Uzasadnienie
I OSK 233/19
Zaskarżonym wyrokiem z 26 lipca 2018 r., sygn. akt VII SA/Wa 2656/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę [...] na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z [...]września 2017 r., znak [...], w przedmiocie stwierdzenia braku naruszenia przepisów rozporzadzenia przez przewoźnika lotniczego.
W skardze kasacyjnej od powołanego wyroku pełnomocnik skarżących zarzucił naruszeniu przepisów prawa materialnego, tj.:
- art. 5 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odnowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylającego rozporządzenie (EWG) nr 295/91, przez jego nieprawidłowe zastosowanie, polegające na błędnym uznaniu, że:
- kilkudziesięciominutowe zamknięcie lotniska z przyczyn atmosferycznych, stanowi przesłankę uzasadniającą podstawienie maszyny zastępczej siedem godzin po czasie ustania niekorzystnych warunków atmosferycznych, bez jakiejkolwiek weryfikacji innych czynników wpływających na długość opóźnienia,
- chwilowe zaistnienie nadzwyczajnycn okoliczności, uniemożliwiające przeprowadzenie operacji lotniczych zwalnia przewoźnika lotniczego z obowiązku podjęcia środków zaradczych, celern minimalizacji opóźnienia rejsu, co doprowadziło do błędnego wnioski, że przewoźnik Polskie Linie Lotnicze LOT S.A. wykazał, iż jest zwolniony z obowiązku wypłaty rekompensaty określonej w art. 7 ust. 1B rozporządzenia (WE) 261/2004 na rzecz pasażerów rejsu nr [...] z 5 sierpnia 2014 r. Katowice- Funchal,
- art. 14 ust. 2 powołanego wyżej rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r., przez jego błędne zastosowanie, polegające na nieprawidłowym uznaniu, iż wykonanie przez przewoźnika lotniczego obowiązku określonego w art. 14 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 (umieszczenie tablic informacyjnych o prawach pasażerów w punktach odprawy) zwalnia przewoźnika z obowiązku określonego w art. 14 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 261/2004, to jest z wręczenia pasażerom lotów opóźnionych pisemnej informacji, co do ich praw.
W skardze kasacyjnej zarzucono również naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302, ze zm.) – dalej ppsa, polegające na pominięciu zgłoszonych przez skarżących dowodów uzupełniających przy piśmie procesowym datowanym na dzień [...] lutego 2018 r., co doprowadziło do pominięcia istotnych okoliczności faktycznych dla rozpoznania niniejszej sprawy, takich jak okres, w którym Port lotniczy Katowice był zamknięty oraz okres, w którym operacje przylotu statków powietrznych były realizowane, a co za tym idzie ustalenia długości zaistnienia nadzwyczajnych okoliczności, stanowiących przesłankę zwalniającą przewoźnika z odpowiedzialności odszkodowawczej wobec pasażerów.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumentację mającą przemawiać za uchyleniem zaskarżonego wyroku.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego wniósł o jej oddalenie podnosząc argumenty mające przemawiać za niezasadnością zarzutów kasacyjnych.
W piśmie z [...] stycznia 2019 r. pełnomocnik skarżących kasacyjnie uznał odpowiedź Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego za niezasługującą na uwzględnienie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw do jej uwzględnienia, dlatego podlega oddaleniu. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje bowiem sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 ppsa), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej jej podstawami, określonymi w art. 174 ppsa. Wobec niestwierdzenia zaistnienia przesłanek nieważności postępowania, oceniając wyrok Sądu I instancji w ramach zarzutów zgłoszonych w skardze kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny uznał te zarzuty za niezasadne.
Zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 106 § 3 ppsa nie mógł być uwzględniony, ponieważ wnioskowany przez skarżące dowód z oświadczenia
Górnośląskiego Towarzystwa Lotniczego S.A. - zarządcy Międzynarodowego Portu Lotniczego w Katowicach nie dotyczył warunków meteorologicznych na tym lotnisku w dniu [...] sieprnia 2014 r., a jedynie wykonanych w tym dniu operacji lotnicznych.
Tymczasem, przedmiotem dowodu w postępowaniu administracyjnym była okoliczność istnienia na wskazanym lotnisku takich warunków pogodowych, które wykluczyły możliwość lądowania samolotu z poprzedniego rejsu, którym miał być wykonany następny rejs nr [...] na trasie Katowice- Funchal. Wykonane w godzinach porannych w tym dniu operacje lotnicze na wskazanym lotnisku dowodzą tylko tego, że takie operacje się odbyły. Z zawartych w aktach sprawy depesz METAR i TAF z [...] sierpnia 2014 r. wynika zaś, że na lotnisku Katowice-Pyrzowice od godziny 4.00 UTC do godziny 8.00 UTC utrzymywało się zamglenie oraz niska widoczność pionowa i dopiero na 8.30 UTC przewidywano poprawę warunków pogodowych. Informację o niekorzystnych warunkach pogodowych na lotnisku w Katowicach w dniu [...] sieprnia 2014 r. uniemożliwiających bezpieczne lądowanie na tym lotnisku samolotu lecącego z lotniska w Dalaman dodatkowo zostały potwierdzone w piśmie Dyrektora Departamentu Operacyjno-Lotniczego ULC z [...] stycznia 2015 r. Jednocześnie z Suplementu wydanego przez Polską Agencję Żeglugi Powietrznej - Służbę Informacji Lotniczej nr [...] wynika, że od [...] marca 2014 r. do [...] września 2014 r. wystapią czasowe utrudnienia/ograniczenia dla ruchu lotniczego związane z wyłączeniem świetlnego systemu podejścia CAT I (Calvert) na kierunku 27 ze względu na prace budowlane nowej drogi startowej RWY 09/27. Ponadto, ustalonym lotniskiem zapasowym dla wcześniejszego rejsu nr [...] na trasie Dalaman – Katowice, było lotnisko Warszawa - Okęcie (WAW), dlatego rozważania w skardze kasacyjnej dotyczące wyboru innego lotniska do lądowania, tj. lotniska w Ostravie lub w Krakowie, w trakcie wykonywania rejsu na trasie Dalaman – Katowice, nie mają znaczenia w sprawie.
