Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 30 maja 2012 r., sygn. akt I OSK 2457/11

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 21 września 2011 r. (sygn. akt IV SA/Po 462/11) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę M.S. (pkt 1 wyroku) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] marca 2011r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego.

Wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

Wyrokiem z dnia [...] października 2010 r. (sygn. akt [...]) Sąd Rejonowy w K. zmienił orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie W. z dnia [...] czerwca 2010 r. nr (oddalającego odwołanie strony od decyzji Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w K.) w ten sposób, że w miejsce orzeczonego uprzednio lekkiego stopnia niepełnosprawności, zaliczył M. S. do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności.

Następnie, decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. Prezydent Miasta K. – działając na podstawie art. 8 ust.1 pkt 1,art.17 ust. 1 pkt 19 i 20, art.36 pkt 1 lit.a i pkt 2 lit.c, art.37 ust 1 pkt 1 oraz ust. 2 pkt 1, art.106 ust.3, art.107 ust.1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j. Dz. U. Nr 175 poz. 1362 ze zm.) a także § 1 pkt 1 lit. a) i pkt 2 lit. d) Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 127 poz. 1055) oraz art. 2 ust. 1 pkt 2, art. 66 ust. 1 pkt 26, art. 81 ust. 8 pkt 7 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t. j. Dz. U. Nr 164 poz. 1027 ze zm.) i art.104 K.p.a. - po kolejnym rozpatrzeniu wniosku M. S. z dnia [...] października 2010 r., przyznał wnioskodawcy zasiłek stały od dnia [...] października 2010 r. do dnia [...] grudnia 2010 r., w tym w wysokości [...] zł. miesięcznie od dnia [...] października 2010 r. do dnia [...] października 2010 r., a od dnia [...] listopada 2010 r. do dnia [...] grudnia 2010 r. - w wysokości [...] zł miesięcznie oraz opłacił zainteresowanemu składkę na ubezpieczenie zdrowotne od dnia [...] października 2010 r. do dnia [...] grudnia 2010 r. - na zasadach określonych w przepisach ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż M. S. prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe a wyrokiem Sądu Rejonowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w K. z dnia [...] października 2010 r. został uznany za osobę niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym okresowo do dnia [...] grudnia 2010 r. Z treści orzeczenia Sądu wynikało przy tym, że nie można było ustalić daty powstania orzeczonego stopnia niepełnosprawności, choć M. S. był uznany za niepełnosprawnego już od dnia [...] stycznia 2008 r. (orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania Niepełnosprawności w K. z dnia [...] marca 2008 r., w którym zainteresowanego uznano za osobę o lekkim stopniu niepełnosprawności).

Organ wyjaśnił też, że kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej od dnia [...] października 2009 r. wynosiło [...] zł. a maksymalna kwota zasiłku stałego - [...] zł. W miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku tj. we wrześniu 2010 r. dochód M. S. stanowił zasiłek okresowy w wysokości [...] zł. a więc różnica między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem strony wynosiła [...] zł. i w tej wysokości wnioskodawcy przysługiwał zasiłek stały za miesiąc październik 2010 r. Od miesiąca listopada 2010 r. M. S. nie posiadał już żadnego źródła dochodu, zatem zasiłek stały przysługiwał mu już w pełnej, wysokości tj. w kwocie [...] zł. miesięcznie.

Podkreślono też, że zgodnie z art.106 ust.3 ustawy o pomocy społecznej, świadczenia pieniężne przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją (...). Odnosząc treść przytoczonego wyżej przepisu do ustalonego stanu faktycznego wskazano, że M. S. złożył wniosek o przyznanie zasiłku stałego w dniu [...] października 2010 r. i był to pierwszy wniosek w sprawie przyznania w/w świadczenia a zatem pomoc przyznano mu od miesiąca października 2010 r.

W odwołaniu od powyższej decyzji, zainteresowany wnosił o przyznanie mu dodatkowo zasiłku stałego od dnia [...] maja 2010 r. do dnia [...] września 2010 r., powołując się na pogląd wyrażony w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 października 2007 r. (sygn. akt P28/07) wydanego w sprawie o zbliżonym stanie faktycznym.

