskiego należy zauważyć, że interes publiczny przemawia za wstrzymaniem jej wykonania.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. art. 61 § 3 w związku z art. 197 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił, jak w sentencji