Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 20 marca 2015 r., sygn. akt II SA/Wa 818/14 oddalił skargę B. P. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji.
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r., na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 K.p.a., odmówił uchylenia ostatecznej decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] września 2011 r. nr [...], utrzymującej w mocy decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] września 2010 r. nr [...] o odmowie uchylenia decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] października 2007 r. nr [...].
Po rozpoznaniu wniosku B. P. o ponowne rozpatrzenie sprawy, Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] marca 2014 r. utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] czerwca 2012 r. W motywach rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że brak jest podstaw do uchylenia ostatecznej decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] października 2007 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia B. P. z zawodowej służby wojskowej. Wskazał też, że decyzja z dnia [...] października 2007 r. była kontrolowana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który wyrokiem z dnia 11 kwietnia 2008 r. (sygn. akt II SA/Wa 2080/07) oddalił skargę funkcjonariusza, uznając, że zaskarżona decyzja o zwolnieniu ze służby nie narusza prawa. Organ stwierdził, że skoro zarzuty podnoszone przez B. P. w postępowaniu wznowieniowym były już rozpatrywane przez Sąd w postępowaniu w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 2080/07, to z uwagi na powagę rzeczy osądzonej – art. 170 i 171 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - nie mogły stanowić podstawy do wyeliminowania decyzji z dnia [...] października 2007 r. w trybie wznowienia postępowania.
Minister wskazał, że przedmiotowe postępowanie, wszczęte w trybie 151 § 1 K.p.a., nie może po raz kolejny odnosić się do zarzutów z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., albowiem dotyczą one w istocie wznowienia postępowania zakończonego decyzją Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] października 2007 r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. i są skierowane do rozstrzygnięcia ostatecznej decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] września 2011 r. nr [...]. Na koniec organ podniósł, że B. P. po raz trzeci dąży do rozpatrzenia sprawy wznowienia postępowania zakończonego decyzją Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] października 2007 r.
Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi B. P. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wyjaśnił, że po raz drugi wystąpił o wznowienie postępowania w przedmiocie zwolnienia go ze służby decyzją Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] października 2007 r. Skarżący podniósł, że organ nie wziął pod uwagę nowego dowodu, jakim było zawiadomienie Sądu Okręgu Wojskowego z dnia [...] maja 1974 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd podkreślił, że przedmiotowa sprawa toczyła się w trybie nadzwyczajnym – wznowieniowym, tj. na podstawie art. 145-151 K.p.a. Oznacza to, że nie każdy podnoszony przez skarżącego zarzut mógł być w tym szczególnym trybie poddany kontroli Sądu. WSA wskazał, iż decyzja Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] października 2007 r. w przedmiocie zwolnienia B. P. z zawodowej służby wojskowej, była przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 2080/07, który wyrokiem z dnia 11 kwietnia 2008 r. oddalił skargę B. P.. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 5 czerwca 2009 r., sygn. akt I OSK 1101/08, oddalił skargę kasacyjną B. P. od powyższego wyroku.
Sąd wskazał również, że w innej – niebędącej przedmiotem niniejszego postępowania – sprawie B. P. wystąpił do Ministra Obrony Narodowej z wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] października 2010 r. w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, wskazując na fakt, iż w sprawie wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał kwestionowaną decyzję. W ocenie skarżącego, tą okolicznością, uzasadniającą wznowienie postępowania, było zawiadomienie z dnia [...] maja 1974 r. Sądu [...] Okręgu Wojskowego, skierowane do Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...], o uprawomocnieniu się z dniem 6 maja 1974 r. wyroku z dnia [...] marca 1974 r., sygn. akt [...], którym [...] E. Z. uznano winnym popełnienia przestępstwa z art. 128 § 1 kk (szpiegostwo) i w konsekwencji skazano go na karę 1 roku pozbawienia wolności, 1000 zł grzywny oraz degradację.
Sąd podkreślił, że w rozpoznawanej aktualnie sprawie organ wszczął postępowanie wznowieniowe w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] września 2011 r. nr [...], która została wydana w wyniku wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] października 2007 r. nr [...]. A zatem przedmiotem rozpoznawanej skargi jest ostateczna decyzja Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] marca 2014 r. nr [...], wydana w wyniku wznowienia postępowania wcześniej wznowionego i zakończonego.
Skarżący domagał się wznowienia postępowania, na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., uprzednio wznowionego i zakończonego decyzją Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] września 2011 r. nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] października 2007 r. nr [...].
