Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 30 maja 2014 r., sygn. akt IV SA/Wr 170/14 oddalił skargę K. H. na decyzję Prezesa Sądu Apelacyjnego [...] z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia informacji publicznej.
Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
W dniu 19 lipca 2013 r. do Prezesa Sądu Okręgowego [...] wpłynął wniosek skarżącej o udostępnienie informacji publicznej poprzez podanie, czy były przypadki wyłączenia się sędziów od rozpoznawania spraw od 2000 r. do dnia sporządzenia informacji. Wnioskodawczyni zaznaczyła także, że jeżeli taka sytuacja miała miejsce to zwraca się również o podanie podstaw prawnych oraz częstotliwości wraz z podaniem daty.
Wiceprezes Sądu Okręgowego pismem z dnia 1 sierpnia 2013 r. poinformowała skarżącą, że informacja, o którą się zwróciła, nosi znamiona informacji publicznej przetworzonej w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze. zm., dalej jako "u.d.i.p."), wobec czego udostępnienie tej informacji wymaga od wnioskodawcy wykazania przesłanki szczególnie istotnego interesu publicznego. W piśmie tym wskazano termin czternastu dni na wywiązanie się z nałożonego zobowiązania pod rygorem odmowy udostępnienia informacji.
W odpowiedzi na wezwanie, skarżąca w piśmie z dnia 7 sierpnia 2013 r. poinformowała Prezes Sądu, że jeżeli w Sądzie występują przypadki występowania jako świadka sędziego, który nie podaje, że jest sędzią i jest to akceptowane przez sędziego rozpatrującego sprawę, to taki stan jest istotny dla interesu publicznego. Natomiast tolerowanie takiej sytuacji powoduje nierówne traktowanie stron i powoduje, że w sprawie występuje interes publiczny. W tym samym piśmie zawnioskowała o podanie ilości zarejestrowanych spraw w poszczególnych wydziałach Sądu z podziałem na wydziały i sygnatury akt za okres od 2010 r. do dnia sporządzenia informacji. Zaznaczała także, że ogranicza wniosek do podania informacji jedynie do sygnatur akt Ca, Cz, Ka, Kw, Kz, Kzw.
W dniu 20 sierpnia 2013 r. Wiceprezes Sądu Okręgowego [...] poinformowała wnioskodawczynię, że:
- - w [...] Wydziale Cywilnym Odwoławczym sędziowie złożyli wnioski o wyłączenie się od spraw w sprawach [...] oraz [...],
- - w [...] Wydziale Karnym Odwoławczym sędziowie złożyli wnioski o wyłączenie się od prowadzenia spraw [...] oraz [...].
Dnia 4 września 2013 r., nawiązując do otrzymanego pisma, skarżąca zwróciła się o podanie imion i nazwisk sędziów oraz przyczyn wyłączenia. Wskazała również, że błędnie odczytano jej wniosek z dnia 7 sierpnia 2013 r., ponieważ zwracała się w nim o podanie ilości spraw zarejestrowanych (celem rozpoznania) w poszczególnych wydziałach od 2010 r. do dnia sporządzenia wniosku. Natomiast prosiła o przesłanie wykazu sędziów, którzy złożyli wnioski o wyłączenie od 2000 r. W związku z tym zwróciła się o uzupełnienie informacji.
Prezes Sądu pismem z dnia 16 września 2013 r. poinformowała skarżącą, że wnioski o wyłączenie sędziów rozpatrywane są w konkretnej sprawie i nie podlegają ewidencjonowaniu. Dalej wskazała, że wnioskodawczyni w piśmie z dnia 7 sierpnia 2013 r. ograniczyła swój wniosek do podania "ilości zarejestrowanych spraw w poszczególnych Wydziałach Sądu z podziałem na wydziały i sygnatury akt za okres od 2010 do 2012 r. oraz za rok bieżący do dnia sporządzenia informacji", a także oświadczyła, że ogranicza wniosek do podania sygnatur akt Ca, Cz, Ka, Kw, Kz, Kzw. W związku z czym poinformowała wnioskodawczynię, którzy sędziowie i na jakiej podstawie złożyli wnioski o wyłączenie ich od prowadzenia spraw wskazanych we wcześniejszym piśmie.
