Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 26 kwietnia 2016 r., sygn. akt I OSK 2925/15

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 11 maja 2015 r., sygn. akt IV SA/Wa 118/15, po rozpoznaniu sprawy ze skargi Miasta W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, uchylił zaskarżoną decyzję.

Powyższy wyrok zapadł w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny sprawy.

Decyzją z dnia [...] maja 1972 r. nr [...] na wniosek Dyrekcji Rozbudowy Miasta W. z dnia 14 listopada 1969 r. wywłaszczono na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość będącą własnością J. S. i spadkobierców J. S. - na podstawie księgi wieczystej pn. "[...]" (zaświadczenie z PBN w W. z dnia 15 września 1970 r.) - położoną w W. przy ul. [...], o powierzchni 1,17[...] ha, z czego część o powierzchni 0,2465 ha z przeznaczeniem pod budowę drogi dojazdowej do W. ([...]), zgodnie z decyzją o lokalizacji szczegółowej [...] z dnia [...] kwietnia 1969 r. Natomiast pozostała część nieruchomości o powierzchni 0,9277 ha wywłaszczona została na wniosek poprzedniego właściciela, który na rozprawie wywłaszczeniowej został poinformowany, że zostanie ona w najbliższym czasie wywłaszczona pod arterię komunikacyjną i metro po stronie wschodniej drogi do W.(3859 m2) oraz pod zieleń użyteczności publicznej i zbiornik retencyjny wód opadowych po stronie zachodniej (5418 m2).

Wywłaszczenie na wniosek właściciela miało miejsce również z uwagi na fakt, iż droga dojazdowa do W. przebiegała przez środek nieruchomości i przecinała nieruchomość na dwie części oraz uniemożliwiała dojazd od budynków do pozostałej części gruntów. Na wywłaszczonej nieruchomości znajdował się sad owocowy stanowiący dla właściciela podstawę utrzymania.

Wnioskami z dnia 15 marca 1988 r., 22 września 1990 r. i 19 listopada 1990 r. o zwrot nieruchomości jako niewykorzystanej na cel wywłaszczenia wystąpiła żona zmarłego właściciela – S. S..

Pismem z dnia 22 sierpnia 1999 r. spadkobiercy poprzedniego właściciela ponownie wystąpili o zwrot niezagospodarowanej części wywłaszczonej nieruchomości tj. części dawnej działki nr [...] z obrębu [...], stanowiącej część działki nr [...] oraz nr [...] z obrębu [...].

Pismem z dnia 15 listopada 2000 r. spadkobiercy byłych właścicieli wystąpili o zwrot działek nr [...] z obrębu [...], załączając szkic nieruchomości. Następnie pełnomocnik spadkobierców doprecyzował wniosek, wnosząc o zwrot m.in. działki nr [...] i części działki nr [...] z obrębu [...], zamiast działki nr [...].

Decyzją z dnia [...] stycznia 2000 r. Starosta Powiatu W. zwrócił spadkobiercom poprzednich właścicieli działkę nr [...] z obrębu [...] o powierzchni 4978 m2 (wywłaszczoną na wniosek stron) jako nie wykorzystaną na żaden cel publiczny.

Postanowieniem z dnia [...] lipca 2006 r. Wojewoda [...] wyznaczył Starostę P. jako organ właściwy do załatwienia przedmiotowej sprawy.

Decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. Starosta P. zwrócił część wywłaszczonej nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] stanowiącej wg ewidencji gruntów i budynków działkę nr [...] z obrębu [...] o powierzchni 4014 m2 będącej częścią dawnej działki nr [...] z dawnego obrębu [...] na rzecz spadkobierców poprzednich właścicieli tj. Z.C. w 1/3 części, M. S. w 1/3 części i Z. S. w 1/3 części oraz zobowiązał wymienione osoby do zwrotu na rzecz Miasta W. zwaloryzowanego odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość w kwocie 58 950 zł oraz zwrotu kwoty 9 051 9[...] zł stanowiącej zwiększenie wartości nieruchomości wskutek działań podjętych bezpośrednio na nieruchomości po wywłaszczeniu tj. wybudowaniu budynku biurowo-magazynowego; łącznie kwoty 9 110 892 zł.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. Wojewoda [...] uchylił decyzję Starosty P. z dnia [...] lipca 2010 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji.

W wyniku rozpoznania skargi [...] S.A. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2010 r., wyrokiem z dnia 16 września 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 203/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.

