Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 3 lipca 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 951/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu skargi J. K. o wymierzenie Prezydentowi m.st. Warszawy grzywny w związku z niewykonaniem wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 marca 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 502/13. wymierzył Prezydentowi m.st. Warszawy grzywnę w wysokości 1000 (tysiąc) złotych (pkt 1) stwierdził, że bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2) oraz zasądził od Prezydenta m.st. Warszawy na rzecz J. K. zwrot kosztów postępowania.
Wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.
J. K. skargą z dnia 17 marca 2015 r., wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o wymierzenie grzywny Prezydentowi m.st. Warszawy w związku z niewykonaniem przez ten organ wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 marca 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 502/13. Powyższym wyrokiem Sąd, w następstwie uwzględnienia skargi J. K. zobowiązał Prezydenta m.st. Warszawy do rozpoznania wniosku skarżącego z dnia 6 kwietnia 2001 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w Warszawie przy ul. [...] ozn. hip. [...], w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Akta te wraz z odpisem prawomocnego wyroku doręczone zostały zaś organowi w dniu 23 maja 2014 r.
Wobec braku podejmowania rozstrzygnięcia w sprawie, pismem z dnia 14 sierpnia 2014 r. skarżący wezwał Prezydenta m.st. Warszawy do wykonania powyższego wyroku.
Wezwanie to okazał się bezskuteczne, czego konsekwencją było wniesienie przez ww. wskazanej na wstępie skargi.
W odpowiedzi na skargę Prezydent m.st. Warszawy wskazał, że pełnomocnik skarżącego został poinformowany o tym, że z uwagi na analizę zgromadzonej dokumentacji, nie było możliwe wydanie decyzji w sprawie o odszkodowanie w terminie wyznaczonym przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga jest uzasadniona, co skutkować musi wymierzeniem Prezydentowi m.st. Warszawy, grzywny.
Sąd wskazał, że zgodnie z art. 154 § 1 p.p.s.a. w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania oraz w razie bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, strona może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia organowi grzywny. Grzywnę, o której mowa w tym przepisie, stosownie do § 6 art. 154 p.p.s.a., wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, na podstawie odrębnych przepisów. W przypadku zaistnienia stanu zwłoki w wykonaniu wyroku, Sąd stwierdza także czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 154 § 2 zd. drugie p.p.s.a.)
W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 7 marca 2014 r. sygn. akt I SAB/Wa 502/13 zobowiązał Prezydenta m.st. Warszawy do rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w Warszawie przy ul. [...], w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Bezsporne jest, że akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu wpłynęły do organu w dniu 23 maja 2014 r. Zgodnie zatem z art. 286 § 2 p.p.s.a. od tej daty rozpoczął bieg dwumiesięczny termin wyznaczony wyrokiem, w jakim sprawa, w której organ pozostawał bezczynny, winna być rozpoznana.
Tym samym termin ten upłynął 23 lipca 2014 r. Niekwestionowaną okolicznością jest również to, że do dnia rozpoznania skargi, mimo uprzedniego wezwania przez stronę do wykonania powyższego wyroku, Prezydent m.st. Warszawy nie rozstrzygnął zawisłej przed nim sprawy administracyjnej.
Skoro zatem Prezydent m.st. Warszawy w terminie wyznaczonym wyrokiem Sądu z dnia 7 marca 2014 r. sprawy nie załatwił - a wyrok ten zobowiązywał organ nie tylko do jej rozstrzygnięcia, ale także do dokonania tego w określonym terminie - to wniosek o wymierzenie Prezydentowi m.st. Warszawy grzywny jest w ocenie Sądu niewątpliwie w pełni uzasadniony. Sąd stwierdził, że nie może się przy tym od stanu zwłoki w wykonaniu wyroku uwolnić organ poprzez tłumaczenie trwającą analizą zgromadzonych w sprawie dokumentów. Termin wyznaczony wyrokiem jest terminem bezwzględnie wiążącym organ. Nie podlega on przy tym przedłużeniu na zasadach określonych w art. 36 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego. Niewykonywanie wyroków sądów zaś - niezależnie od tego czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane.
W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja wszak prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej.