Dnia 23 września 2013 r. skarżąca, powołując się na sprawę o sygn. akt [...], skierowała do Sądu pismo w nawiązaniu do odpowiedzi organu I instancji z dnia 16 września 2013 r. i wniosła o uzupełnienie informacji zgodnie z wnioskiem i pozostałymi, skierowanymi do Sądu pismami, przez podanie ilości zarejestrowanych spraw w latach 2010 do 2012 z podziałem na wydziały. Jednocześnie zaznaczyła, że poszerza wniosek o podanie ilości zarejestrowanych spraw dla każdego roku odrębnie. Nadto wskazała, że z otrzymanego przez nią pisma wynika, że od 2000 r. do 2011 r. nie wyłączył się, ani nie został wyłączony od orzekania żaden sędzia. Dlatego też zwróciła się z zapytaniem, czy jest to zgodne ze stanem faktycznym. Zwróciła się także o podanie informacji, którzy sędziowie wyłączyli się od orzekania w podanych sprawach w [...] Wydziale Karnym Odwoławczym, jak również o podanie informacji, czy sprawy których sygnatury akt wskazano w piśmie z dnia 16 września 2013 r. zostały zakończone, a jeżeli tak, o udostępnienie wyroków.
Wnioskodawczyni złożyła pismo w Sądzie dnia 23 września 2013 r. i zostało ono zarejestrowane przez organ pod nowym numerem sprawy [...] i pod taką też sygnaturą, w dalszym toku sprawy organ prowadził korespondencję, przy czym w aktach brak jest informacji o powodach zmiany numeru sprawy.
Prezes Sądu pismem z dnia 3 października 2013 r. poinformowała skarżącą, że w wydziałach Sądu w latach 2010 do chwili obecnej, prócz podanych już w piśmie z dnia 16 września 2013 r. spraw, nie było sytuacji, w których złożony został wniosek o wyłączenie się sędziego. Wskazano nadto, że z pisma skierowanego do skarżącej wynika jednoznacznie, że wskazane w piśmie z dnia 16 września 2013 r. sprawy dotyczą jedynie lat 2010 - 2012, ponieważ pismem z dnia 7 sierpnia 2013 r. nastąpiło ograniczenie wniosku pod względem okresu, z którego miały pochodzić sprawy, jak i ich rodzaju. Skarżąca poinformowana została także, że jeżeli wnioskuje o wskazanie, czy w Sądzie były przypadki wyłączenia się sędziów od rozpatrywania spraw w okresie od 2000 r., to informacja ta nosi znamiona informacji przetworzonej i jej udzielenie wymaga wykazania przesłanki interesu publicznego, w terminie 14 dni od dnia otrzymania pisma.
W odpowiedzi na pozostałą część wniosku strona została poinformowana, że informacje o złożonych wnioskach według sygnatur akt, jak i podstawy prawnej wyłączenia się sędziego, otrzymała w piśmie z dnia 16 września 2013 r. Przekazano jej nadto zanonimizowane postanowienie wraz z uzasadnieniem w zakończonej sprawie o sygnaturze [...]. Została poinformowana także, że sprawy toczące się w [...] Wydziale Karnym Odwoławczym, w których sędziowie złożyli wnioski o wyłączenie się od rozpatrywania spraw, zostały przekazane innym sądom równorzędnym do rozpoznania, w związku z czym organ I instancji nie jest w posiadaniu żądanej informacji.