Decyzją z dnia [...] marca 2011 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W motywach swego stanowiska organ odwoławczy przytoczył treść art. 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej i stwierdził, że w utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych w/w przepis stosuje się w sytuacji, gdy wniosek o przyznanie określonego świadczenia jest pierwszym wnioskiem wszczynającym postępowanie. Przepis ten nie znajduje zastosowania dopiero, gdy zainteresowana osoba uzyskała wcześniej prawo do świadczenia a obecnie składa następny wniosek a kolejne przy tym orzeczenie o niepełnosprawności zostało wydane z opóźnieniem wskutek okoliczności, za które strona nie ponosi odpowiedzialności. Tylko zatem w tym ostatnim przypadku nie ma zastosowania przepis art. 106 ust. 3 cytowanej ustawy w zakresie, w jakim określa początek przyznania i wypłacania zasiłku, uzależniając go od daty złożenia wniosku. W niniejszej zaś sprawie taka sytuacja nie zachodziła, bo wniosek M. S. z dnia [...] października 2010 r. był pierwszym wnioskiem strony w tej sprawie.

Na powyższą decyzję M. S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P., w której zarzucał Kolegium błędną wykładnię art. 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej w kontekście art. 2 i 69 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, polegającą na nie uwzględnieniu istnienia możliwości wypłaty zasiłku stałego od terminu wcześniejszego, niż termin złożenia wniosku o przyznanie tego świadczenia wraz z wymaganą dokumentacją w sytuacji, gdy wcześniejsze złożenie wniosku o świadczenie w tej postaci było niemożliwe ze względu na toczące się przed sądem powszechnym postępowanie w sprawie ustalenia stopnia niepełnosprawności skarżącego.

Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wnosiło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Oddalając skargę – na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej "P.p.s.a") - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uznał, że skarga była nieuzasadniona.

Sąd, wskazując na istotę i cele pomocy społecznej, przytoczył treść art. 2 ust. 1 oraz art. 3 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej i stwierdził, że zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej (art. 37 ust. 1 w/w ustawy). Przy czym – po myśli art. 6 ust. 1 ustawy - przez całkowitą niezdolność do pracy należy rozumieć całkowitą niezdolność do pracy w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych albo zaliczenie do I lub II grupy inwalidztwa lub legitymowanie się znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.

Wskazując na treść art. 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, Sąd Wojewódzki stwierdził, że organy prawidłowo ustaliły, iż wniosek skarżącego z dnia [...] października 2010 r. był pierwszym wnioskiem w sprawie o przyznanie zasiłku stałego, a w związku z tym zasiłek ten przysługiwał stronie od miesiąca października 2010 r.

Sąd zaakcentował przy tym, że regulacja prawna, zawarta w art. 106 ust. 3 cytowanej ustawy oznacza, że nie można przyznać zasiłku na okres poprzedzający złożenie wniosku, czego w niniejszej sprawie domagał się M. S., bowiem istotą udzielania pomocy społecznej jest reakcja organów jej udzielających na bieżącą, trudną sytuację życiową wnioskodawcy. Pomoc społeczna nie jest natomiast formą rekompensaty za trudną sytuację życiową obywateli, występującą w przeszłości i dlatego nie może dotyczyć sytuacji mających miejsce w okresie przed zwróceniem się o taką pomoc. Celem pomocy społecznej jest zatem czasowe wsparcie obywatela, niezbędne do tego, aby był on w stanie przezwyciężyć trudną sytuację życiową, w której się znalazł, a której nie byłby w stanie przezwyciężyć bez pomocy państwa.