Z kolei wyrokiem z dnia 17 lipca 2013 r., sygn. akt I OSK 347/11 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną złożoną od wyroku WSA z dnia 16 września 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 203/11, wskazując, że ustalenia Wojewody [...] co do spełnienia przesłanek zwrotu - zbędności działki nr [...] z obrębu [...] na cel wywłaszczenia, o którym mowa w art. 137 ust. 1 ustawy z dnia 21 lipca 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (dalej: u.g.n.), jak i co do zasad zwrotu odszkodowania są zgodne z prawem.

W wyniku ponownego rozpoznania sprawy, decyzją z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] Starosta P. ponownie zwrócił nieruchomość stanowiącą działkę nr [...] z obrębu [...] o powierzchni 4014 m2 na rzecz spadkobierców dawnych właścicieli: Z. C., M. S. i Z. S..

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r. po rozpatrzeniu odwołania Prezydenta W., utrzymał w mocy decyzję Starosty Powiatu P. z dnia [...] lutego 2014 r.

Wojewoda wskazał, że w aktualnym stanie prawnym przesłanki opisane w art. 137 ust. 1 u.g.n., dotyczące zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, mówią o faktycznej realizacji celu wywłaszczenia. Nie jest więc wystarczające uzyskanie pełnej dokumentacji inwestycji, która umożliwia jedynie przystąpienie do jej realizacji. Powyższe oznacza, że nawet posiadanie przez inwestora ostatecznych decyzji, pozwalających na rozpoczęcie zamierzonej inwestycji przy braku wykonania jakichkolwiek prac na nieruchomości w ciągu 7 lat, uzasadnia wniosek, że nieruchomość jest zbędna na cel wywłaszczenia. Ponadto w aktualnym stanie prawnym o zbędności nieruchomości przesądza cel, na który została wywłaszczona.

Organ podał, że według informacji Urzędu Gminy W. z dnia 30 listopada 1999 r., dawna działka nr [...] z obrębu [...] stanowiła działki z obrębu [...] nr: [...] oraz w części działkę nr [...]. W wyniku podziału działki nr [...] powstały działki nr [...]. W wyniku zaś podziału działki nr [...] powstały działki nr [...]. Po odnowieniu operatu ewidencji gruntów oraz dokonanych podziałach nieruchomości dawna działka [...] z dawnego obrębu [...] aktualnie stanowi m.in. działki: nr [...] z obrębu [...];[...] z obrębu [...]; [...] cz. z obrębu [...];[...] z obrębu [...]. Przed podziałem, działka nr [...] stanowiła część drogi dojazdowej do dawnej W.([...]) — w granicach lokalizacji inwestycji. Wywłaszczona nieruchomość przeznaczona była pod budowę drogi dojazdowej do W. ([...]), zgodnie z decyzją o lokalizacji szczegółowej z dnia [...] kwietnia 1969 r.

Jak wynika z pisma Urzędu W. Wydział Architektury dla Dzielnicy [...] z dnia 20 października 2008 r. oraz pisma Biura Gospodarki Nieruchomościami Delegatura w Dzielnicy [...] z dnia 3 listopada 2008 r. i ustaleń organu pierwszej instancji, na części gruntu wywłaszczonego pod drogę dojazdową, od strony zachodniej, na powierzchni ok. 490 m2 wchodzącej aktualnie w skład działki nr [...] nie zrealizowano inwestycji zgodnie z celem wywłaszczenia, tylko wydano dla [...] S.A. pozwolenie na budowę z dnia [...] stycznia 1999 r. i pozwolenie na użytkowanie z dnia [...] sierpnia 2001 r., a więc po dacie wywłaszczenia.

Część działki nr [...] z obrębu [...] o powierzchni 490 m2 wchodziła w skład nieruchomości wywłaszczonej pod drogę dojazdową. Cel wywłaszczenia zrealizowano jedynie na części wywłaszczonej nieruchomości. Pozostała część została zagospodarowana dopiero w 2001 r. kiedy [...] S.A. z/s w W. otrzymało pozwolenie na użytkowanie obiektu biurowo - magazynowego.

Mając powyższe na uwadze organ odwoławczy stwierdził, iż mimo upływu terminów określonych w art. 137 ust. 1 u.g.n. cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. Budowy chodnika, pasa zieleni i części parkingów po 29 latach od wywłaszczenia nie można uznać za realizację celu wywłaszczenia, gdyż jest to nowa inwestycja, nie wchodząca w zakres zadania inwestycyjnego ustalonego decyzją o lokalizacji szczegółowej z dnia [...] kwietnia 1969 r.

