Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 28 maja 2013 r. sygn. akt I SA/Wa 2506/12 oddalił skargę R. S. i E. S. (dalej, jako: "skarżące") na postanowienie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia odwołania.
Powyższy wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym prawnym sprawy.
Postanowieniem z dnia [...] października 2012 r. Minister Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej odmówił skarżącym przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] odmawiającej przyznania odszkodowania za prawo własności nieruchomości położonej w obrębie N., gmina D., oznaczonej jako działki nr [...] i [...] w wysokości 453 480 zł na rzecz współwłaścicieli: J. C., E. S. i R. S., stosownie do przysługujących im udziałów.
W uzasadnieniu organ podał, ze decyzja Wojewody [...] została doręczona R. S. w dniu 18 listopada 2008 r. zaś E. S. w dniu 19 listopada 2008 r. Pismem z dnia 7 sierpnia 2012 r. R. S. i E. S. wniosły odwołanie od ww. decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. W uzasadnieniu wniosku wskazały, że w decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2008 r. znalazło się pouczenie, że wniosek złożony na rozprawie administracyjnej w dniu 21 października 2008 r. stanowi roszczenie, który ma charakter cywilnoprawny i może być rozpatrywany przez sąd powszechny. Jak wskazały skarżące, zastosowały się one do tego pouczenia i wniosły powództwo do sądu powszechnego, które wyrokami Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] maja 2010 r. oraz Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia [...] grudnia 2010 r. zostało oddalone. Zdaniem skarżących, zastosowanie się przez nie do pouczenia wyczerpuje dyspozycję art. 112 K.p.a., zgodnie, z którym błędne pouczenie w decyzji, co do prawa odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia, a więc uchybienie terminu nastąpiło bez ich winy. Odwołując się do treści art. 58 K.p.a. organ stwierdził, że strony nie uprawdopodobniły braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania. We wniosku o przywrócenie terminu wnioskodawczynie wskazały, że uchybienie terminu nastąpiło w wyniku zastosowania się do pouczenia zawartego w decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2008 r. Tymczasem ww. decyzja zawiera prawidłowe pouczenie o prawie wniesienia odwołania. Natomiast kwestie podane we wniosku dotyczą informacji zawartych w uzasadnieniu decyzji.
W skardze na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżące wniosły o jego uchylenie w całości zarzucając mu naruszenie prawa procesowego tj. art. 112 K.p.a. w związku z art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. oraz zarzuciły, że organ bezprawnie przerzucił swoje bezprawne działanie na strony wywłaszczone z nieruchomości bez odszkodowania w okresie od 30 listopada 1999 r. do 16 grudnia 2008 r., co stanowi naruszenia art. 21 ust. 2 i art. 64 ust. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej. W ocenie skarżących błędnym jest twierdzenie organu, że nie zostało uprawdopodobnione, iż uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od decyzji Wojewody [...] nastąpiło bez winy skarżących. Zdaniem skarżących organ błędnie uznał, że pouczenie zawarte w decyzji Wojewody [...] jest pouczeniem prawidłowym.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.
Zaskarżonym obecnie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że stan faktyczny sprawy jest bezsporny. Z akt sprawy wynika wprost, że zaskarżona decyzja została doręczona R. S. w dniu 18 listopada 2008 r., zaś E. S. w dniu 19 listopada 2008 r. Zatem termin do wniesienia odwołania upłynął skarżącym odpowiednio w dniach: 2 grudnia 2008 r. i 3 grudnia 2008 r. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia ze stanem opisanym w art. 112 K.p.a. W decyzji z dnia [...] listopada 2008 r. organ zawarł prawidłowe pouczenie o sposobie i terminie do wniesienia odwołania, jednak strony nie zastosowały się do niego, wniosły natomiast powództwo do sądu powszechnego. W decyzji nie zostało zawarte - wbrew twierdzeniom skarżących - pouczenie o prawie do wniesienia powództwa do sądu powszechnego. W uzasadnieniu decyzji zawarto jedynie stanowisko o możliwości dochodzenia niektórych roszczeń jedynie przed sądem powszechnym.
Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżące składając wniosek o przywrócenie terminu do złożenia dowołania, nie uprawdopodobniły, iż uchybienie terminu nastąpiło bez ich winy. Złożenie pozwu do sądu powszechnego nie jest - zdaniem Sądu I instancji - przeszkodą uniemożliwiającą, przy dołożeniu należytej staranności, złożenie odwołania w ustawowym terminie, bowiem o takiej możliwości skarżące zostały prawidłowo pouczone. We wniosku o przywrócenie terminu nie wskazano natomiast żadnych innych powodów.
