Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem o sygn. akt II SA/Gl 272/13 z dnia 8 sierpnia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach umorzył postępowanie w sprawie ze skargi W. S. o wymierzenie Staroście Tarnogórskiemu grzywny za niewykonanie orzeczenia sądu w sprawie o sygn. akt II SAB/Gl 19/12.
Postanowienie to zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Pismem datowanym na dzień 27 grudnia 2012 r. skierowanym bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach W. S. poinformował sędziów tego Sądu, że w dniu 16 listopada 2012 r. Staroście Tarnogórskiemu zwrócone zostały akta postępowania administracyjnego wraz z prawomocnym wyrokiem z dnia 22 sierpnia 2012 r., sygn. akt II SAB/Gl 19/12. Przedmiotowy wyrok zapadł w sprawie ze skargi na bezczynność Starosty Tarnogórskiego w przedmiocie rozpoznania wniosku W. S. o zmianę wpisu w ewidencji gruntów i budynków. Autor pisma poinformował Sąd, że pomimo upływu miesiąca od zwrotu opisanych akt postępowania nie została wydana żadna decyzja, co oznacza ignorowanie i lekceważenie nie tylko jego wniosków składanych od 2005 r., ale także wyroku Sądu.
Do swojego pisma W. S. dołączył kopię dwóch pism. Jednym z nich było pismo Geodety Powiatowego działającego z upoważnienia Starosty Tarnogórskiego z dnia 12 grudnia 2012 r., w którym poinformowano go, że w związku z zapowiedzią złożenia przez niego dodatkowych dowodów jego wniosek nie zostanie rozpatrzony w terminie przewidzianym w art. 35 § 3 k.p.a. Drugim był zaś odpis jego pisma z dnia 27 grudnia 2012 r. skierowanego do Starosty Tarnogórskiego. W oparciu o zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II z dnia 4 stycznia 2013 r. W. S. został wezwany to sprecyzowania treści omówionego pisma, w szczególności przez wskazanie, czy stanowi ono skargę o wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 154 § 1 i § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – dalej zwanej P.p.s.a.).
W odpowiedzi na to wezwanie, udzielonej w piśmie z dnia 21 stycznia 2013 r., W. S. poinformował Sąd, że jego pismo z dnia 27 grudnia 2012 r. należy potraktować jako żądanie wymierzenia grzywny Staroście Tarnogórskiemu w związku z niewykonaniem przez niego obowiązku nałożonego na niego wyrokiem z dnia 22 sierpnia 2012 r.
Zarządzeniem Zastępcy Przewodniczącego Wydziału z dnia 23 stycznia 2013 r. kopię pisma skarżącego z dnia 27 grudnia 2012 r. oraz pismo z dnia 21 stycznia 2013 r. przekazano Staroście Tarnogórskiemu celem nadania mu biegu zgodnego z art. 54 § 2 P.p.s.a. Mocą tego zarządzenia powiadomiono także skarżącego o wynikającym z art. 54 § 1 P.p.s.a trybie wnoszenia skarg do sądu administracyjnego. Przedmiotowe pisma zostały przesłane na adres organu w dniu 24 stycznia 2013 r.
W odpowiedzi na skargę Starosta Tarnogórski, zastępowany przez radcę prawnego A. M., wniósł o jej odrzucenie na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a., ewentualnie o jej oddalenie i umorzenie postępowania. W uzasadnieniu wskazał, że postępowanie w przedmiotowej sprawie nie cechowało się bezczynnością organu. W. S. wnosił bowiem o niewydawanie decyzji do czasu przekazania przez niego nowych dowodów w sprawie. Dalej pełnomocnik organu wskazała, że warunkiem skutecznego wniesienia skargi w trybie art. 154 P.p.s.a. jest uprzednie skierowane do organu wezwanie strony do wykonania wyroku. Brak zaś takiego wezwania winien skutkować odrzuceniem skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. W przypadku gdyby Sąd uznał jednak, że skarżący wezwał skutecznie organ do wykonania wyroku, pełnomocnik Starosty Tarnogórskiego zgłosiła wniosek o oddalenie skargi wskazując, że przed jej wniesieniem została wydana nakazana wyrokiem decyzja z dnia 9 stycznia 2013 r., która doręczono skarżącemu w dniu 18 stycznia 2013 r. Tymczasem skarga na wymierzenie organowi grzywny wpłynęła do Starostwa Powiatowego dopiero w dniu 22 stycznia 2013 r. Uzasadniając ten drugi wniosek pełnomocnik Starosty Tarnogórskiego powołała się na wykładany a contrario przepis art. 154 § 3 P.p.s.a.