Jak wynika zaś z pisma Urzędu W. Biura Gospodarki Nieruchomościami Delegatura w Dzielnicy [...] z dnia 16 maja 2007 r., drodze dojazdowej do W. nigdy nie nadano kategorii drogi publicznej. W aktach Wydziału Infrastruktury brak jest dokumentów stwierdzających wybudowanie drogi dojazdowej na całej wywłaszczonej nieruchomości. Brak jest również informacji, że w dacie wywłaszczenia tj. [...] droga dojazdowa do fabryki stanowiła drogę publiczną w rozumieniu ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.

Wizja w terenie przeprowadzona w dniu 17 lutego 2009 r. wykazała, iż działka nr [...] z obrębu [...] stanowi: w części wjazd i wyjazd do budynku biurowo- magazynowego [...] S.A, część parkingu [...], pas zieleni i chodnik, zaś pozostała część działki jest zabudowana budynkiem biurowo-magazynowym o powyższym świadczy dokumentacja fotograficzna z wizji. Oględziny terenu przeprowadzone przez rzeczoznawcę majątkowego w kwietniu 2010 r. potwierdziły, iż na działce nr [...] pobudowany jest budynek biurowo-magazynowy o trzech kondygnacjach naziemnych, o kubaturze 9520 m2, powierzchni użytkowej 1941, 60 m2. Teren wokół budynku utwardzony jest kostką brukową, od ul. [...] urządzony został parking dla kilkunastu samochodów.

Organ wskazał, że zważywszy na fakt, iż przedmiotem zwrotu jest działka nr [...] z obrębu [...], w części znajdującej się poza lokalizacją inwestycji z wniosku poprzedniego właściciela, należało ustalić - zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 9 października 2008 r., sygn. akt I SA/Wa 675/08, czy w sprawie wystąpiły przesłanki do zwrotu części nieruchomości nabytej przez Skarb Państwa na potrzeby realizacji celu wywłaszczenia, bowiem jedynie w sytuacji zaistnienia warunków do zwrotu wywłaszczonej części nieruchomości możliwy jest zwrot części nieruchomości, która wywłaszczona została na wniosek właściciela. Jak wynika ze zgromadzonej w sprawie dokumentacji geodezyjnej a zwłaszcza map wywłaszczeniowych oraz aktualnych map ewidencyjnych i zasadniczych oraz danych z ewidencji gruntów, część nieruchomości wywłaszczona pod drogę dojazdową tj. działka nr [...] o powierzchni 532 m2 - będąca w użytkowaniu wieczystym [...] z/s w W. ul. [...], oraz część działki nr [...] z obrębu [...] o powierzchni 490 m2, będąca aktualnie we władaniu [...] S.A., nie zostały wykorzystane pod drogę dojazdową.

Dodatkowo, w ramach postępowania wyjaśniającego, pełnomocnik wnioskodawców złożyła do akt Starosty Powiatu P. opinię z dnia 15 stycznia 2014 r., dotyczącą interpretacji sytuacji ujętej na zdjęciu lotniczym z 1990 r. obejmującym swoim zasięgiem dawną działkę nr [...] z dawnego obrębu ewidencyjnego [...], a w szczególności centralną część działki o powierzchni 2465 m2 wywłaszczoną z przeznaczeniem pod budowę drogi dojazdowej do W. stanowiącą obecnie działki ewidencyjne nr [...], [...] oraz część dz. ew. [...] z obrębu ewidencyjnego [...], wykonaną przez fotogrametrę B. B.. Wykazuje ona, iż "od strony północnej, na połowie obszaru 490 m2 włączonego do aktualnej działki [...] znajduje się nieregularne składowisko piasku związane z rozpoczynającą się inwestycją na obecnej działce ew. [...]. Pozostała część tego terenu porośnięta jest trawą i jedynym drzewem rosnącym na jezdni. Centralną część terenu stanowi utwardzona jezdnia, której szerokość w 1990 r. jest zbliżona do obecnej ulicy [...].

Za jezdnią w kierunku zachodnim znajduje się niewielki pas porośnięty trawą, a za nim, wzdłuż ulicy ścieżka lub wąski nieutwardzony chodnik o szerokości niewiele ponad metr (...)". Ponadto fotogrametra, w części swej opinii z dnia 15 stycznia 2014 r. pt. "wnioski" stwierdza, że "w 1990 r., tj. w piętnastym roku po wywłaszczeniu, zgodnie z celem wywłaszczeniowym z części dawnej działki ew. [...] z dawnego obr. nr [...] został wykorzystany jedynie pas o szerokości 12 metrów stanowiący powierzchnię około 900 m2 jako część aktualnej działki ewidencyjnej nr [...]. Na pozostałej części wywłaszczonego terenu tj. aktualnej działce ew. [...] (D), część działki nr [...] o przybliżonej pow. około 543 m2, znajdujący się wówczas poza pasem drogowym, jak i na 490 m2 włączonych do działki ewidencyjnej nr [...] (A) na powiększeniu zdjęcia lotniczego, nie zostały zidentyfikowane szczegóły sytuacyjne potwierdzający realizację celu wywłaszczeniowego." W ocenie Wojewody opinię uprawnionego fotogrametry organ pierwszej instancji prawidłowo dopuścił jako dowód w postępowaniu w rozumieniu art. 75 k.p.a.