Rozpoznając przedmiotową sprawę w granicach wznowienia (wznowienie nastąpiło na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a.) Sąd uznał, że skarga nie mogła zostać uwzględniona. W ocenie Sądu, brak poinformowania skarżącego o uprawnieniach wynikających z zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, a w szczególności o zakończeniu postępowania i o prawie do zapoznania się z aktami i zajęcia stanowiska w sprawie przed wydaniem decyzji, nie mógł mieć - i nie miał – żadnego wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. Sąd dodał, iż podnoszone w niniejszej sprawie zarzuty były przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 2080/07, a następnie Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia 5 czerwca 2009 r. sygn. akt I OSK 1101/08 oddalił skargę kasacyjną B. P. Tym samym ponowne rozpoznanie tych samych zarzutów stało się niemożliwe z uwagi na powagę rzeczy osądzonej – art. 170 i 171 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Ponieważ kontrolowane przez Sąd postępowanie wznowieniowe toczyło się w oparciu o przesłankę z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., pozostałe zarzuty, nieodnoszące się do tej przesłanki, Sąd pozostawił bez oceny. WSA wskazał, iż stosownie do art. 146 § 1 K.p.a., uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8 K.p.a. nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat.
Mając powyższe na uwadze Sąd I instancji oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako: P.p.s.a.).
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł B. P. wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- 1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 151 § 1 pkt 1 K.p.a., art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. i art. 10 § 1 K.p.a. poprzez błędne uznanie, że brak poinformowania skarżącego o uprawnieniach wynikających z zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, niepoinformowanie go o zakończeniu tego postępowania oraz o prawie zapoznania się z aktami i zajęcia stanowiska w sprawie przed wydaniem decyzji nie mogło mieć, ani nie miało żadnego wpływu na rozstrzygnięcie sprawy, zatem nie istniały przesłanki do uchylenia decyzji w oparciu o przesłankę określoną w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a.,
- 2. art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez nieodniesienie się w sposób wyczerpujący do wszelkich zarzutów skarżącego oraz niedokonanie wyczerpującej analizy zaistniałego stanu faktycznego.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, iż w skarga do Sądu I instancji zawierała szereg zarzutów, w tym naruszenie art. 6, art. 7, art. 10, art. 145 § 1 pkt 4 i 5 K.p.a. oraz art. 189 zarządzenia Ministra Obrony Narodowej w sprawie przebiegu służby woskowej żołnierzy zawodowych. Sąd I instancji, zdawkowo i pobieżnie odniósł się do zarzutu jedynie naruszenia art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. Ponadto, niezgodnie ze stanem faktycznym, Sąd wskazał, że zarzuty podnoszone w skardze były już przedmiotem oceny WSA w Warszawie. Sąd nie uzasadnił także dlaczego stwierdzone naruszenie przepisów postępowania (w zakresie wynikającym z zasady czynnego udziału strony w postępowaniu), nie miało wpływu na wynik sprawy, uniemożliwiając skarżącemu polemikę z tym stanowiskiem.
Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania – z przyczyn wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a. Przesłanki nieważności w sprawie nie zaistniały, zatem Sąd rozpoznał wniesioną skargę kasacyjną w granicach podniesionych przez stronę zarzutów.
Ocenie w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym podlegała sprawa prowadzona w przedmiocie wznowienia postępowania zakończonego decyzją Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] września 2011r. utrzymującą w mocy decyzję tegoż Ministra z dnia [...] września 2010 r. odmawiającą uchylenia decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...].10.2007r. wydanej w sprawie zwolnienia B. P. z zawodowej służby wojskowej.
Badane aktualnie żądanie wznowienia z dnia [...] września 2011r., uzupełnione w dniu 3 listopada 2011r. oparto na przesłance z art. 145§1pkt.4 kpa, uzasadniając je brakiem czynnego udziału B. P. w zakończonym decyzją z dnia [...] września 2011r. postępowaniu wznowieniowym. Zaniechanie powyższe przejawiało się zdaniem Wymienionego w nieudzielaniu mu informacji o zakończeniu postępowania dowodowego, o prawie do zapoznania się z aktami sprawy oraz zajęcia stanowiska przed wydaniem decyzji.
Wznowienie postępowania z przyczyny wskazanej w art. 145§1pkt.4 kpa następuje niezależnie od tego czy brak udziału strony wywarł wpływ na treść decyzji. Wpływ tego zaniechania na wynik sprawy może być jednak oceniony w postępowaniu wznowieniowym tj. w postępowaniu toczącym się po wydaniu postanowienia o wznowieniu. Tylko przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego z udziałem strony pozwoli na stwierdzenie czy dojdzie do zmiany ustaleń stanu faktycznego.
Odnosząc się do okoliczności niniejszej sprawy rację przyznać należało sądowi I instancji, że przeprowadzone postępowanie nie wykazało, by uchybienie związane z brakiem udziału B. P. dotyczyło istotnych z punktu widzenia wyniku sprawy czynności procesowych. Zależności takiej nie wykazał skarżący kasacyjnie mimo że to na nim ciążył ten obowiązek, jako osobie próbującej zakwestionować legalność wyroku.