W odpowiedzi skarżąca w piśmie z dnia 24 października 2013 r. podała, że błędnie odczytano jej "wniosek plus pisma". Wskazała, że wniosek ograniczyła tylko i wyłącznie do podania ilości zarejestrowanych spraw i informacji tej nie otrzymała. Nie ograniczała natomiast wniosku o wyłączenie się sędziów od rozpatrywania spraw i w związku z tym wniosła o uzupełnienie informacji od 2000 r. wraz z podaniem podstaw prawnych, z pominięciem okresu, z którego informacja została podana. Nadto podniosła, że nie otrzymała informacji, od których sygnatur akt wyłączyli się podani w piśmie sędziowie i wniosła o wskazanie, w której konkretnie sprawie [...] i [...] wyłączyli się poszczególni sędziowie. Zaznaczyła także, że, jej zdaniem, nie powinna zostać wezwana do wykazania przesłanki interesu publicznego. Wskazała także, że sposób postępowania i zachowania sędziów jest szczególnie istotną przesłanką i w takiej sytuacji występuje w sprawie interes publiczny, a realny wpływ na funkcjonowanie określonych instytucji można uzyskać przez np. środki masowego przekazu. W związku z czym wniosła o niezwłoczne udzielenie informacji.
Wiceprezes Sądu pismem z dnia 4 listopada 2013 r. wezwała skarżącą do sprecyzowania wniosku z dnia 24 października 2013 r. poprzez wskazanie, czy wnioskuje ona o podanie spraw, w których złożony został wniosek o wyłączenie sędziego w trybie art. 48 i 49 k.p.c., oprócz sformułowana "sąd wyłącza sędziego na jego żądanie" oraz w trybie art. 40, 41, 42 k.p.k. oprócz sformułowania "wyłączenie następuje na żądanie sędziego", a jeśli tak, to za jaki okres. Wnioskodawczyni wskazany został siedmiodniowy termin do wywiązania się ze zobowiązania.
Skarżąca w piśmie z dnia 12 listopada 2013 r., poinformowała, że w dalszym ciągu nie otrzymała informacji o ilości spraw zarejestrowanych w poszczególnych wydziałach Sądu, a zwróciła się o to w piśmie z dnia 7 sierpnia 2013 r. Nadto, odpowiadając na wezwanie wskazała, że jej wniosek dotyczył podania sygnatur spraw, w których sędziowie od orzekania zostali wyłączeni z urzędu lub na własne żądanie, za okres od 2000 r. W piśmie tym wnioskodawczyni ograniczyła także zakres wniosku. Wskazała, że oczekuje informacji od 2005 r. do dnia jej sporządzenia, z podaniem do każdej sygnatury akt nazwisk sędziów, którzy zostali wyłączeni z urzędu lub na własny wniosek oraz podstawy prawnej wyłączenia.
Zwróciła się także o podstawy prawne oskarżenia we wcześniej podanych jej sprawach, tj. w sprawach [...] oraz [...].
Prezes Sądu pismem z dnia 25 listopada 2013 r. poinformował skarżącą, że informacja o ilości zarejestrowanych spraw, o które zwróciła się pismem z dnia 7 sierpnia 2013 r. została podana w piśmie z dnia 16 września 2013 roku. Nadto w zakresie żądanych informacji, dotyczących podstawy prawnej oskarżenia w sprawach [...] oraz [...], została już poinformowana pismem z dnia 3 października 2013 r., że organ nie jest w posiadaniu informacji z racji przekazania spraw do rozpoznania innym równorzędnym sądom.
Prezes Sądu Okręgowego [...] w dniu [...] listopada 2013 r. wydał w sprawie dwie decyzje, zarejestrowane pod tym samym numerem [...]. Pierwszą z nich umorzył postępowanie "w sprawie udostępnienia skarżącej informacji publicznej odnośnie podania sygnatur spraw, w których sędziowie od orzekania zostali wyłączeni z urzędu lub na własne żądanie, za okres od 2000 do 2004 r.", a drugą decyzją odmówił udostępnienia skarżącej informacji publicznej dotyczącej podania sygnatur spraw, w których sędziowie zostali wyłączeni z urzędu lub na własne żądanie za okres od 2005 r. do dnia sporządzenia informacji.
W uzasadnieniu decyzji organ zaznaczył, że wnioskowana informacja nie jest ewidencjonowana oddzielnie poza sprawą. Wnioski o wyłączenie sędziego są rozpatrywane w konkretnej sprawie i odnalezienie ich wymagałoby przejrzenia wszystkich spraw zawisłych w Sądzie Okręgowym w latach 2005 - 2013, w związku z czym uzyskanie jej wymaga poniesienia znacznych kosztów osobowych. Przygotowanie informacji wymaga przeprowadzenia czynności analitycznych sprowadzających się do sięgnięcia do dokumentacji źródłowej. Informacja taka, zdaniem organu, nosi znamiona informacji publicznej przetworzonej, której uzyskanie wymaga wskazania szczególnie istotnego interesu publicznego, z czego wnioskodawczyni się nie wywiązała.