W związku z powyższym, Sąd Wojewódzki nie znalazł podstaw by, posiłkując się argumentacją zawartą w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 października 2007 r. sygn. akt P 28/07 (OTK-A 2007, nr 9, poz. 106) dotyczącym art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 Nr 139, poz. 992 ze zm.), odnoszącym się do daty przyznania zasiłku pielęgnacyjnego, uznać, że w sprawie niniejszej należało przyjąć, że zasiłek stały winien być przyznany od daty wcześniejszej niż złożenie wniosku wraz z wymaganą dokumentacją.

Zdaniem Sądu Wojewódzkiego - uzyskanie orzeczenia o niepełnosprawności nie powoduje bowiem automatycznie przyznania zasiłku stałego przewidzianego w ustawie o pomocy społecznej, inaczej niż to ma miejsce w sprawach zasiłków pielęgnacyjnych uregulowanych w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, gdzie Trybunał Konstytucyjny zauważył, iż zasiłek pielęgnacyjny spełnia swój cel, gdy jest przyznawany od daty wskazanej w orzeczeniu o znacznej niepełnosprawności. Zasiłek stały przysługuje bowiem jedynie osobie pełnoletniej, która nie jest w stanie zapracować na swoje utrzymanie (z powodu wieku, niepełnosprawności lub niezdolności do samodzielnej egzystencji) oraz nie posiada dochodów pozwalających na godną egzystencję.

Sąd podnosił przy tym, że spełnienie wymagań określonych w niniejszym artykule nie jest wystarczającą podstawą do przyznania zasiłku bo konieczne jest również wystąpienie przesłanek ogólnych, w szczególności wystąpienie trudnej sytuacji życiowej, połączonej z niemożliwością jej samodzielnego przezwyciężenia.

W skardze kasacyjnej, zaskarżając powyższy wyrok w części dotyczącej pkt 1, M. S. zarzucił Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu naruszenie:

1. 1. prawa materialnego:
2. - art. 106 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz. U. z 2009 r., Nr 175 poz. 1362 ze zm.) poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na nie uwzględnieniu możliwości wypłaty zasiłku stałego od terminu wcześniejszego niż termin złożenia wniosku o wypłatę takiego zasiłku w sytuacji, gdy wcześniejsze złożenie wniosku nie było możliwe z uwagi na toczące się przed sądem postępowanie odwoławcze dotyczące ustalenia stopnia niepełnosprawności skarżącego, od której uzależniony jest fakt przyznania zasiłku stałego,
3. - art. 3 ust. 4 oraz 100 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej poprzez ich niezastosowanie polegające na nieuwzględnieniu wytycznych dotyczących zasad przyznawania świadczeń pomocy społecznej zawartych w tych przepisach,
4. - obrazę i zupełne pominięcie norm konstytucyjnych zawartych w art. 2 i 69 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej (Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483),
5. 2. przepisów postępowania - art. "1 § 1 i 2" oraz art. 3 § 2 P.p.s.a. poprzez naruszenie obowiązku kontroli decyzji administracyjnej pod względem zgodności z prawem jak również art. 151 w zw. z "art. 145 § 1 lit. c)" P.p.s.a. w zw. z art. 138 § 2 k.p.a. wskutek błędnego uznania, iż nie doszło do naruszenia przez organ wydający zaskarżoną decyzję art. 138 § 2 k.p.a. i w rezultacie oddalenie skargi mimo naruszenia przez organ administracji tego przepisu postępowania,
6. - art. "1 § 1 i 2" oraz art. 3 § 2 P.p.s.a. poprzez naruszenie obowiązku kontroli decyzji administracyjnej pod względem zgodności z prawem jak również art. 151 w zw. z "art. 145 § 1 lit. c)" P.p.s.a. w zw. z art. 110 k.p.a. wskutek błędnego uznania, iż nie doszło do naruszenia przez organ wydający zaskarżoną decyzję art. 110 k.p.a. i w rezultacie oddalenie skargi mimo naruszenia przez organ administracji tego przepisu postępowania,
7. - art. 141 § 4 oraz 134 § 1 P.p.s.a. poprzez pominięcie i nie ustosunkowanie się do zarzutów zgłoszonych przez skarżącego, polegających na naruszeniu przez organ II instancji art. 3 ust. 4 i 100 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej oraz art. 110 i 138 § 2 k.p.a.

