Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 16 czerwca 2015 r., sygn. akt II SA/Bk 231/15, oddalił skargę M. P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2015 r. w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości położonej w obrębie [...], gmina B., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki nr [...] poprzez udzielenie zezwolenia [...] S.A. z/s w K. na założenie i przeprowadzenie na tej nieruchomości napowietrznej linii energetycznej, a także na funkcjonowanie linii energetycznej.
W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku M.P. zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z [...] lutego 2015 r.
W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że przedmiotowa nieruchomość ma priorytetowe znaczenie dla prowadzonego przez niego gospodarstwa rolnego, bowiem działki te wykorzystywane są rolniczo i stanowią zaplecze żywieniowe dla bydła mlecznego. W związku z powyższym wykonanie zaskarżonej decyzji wywoła skutki powodujące istotną i trwałą zmianę rzeczywistości, a powrót do stanu poprzedniego będzie albo w ogóle niemożliwy, albo też dopiero po dłuższym czasie i stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Zniszczenie upraw skutkować bowiem będzie - z uwagi na brak alternatywnego źródła pożywienia dla zwierząt – utratą jedynego źródła utrzymania skarżącego.
Spółka [...]S.A. w K. w piśmie z dnia 29 lipca 2015 r. wniosła o wydanie postanowienia o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, wskazując w pierwszej kolejności, że w chwili obecnej wniosek skarżącego należy uznać za bezprzedmiotowy, bowiem uczestnik postępowania posadowił już słup na przedmiotowej nieruchomości. Ponadto nie sposób przyjąć zadaniem Spółki, że podwieszenie napowietrznych przewodów nad działkami skarżącego wyrządziło mu jakąkolwiek szkodę lub trudne do odwrócenia skutki. Nie doszło bowiem do zmiany dotychczasowego sposobu korzystania z nieruchomości – działki skarżącego w dalszym ciągu pozostaną działkami rolnymi, co wynika z treści planu.
Natomiast wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji na obecnym etapie doprowadzi do sytuacji, w której Spółka utraci dotację w kwocie 185 850 000 zł, co spowoduje również szkodę po stronie Skarbu Państwa. Uczestnik w związku z wstrzymaniem wykonania decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości nie będzie mógł rozliczyć dotacji z uwagi na upływ terminu realizacji projektu (tj. 30 listopada 2015 r.).
Spółka wskazała również, że inwestycja, którą realizuje ma strategiczne znaczenie dla bezpieczeństwa energetycznego Rzeczypospolitej Polskiej. Po pierwsze, łącząc systemy Polski i Litwy umożliwi - w razie potrzeby - zabezpieczenie dostaw energii elektrycznej dla Polski z systemów elektroenergetycznych państw bałtyckich. Po drugie, ma szczególne znaczenie dla terenów północno - wschodniej oraz centralnej Polski. Dostawy prądu do tych obszarów obecnie odbywają się poprzez pojedyncze linie przesyłowe o napięciu 220 kV w większości wybudowane wiele lat temu. Stan ten ulegnie zmianie dopiero wraz z zakończeniem realizowanej inwestycji, która zagwarantuje znaczącą poprawę bezpieczeństwa energetycznego milionów obywateli. Inwestycja stanowi także domknięcie połączeń systemów elektroenergetycznych państw członkowskich Unii Europejskiej położonych wokół Morza Bałtyckiego (tzw. Pierścień Bałtycki). Z tego względu inwestycja ta ma zasadnicze znaczenie dla bezpieczeństwa energetycznego całej Unii Europejskiej, w tym w szczególności krajów bałtyckich.
Dodatkowo Spółka wniosła o przeprowadzenie, na zasadzie art. 106 § 3 p.p.s.a., dowodu z dokumentów dołączonych do pisma, tj.:
- 1. oświadczenia PSE S.A. z dnia 27 maja 2015 r. na okoliczność wysokości przyznanej uczestnikowi dotacji oraz zagrożenia utraty dotacji z uwagi na niedotrzymanie terminu realizacji projektu,
- 2. zdjęcia słupa na okoliczność częściowego wykonania decyzji na gruncie skarżącego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W myśl art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Na skarżącym spoczywa zatem ciężar wykazania przesłanek zawartych w cytowanym przepisie, zaś sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli jest spełniona ustawowa przesłanka określona jako potencjalna możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdy akt lub czynność zostaną wykonane. Jest to wyjątek od zasady, w myśl której wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Ponadto badając wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, sąd powinien wziąć pod uwagę nie tylko okoliczności podniesione w tym wniosku, ale także okoliczności całej sprawy.