Skarżąca nie zgodziła się z tym rozstrzygnięciem i 19 grudnia 2013 r. skierowała do Prezesa Sądu Apelacyjnego [...], za pośrednictwem Prezesa Sądu Okręgowego, odwołanie od wydanej w jej sprawie decyzji.
Prezes Sądu Apelacyjnego [...] decyzją dnia [...] stycznia 2014 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Prezesa Sądu Okręgowego. W uzasadnieniu powołał się na orzecznictwo sądowe, które przyjmuje, że informacją prostą jest informacja, której zasadnicza treść nie ulega zmianie przed jej udostępnieniem. Natomiast informacja przetworzona jest jakościowo nową informacją nieistniejącą dotychczas w przyjętej ostatecznie treści i postaci, chociaż jej źródłem są materiały znajdujące się w posiadaniu zobowiązanego. Składa się na nią pewna suma tak zwanej informacji publicznej prostej, dostępnej bez wykazywania przesłanki interesu publicznego. Ze względu jednak na treść żądania, udostępnienie wnioskodawcy konkretnej informacji publicznej nawet o wspomnianym wyżej prostym charakterze, wiązać się może z potrzebą przeprowadzenia odpowiednich analiz, zestawień, wyciągów, usuwania danych chronionych prawem.
W jej efekcie powstaje nowy, przetworzony dokument czy zespół danych, nieistniejący do momentu jego wytworzenia na wniosek o udostępnienie informacji publicznej. Z tej racji nie zgodził się argumentami skarżącej, że wnioskowana przez nią informacja stanowi informację prostą tylko informację przetworzoną, która nie znajdowała się w obiegu publicznym. Uzyskanie żądanych informacji wymagałoby sięgnięcia do dokumentacji źródłowej, w oparciu o którą powstanie jakościowo nowa informacja. Organ I instancji nie dysponował na dzień złożenia wniosku gotową informacją, ponieważ w Sądzie nie prowadzi się oddzielnie - poza sprawą - ewidencji wniosków o wyłączenie sędziów od orzekania w rozpatrywanych przez nich sprawach. Wiąże się to z koniecznością przeglądu każdej sprawy w celu stwierdzenia, czy w aktach nastąpiło wyłączenie sędziego.
Prezes Sądu Apelacyjnego [...] odnosząc się do twierdzenia skarżącej, że spełnia ona przesłankę szczególnie istotnego interesu publicznego, powołał się na tezę z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 września 2012 r., sygn. akt I OSK 1015/12, w którym podano, że pojęcie interesu publicznego jest pojęciem niedookreślonym. Interes publiczny odnosi się w swej istocie do spraw związanych z funkcjonowaniem państwa oraz instytucji publicznych, jako pewnej całości. Skuteczne działanie w granicach interesu publicznego wiąże się z możliwością realnego wpływania na funkcjonowanie określonych instytucji państwa w szerokim tego słowa znaczeniu. Dla uzyskania informacji publicznej przetworzonej istotne jest nie tylko to, że jest ona ważna dla dużego kręgu potencjalnych odbiorców, ale również, że jej uzyskanie stwarza realną możliwość wykorzystania uzyskanych danych dla poprawy funkcjonowania państwa.
W ocenie Prezesa Sądu Apelacyjnego [...] nie ma podstaw, aby uznać, że informacje, które pozyskałaby wnioskodawczyni, miałyby znaczenie z punktu widzenia efektywności funkcjonowania państwa, w tym wymiaru sprawiedliwości. Skarżąca nie wyjaśniła, w jaki sposób zamierza wykorzystać uzyskane informacje dla ochrony interesu publicznego lub poprawy funkcjonowaniu organów administracji publicznej.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca zarzuciła Prezesowi Sądu Apelacyjnego [...] błędne stanowisko i nie poparte przytoczonymi w zaskarżonej decyzji orzeczeniami sądów administracyjnych. Wskazała, że żądana informacja nie ma charakteru informacji przetworzonej. Jednocześnie wniosła o uchylenie decyzji organu I oraz II instancji oraz, jeżeli jest to możliwe, o zobowiązanie Prezesa Sądu Okręgowego [...] do niezwłocznego udostępnienia żądanej informacji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu powołanym wyżej wyrokiem oddalił skargę.