Z ostrożności, na wypadek uznania że art. 106 ust. 3 i 100 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej nie stanowią przepisów prawa materialnego, skarżący kasacyjnie podnosił, że skargę w tym przypadku opiera dodatkowo na zarzucie naruszenia przepisów postępowania – "art. 1 § 1 i 2" oraz art. 3 § 2 P.p.s.a. poprzez naruszenie obowiązku kontroli decyzji administracyjnej pod względem zgodności z prawem jak również art. 151 w zw. z "art. 145 § 1 lit. c)" P.p.s.a. w zw. z art. 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej (i odpowiednio 100 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej) wskutek błędnego uznania, iż nie doszło do naruszenia przez organ wydający zaskarżoną decyzję art. 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej (i odpowiednio 100 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej) i w rezultacie oddalenie skargi mimo naruszenia przez organ administracji tych przepisów postępowania.

Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne M. S. wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku w części dotyczącej punktu 1 i przekazanie w tym zakresie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu, ewentualnie - na wypadek uznania, iż nie doszło do uchybienia przepisom postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy - wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku w części dotyczącej punktu 1 i merytoryczne rozpoznanie skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podnoszono w szczególności, że skarżący złożył wniosek o przyznanie mu zasiłku stałego niezwłocznie po zakończeniu się postępowania przed Sądem Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w K. Ponadto akcentowano, że pojawienie się stanu niepełnosprawności nie jest równoznaczne z jej formalnym stwierdzeniem.

Niemniej jednak to od okoliczności faktycznych a nie formalnych zależy to, czy istnieje konieczność ponoszenia dodatkowych wydatków lub brak możliwości zarobkowania. Skarżący zatem nie utracił możliwości wykonywania pracy w dniu wydania wyroku przez Sąd Rejonowy w K. ani też utrata możliwości świadczenia pracy nie była związana z wydaniem tego wyroku. Nastąpiła ona dużo wcześniej i wiązała się z istniejącym od maja 2010 r. poważnym uszkodzeniem lewego kolana.

Zwracano zatem uwagę, że analogiczna sytuacja występuje w razie pojawienia się niepełnosprawności wymagającej zapewnienia opieki i pomocy innej osoby. Wówczas również zwiększone wydatki związane z opieką nad osobą niepełnosprawną nie powstają w chwili urzędowego potwierdzenia niepełnosprawności lecz w chwili, w której niepełnosprawność faktycznie powstała.

W tej sytuacji stawianie warunku uzyskania formalnego potwierdzenia stanu niepełnosprawności i uzależnienie przyznania świadczenia od przedłożenia kompletnej dokumentacji ma takie samo znaczenie i tak samo jest nie do pogodzenia z normami konstytucyjnymi w przypadku zasiłku pielęgnacyjnego jak i zasiłku stałego.

W ocenie skarżącego nie ma zatem żadnych przesłanek by odmiennie traktować zasiłek pielęgnacyjny i zasiłek stały - w świetle rozważań dotyczących istoty tego świadczenia i jego znaczenia dla sytuacji osoby ubiegającej się o jego przyznanie. Nie ma tym samym żadnych przesłanek by w związku z powyższym inaczej interpretować i oceniać zgodność z normami konstytucyjnymi treści art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych i art. 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej.

Wskazywano też, że w świetle art. 3 ust. 4 oraz art. 100 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, potrzeby osób korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej, zaś w postępowaniu w sprawie świadczeń z pomocy społecznej należy kierować się przede wszystkim dobrem osób korzystających z pomocy społecznej.

Zarzucono zatem Sądowi pierwszej instancji, iż pomimo, że zarzut naruszenia omawianych wyżej przepisów został przez skarżącego zgłoszony w piśmie z dnia [...] września 2011 r., nie został on jednak dostrzeżony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny a ponadto Sąd ten miał obowiązek (zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a.) zwrócić uwagę, czy organy - dokonując rozpatrzenia wniosku o przyznanie zasiłku stałego - w sposób prawidłowy zastosowały reguły wyrażone w tych przepisach. Zaniechanie tego obowiązku dowodziło zaś naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a.