Dodatkowo, przy piśmie z dnia 27 marca 2014 r. pełnomocnik wnioskodawców przesłała dwa zdjęcia lotnicze pochodzące z Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w Warszawie wykonane w latach 1972 i 1976 z wkreśloną przez biegłą z zakresu geodezji i fotogrametrii linią obrazującą przebieg planowanej i niezrealizowanej zgodnie z celem wywłaszczenia drogi dojazdowej na terenie obecnej działki ewidencyjnej nr [...]. Ze zdjęć tych, na których działka nr [...] została oznaczona literą A wynika, że w ciągu czterech lat od dnia uprawomocnienia decyzji wywłaszczeniowej cel wywłaszczenia w postaci drogi dojazdowej nie został zrealizowany i choć zdjęcia te obrazują stan zagospodarowania nieruchomości zwracanej sprzed 7 lat od dnia wywłaszczenia, to w konfrontacji ich treści ze zdjęciem lotniczym z 1990 r. będącym załącznikiem do opinii fotogrametry z dnia 15 stycznia 2014 r., należy stwierdzić, zdaniem Wojewody, że prawidłowe są ustalenia Starosty P. na temat zbędności działki nr [...] na cel wywłaszczenia i możliwości jej zwrotu na rzecz spadkobierców dawnych właścicieli.

Wojewoda podniósł ponadto, że zgodnie z wytycznymi zawartymi w wydanej poprzednio w przedmiotowej sprawie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 210 r., wyroku WSA z dnia 16 września 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 203/11 oraz wyroku NSA z dnia 17 lipca 2013 r., sygn. akt I OSK 347/11 Starosta Powiatu P., po przeprowadzeniu stosownego postępowania wyjaśniającego, stwierdził, że [...] S.A. nie jest stroną postępowania w przedmiocie zwrotu nieruchomości wywłaszczonej stanowiącej działkę nr [...] z obrębu [...].

Wojewoda stwierdził końcowo, że decyzja Starosty P. z dnia [...] lutego 2013 r. zapadła z poszanowaniem dyspozycji przepisów postępowania, w tym art. 6, art. 7, art. 9, art. 77 i art. 80 k.p.a., a także zgodnie ze stanowiącymi materialną podstawę rozstrzygnięcia przepisami art. 136 i art. 137 u.g.n. Za nieuzasadnione organ uznał zarzuty Prezydenta W., zawarte w piśmie z dnia 24 lutego 2014 r., zgodnie z którymi ustalenie braku realizacji celu wywłaszczenia na gruncie działki nr [...] zostało poczynione na podstawie dokumentów pochodzących z okresu 18 lat od daty wywłaszczenia tj. na podstawie zdjęcia lotniczego z 1990 r. Organ pierwszej instancji oparł się także na zdjęciach z lat 1972 i 1976, co w zestawieniu ze stanem zagospodarowania działki nr [...] z 1990 r. prowadzi do jednoznacznego wniosku, że cel wywłaszczenia w postaci drogi dojazdowej nie został zrealizowany.

Skargę na powyższą decyzję wniosło Miasto W. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie Sąd przytoczył wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 marca 2014 r., sygn. akt P 38/11, w którym stwierdzono, że art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami - w zakresie, w jakim za nieruchomość zbędną uznaje nieruchomość wywłaszczoną przed 27 maja 1990 r., na której w dniu złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż przed 22 września 2004 r. zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu - jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 165 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z dnia 24 marca 2014 r., poz. 376).