Zdaniem Sądu I instancji podstawową kwestią dla rozstrzygnięcia stanowiła ocena, czy wnioskowana przez skarżącą informacja jest informacją publiczną prostą czy informacją publiczną przetworzoną.
WSA we Wrocławiu wskazał, że zgodnie z art. 3 ust. 1 u.d.i.p. prawo do informacji publicznej, obok wglądu do dokumentów urzędowych i dostępu do posiedzeń kolegialnych organów władzy publicznej, obejmuje uprawnienia do uzyskania informacji publicznej, w tym informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego. W świetle powyższego przepisu można zatem mówić o informacji przetworzonej oraz informacji prostej. O ile udostępnienie informacji publicznej prostej następuje bezwarunkowo, to dla skuteczności żądania udzielenia informacji przetworzonej ustawodawca, jak wynika z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy wprowadził konieczność, by jej uzyskanie było szczególnie istotne dla interesu publicznego. Ma on stanowić ochronę podmiotów zobowiązanych do udostępnienia informacji publicznej przed nadmiarem wniosków dotyczących tej właśnie formy informacji, mogących dezorganizować ich pracę. Jednak to podmiot, do którego zwrócono się o udostępnienie informacji przetworzonej, odmawiając jej udzielenia musi wykazać, że informacja ta nie jest istotna dla ogółu obywateli.
Sąd I instancji zwrócił uwagę, że ustawa o dostępie do informacji publicznej nie zawiera definicji informacji przetworzonej. W literaturze przedmiotu i orzecznictwie sądowym przyjęto, że informację publiczną przetworzoną stanowi informacja, na którą składa się pewna suma informacji prostej, lecz ze względu na treść żądania, udostępnienie jej to nie tylko techniczne przeniesienie danych, lecz konieczność przeprowadzenia odpowiednich analiz, obliczeń, zestawień, wyciągów, usuwania danych chronionych prawem, które to zabiegi czynią takie informacje proste, informacją przetworzoną. A zatem informacja przetworzona, to informacja, którą podmiot zobowiązany na dzień złożenia wniosku nie dysponuje (nie posiada gotowej informacji odpowiadającej żądaniu), w związku z czym jej udostępnienie wymaga podjęcia dodatkowych czynności połączonych z sięgnięciem do dokumentacji źródłowej oraz zaangażowaniem do tych czynności określonych środków osobowych i finansowych.
Przetworzenie informacji jest zebraniem lub zsumowaniem pojedynczych wiadomości będących w posiadaniu podmiotu zobowiązanego, wymagającym samodzielnego ich zredagowania związanego z koniecznością przeprowadzenia przez tenże podmiot czynności analitycznych, których końcowym efektem jest dokument pozwalający na dokonanie przez wnioskodawcę samodzielnej interpretacji i oceny. Informacja przetworzona jest więc jakościowo nową informacją powstałą w wyniku czynności technicznych i określonego działania intelektualnego na zbiorze informacji prostych już znajdujących się w posiadaniu podmiotu zobowiązanego, przygotowaną specjalnie dla wnioskodawcy według wskazanych przez niego kryteriów.