Skarżący wskazywał również, że pierwotnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i poleciło mu rozważenie, czy odwołujący miał możliwość złożyć wniosek o przyznanie wnioskowanego świadczenia przed wydaniem wyroku z dnia [...] października 2010 r.(sygn. akt [...]). Tymczasem, w treści uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji, ponownie rozpatrującego sprawę, kwestia ta nie została wyjaśniona i brak było jakiegokolwiek odniesienia do tego wskazania.

Organ odwoławczy winien zatem, rozpatrując kolejne odwołanie, stwierdzić przedmiotowe uchybienie a co za tym idzie, uchylić decyzję organu pierwszej instancji i przekazać ją do ponownego rozpatrzenia. Zaniechanie takiego działania i utrzymanie w mocy wadliwej decyzji stanowiło zaś naruszenie art. 138 § 2 k.p.a., czego Sąd Wojewódzki nie dostrzegł, czym naruszył art. 141 § 4 P.p.s.a.

Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Stosownie do art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, a które to okoliczności w tym przypadku nie zachodziły. Tak więc postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie polegało wyłącznie na badaniu zasadności podstaw kasacyjnych, przytoczonych w skardze kasacyjnej.

Podstawy te sprowadzały się zaś do zarzutów naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.) oraz zarzutów prawnomaterialnych (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.).

Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutów procesowych należy stwierdzić, że były one nie tylko niezasadne, ale nie zostały również formalnie, prawidłowo przytoczone. W szczególności bowiem brak jest przepisów w ustawie – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oznaczonych jako: "art. 1 ust. 1 i 2" oraz "art. 145 § 1 lit. c)", a takie przepisy autor skargi kasacyjnej kilkakrotnie w skardze tej wskazywał.

Niezasadnie zarzucano również Sądowi Wojewódzkiemu naruszenie art. 3 § 2 P.p.s.a., gdyż jest to przepis o charakterze wyłącznie kompetencyjnym. Przepis ten określa bowiem jedynie rodzaje aktów prawnych i czynności (bezczynności), na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego. W rozpatrywanej sprawie natomiast nie ulegało wątpliwości, że skarga była wniesiona na decyzję administracyjną i, w związku z tym, była w pełni dopuszczalna.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżony wyrok nie naruszał również art. 141 § 4 ani art. 134 § 1 P.p.s.a.

Okoliczność, że w uzasadnieniu swego wyroku Sąd Wojewódzki, wskazując na treść pisma pełnomocnika skarżącego z dnia [...] września 2011 r. stwierdził, że w piśmie tym pełnomocnik strony (cyt.) "podtrzymał wnioski i twierdzenia zawarte w skardze", w sytuacji, gdy w piśmie tym zgłoszony został zarzut naruszenia art. 3 ust. 4 oraz art. 100 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, nie świadczyło o błędzie Sądu albo pominięciu - przy orzekaniu – zasad, wyrażonych w tych przepisach.

Uzasadnienie wyroku, jak nakazuje to przepis art. 141 § 4 P.p.s.a. ma zawierać jedynie "zwięzłe przedstawienie stanu sprawy i zarzutów podniesionych w skardze". Oznacza to, że Sąd nie ma obowiązku cytowania dosłownej treści poszczególnych pism procesowych a jedynie przedstawia zawarte w nich istotne zagadnienia i myśli. Wymienione wyżej przepisy ustawy o pomocy społecznej zawierają natomiast jedynie ogólne zasady przyznawania świadczeń pomocowych a zatem wskazywanie na nie świadczyło w rzeczywistości właśnie o popieraniu treści zawartych w skardze, w której strona domagała się uznania, że przyznane jej świadczenie winno być ustalone również za okres wsteczny.