Następnie Sąd wskazał, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż Prezydium Rady Narodowej W. decyzją o lokalizacji szczegółowej z dnia [...] kwietnia 1969 r. ustaliło lokalizację drogi dojazdowej do W. na terenie Dyrekcji Rozbudowy Miasta W., od ul. [...] do ul. [...]. Ze znajdującego się w aktach sprawy pisma J. i S. małż. S. podpisanego przez J. S. złożonego w dniu 3 grudnia 1970 r. w Prezydium Rady Narodowej W. wynika, że wnioskodawca wnosi o wywłaszczenie gospodarstwa rolnego o pow. 1,12 ha, gdyż nie jest możliwe jego dalsze prowadzenie ze względu na to, że jest przecięta nowym wybudowanym odcinkiem ul. [...] z dojazdem do [...]. Dojazd ten uniemożliwił naturalny odpływ wody z pola, zrobiło się grzęzawisko. Z treści znajdującego się w aktach sprawy kolejnego wniosku S. S. z dnia 15 marca 1988 r. o odsprzedanie (zwrócenie) jej wywłaszczonej decyzją Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] maja 1972 r. nieruchomości również wynika, że do obecnej chwili wykorzystane zostało 2.465 m2 powierzchni tej nieruchomości przeznaczonej na drogę dojazdową do [...].

Także z kolejnego wniosku S. S. z dnia 22 września 1990 r. o zwrot niezagospodarowanej ziemi 3.859 m2 wynika, że z wywłaszczonej decyzją z dnia 30 maja 1972 r. nieruchomości o pow. [...] m2 całkowicie wykorzystana została jedynie powierzchnia 2.465 m2 na drogę dojazdową do [...]. Na to, że droga ta została wykonana wskazuje dalsza treść tego wniosku, którym S. S. wnosząc jedynie o zwrot niezagospodarowanej ziemi o pow. 3.859 m2, jednocześnie wyjaśniła, że część ziemi o pow. 5.418 m2 przeznaczono na działki pracownicze, natomiast całkowicie wykorzystana została powierzchnia 2.465 m2. Z treści kolejnego wniosku złożonego w dniu 15 listopada 2000 r. przez spadkobierców – Z. S., Z. C. i M. S. także wynika, że droga ta została wykonana, skoro wystąpili jedynie o zwrot części wywłaszczonej nieruchomości leżącej po obu stronach drogi dojazdowej do [...] zrealizowanej zgodnie z decyzją lokalizacyjną z dnia [...] kwietnia 1969 r. i objętą decyzją wywłaszczeniową z dnia [...] maja 1972 r.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji, w świetle powyższych dokumentów nie można odmówić słuszności racjom skarżącego, że określony w decyzji Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] maja 1972 r. cel wywłaszczenia nieruchomości oznaczonej w tej decyzji jako działka nr [...], w części w jakiej powierzchnia 2465 m2 została przeznaczona pod drogę dojazdową do [...], został zrealizowany. Potwierdza to również pismo Prezydium MRN W. z dnia 20 maja 1971 r., na które wskazał w skardze pełnomocnik strony skarżącej. Ustalenia co do zrealizowania celu wywłaszczenia w zakresie przeznaczenia części wywłaszczonej dawnej działki nr [...] pod drogę dojazdową o powierzchni 2.465 m2 nastąpiły jeszcze przed złożeniem pierwszego wniosku przez S. S. w dniu 15 marca 1988 r., w którym przyznała, że droga dojazdowa zgodnie z decyzją wywłaszczeniową została wykonana. Ze zgromadzonego w aktach sprawy materiału dokumentacyjnego nie wynika, aby organy obu instancji wykazały, iż wbrew twierdzeniom strony skarżącej, droga dojazdowa o szerokości 30 metrów [...] nie została wykonana, a tym samym, aby cel wywłaszczenia określony decyzją Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] maja 1972 r. w tym zakresie nie został zrealizowany.

Mając powyższe na uwadze Sąd pierwszej instancji stwierdził, że zaskarżona decyzja narusza przepisy art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik.

Skargi kasacyjne od powyższego wyroku wnieśli Z. C. i M. S. oraz Z. S..

W skardze kasacyjnej Z. C. i M. S. zarzucono zaskarżonemu orzeczeniu naruszenie przepisów postępowania, tj.:

