Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 25 czerwca 2020 r. sygn. akt sygn. akt II SA/Ke 246/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę W.G. (dalej, jako: skarżący) na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego [...] z dnia [...] stycznia 2020 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego.
Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] stycznia 2020 r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego [...], po rozpatrzeniu zażalenia skarżącego, utrzymał w mocy postanowienie Starosty [...] z dnia [...] grudnia 2019 r. odmawiające wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Kierownika Urzędu Rejonowego [...] z dnia [...] marca 1994 r. w przedmiocie wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków obrębu O. gm. O. W uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przytoczył treść art. 145 § 1 pkt 1, pkt 2 i pkt 4 oraz art. 148 § 2 k.p.a., wskazując, że bez przedstawienia dowodów, na których skarżący opiera swoje żądanie wznowienia postępowania i wskazania daty, w której dowiedział się o tych dowodach oraz wskazania daty, w której dowiedział się o ostatecznej decyzji, nie jest możliwe określenie, czy został zachowany termin do złożenia podania o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego tą decyzją, zaś wznowienie postępowania na wniosek strony pomimo uchybienia terminu stanowi rażące naruszenie prawa, gdyż godzi w zasadę trwałości decyzji administracyjnej.
Organ odwoławczy podniósł, że skarżący w podaniu o wznowienie postępowania z dnia 3 września 2019 r., jak i w pismach uzupełniających to podanie, nie przedstawił żadnych dowodów świadczących o tym, że wystąpiły wskazane przez niego okoliczności, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 1 i pkt 2 k.p.a., a także nie wskazał daty, w której dowiedział się o takich okolicznościach. W ocenie organu odwoławczego brak było podstaw do wznowienia postępowania z przyczyn wskazanych w podaniu skarżącego.
Ponadto, organ odwoławczy wskazał, że nie ulega wątpliwości, iż skarżący dowiedział się o decyzji z dnia [...] marca 1994 r., z pisma Starosty [...] z dnia 30 listopada 2018 r. Podkreślił, że zgodnie z art. 148 § 2 k.p.a., podanie o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. skarżący winien złożyć w terminie nieprzekraczającym jednego miesiąca od dnia, w którym otrzymał pismo z dnia 30 listopada 2018 r. Skoro zatem podanie skarżącego z dnia 3 września 2019 r. o wznowienie postępowania wpłynęło bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach w dniu 6 września 2019 r. to nie można uznać, że zostało ono złożone z zachowaniem terminu określonego w art. 148 § 2 k.p.a.
Na powyższe postanowienie W.G. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.
Zaskarżonym wyrokiem Sąd I instancji skargę oddalił. W uzasadnieniu Sąd podniósł, że w rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy zasadnie ustalił, że skarżący nie przedstawił żadnych dowodów świadczących o tym, że wystąpiły podniesione przez niego okoliczności, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 1 i pkt 2 k.p.a., a nadto nie wskazał daty, w której dowiedział się o takich okolicznościach.
Z uwagi na stwierdzenie powyższego brak jest możliwości wznowienia, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i pkt 2 k.p.a., postępowania zakończonego decyzją ostateczną.
Sąd wskazał ponadto, że w świetle art. 148 § 2 k.p.a., podanie o wznowienie postępowania, które jako przyczynę wznowienia podaje przesłankę wskazaną w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. Podstawowe znaczenie dla ustalenia zachowania terminu do wniesienia tego rodzaju podania ma zatem ustalenie daty powzięcia wiadomości o tym, kiedy strona dowiedziała się o decyzji i daty wystąpienia przez nią z podaniem. Jak wskazuje się w orzecznictwie, wprawdzie to strona winna wykazać, że termin ten zachowała, jednakże nie może to jednocześnie zwalniać organu z obowiązku przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w tym zakresie. Wszczęcie bowiem postępowania wznowieniowego na wniosek strony, pomimo uchybienia terminu, stanowi o rażącym naruszeniu przez organ prawa, godzącym we wspomnianą wyżej zasadę trwałości decyzji administracyjnych (art. 16 § 1 k.p.a.).
Jak wynika z treści art. 148 § 2 k.p.a., bieg terminu rozpoczyna się więc w dacie powzięcia przez stronę wiadomości o istnieniu danej decyzji. Istotne jest zatem to, aby do strony dotarła wiadomość o wydaniu decyzji i o zawartym w niej rozstrzygnięciu, niezależnie nawet od źródła, z którego pochodzi informacja. Powzięcie wiadomości o wydaniu decyzji nie jest przy tym pojęciem tożsamym z zawiadomieniem o pełnej treści decyzji, co mogłoby nastąpić dopiero po jej doręczeniu. Chodzi zatem o to, by strona dowiedziała się w jakikolwiek sposób o istnieniu decyzji, a informacja ta nie musi pochodzić od organu, który ją podjął, ale także z innego źródła, byleby wskazywało ono na treść rozstrzygnięcia w konkretnej sprawie.
Jeżeli podanie o wznowienie postępowania zostało wniesione po upływie terminu określonego w art. 148 § 2 k.p.a., organ administracji wydaje postanowienie o odmowie wznowienia postępowania. Zachowanie terminu do złożenia podania o wznowienie postępowania jest okolicznością faktyczną, która winna być w sposób obiektywny ustalona w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w sprawie.