Wojewódzki Sad Administracyjny w Gliwicach stwierdził, że postępowanie w sprawie zainicjowane pismem skarżącego z dnia 27 grudnia 2012 r. podlegało umorzeniu w oparciu o przepis art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a.
Uzasadniając to stanowisko Sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżący przed wniesieniem skargi, wbrew poglądowi organu, wywiązał się ciążącego na nim obowiązku wynikającego z art. 154 § 1 P.p.s.a. W dniu 27 grudnia 2012 r. skierował on bowiem do Starosty Tarnogórskiego pismo, które winno zostać uznane jako spełniające wymogi wezwania, o jakim jest mowa w powołanym wyżej przepisie. Wniesiona skarga w ocenie składu orzekającego WSA nie powinna zostać także oddalona z uwagi na wydanie przez organ przed jej wniesieniem orzeczenia nakazanego w wyroku zapadłym w sprawie o bezczynność. Z opisanego wcześniej stanu faktycznego sprawy wynika, że skarga ta została bowiem faktycznie przesłana na adres Sądu już w dniu 27 grudnia 2012 r., a zatem na długo przed wydaniem przez organ decyzji o umorzeniu postępowania wszczętego z wniosku skarżącego, a jednocześnie po upływie terminu do wydania przedmiotowego orzeczenia wskazanego w prawomocnym wyroku Sądu z dnia 22 sierpnia 2012 r., sygn. akt II SAB/Gl 19/12. Termin ten, zdaniem tegoż Sądu, bezskutecznie upłynął w dniu 17 grudnia 2012 r.
Sąd pierwszej instancji dostrzegł także, że uznane za skargę pismo skarżącego z dnia 27 grudnia 2012 r. zostało wniesione bezpośrednio do Sądu, a zatem z naruszeniem trybu wskazanego w art. 54 § 1 P.p.s.a. nakazującego wnoszenie skarg za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Z tego też względu w ślad za ugruntowanym w tej kwestii orzecznictwem Sąd ten przyjął, że datą wniesienia skargi była data jej przesłania przez Sąd organowi co miało miejsce dopiero w dniu 24 stycznia 2013 r.
Dodatkowo też wskazał, że z uwagi na niespełnianie przez pismo z dnia 27 grudnia 2012 r. wszystkich wymogów formalnych, przedmiotowa skarga została przesłana do organu dopiero po jej uzupełnieniu przez skarżącego pismem z dnia 21 stycznia 2013 r.
Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniósł reprezentowany przez pełnomocnika W. S., który zaskarżył w części postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 8 sierpnia 2013. w sprawie II SA/Gl 272/13, a to w pkt 1.
Przedmiotowemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu, w obrazie przepisu art. 6 P.p.s.a. upatruje ww. naruszenie i podnosi, że gdyby został prawidłowo poinstruowany o uprawnieniach, z pewnością nie doszłoby do umorzenia postępowania.
Z uwagi na powyższe wnosi o zmianę zaskarżonego postanowienia i ukaranie grzywną Starostę Tarnogórskiego.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Starosta Tarnogórski wnosi o jej oddalenie oraz zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania kasacyjnego wg norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Podstawy te determinują kierunek postępowania Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny wskazanych w skardze podstaw kasacyjnych.
Rolą sądu administracyjnego rozpoznającego skargę o ukaranie grzywną organu administracji niewykonującego wyroku sądu uwzględniającego skargę na bezczynność jest jedynie kontrola, czy po tym wyroku organ administracji podjął w sprawie w wyznaczonym terminie nakazane mu akty lub dokonał nakazanych mu czynności. Stwierdzenie, że wyrok nie został wykonany, umożliwia nałożenie na ten organ grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. W przeciwnym przypadku, to znaczy wtedy, gdy wyrok został wykonany, sąd zobligowany jest do oddalenia skargi.
Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 154 § 1 P.p.s.a., w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność oraz w razie bezczynności organu po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności, strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia temu organowi grzywny, zaś w myśl art. 154 § 3 P.p.s.a., wykonanie wyroku lub załatwienie sprawy po wniesieniu skargi, o której mowa w § 1, nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania lub oddalenia skargi (Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Jan Paweł Tarno, Wydanie 5, Komentarze LexisNexis, Warszawa 2012 r., str. 407).
Analiza powyższych przepisów prowadzi do wniosku, że Sąd uwzględnia skargę wniesioną w powyższym trybie, jeżeli w dniu jej wniesienia organ administracji pozostawał w stanie bezczynności, tj. nie wykonał prawomocnego wyroku sądu administracyjnego w zakresie określonym w tym przepisie. Jeżeli zostały spełnione przesłanki z art. 154 § 1 P.p.s.a., to sąd powinien uwzględnić skargę, chyba że wykonanie wyroku lub załatwienie sprawy nastąpiło co prawda z uchybieniem terminu, ale jeszcze przed wniesieniem skargi o wymierzenie grzywny do sądu.
W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że uznane za skargę pismo skarżącego z dnia 27 grudnia 2012 r. zostało wniesione bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, a zatem z naruszeniem trybu wskazanego w art. 54 § 1 P.p.s.a. nakazującego wnoszenie skarg za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Z tego też względu w ślad za ugruntowanym w tej kwestii orzecznictwem Sąd pierwszej instancji zasadnie przyjął, że datą wniesienia przedmiotowej skargi była data jej przesłania przez Sąd organowi co miało miejsce dopiero w dniu 24 stycznia 2013 r., a zatem już po wydaniu nakazanej wyrokiem decyzji Starosty Tarnogórskiego z dnia [...] stycznia 2013 r., którą doręczono skarżącemu w dniu 18 stycznia 2013 r.
Bezzasadny jest zarzut wskazany w skardze kasacyjnej dot. naruszenia art. 6 P.p.s.a. Wbrew odmiennym wywodom zawartym we wniesionej skardze kasacyjnej, Sąd nie jest w stanie i nie powinien, przewidywać zamiarów stron występujących w postępowaniu i zawiadamiać je o każdym możliwym rodzaju czynności, którą strona może podjąć lub której może żądać w konkretnej sytuacji (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OZ 204/13, cbois.nsa.gov.pl). Obowiązek Sądu odnosi się bowiem do wskazówek i pouczeń celowych z punktu widzenia prawidłowego przebiegu postępowania i dających gwarancje prawa strony do obrony. Z tego obowiązku, w niniejszym postępowaniu, Sąd pierwszej instancji w pełni prawidłowo się wywiązał, czyniąc tym samym zawarte w uzasadnieniu skargi kasacyjnej wywody skarżącego niezasadnymi.
Mając na uwadze powyższe należało uznać, że trafnie Sąd pierwszej instancji stwierdził, że w sprawie nie wystąpiła przesłanka wskazana w art. 154 § 3, a to z uwagi na wydanie przez organ decyzji przed formalnym wniesieniem do niego skargi w przedmiocie wymierzenia grzywny, a zatem w toku postępowania wystąpiła wskazana w art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. przesłanka jego bezprzedmiotowości i z tych powodów zasadnie Sąd pierwszej instancji umorzył postępowanie sądowe.
W świetle powyższego skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. Podlegała zatem oddaleniu, co orzeczono na podstawie na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 1 i 3 P.p.s.a.
Odnosząc się do wniosku pełnomocnika o zwrot kosztów postępowania, zauważyć należy, że przepisy art. 203 i 204 P.p.s.a. nie mają zastosowania, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie Sądu pierwszej instancji kończące postępowanie w sprawie (uchwała NSA z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 4/07).