Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 26 czerwca 2013 r. sygn. akt II SA/Gd 153/13, na skutek skargi Prokuratora Okręgowego w Gdańsku, uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję tego organu z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości.
W uzasadnieniu wyroku Sąd podał następujący stan faktyczny i prawny:
Prezydent Miasta Gdańska decyzją z dnia [...] czerwca 1989 r. nr [...], działając na podstawie art. 12 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1989 r. nr 14, poz. 74 ze zm.), powoływanej dalej jako "ustawa wywłaszczeniowa z 1985 r.", zatwierdził podział nieruchomości gruntowej położonej w Gdańsku przy H., oznaczonej jako działka nr [...], na działki: nr [...] (obecnie nr [...]) i nr [...].
Ze sprzeciwem od powyższej decyzji wystąpił w dniu 3 marca 2010 r. Prokurator Okręgowy w Gdańsku, wnosząc o stwierdzenie jej nieważności jako wydanej z rażącym naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), powoływanej dalej jako "k.p.a.", w związku z art. 46 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.), powoływanej dalej jako "k.c.".
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku decyzją z dnia [...] września 2012 r. odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] czerwca 1989 r. uznając, że została ona wydana zgodnie z obowiązującymi wówczas przepisami art. 12 ustawy wywłaszczeniowej z 1985 r. oraz §§ 13-16 i 19 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 września 1985 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu ustalania granic gruntów przeznaczonych pod skoncentrowane budownictwo jednorodzinne, rozgraniczania i podziału nieruchomości (Dz. U. Nr 14, poz. 77). Organ wyjaśnił, że podział dokonany kwestionowaną decyzją polegał na wydzieleniu z działki nr [...] nowej działki nr [...] w taki sposób, że granice nowej działki przebiegały po obrysie segmentu budynku wielorodzinnego, w tym wzdłuż ściany dzielącej segment nr [...] od przylegającego do niego segmentu tego samego budynku o nr [...]. Ściana ta nie przylega w pionie tylko przez kondygnację piwniczną.
Zdaniem Kolegium, żaden przepis prawa administracyjnego, jak również Kodeksu cywilnego, obowiązujący w dniu wydania kwestionowanej decyzji, nie nakazywał przeprowadzenia podziału nieruchomości zabudowanej w taki sposób, że granice projektowanych do wydzielenia działek gruntu powinny przebiegać wzdłuż pionowych płaszczyzn, które tworzone są przez ściany nośne albo ściany oddzielenia przeciwpożarowego usytuowane na całej wysokości budynku od fundamentów do przykrycia dachu. Stwierdzenie natomiast nieważności z powodu rażącego naruszenia prawa następuje wyłącznie, gdy decyzja rażąco narusza przepisy obowiązujące w chwili jej wydania, a nie przepisy, które weszły w życie kilka lat później.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r., po rozpoznaniu wniosku Prokuratora Okręgowego w Gdańsku o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymało decyzję z dnia [...] września 2012 r. w mocy. Kolegium podniosło ponadto, że działka przy H. ma wspólną granicę z nieruchomością przy. H.. Granica pomiędzy segmentami została natomiast ustalona na skutek podziału dokonanego w grudniu 1981 r., gdy wyodrębniono po obrysie budynku działkę przy H.. Sytuacja, w której pewne lokale budynku nr [...] wchodzą w część klatki schodowej budynku nr [...], została zatem wywołana podziałem, który nastąpił w 1981 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, po rozpoznaniu skargi Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Gdańsku, uchylił decyzje organów I i II instancji, uznając je za wydane z naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Zdaniem Sądu, w uzasadnieniu decyzji nadzorczej brak jest ustaleń odnośnie do postępowania w sprawie zakończonej decyzją Prezydenta Miasta Gdańska z dnia [...] czerwca 1989 r., a tym samym nie wiadomo na jakiej podstawie Kolegium stwierdziło, że nie doszło podczas jej rozpatrywania do rażącego naruszenia przepisów postępowania.
Sąd wskazał również, że w dacie podejmowania kontrolowanego w postępowaniu nieważnościowym rozstrzygnięcia ugruntowane było stanowisko, że budynek wraz z działką może być podzielony pionowo, jeżeli linia podziału przebiega przez ścianę dzielącą budynek na regularne i samodzielne części. Linia podziału budynku nie może odbiegać od linii podziału działki. Sposób podziału nieruchomości nie może bowiem naruszać bezwzględnie obowiązujących przepisów prawa cywilnego.
Skargę kasacyjną od wyroku z dnia 26 czerwca 2013 r. wniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku, reprezentowane przez r.pr. D.N., zaskarżając go w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.