W rozpoznawanej sprawie wniosek złożony na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a. dotyczy decyzji wydanej w dniu [...] lutego 2015 r. przez Wojewodę [...] utrzymującej w mocy decyzję Starosty S. wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej z dnia [...] listopada 2014 r. ograniczającą sposób korzystania z nieruchomości stanowiącej własność skarżącego poprzez zezwolenie na założenie i przeprowadzenie napowietrznej linii energetycznej, a także na funkcjonowanie linii energetycznej.
Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowił art. 124 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2014 r., poz. 518 ze zm., dalej u.g.n.), zgodnie z którym starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego.
Rozpoczęcie procedury mającej na celu przeprowadzenie prac inwestycyjnych określonych w decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości możliwe jest po wydaniu decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości. Stosownie bowiem do treści art. 124 ust. 1a u.g.n., w przypadkach określonych w art. 108 Kodeksu postępowania administracyjnego lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny, udziela, w drodze decyzji, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości po wydaniu decyzji, o której mowa w ust.
1. Z powyższego przepisu wynika, że decyzja o niezwłocznym zajęciu nieruchomości ma charakter subsydiarny w stosunku do decyzji o zezwoleniu na ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości. Jej subsydiarny charakter oznacza, że decyzja taka może istnieć w obrocie prawnym tylko wtedy, kiedy funkcjonuje w obrocie prawnym poprzedzającą ją decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości.
W stosunku do przedmiotowej nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...] decyzja o niezwłocznym zajęciu nieruchomości została wydana przez Starostę S. wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej w dniu [...] listopada 2014 r. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lutego 2015 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, zaś Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 16 czerwca 2015 r., sygn. akt II SA/Bk 232/15 oddalił skargę na decyzję Wojewody. Obecnie sprawa oczekuje na rozpoznanie skargi kasacyjnej.
Mając na uwadze okoliczności faktyczne i prawne niniejszej sprawy uznać należy, że brak jest podstaw do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Wskazać przede wszystkim trzeba, że jak wynika z pisma uczestnika postępowania i dołączonych zdjęć, na przedmiotowej nieruchomości doszło już do częściowego wykonania decyzji. Ponadto przedstawione przez skarżącego argumenty nie przesądzają o niebezpieczeństwie wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a. Wykonanie zaskarżonej decyzji w sposób w niej określony, tj. ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości poprzez zezwolenie na założenie i przeprowadzenie przez nieruchomość skarżącego napowietrznej linii elektroenergetycznej, w tym podwieszenie napowietrznych przewodów linii elektroenergetycznej oraz funkcjonowanie linii po jej wybudowaniu nie spowodowało bowiem zmiany dotychczasowego sposobu korzystania z nieruchomości.
W dalszym ciągu skarżący może wykorzystywać przedmiotowe działki na cele rolne, co wynika ze znajdującego się w aktach administracyjnych zarządzenia zastępczego Wojewody [...] z dnia 16 lipca 2014 r. w sprawie przyjęcia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego na obszarze umożliwiającym realizację odcinka trasy dwutorowej napowietrznej linii elektroenergetycznej 400 kV E.– granica Państwa na terenie Gminy B..
Odnośnie zaś powołanych przez skarżącego okoliczność dotyczących zniszczenia upraw na przedmiotowych działkach, podnieść należy, iż przeprowadzone prace dotyczą konkretnie wskazanych w decyzji odcinków, nie zaś powierzchni całych działek. Ponadto zgodnie z treścią art. 124 ust. 4 u.g.n., na osobie lub jednostce organizacyjnej występującej o zezwolenie na niezwłoczne zajęcie nieruchomości ciąży obowiązek przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, niezwłocznie po założeniu lub przeprowadzeniu ciągów, przewodów i urządzeń, o których mowa w ust.
- 1. Jeżeli przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego jest niemożliwe albo powoduje nadmierne trudności lub koszty, stosuje się odpowiednio przepis art. 128 ust. 4.
Za odmową wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji przemawiają również okoliczności podniesione przez uczestnika postępowania w piśmie z dnia 29 lipca 2015 r. Powołanie się przez Spółkę na okoliczność narażenia uczestnika postępowania i Skarbu Państwa na utratę dotacji mają bowiem niewątpliwie znaczenie i wpływ na rozpoznanie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji. Utrata wielomilionowego dofinansowania inwestycji ze środków unijnych z uwagi na niedotrzymanie terminu realizacji projektu (tj. 30 listopada 2015 r.) może skutkować znaczną szkodą nie tylko dla uczestnika postępowania, ale również dla Skarbu Państwa. Nie bez znaczenia postaje także ważny interes gospodarczy i społeczny, bowiem przedmiotowa inwestycja ma znaczenie dla bezpieczeństwa energetycznego Polski.
Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a. orzekł o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.