Z rozstrzygnięciem tym skarżące nie zgodziły się i wywiodły skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 ust. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej, jako: "P.p.s.a."), tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy skarżące wykazały, iż postępowanie organu dotknięte było wadami i naruszało art. 9 i 112 K.p.a.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że w decyzji organu I instancji, w tym w uzasadnieniu, które stanowi jej niezbędny element i stanowi integralną część, organ dopuścił się naruszenia art. 9 i art. 112 K.p.a. poprzez nieprecyzyjne wskazanie środków zaskarżenia. W decyzji tej Wojewoda orzekł o odszkodowaniu na rzecz skarżących za wywłaszczoną nieruchomość. Skarżące wniosły jednak o orzeczenie dodatkowej kwoty, w związku z niemożliwością prowadzenia na nieruchomości działalności gospodarczej od momentu wydania decyzji wywłaszczeniowej i poniesioną z tego tytułu stratą. W tym zakresie organ uznał, że kwestia ta wykracza poza ramy postępowania administracyjnego i nie podlega rozstrzygnięciu w jego toku. Roszczenia to ma charakter cywilnoprawny i może być rozpatrywane przez sąd powszechny. Na końcu uzasadnienia decyzji znalazło się pouczenie o trybie odwołania w ramach postępowania administracyjnego. W związku z zawarciem w uzasadnieniu dwóch różnych pouczeń skarżące nie wniosły odwołania od decyzji, a wystąpiły z powództwem do sądu powszechnego. Zawarte w decyzji pouczenia odwiodły skarżące od zaskarżenia decyzji i skierowały je na drogę postępowania cywilnego. W ocenie skarżących kasacyjnie, pouczenia zawarte w decyzji były niewystarczające dla dokonania przez strony prawidłowej oceny okoliczności faktycznych i prawnych, które miały znaczenia dla załatwienia sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna pozbawiona jest usprawiedliwionych podstaw.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 §1 P.p.s.a.), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej jej podstawami, określonymi w art. 174 P.p.s.a. Wobec niestwierdzenia zaistnienia przesłanek nieważności postępowania, oceniając wyrok Sądu I instancji w ramach zarzutów zgłoszonych w skardze kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny uznał te zarzuty za niezasadne.
W myśl art. 112 K.p.a. błędne pouczenie w decyzji, co do prawa odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia. Z kolei zgodnie z art. 9 K.p.a. organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.
W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że w decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2008 r. [...] zawarte zostało pouczenie, że: "od niniejszej decyzji przysługuje stronom prawo wniesienia odwołania, za pośrednictwem Wojewody [...], do Ministra Infrastruktury, w terminie 14 dni od daty jej doręczenia." Wskazane pouczenie umiejscowiono na końcu uzasadnienia decyzji po słowach: "Mając powyższe na uwadze należało orzec jak w sentencji."
Powyższe oznacza, iż Sąd I instancji prawidłowo ocenił, że w sprawie nie doszło do naruszenia art. 9 oraz art. 112 K.p.a. Wyraźnie, bowiem podano termin i tryb odwołania od decyzji organu I instancji. Zarówno samo sformułowanie pouczenia, jak również jego lokalizacja w samej decyzji, nie wskazują, aby po stronie organu administracji publicznej doszło choćby do niedbalstwa, które mogło wprowadzić stronę w błąd. Kwestie związane z dodatkowymi roszczeniami, które skarżące wniosły w toku postępowania administracyjnego, a które to organ ocenił, jako niemieszczące się w jego kompetencji (właściwe dla sądu powszechnego), omówione zostały w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] listopada 2008 r., w części odnoszącej się do meritum sprawy, tj. odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Chronologia przyjęta w uzasadnieniu jest logiczna i nie wprowadza czytelnika w błąd. Argumentacja, zatem przytoczona w skardze kasacyjnej nie może zostać uwzględniona. Jak już wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie sądów administracyjnych, podstawowym kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej jest obiektywny miernik staranności, jaki można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Przywrócenie terminu nie jest natomiast możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (por. np. wyrok NSA z dnia 20 lutego 2015 r. sygn. akt II OSK 1720/13, wyrok NSA z dnia 24 października 2014 r. sygn. akt I OSK 2043/13).
Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, uznając zarzuty skargi kasacyjnej za niezasadne, działając na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.