1. 1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. przez naruszenie normy z art. 153 p.p.s.a. poprzez jej niezastosowanie a w związku z tym błędne uznanie przez Sąd pierwszej instancji, iż w wyniku ponownego postępowania administracyjnego pozostaje do ustalenia i wykazania, że droga dojazdowa do [...] nie została wykonana, pomimo tego, że kwestia ta była przedmiotem ustaleń przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 lipca 2013 r. sygn. akt I OSK 347/12. Zgodnie zaś z powołanym wyżej przepisem uzasadnienie Naczelnego Sądu Administracyjnego zawierające ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania są wiążące dla tego Sądu i wszystkich organów biorących udział w rozpoznaniu przedmiotowej sprawy, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.
2. 2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. przez naruszenie normy z art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz art. 7, 8, 77 i 80 k.p.a. polegające na:
3. a) zarzuceniu naruszenia przepisów postępowania przez organ administracyjny, które to uchybienie, zdaniem Sądu, miało istotny wpływ na wynik postępowania, skutkujący błędnym ustaleniem, iż organy administracji publicznej nie ustaliły, że "droga dojazdowa o szerokości 30 metrów do [...] nie została wykonana" i niewskazanie organowi drugiej instancji wskazań co do dalszego postępowania, przez co pozbawiono stronę prawa do realizacji roszczenia o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, niewykorzystanej na cele wywłaszczenia,
4. b) nieuwzględnieniu wszystkich istotnych okoliczności faktycznych koniecznych do ustalenia faktu nieistnienia drogi dojazdowej do [...], o szerokości wskazywanej przez skarżącego, a w szczególności odnośnie zaistnienia przesłanek zwrotu sąsiedniej nieruchomości tj. działki nr [...], której zbycie na rzecz [...] położonej w lokalizacji celu wywłaszczenia i stanowiących nieruchomość wywłaszczoną poprzedników prawnych skarżącej, a przez to potwierdzających nieistnienie drogi o szerokości 30 m, jako drogi dojazdowej, najniższej z kategorii dróg,
5. c) pominięcie oceny z punktu widzenia całokształtu materiału dowodowego poprzez przyjęcie, że dopuszczalne jest aby dokumenty geodezyjne zebrane przez organy administracyjne w tej sprawie podważone zostały przez ustalenia lokalizacji, powierzchni i granic zrealizowanego celu wywłaszczenia na podstawie pism zawierających ogólne informacje,
6. d) pominięcie interesu prywatnego i przedłożenie interesu publicznego nad prywatny w sposób naruszający równowagę interesów stron postępowania i nie uwzględnienie, że w sprawie ma miejsce wieloletnie rozpatrywanie sprawy i uchylanie decyzji organu z błahego powodu.

Powołując się na powyższe zarzuty, skarżący kasacyjnie wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że w wyroku NSA z dnia 17 lipca 2013 r., sygn. akt I OSK 347/12 doszło do oceny przesłanek zwrotu nieruchomości, a wyrażona w tym wyroku ocena prawna nie może budzić wątpliwości i wiąże ona organy administracyjne oraz sądy w zakresie ustalenia ziszczenia się przesłanek zwrotu nieruchomości wywłaszczonej stanowiącej przedmiot tej sprawy.

Odnośnie do zarzutów wskazanych w pkt 2, skarżące kasacyjnie wskazały, że nie można zgodzić się, iż organy administracyjne dopuściły się naruszenia powołanych przepisów w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Szczególnie w kontekście braków w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, nie wiadomo jakie czynności procesowe, poza interpretacją pism wskazanych w uzasadnieniu Sądu, miałby organ przeprowadzić. Złożone do akt postępowania powołane pisma wielokrotnie były analizowane i skonfrontowane ze specjalistyczną wiedzą geodetów i fotogrametry. Sąd pierwszej instancji zarzucając naruszenie tych przepisów, nie wskazał jakiego rodzaju naruszenie miało miejsce. Ogólnikowe stwierdzenie, iż doszło do naruszenia przepisów w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy nie daje szans na zapoznanie się z argumentami Sądu i stanowi naruszenie przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a.