Z powyższego wynika, że przekierowanie samolotu w dniu [...] sieprnia 2014 r., wykonującego rejs nr [...] na trasie Dalaman – Katowice, nastąpiło na lotnisko zapasowe do Warszawy (WAW) ze względu na niekorzystne warunki pogodowe do lądowania na lotnisku w Katowicach (KTW) dla załogi samolotu tego rejsu. Przebazowanie zaś tego samolotu z lotniska w Warszawie (WAW) na lotnisko w Katowicach (KTW) nastąpiło w najszybszym możliwym czasie po poprawie warunków pogodowych na lotnisku w Katowicach. Z ustaleń organu wynika przy tym, że przylot samolotu z lotniska w Dalaman na lotnisko w Katowicach nastąpił o takim czasie, w którym lądowanie tego samolotu na lotnisku w Katowicach przy istnieniu korzystnych warunków pogodowych na tym lotnisku umożliwiłoby obsługę naziemną i wykonanie kolejnego rejsu nr [...] na lotnisko w Funchal bez opoźnienia. Opóźnienie startu samolotu z lotniska w Dalaman w rejsie nr [...] nie było więc bezpośrednią przyczyną opóźnienia kolejnego rejsu realizowanego tym samolotem na trasie Katowice – Dalaman.
Przedstawione ustalenia faktyczne nie zostały skutecznie podważone przez skarżące kasacyjnie. Niekorzystne warunki meteorologiczne wykluczają zaś odpowiedzialność przewoźnika lotniczego za opóźniony lot - zgodnie z art. 5 ust. 3 w zw. z motywem 14 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylającego rozporządzenie nr 295/91 (Dz.U. UE L 46 z 17 lutego 2004 r.). Jakkolwiek niekorzystne warunki meteorologiczne w rozpatrywanej sprawie dotyczyły rejsu poprzedzającego rejs, którym skarżące dotarły do lotniska docelowego w Funchal z opóźnieniem, to w przedstawionych wyżej okolicznościach faktycznych należy uznać, że przewoźnik lotniczy, pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków, nie mógł uniknąć powstania opóźnienia na kolejnym rejsie na trasie Katowice – Funchal.
Wbrew zarzutom kasacyjnym naruszenia przez Sąd I instancji przepisów powołanego rozporządzenia, przedstawione powyżej ustalenia faktyczne potwierdzają prawidłowe zastosowanie przez ten Sąd wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów tego rozporządzenia.
Prawidłowo również Sąd I instancji uznał brak podstaw do nałożenia przez organ na przewoźnika lotniczego kary określonej w art. 209b ust. 1 ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. - Prawo lotnicze (Dz.U. z 2017 r. poz. 959, ze zm.).
Z art. 209b ust. 3 i 4 ustawy - Prawo lotnicze - o treści obowiązującej w dniu [...] sieprnia 2014 r. - wynika bowiem, że nie wymierza się kary za naruszenie obowiązku, o którym mowa w art. 14 ust. 2 rozporządzenia nr 261/2004/WE, jeżeli przewoźnik, pomimo zaniedbania obowiązku informowania pasażerów o przysługujących im prawach, wykonał wszystkie pozostałe obowiązki wynikające z rozporządzenia nr 261/2004/WE. W takim przypadku domniemywa się, że pasażerowie zostali poinformowani o przysługujących im prawach (art. 209b ust. 4 ustawy - Prawo lotnicze).
W skardze kasacyjnej nie wykazano, aby przewoźnik lotniczy nie wywiązał się ze swoich pozostałych obowiązków wobec skarżących kasacyjnie (poza wymienionymi w art. 14 ust. 2 określonych w rozporządzeniu (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ze względu na opóźnienie rejsu na trasie Katowice – Funchal w dniu [...] sieprnia 2014 r. O ile więc przedstawiciel przewoźnika lotniczego nie wręczył skarżącym kasacyjnie informacji określonej w art. 14 ust. 2 powołanego rozporządzenia, czym naruszył ten przepis, o tyle ze względu na spełnienie przesłanki określonej w art. 209b ust. 3 ustawy - Prawo lotnicze, nie mógł zostać ukarany za naruszenie powołanego art. 14 ust. 2.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 i art. 193 zdanie drugie ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynnosci radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265) przyjmując, że przedmiotem skargi jest należność odszkodowawcza w wysokości 600 euro dla każdej ze skarżących, a średni kurs euro w dniu [...] sierpnia 2014 r. - według Tabeli kursów średnich NBP nr 150/A/NBP/2014 z [...] sierpnia 2014 r. wyniósł 4,1679 zł.