Mając na względzie fakt, iż w skardze kasacyjnej podniesiono m.in. zarzut naruszenia art. 141§4 P.p.s.a. wskazać należało, że zgodnie z ugruntowanym już orzecznictwem sądowoadministracyjnym wady uzasadnienia jedynie wówczas mogą spowodować eliminację wyroku jeśli z tej przyczyny nie jest możliwa kontrola rozstrzygnięcia. Tymczasem w niniejszej sprawie sąd I instancji choć krótko ale wyjaśnił że podnoszone w skardze zarzuty były już przedmiotem oceny w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wydanym w sprawie II SA/Wa 2080/07.
Gdy chodzi o zarzut braku szczegółowego odniesienia się do wszystkich zarzutów skargi wskazania wymaga, że przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. należy interpretować w ten sposób, że sąd pierwszej instancji powinien wprawdzie odnieść się do wszystkich wskazanych naruszeń, nie można jednak uznać, iż sąd ten ma zawsze obowiązek odnieść się do każdego z argumentów, które w przekonaniu strony skarżącej świadczą o zasadności danego zarzutu. Wystarczy, gdy z wywodów sądu wynika, dlaczego w jego ocenie, nie doszło do naruszenia prawa wskazanego w skardze. Analiza argumentacji podniesionej w skardze z dnia 16 kwietnia 2014r. pozwalała przyjąć że kontrolowany sąd wyjaśnił swoje stanowisko w tym zakresie. Powoływany wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 11 kwietnia 2008r. zawiera obszerne rozważania dotyczące legalności rozkazu personalnego w przedmiocie zwolnienia ze służby. Odmienna ocena tego zagadnienia nie była możliwa, jeśli zważy się że badaniem należało objąć wskazywane wadliwości postępowania wznowieniowego i ich wpływ na wynik wcześniejszej sprawy wznowieniowej.
W istocie bowiem skoro przesłanką wznowienia postępowania zakończonego decyzją Ministra Obrony Narodowej z dnia [...].09.2011r. był określany jako nowy - dowód w postaci zawiadomienia z dnia [...] maja 1974r. Sądu [...] Okręgu Wojskowego, to sprawdzająć, czy stronę pominięto w istotnych dla sprawy czynnościach należało ocenę tę odnieść do postępowania wznowieniowego zakończonego decyzją Ministra Obrony Narodowej dnia [...] września 2011r. i badanej tam przesłanki wznowienia.
Skarżący kasacyjnie nie zawarł w kasacji argumentacji, która pozwoliłaby na przyjęcie iż uniemożliwiono mu branie udziału w czynnościach postępowania, istotnych z punktu widzenia znaczenia zawiadomienia z dnia [...] maja 1974r., jakie przypisano mu w postępowaniu zakończonym decyzją z dnia [...].09.2011r.
Odnosząc się w tym miejscu do podnoszonego w skardze kasacyjnej zarzutu uniemożliwienia zgłoszenia dowodów, które miały unaocznić ich istotność dla sprawy, zaznaczyć należało, że ustawodawca nałożył na stronę domagającą się wznowienia obowiązek, by wszelkie znane jej dowody w rozumieniu powołanego przepisu zgłosiła w terminie zakreślonym w art. 148 kpa.
Nie spełnia wymogów tego przepisu wnioskowanie ich w terminie późniejszym, już po wznowieniu postępowania. Zanim bowiem organ wznowieniowy przejdzie do merytorycznego rozpoznania sprawy, w pierwszej kolejności bada istnienie podstawy wznowienia. Przyjmowanie dopuszczalności składania na tym etapie nowych wniosków dowodowych spowodowałoby w istocie naruszenie art. 148 kpa poprzez przekroczenie ustanowionych tam terminów oraz badanie innych poza wskazywanymi wcześniej podstawami wznowienia.
Tymczasem wznowienie postępowania organ zobligowany jest prowadzić jedynie z powodu przesłanek enumeratywnie wymienionych w art. 145§1 kpa, które nadto zgłoszone być muszą w określonych ramach czasowych.
W tym stanie rzeczy za nieuprawniony uznać należało zarówno zarzut naruszenia art. 141§4 P.p.s.a jak i naruszenia art. 145§1pkt.1lit.c P.p.s.a. w związku z art. 151§1pkt.1 kpa, art. 145§1pkt.4 kpa i art. 10 kpa.
Z tego też względu skarga kasacyjna na zasadzie art. 184 P.p.s.a podlegała oddaleniu.