1) art. 141 § 4 w zw. z art. 133 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", poprzez ustalenie w sposób sprzeczny z materiałem dowodowym, że podział nieruchomości dokonany decyzją z dnia [...] czerwca 1989 r. polegał na wydzieleniu granicy nieruchomości biegnącej wzdłuż wewnętrznej ściany budynku dzielącej od siebie segmenty budynku nr [...] i 141 w sytuacji, gdy wydzielenie tej granicy nastąpiło wcześniej, w drodze podziału dokonanego w grudniu 1981 r., zaś kwestionowana w trybie nadzorczym decyzja z 1989 r. dokonała jedynie wydzielenia granic nieruchomości biegnących wzdłuż ścian zewnętrznych segmentu nr [...];
2) art. 141 § 4 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. poprzez niewykazanie, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku naruszyło przepisy postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Sąd może zawiesić postępowanie z urzędu jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym.
Przedmiotem kontrolowanego w niniejszej sprawie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postępowania nadzorczego jest decyzja Prezydenta Miasta Gdańska z dnia [...] czerwca 1989 r. zatwierdzająca podział nieruchomości gruntowej położonej w Gdańsku przy H., oznaczonej jako działka nr [...] na działki nr: [...] i nr [...]. Jak przyjął Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku, podział ten doprowadził do wydzielenia z działki nr [...] m.in. działki nr [...] w taki sposób, że granice nowej działki przebiegały po obrysie segmentu budynku wielorodzinnego, w tym wzdłuż ściany dzielącej segment nr [...] od przylegającego do niego segmentu nr [...] przy H. (położonego na działce nr [...]). Ściana ta nie przylegała w pionie tylko przez kondygnację piwniczną.
W ocenie Sądu I instancji, podział taki był niezgodny z przepisami prawa, bowiem w dacie podejmowania kontrolowanego w postępowaniu nadzorczym rozstrzygnięcia ugruntowane było stanowisko, że budynek wraz z działką może być podzielony pionowo, jeżeli linia podziału przebiega przez ścianę dzielącą budynek na regularne i samodzielne części.
W skardze kasacyjnej wniesionej w niniejszej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku podniosło jednak, że kwestionowana w trybie nadzorczym decyzja z dnia [...] czerwca 1989 r. dokonała wydzielenia segmentu budynku nr [...] jedynie wzdłuż ścian zewnętrznych, oddzielając tę część budynku od nieruchomości gruntowej. Wydzielenie natomiast granicy wzdłuż ściany wewnętrznej oddzielającej segmenty nr [...] i 141 nastąpiło w grudniu 1981 r.
Okoliczność wskazana w skardze kasacyjnej dotycząca wydzielenia segmentu budynku nr [...] jedynie wzdłuż ścian zewnętrznych znajduje potwierdzenie w znajdującym się w aktach sprawy projekcie podziału dz. nr [...]. W projekcie podziału z [...] czerwca 1989 r. granice podziału oznaczone zostały kolorem czerwonym i biegną po obrysie budynku, nie obejmując ściany wewnętrznej dzielącej go z segmentem nr [...]. Również podane wymiary ścian budynku objętego podziałem wskazują, że podział z 1989 r. nie obejmował ściany wspólnej z budynkiem nr [...]. Długość bocznej ściany zewnętrznej budynku wynosi 18,21 m. Naprzeciwległa ściana dzieląca segmenty nr [...] i nr [...] częściowo jest ścianą wspólną, a częściowo stanowi ścianę zewnętrzną tylko segmentu nr [...] – na długości 6,10 m. I tylko na tym odcinku oznaczono kolorem czerwonym granicę podziału z 1989 r. Długość ściany wspólnej stanowiąca różnicę obu bocznych ścian segmentu nie została oznaczona jako granica podziału na tym projekcie.
Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę z urzędu wiadome jest, że przed Sądem tym zawisła sprawa ze skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 16 października 2013 r. sygn. akt II SA/Gd 151/13, która zarejestrowana została pod sygn. akt I OSK 911/14. Jak wynika z uzasadnienia ww. wyroku Sądu I instancji, przedmiotem prowadzonego w tej sprawie postępowania była decyzja z 1981 r. zatwierdzająca projekt podziału działki nr [...] przy ul. M. (H) w Gdańsku, w wyniku którego wydzielono działkę nr [...]. Działka ta została wydzielona po obrysie budynku nr [...]. W tej sytuacji decyzja o podziale, w wyniku którego wydzielono działkę nr [...], musiała obejmować również ścianę oddzielającą segment nr [...] od przylegającego do niego segmentu nr [...].
Wynik postępowania w sprawie dotyczącej dokonanego w 1981 r. podziału działki znajdującej się pod segmentem nr [...] przy H, może mieć zatem istotne znaczenie dla rozpoznania skargi kasacyjnej wniesionej w niniejszej sprawie, dotyczącej podziału działki pod segmentem nr [...] dokonanego w 1989 r.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 w zw. z art. 193 P.p.s.a., zawiesił postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.