W ocenie Sądu I instancji nie można zgodzić się z twierdzeniem skarżącej, iż domagała się ona jedynie udostępnienia niezmienionych danych znajdujących się w gestii Prezesa Sądu Okręgowego [...]. Udostępnienie żądanych informacji wymaga sięgnięcia do dokumentacji źródłowej, w oparciu o którą powstanie jakościowo nowa informacja. Wytworzenie jej wiązać się będzie z potrzebą przeprowadzenia odpowiednich analiz, zestawień, wyciągów, usuwania danych chronionych prawem. W jej efekcie powstaje nowy, przetworzony dokument czy zespół danych, nieistniejący do momentu jego wytworzenia na wniosek o udostępnienie informacji publicznej. Prezes Sądu Okręgowego [...] nie dysponował, na dzień złożenia wniosku gotową informacją i musiałby poprzedzić jej wytworzenie złożonymi działaniami. Na podjęcie decyzji o tym, że wnioskowana przez skarżącą informacja stanowi informację przetworzoną, wpłynął fakt, że w Sądzie nie prowadzi się oddzielnie - poza sprawą - ewidencji wniosków o wyłączenie sędziów od orzekania w rozpatrywanych przez nich sprawach. Wiąże się to z koniecznością przeglądu każdej sprawy w celu stwierdzenia, czy w aktach nastąpiło wyłączenie sędziego.
Zdaniem Sądu I instancji organy obydwu instancji trafnie uznały, że przedmiotem żądania było udostępnienie informacji publicznej przetworzonej, to jest takiej, której Prezes Sądu nie posiada, a której opracowanie ze względu na rodzaj i zakres wnioskowanych danych wymagało sięgnięcia do dokumentów źródłowych.
Ponadto Sąd I instancji zwrócił uwagę, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjęto, iż pojęcie interesu publicznego jest pojęciem niedookreślonym, nieposiadającym zwartej, zapisanej formuły na gruncie obowiązującego prawa. Interes publiczny odnosi się w swojej istocie do spraw związanych z funkcjonowaniem państwa oraz innych ciał publicznych jako pewnej całości, szczególnie z funkcjonowaniem podstawowej struktury państwa. Skuteczne działanie w ramach interesu publicznego wiąże się z możliwością realnego wpływania na funkcjonowanie określonych instytucji państwa w szerokim tego słowa znaczeniu.
Zatem w kwestii udzielenia przez organy państwa informacji publicznej interes publiczny istnieje wówczas, gdy uzyskanie określonych informacji mogłoby mieć znaczenie z punktu widzenia funkcjonowania państwa, np. usprawniałoby działanie jego organów. Nawiązując w art. 3 ust. 1 pkt 1 do zwrotu "szczególnie istotne" ustawodawca wprowadził kwalifikowaną formę interesu publicznego, w związku z czym nie wystarczy, by udzielenie informacji było istotne z punktu widzenia interesu publicznego, lecz musi być ono "szczególnie istotne".
WSA we Wrocławiu zgodził się ze stanowiskiem wyrażonym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż nie można przyjąć, że udostępnienie skarżącej pracochłonnej i czasochłonnej informacji przetworzonej w jej wnioskowanym kształcie mogłoby mieć znaczący, realny wpływ na efektywność funkcjonowania państwa. Skoro zaś skarżąca nie wykazała istnienia ustawowej przesłanki udzielenia jej ww. informacji przetworzonej, zasadnie organ I instancji, kierując się treścią art. 3 ust. 1 pkt 1 i art. 16 ust. 1 u.d.i.p. wydał decyzję odmawiającą udostępnienia tejże informacji, a organ II instancji decyzję tę utrzymał w mocy.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła w dniu 14 sierpnia 2014 r. K. H. reprezentowana przez adwokata A. K. Skarżąca kasacyjnie wskazała, że zaskarża wyrok Sądu I instancji w całości.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie prawa materialnego, tj.:
- 1) art. 61 ust. 3 w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji przez jego realne niezastosowanie, pomimo że wyłącznie i wyczerpująco Konstytucja określa względy, z uwagi na które może nastąpić ograniczenie prawa do informacji o działalności organów władzy;
- 2) art. 61 ust. 3 i 4 Konstytucji przez ich niezastosowanie do oceny niekonstytucyjności przepisu art. 3 ust. 1 u.d.i.p. w zakresie wymagania od skarżącej wykazania, że jej uzyskanie jest szczególnie istotne dla interesu publicznego;
- 3) art. 3 ust. 1 u.d.i.p. przez zastosowanie niekonstytucyjnego wymagania i warunku udostępnienia informacji wobec skarżącej przez obowiązek wykazania szczególnie uzasadnionego interesu publicznego.