Skarżący kasacynie Z. S. zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

1. I. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
2. 1. naruszenie art. 153 p.p.s.a. wobec pominięcia przez Sąd pierwszej instancji związania wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 lipca 2013 r., sygn. akt I OSK 347/11, w takim zakresie, iż we wskazanym wyroku, Sąd jednoznacznie ocenił dotychczas zgromadzony materiał dowodowy stwierdzając, że "przedmiotem sprawy był zwrot wywłaszczonych nieruchomości i w tej kwestii ustalenia organu pierwszej instancji prowadzą do wniosku, że spełnione zostały przesłanki art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (...) mając na uwadze zgodność z prawem zaskarżonych rozstrzygnięć, tj. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 16 września 2011 r., jak i ocenionej przez ten Sąd decyzji Wojewody [...] z 15 grudnia 2010 r., tak co do zaistnienia przestanek zwrotu, jak i odszkodowania i niezasadność zarzutów skargi kasacyjnej należało ją oddalić, na podstawie art. 184 p.p.s.a.". Tym samym, przyjęcie przez WSA w Warszawie zaskarżonym wyrokiem, iż cel wywłaszczenia został zrealizowany, zaś decyzja organu odwoławczego naruszała przepisy art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, jest nieuprawnione. Sąd pierwszej instancji był bezwzględnie związany oceną prawną wyrażoną w przytoczonym wyżej wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego. Powoduje to, iż nie mógł przeprowadzić oceny materiału dowodowego i to w sposób ewidentnie sprzeczny z oceną prawną NSA,
3. 2. naruszenie art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 7 i 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a poprzez błędne ustalenie celu dla realizacji którego nastąpiło wywłaszczenie rzeczonych nieruchomości. Sąd pierwszej instancji przyjął, że celem wywłaszczenia była budowa drogi dojazdowej do W.([...]). Tymczasem z decyzji o lokalizacji szczegółowej z dnia [...] kwietnia 1969 r. wynika, iż celem wywłaszczania była realizacja drogi dojazdowej o szerokości 30 m. Tym samym Sąd dokonał nieprawidłowej oceny materiału dowodowego, czego następstwem było uznanie, iż cel wywłaszczenia został zrealizowany. Natomiast powstała droga dojazdowa to niespełna połowa terenu objętego lokalizacją. Pozostała część nieruchomości objęta lokalizacją wywłaszczona została ponad rzeczywiste potrzeby i nie zrealizowano na tej części jakiegokolwiek celu publicznego. W aktach sprawy znajdują się dowody na to, że droga ta nie jest uznawana jako droga publiczna, co dobitnie świadczy o tym, że cel nie mógł zostać zrealizowany skoro wywłaszczyć można wyłącznie na cel publiczny,
4. 3. naruszenie art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 7 i 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a poprzez brak wyczerpującego rozpatrzenia oraz nieprawidłową ocenę materiału dowodowego przez Sąd pierwszej instancji, co skutkowało przyjęciem, że cel wywłaszczenia został zrealizowany dwa lata przed dokonaniem wywłaszczenia. WSA w Warszawie przyjął, iż dokumenty zgromadzone w sprawie - pismo J. S. z dnia 3 grudnia 1970 r. oraz pismo Prezydium MRN W. z dnia 20 maja 1971 r. wskazują, że cel wywłaszczenia, jakim była budowa drogi dojazdowej do W.([...]) został zrealizowany. Tymczasem samo wywłaszczenie zostało dokonane decyzją Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] maja 1972 r., a więc dwa lata po rzekomej realizacji celu wywłaszczenia. Ustalenia WSA w Warszawie w tym zakresie należy uznać za niezrozumiałe/absurdalne oraz jednoznacznie sprzeczne ze zgromadzonym w aktach sprawy materiałem dowodowym,
5. 4. naruszenie art. 134 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe, a zwłaszcza wybiórcze, potraktowanie bardzo obszernego materiału zgromadzonego w aktach. Sąd oparł się tylko na dokumentach jednostronnie wskazanych przez pełnomocnika W., które to doprowadziły do przyjęcia przez Sąd poglądu, iż cel wywłaszczenia został zrealizowany przed datą dokonania wywłaszczenia. WSA w Warszawie w ogóle nie odniósł się do dokumentów składanych w toku postępowania przez pełnomocników byłych właścicieli. Ponadto Sąd zignorował ocenę prawną wyrażoną w wydanym w sprawie wyroku przez Naczelny Sąd Administracyjny z dnia 17 lipca 2013 r., sygn. akt I OSK 347/11,
6. 5. art. 141 § 4 p.p.s.a., wobec sporządzenia uzasadnienia wyroku Sądu pierwszej instancji nieodpowiadającego wymogom określonym w tym przepisie. WSA w Warszawie w zaskarżonym wyroku w ogóle nie odniósł się do całego zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym przede wszystkim wymienionego wyżej wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego. Mimo obszernego uzasadnienia, Sąd nie odniósł się także do twierdzeń podnoszonych m.in. przez pełnomocników dawnych właścicieli w odpowiedzi na skargę.
7. II. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2015 r.) poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie tego przepisu, wobec stwierdzenia przez WSA w Warszawie, że cel wywłaszczenia w postaci budowy drogi został zrealizowany na dwa lata przed dokonaniem wywłaszczenia. Celem wywłaszczenia była określona w decyzji o lokalizacji szczegółowej Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] kwietnia 1969 r. budowa drogi dojazdowej do W.([...]). Sąd przyjął, iż dokumenty zgromadzone w sprawie - pismo J. S. z dnia 3 grudnia 1970 r. oraz pismo Prezydium MRN W. z dnia 20 maja 1971 r. wskazują, że cel wywłaszczenia został zrealizowany. Istotne jest, iż samo wywłaszczenie zostało dokonane decyzją Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] maja 1972 r. Spadkobiercy byłych właścicieli w toku postępowania sądowoadministracyjnego nie kwestionowali okoliczności istnienia faktycznej drogi łączącej ulice [...] z [...] choć niewybudowanej w rozumieniu prawa budowlanego. Konsekwentnie podnosili oni jednak, że droga ta nigdy nie osiągnęła takiej szerokości na jaką wskazywała decyzja o wywłaszczeniu. Powoduje to, iż droga istniała faktycznie przed dokonaniem wywłaszczenia nieruchomości zaś po wydaniu decyzji wywłaszczeniowej nie został zrealizowany zakładany w niej cel tj. wybudowanie drogi w rozumieniu prawa budowlanego o szerokości 30 m. Naruszenie zaskarżonym wyrokiem wskazanego przepisu prawa materialnego przez Sąd miało istotny wpływ na wynik sprawy.