Dodatkowo należy zaznaczyć, że wydając zaskarżony wyrok, Sąd Wojewódzki przytoczył treść przepisów art. 2 ust. 1 oraz art. 3 ust. 1, 2 ustawy o pomocy społecznej, które również określają cele i zadania tej pomocy a zatem nie można było twierdzić, iż zapadły wyrok nie uwzględniał zasad ogólnych, wg których omawiana pomoc jest udzielana. To zaś prowadzi do wniosku, iż brak odniesienia się przez Sąd do wspomnianego wyżej zarzutu, naruszenia zasad ogólnych zawartych w art. 3 ust. 4 oraz art. 100 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, nie stanowiło uchybienia istotnego, w rozumieniu art. 174 pkt 2 P.p.s.a., bo nie wpływało na wynik sprawy.

Nietrafnym był także zarzut naruszenia art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 110 i 138 § 2 k.p.a. Wprawdzie istotnie, Sąd Wojewódzki pominął w swym uzasadnieniu okoliczność, że jednym z zarzutów skargi był fakt, że pierwotnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i poleciło mu rozważenie, czy odwołujący miał możliwość złożyć wniosek o przyznanie wnioskowanego świadczenia przed wydaniem wyroku z dnia [...] października 2010 r.(sygn. akt [...]) a w treści uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji, po raz kolejny rozpatrującego sprawę, kwestia ta nie została wyjaśniona, a Kolegium rozpatrujące sprawę ponownie, pominęło ten problem milczeniem, ale uchybienie to również nie wpływało na treść rozstrzygnięcia, a więc nie miało charakteru istotnego – w rozumieniu art. 174 pkt 2 P.p.s.a.

Przepisy procedury administracyjnej nie zawierają przepisu analogicznego do art. 153 czy art. 190 P.p.s.a., które przewidują związanie sądu lub organu raz wyrażoną przez sąd (w tym Naczelny Sąd Administracyjny) oceną prawną.

Uchylając decyzję organu pierwszej instancji – w trybie art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy wskazuje wprawdzie, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpoznawaniu sprawy, ale nie może jednak przesądzić o treści rozstrzygnięcia, jakie w tej sprawie ma zapaść. O treści tej decyduje wyłącznie organ orzekający jakim jest organ I instancji (z uwagi na przepisy o kompetencji organów).

Zatem, choć – ze względów oczywistych - nie jest rzeczą pożądaną, aby organ drugiej instancji, rozpatrując po raz kolejny odwołanie w tej samej sprawie, zmieniał swoje poprzednie stanowisko, ale okoliczność ta, sama z siebie, nie stanowiła jeszcze dostatecznej podstawy do przyjęcia, że w toku postępowania administracyjnego doszło do uchybienia przepisom proceduralnym w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a.), a tylko w takiej sytuacji Sąd Wojewódzki mógłby uchylić tego rodzaju decyzję. Podkreślenia w tym miejscu też wymaga, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] marca 2011 r. była decyzją całkowicie prawidłową pod względem merytorycznym.

Powyższe prowadzi do oceny zarzutów naruszenia prawa materialnego.

Przedmiotowa sprawa dotyczyła wniosku M. S. z dnia [...] października 2010 r. o przyznanie zasiłku stałego od miesiąca maja 2010 r. Wniosek ten został uwzględniony w postępowaniu administracyjnym, ale tylko częściowo – poprzez przyznanie wnioskodawcy żądanego świadczenia od miesiąca października 2010 r. Organ powołując się bowiem na przepis art. 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej stwierdził, że świadczenia określone tą ustawą przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją.

W sprawie nie ulegało przy tym wątpliwości, że wniosek składany przez stronę w dniu [...] października 2010 r. był pierwszym żądaniem M. S. o przyznanie mu zasiłku stałego. Bezsporne również było, że wnioskodawca był osobą uznaną za niepełnosprawną w stopniu lekkim od dnia [...] stycznia 2008 r. (orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania Niepełnosprawności w K.). Potwierdzenie niepełnosprawności w stopniu umiarkowanym, które predestynowało go do ubiegania się o przyznanie zasiłku stałego, uzyskał natomiast dopiero na podstawie wyroku Sądu Rejonowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w K. z dnia [...] października 2010 r. (sygn. akt [...]). W wyroku tym Sąd stwierdził przy tym, że nie jest możliwe ustalenie daty powstania u strony tego stopnia niepełnosprawności.