W oparciu o tak postawiony zarzut skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania za obydwie instancje, w tym kosztów zastępstwa prawnego oraz za samodzielne prowadzenie sprawy w I instancji przez skarżącą wg norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca kasacyjnie podniosła, że Konstytucja w art. 61 nie dzieli informacji na udzielane "warunkowo" i "bezwarunkowo", a taki niekonstytucyjny podział poprzez art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. został w istocie wprowadzony na poziomie ustawy zwykłej. Wykazanie przez obywatela przesłanki szczególnie istotnego interesu publicznego, do czego ograniczył się ustawodawca w art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy jest w istocie ograniczeniem prawa do informacji publicznej, skoro niespełnienie tej przesłanki stanowiło podstawę wydania decyzji odmownej w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Art. 61 ust. 3 Konstytucji dopuszcza ograniczenie tego prawa wyłącznie ze względu na określone w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie od strony skarżącej na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna podlega odrzuceniu.
Stosownie do art. 175 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 – dalej zwanej P.p.s.a.) skarga kasacyjna powinna być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego. Przepisu art. 175 § 1 P.p.s.a. nie stosuje się jedynie, gdy skargę kasacyjną sporządza sędzia, prokurator, notariusz albo profesor lub doktor habilitowany nauk prawnych, będący stroną, jej przedstawicielem lub pełnomocnikiem, albo gdy skargę kasacyjną wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich. W oparciu o art. 175 § 3 P.p.s.a. skarga kasacyjna może być również sporządzona przez doradcę podatkowego - w sprawach obowiązków podatkowych i rzecznika patentowego - w sprawach własności przemysłowej.
Uprawnionymi do sporządzenia skargi kasacyjnej są wyłącznie podmioty wymienione w art. 175 § 1-3 P.p.s.a. Przepisy te mają charakter bezwzględnie obowiązujący. Sądy administracyjne z urzędu zobowiązane są zatem do badania, czy opisane wymogi były przestrzegane. Żadne szczególne okoliczności nie uprawniają do jakichkolwiek odstępstw w tym zakresie. Niezachowanie tzw. przymusu adwokacko-radcowskiego jest równoznaczne z brakiem, który nie podlega uzupełnieniu w trybie określonym w art. 49 P.p.s.a. Jest to brak nieusuwalny. Niesporządzenie skargi kasacyjnej przez jedną z osób opisanych w art. 175 § 1-3 P.p.s.a. wyklucza możliwość merytorycznego rozpatrzenia tego nadzwyczajnego środka odwoławczego. Przyczyny niewniesienia skargi kasacyjnej przez uprawniony podmiot z punktu widzenia kwestii dopuszczalności takiego środka prawnego, są obojętne. Skarga kasacyjna jest wówczas niedopuszczalna i podlega obligatoryjnemu odrzuceniu na mocy art. 178 P.p.s.a.
W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 30 maja 2014 r. została sporządzona przez adwokat A. K. w dniu 13 sierpnia 2014 r., a wniesiona w dniu 14 sierpnia 2015 r. Z pisma Okręgowej Rady Adwokackiej z dnia [...] września 2015 r. wynika, że adwokat A. K. była zawieszona w wykonywaniu czynności zawodowych od dnia 12 sierpnia 2014 r. do dnia 17 października 2014 r. z uwagi na zaległości w płatności składek na rzecz Izby Adwokackiej [...]. Adw. A. K. została zawieszona w wykonywaniu czynności zawodowych adwokata na podstawie uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...], podjętej na mocy art. 44 ust. 3 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (t. j. Dz. U. z 2015 r., poz. 615 ze zm.), utrzymanej w mocy uchwałą Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...]. Wskazaną uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej A. K. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który uchylił obie uchwały samorządu adwokackiego oraz stwierdził, że uchylone uchwały nie podlegają wykonaniu. Wyrok WSA w Warszawie w sprawie sygn. akt VI SA/Wa 3140/14 zapadł dopiero dnia 11 maja 2015 r.