Przechodząc na grunt okoliczności niniejszej sprawy Sąd I instancji uznał, że trafnie organ odwoławczy stwierdził, iż skarżący przekroczył termin do złożenia podania o wznowienie postępowania, wynikający z art. 148 § 2 k.p.a. Lektura akt administracyjnych wskazuje bowiem jednoznacznie, że skarżący dowiedział się o wydaniu decyzji ostatecznej Kierownika Urzędu Rejonowego [...] z dnia [...] marca 1994 r. z treści pisma Wicestarosty [...], wydanego z upoważnienia Starosty [...], z dnia 30 listopada 2018 r. Zatem termin określony w art. 148 § 2 k.p.a. nie został przez skarżącego dochowany.
Z rozstrzygnięciem tym skarżący nie zgodził się i wywiódł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zaskarżając wyrok w całości zarzucił - na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej, jako: P.p.s.a.) - naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez przyjęcie, że stan faktyczny sprawy ustalony został przez organ zgodnie z nakazami płynącymi z art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., gdy swobodny ocena materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie przez organ winna prowadzić do odmiennych ustaleń faktycznych i uznania twierdzeń skarżącego w zakresie wskazanej podstawy wznowienia i terminu do wznowienia postępowania w przedmiocie wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków obrębu O. gm. O. za prawdziwe.
Mając powyższe na uwadze wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku, uchylenie zaskarżonego postanowienie oraz utrzymanego nim w mocy postanowienia organu I instancji. Nadto wniesiono o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego udzielonego skarżącemu z urzędu.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono stosowną argumentację.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, iż w myśl art. 182 § 2 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, którą ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony w terminie czternastu dni od doręczenia skargi kasacyjnej nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. W niniejszej sprawie ziściły się te warunki odstępstwa od zasady jawności, a rozprawa przed Naczelnym Sądem Administracyjnym byłaby zbędna.
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone każdorazowo wskazanymi w skardze kasacyjnej podstawami, którymi – zgodnie z art. 174 P.p.s.a. – może być: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jak wynika z art. 176 P.p.s.a. strona skarżąca kasacyjnie ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej wnoszonej od wyroku Sądu I instancji i szczegółowo je uzasadnić wskazując, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki miało to wpływ na wynik sprawy. Rola Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym ogranicza się do skontrolowania i zweryfikowania zarzutów wnoszącego skargę kasacyjną.
Rozpoznając skargę kasacyjną złożoną w tej sprawie i w tak zakreślonych granicach, stwierdzić należy, że nie ma ona usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z art. 141 § 4 P.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisko pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Powołany przepis określa elementy, z jakich powinno składać się uzasadnienie wyroku. Jest to przepis o charakterze formalnym. O jego naruszeniu można mówić w przypadku, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełnia jednego z ustawowych, wyżej wymienionych warunków. Na gruncie uchwały NSA z dnia 15 lutego 2010 r., II FPS 9/09 (publik. ONSAiWSA 2010/3/39) przyjmuje się, że art. 141 § 4 P.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną tylko wtedy, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia. Ponadto, aby zarzut naruszenia tego przepisu mógł stanowić samodzielną podstawę skargi kasacyjnej, wskazana wada uzasadnienia musi być na tyle istotna, że może to mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a samo uchybienie musi uniemożliwiać kontrolę kasacyjną zaskarżonego wyroku (por. wyroki NSA z dnia 28 września 2010 r., sygn. akt I OSK 1605/09; z dnia 13 października 2010 r., sygn. akt II FSK 1479/09, publik. CBOSA). Oznacza to, że wyrok sądu I instancji nie będzie się poddawał takiej kontroli w przypadku braku wymaganych prawem części (np. nieprzedstawienia stanu sprawy, czy też niewskazania lub niewyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia), a także wówczas, gdy będą one co prawda obecne, niemniej jednak obejmować będą treści podane w sposób niejasny, czy też nielogiczny, uniemożliwiający jednoznaczne ustalenie stanu faktycznego i prawnego, stanowiącego podstawę kontrolowanego wyroku sądu (por. wyroki NSA z dnia 15 czerwca 2010 r., II OSK 986/09; z dnia 12 marca 2015 r., I OSK 2338/13).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w niniejszej sprawie uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wymogi, o których stanowi art. 141 § 4 P.p.s.a. Okoliczność, że stanowisko zajęte przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach jest odmienne od prezentowanego przez skarżącego nie oznacza, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wady konstrukcyjne oraz nie poddaje się kontroli instancyjnej. Podkreślić trzeba, że polemika z merytorycznym stanowiskiem Sądu I instancji nie może sprowadzać się do zarzutu naruszenia powołanego przepisu. Poprzez zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego stanu faktycznego, a w istocie do tego zmierza autor skargi kasacyjnej.
Wobec powyższego stwierdzić należy, iż zarzut kasacyjny w tej sprawie sformułowany został w sposób wadliwy i z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku. Pełnomocnik skarżącego ustanowiony w ramach prawa pomocy nie otrzymał wynagrodzenia z tytułu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie skarżącej w postępowaniu kasacyjnym, albowiem ewentualny wniosek w tym zakresie podlegać będzie rozpoznaniu przez wojewódzki sąd administracyjny, w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 P.p.s.a.