Sąd mając na względzie, że pierwsze czynności w sprawie, po wyroku zobowiązującym organ do rozpoznania wniosku skarżącego, Prezydent m.st. Warszawy podjął dopiero we wrześniu 2014 r., tj. już po przekroczeniu terminu zakreślonego wyrokiem Sądu, a także okoliczność, że zwłoka w wykonaniu powyższego wyroku, wynosi na dzień wyrokowania ponad 11 miesięcy, uprawniona jest ocena, że przybrała ona w okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy postać kwalifikowaną, a więc rażąco naruszającą prawo, w tym przede wszystkim naruszającą w ten sposób przepisy art. 153 p.p.s.a. oraz art. 12 k.p.a.
Zważywszy na skalę przekroczenia terminu w wykonaniu wyroku, skład orzekający ocenił, że wystarczająco represyjną jak też dyscyplinującą organ do zakończenia postępowania w sprawie spełni grzywna w wysokości 1000,00 złotych, która to kwota mieści się w wymiarze grzywny określonym w art. 154 § 6 p.p.s.a.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł J. K. Wyrok zaskarżono w zakresie pkt 1, tj. co do kwoty grzywny wymierzonej organowi, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 154 § 6 p.p.s.a. przez jego częściowo niewłaściwe zastosowanie i wymierzenie grzywny w wysokości nieadekwatnej zarówno do znacznej wartości ekonomicznej sprawy jak i do wieloletniego okresu zwłoki organu.
W oparciu o powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zwrot kosztów postępowania oraz zwrot kosztów postępowania kasacyjnego. Ponadto wniesiono o rozpoznanie przez Naczelny Sąd Administracyjny skargi kasacyjnej w trybie art. 182 § 2 p.p.s.a. na posiedzeniu niejawnym, jednocześnie zrzekając się przeprowadzenia rozprawy.
W piśmie z dnia 2 grudnia 2015 r. pełnomocnik skarżącego wniósł na podstawie art. 188 p.p.s.a. o rozpoznanie przez Naczelny Sąd Administracyjnego sprawy merytorycznie i wydanie wyroku reformatoryjnego wymierzającego organowi grzywnę w odpowiedniej wysokości za niewykonanie poprzedniego wyroku (art. 156 § 1 p.p.s.a.); przyznanie skarżącemu z urzędu od organu odpowiedniej sumy pieniężnej za niewykonanie poprzedniego wyroku (art.154 § 7 p.p.s.a.) oraz uwzględnienie przy ponownym orzekaniu także okresu dalszej zwłoki organu – po dniu wydania zaskarżonego wyroku.
W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy.
Stosownie do art. 154 § 1 p.p.s.a. w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność oraz w razie bezczynności organu po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia temu organowi grzywny.
Wymierzenie grzywny na podstawie art. 154 § 1 p.p.s.a. ma za zadanie skłonienie organu do wywiązania się z nałożonego na niego w prawomocnym wyroku obowiązku, jak również zawiera element represyjny, stanowiący w istocie karę za ignorowanie przez zobowiązane organy orzeczeń sądowych (por. wyroki NSA: z dnia 27 września 2006 r., sygn. akt I OSK 857/06, LEX nr 321131; z dnia 12 marca 2010 r., sygn. akt I OSK 1704/09, publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Z treści tego przepisu wynika, że Sąd Administracyjny, wymierzając karę grzywny, porusza się w ramach uznania.
Sąd ten ma możliwość wymierzenia grzywny mieszczącej się w określonym w tym przepisie przedziale, dlatego winien dokładnie wyjaśnić jakimi motywami kierował się wymierzając organowi grzywnę. Podkreślić należy, że skoro ustawa przewiduje możliwość wyboru kwoty, zakreślając tylko górną granicę, każda kwota wymaga precyzyjnego wyjaśnienia i umotywowania. Nie spełnia tego wymogu wskazanie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że wystarczająco represyjną, jak też dyscyplinującą organ do zakończenia postępowania w sprawie jest grzywna w wysokości 1000 zł.
W niniejszej sprawie nie było możliwości zastosowania przez Naczelny Sąd Administracyjny art. 188 p.p.s.a. ponieważ Sąd I instancji musi ponownie wyjaśnić okoliczności dotyczące wysokości wymierzonej grzywny i właściwie je umotywować.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a.