Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z 23 lipca 2020 r., na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej: p.p.s.a.), oddalił skargę [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] grudnia 2019 r. utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza [...] z [...] października 2019 r. o uchyleniu od dnia 1 października 2019 r. decyzji własnej z [...] lipca 2019 r. dotyczącej przyznania [...] świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na córkę - [...]. Podstawą prawną wydanych w sprawie decyzji był art. 17 ust. 1 oraz art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2220, ze zm.), wobec ustalenia, że od października 2019 r. córka skarżącej od poniedziałku do piątku przebywa w Publicznym Specjalnym Katolickim Ośrodku Edukacyjno-Wychowawczym w [...], gdzie ma zapewniony internat, jedynie w weekendy i dni wolne od nauki dziewczynka przebywa w domu rodzinnym, gdzie opiekę nad nią sprawuje skarżąca.
W skardze kasacyjnej wniesionej od powyższego wyroku [...] reprezentowana przez adwokata, podniosła następujące zarzuty:
- 1. naruszenie art. 151 p.p.s.a. poprzez nieuprawnione jego zastosowanie spowodowane niedostrzeżeniem wad procesowych postępowania administracyjnego, mogących mieć wpływ na wynik sprawy, polegających na naruszeniu art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zakresie nie uwzględnienia słusznego interesu strony i niewystarczającego przeanalizowania wszystkich dowodów zgromadzonych w postępowaniu, w szczególności nie rozważeniu wpływu stanu zdrowia [...] na niemożność podjęcia pracy przez jej matkę,
- 2. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy a mianowicie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 17 ust. 1 i ust. 5 pkt 2 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i oddalenie skargi, w sytuacji gdy ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że skarżąca nie może podjąć zatrudnienia z uwagi na konieczność opieki nad niepełnosprawną, niezdolną do samodzielnej egzystencji, córką przebywającej niecałe 5 dni w tygodniu w placówce zapewniającej całodobową opiekę.
W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku, zaskarżonej decyzji i decyzji Burmistrza Miasta [...].
Pismem z 29 września 2020 r. pełnomocnik skarżącej kasacyjnie oświadczył o zrzeczeniu się rozprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadna z wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zachodzi. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany był ograniczyć swoje rozważania do oceny wskazanych w skardze podstaw kasacyjnych. Skoro zaś w niniejszej sprawie pełnomocnik – na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. – zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna w ustawowym terminie nie zawnioskowała o przeprowadzenie rozprawy, to rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a.
Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach.
W myśl wymienionego w skardze kasacyjnej art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, stanowiącego podstawę poddanej kontroli Sądu I instancji decyzji, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
- 1) matce albo ojcu,
- 2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
- 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
- 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności
- - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Zgodnie zaś z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej, rodzinnym domu dziecka albo, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, z wyjątkiem podmiotu wykonującego działalność leczniczą, i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu. Istotnej interpretacji powyższej negatywnej przesłanki dokonał Naczelny Sąd Administracyjny w przywołanym zaś przez Sąd I instancji wyroku z 4 grudnia 2018 r., sygn. akt I OSK 2572/18 (CBOSA), podkreślając, że ustawodawca wprowadził to kryterium, aby bez względu na inne okoliczności, w sytuacji gdy okres pobytu osoby wymagającej opieki w placówce przekracza 5 dni w tygodniu, uznawać, że osoby opiekujące się niepełnosprawnymi mogą podjąć zatrudnienie.
Natomiast w sytuacji gdy okres pobytu osoby wymagającej opieki w placówce nie przekracza 5 dni w tygodniu, należy zbadać czy okoliczności pozwalają opiekunowi osoby niepełnosprawnej na kontynuowanie lub podjęcie zatrudnienia.
W rozpoznawanej sprawie, nie budzi wątpliwości, że pobyt niepełnosprawnej Małgorzaty Jezierskiej w placówce szkolno-wychowawczej z internatem nie przekracza 5 dni w tygodniu. Z tego względu – zasadnie zauważył Sąd I instancji - istotnym okazało się rozważenie, czy istniejące uwarunkowania rzeczywistej sytuacji opiekuna prawnego umożliwiają podjęcie przez niego zatrudnienia. W tym zakresie niezbędnym okazało się uwzględnienie, że matka dziewczynki rezygnację z podjęcia zatrudnienia usprawiedliwia jedynie faktem konieczności sprawowania opieki nad córką w weekendy, w dni wolne od szkoły oraz w czasie choroby dziecka uniemożliwiającej udział w zajęciach szkolnych.
Biorąc pod uwagę powyższe należy zgodzić się z Sądem I instancji, że okres, w jakim córka przebywa w ośrodku szkolno-wychowawczym z internatem pozwala na podjęcie przez skarżącą zatrudnienia, choćby w niepełym wymiarze. Skarga kasacyjna w podniesionych zarzutach procesowych nie wykazuje zaś, jakie dowody zgromadzone w sprawie pozwalały dojść do odmiennej konkluzji. Stwierdzenie to nie umniejsza roli i wysiłku, jaki podejmuje matka sprawując opiekę nad niepełnosprawnym pełnoletnim dzieckiem. W tym wypadku należy zgodzić się ze skargą kasacyjną, że osoba niezdolna do samodzielnej egzystencji wymaga ciągłej opieki, jak również, że częściej wyznaczane są wizyty kontrolne u lekarzy specjalistów. Powyższe okoliczności nie mogą jednak stanowić wyłącznej przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Podkreślić trzeba, że codzienną opiekę nad córką skarżącej, co do zasady od poniedziałku do piątku, sprawuje placówka wychowawcza, co pozwala matce niepełnosprawnej dziewczynki podjąć zatrudnienie.
Z tych wszystkich powodów uznać należało, że skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach, a podniesione w niej zarzuty nie zdołały podważyć prawidłowości wydanego w tej sprawie wyroku Sądu I instancji.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.