W związku z powyższym, skoro warunkiem przyznania zasiłku stałego jest m. in. całkowita niezdolność do pracy osoby ubiegającej się o świadczenie (art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej) a niezdolność taka jest spowodowana m. in. dopiero niepełnosprawnością w stopniu znacznym lub umiarkowanym (art. 6 pkt 1 w/w ustawy) to należało przyjąć, że stopień niepełnosprawności M. S. (stopień umiarkowany) został potwierdzony dopiero w dniu wydania w/w wyroku, to jest w dniu [...] października 2010 r. Zatem przyznanie skarżącemu zasiłku stałego z tytułu określonego stopnia niepełnosprawności było możliwe dopiero od tego miesiąca.

Powoływanie się w skardze kasacyjnej na treść opinii biegłego, wydawanej w sprawie o sygnaturze akt [...], nie miało w tej sprawie żadnego znaczenia. Określanie bowiem stopnia niepełnosprawności i daty jego powstania należą do kompetencji określonych organów oraz – w dalszej kolejności – Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych. Organy przyznające świadczenia z pomocy społecznej nie mają natomiast uprawnień by, na użytek prowadzonych postępowań dokonywać – w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w ubezpieczeniowej sprawie sądowej – własnych ustaleń dotyczących np. daty powstania określonego stopnia niepełnosprawności u osoby ubiegającej się o zasiłek.

Powyższe czyniło więc w zasadzie zbędnym odnoszenie się przez Naczelny Sąd Administracyjny w sposób szczegółowy do zarzutów i wywodów skargi kasacyjnej dotyczącej interpretacji art. 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, gdyż, nawet przy przyjęciu za możliwe stanowiska skarżącego, dotyczącego wykładni w/w przepisu, zasiłek stały przysługiwał M. S. dopiero od miesiąca października 2010 r. W tym bowiem miesiącu została u niego dopiero stwierdzona niepełnosprawność w stopniu umiarkowanym. Tym niemniej, Naczelny Sąd Administracyjny pragnie zauważyć, że w pełni podziela stanowisko i rozważania zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, uznając, że podstawową zasadą przyznawania świadczeń pomocowych jest przyznawanie tego rodzaju świadczeń od miesiąca, w którym został zgłoszony wniosek wraz z pełną dokumentacją. Zwrócić też trzeba uwagę, że, zasiłek stały – w odróżnieniu od zasiłku pielęgnacyjnego (którego dotyczył wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 października 2007 r., sygn. akt P 28/07) - nie jest instytucją jednorodną. Zróżnicowane są bowiem przesłanki warunkujące przyznawanie tego świadczenia.

Z tego powodu, zasady przyznawania zasiłku stałego muszą być jednakowe i jednolite dla wszystkich przypadków, których ten rodzaj świadczenia może dotyczyć. W przeciwnym wypadku powstawałoby niczym nieuzasadnione i niesprawiedliwe różnicowanie podopiecznych, korzystających z tej formy pomocy a to w konsekwencji oznaczałoby naruszenie zasady sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej).

Inna jest natomiast sytuacja przy kontynuowaniu pobierania tego świadczenia przez osoby, które zostały już uznane poprzednio za uprawnione do pobierania zasiłku stałego z powodu stwierdzonej u nich niepełnosprawności w stopniu umiarkowanym lub wyższym. W takiej sytuacji można bowiem mówić o pewnym prawdopodobieństwie, że stan zdrowia tych osób (już raz prawnie udokumentowany) uzasadnia wspomaganie ich wg dotychczasowych zasad.

Biorąc zatem pod uwagę, że skarga kasacyjna nie była uzasadniona Naczelny Sąd Administracyjny - z mocy art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) - orzekł jak w sentencji.