W świetle przedstawionych okolicznościach sprawy nie może budzić wątpliwości fakt, że adwokat A. K. nie była uprawniona do sporządzenia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 30 maja 2014 r. Pełnomocnikiem strony może być adwokat o statusie wyznaczonym przez przepisy ustawy Prawo o adwokaturze oraz wykonujący zawód na zasadach wskazanych przez tę ustawę.
Zgodnie z art. 4b ust. 1 pkt 5 ustawy Prawo o adwokaturze adwokat nie może wykonywać zawodu w razie orzeczenia kary zawieszenia w czynnościach zawodowych albo tymczasowego zawieszenia w wykonywaniu czynności zawodowych. Stosownie do treści art. 44 ust. 3 tej ustawy okręgowa rada adwokacka może zawiesić w czynnościach zawodowych, do czasu uiszczenia należności, adwokata, który zalega - pomimo wezwania - z zapłatą składki dłużej niż 6 miesięcy. Z art. 4d ust. 1 tej ustawy wynika natomiast, że adwokat zawieszony w wykonywaniu czynności zawodowych nie może występować przed sądami lub organami państwowymi i samorządowymi. W okresie zawieszenia adwokat może wykonywać inne czynności, na które uzyskał zezwolenie dziekana. Oznacza to, że adwokat zawieszony w wykonywaniu czynności zawodowych nie może wykonywać swego zawodu, w szczególności nie może reprezentować strony w postępowaniu przed sądami, w tym sporządzać w jej imieniu skarg kasacyjnych.
Adwokat A. K. w okresie od dnia 12 sierpnia 2014 r. do dnia 17 października 2014 r., była zawieszona w wykonywaniu czynności zawodowych ze wszystkimi tego konsekwencjami. W dniu 14 sierpnia 2014 r. nie miała zatem uprawnień do skutecznego sporządzenia i podpisania skargi kasacyjnej do NSA, gdyż nie spełniała wówczas wymogów określonych w art. 175 § 1 P.p.s.a. Dlatego też złożoną przez nią w imieniu K. H. skargę kasacyjną jako sporządzoną przez adwokata w okresie zawieszenia w prawie do wykonywania zawodu należało uznać za niedopuszczalną i odrzucić.
Ustosunkowując się do argumentów przedstawionych przez K. H. na rozprawie oraz w piśmie jej pełnomocnika z dnia 22 września 2015 r., jeszcze raz podkreślić należy, że w dacie sporządzenia rozpatrywanej skargi kasacyjnej sprawa zawieszenia adw. A. K. w wykonywania zawodu adwokata została zakończona ostateczną uchwałą Prezydium NRA. Taka ostateczna uchwała podlegała wykonaniu. Do wstrzymania jej wykonania mogłoby dojść w trybie przewidzianym w art. 61 P.p.s.a., jednakże z akt nie wynika, by strona – przed sporządzeniem omawianej skargi kasacyjnej – z takich uprawnień skorzystała. Natomiast bez znaczenia jest okoliczność uchylenia przez WSA w Warszawie uchwał samorządu adwokackiego. Wyrok tego Sądu zapadł bowiem w dniu 11 maja 2015 r., a zatem wiele miesięcy po sporządzeniu skargi kasacyjnej.
Bezzasadne i gołosłowne są twierdzenia adw. A. K., że jej zawieszenie w czynnościach zawodowych ustało z chwilą uiszczenia zaległych składek na rzecz Izby Adwokackiej [...], co miało nastąpić przed sporządzeniem i złożeniem skargi kasacyjnej, a mianowicie w dniu 31 maja 2015 r. i w dniu 14 sierpnia 2015 r. (powinno być 2014 r.). W dacie sporządzenia i podpisania skargi kasacyjnej uchwały o zawieszeniu adw. A. K. w czynnościach zawodowych nie zostały wyeliminowane z obrotu prawnego. Wymieniona – pomimo dokonania stosownych wpłat na rzecz Izby Adwokackiej [...] – nie miała prawa do wykonywania zawodu adwokata do dnia 17 października 2014 r.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 180 w związku z 178 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia. O zwrocie wpisu orzeczono na postawie art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a.