W oparciu o podniesione zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej rozszerzono argumentację dotyczącą podniesionych zarzutów.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skargi kasacyjne Z.C., M. S. i Z. S. zasługują na uwzględnienie, gdyż podniesione w nich zarzuty okazały się uzasadnione.

W obu skargach kasacyjnych trafnie zarzucono naruszenie art.153 p.p.s.a. Przepis ten w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonego wyroku stanowił, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Przypomnieć należy, że przez ocenę prawną należy rozumieć sąd o prawnej wartości sprawy. Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego oraz kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania decyzji. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencję oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych i wskazanie kierunku, w którym winno zmierzać przyszłe postępowanie (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Komentarz, LexisNexis 2012 r., s. 396-397 uw. 1-2 A., a także A.Kabat w: B.Dauter, B.Gruszczyński, A.Kabat, M.Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wolters Kluwer 2013 r., s. 466-467, uw. 1-4). Wskazany art.153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Nieprzestrzeganie tego przepisu w istocie podważałoby obowiązującą w demokratycznym państwie prawnym zasadę sądowej kontroli nad aktami i czynnościami organów administracji i prowadziło do niespójności działania systemu władzy publicznej. Ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu administracyjnego traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany stanu prawnego, jeżeli to spowoduje, że pogląd sądu stanie się nieaktualny lub gdy po wydaniu orzeczenia sądowego nastąpi zmiana istotnych okoliczności faktycznych.

Dokonanie oceny zasadności zarzutu naruszenia art.153 p.p.s.a. wymaga zwięzłego przypomnienia przebiegu zdarzeń, które miały miejsce w niniejszej sprawie. Starosta P. decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. orzekł o zwrocie zabudowanej nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] stanowiącej działkę nr [...] o powierzchni 4014 m2, będącej częścią dawnej i wywłaszczonej działki nr [...] na rzecz spadkobierców poprzednich właścicieli oraz zobowiązał tych spadkobierców do zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania oraz kwoty odpowiadającej zwiększeniu wartości nieruchomości wskutek działań podjętych bezpośrednio na nieruchomości po wywłaszczeniu, czyli wybudowaniu budynku biurowo – magazynowego, orzekając jednocześnie o sposobie i terminie zwrotu należności. W uzasadnieniu decyzji Starosta stwierdził, że mimo upływu terminów cel wywłaszczenia nie został zrealizowany na części wywłaszczonej nieruchomości.

W wyniku rozpoznania odwołania Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. uchylił decyzję Starosty P., podzielając stanowisko organu pierwszej instancji, że działka objęta żądaniem zwrotu zbędna jest na cel wywłaszczenia, bowiem pomimo upływu terminów określonych w art.137 ust.1 ustawy o gospodarce nieruchomościami część nieruchomości wywłaszczonej nie została wykorzystana na cel wywłaszczenia. Powodem uchylenia decyzji organu pierwszej instancji była, zdaniem Wojewody, błędna wykładnia art.140 ust.4 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

W ocenie Wojewody zwiększenie wartości odszkodowania, o którym mowa w tym przepisie nie obejmuje wszystkich nakładów, ale tylko te, które są związane z realizacją celu wywłaszczenia. Ponadto Wojewoda stwierdził, że wymaga ustalenia, czy [...] SA ma przymiot strony w postępowaniu o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 16 września 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 203 /11 oddalił skargę [...] SA na opisaną wyżej decyzję Wojewody.

Istotne w sprawie jest stanowisko wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 lipca 2013 r., sygn. I OSK 347/12, który oddalił skargę kasacyjną [...] SA od wskazanego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 września 2011 r., a którym związany jest także Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie.

W uzasadnieniu wyroku z dnia 17 lipca 2013 r. Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzygnął kilka kwestii istotnych w sprawie. Po pierwsze: uznał, że [...] SA nie ma legitymacji do bycia stroną w niniejszym postępowaniu; po drugie stwierdził, że tylko nakłady konieczne na cel wywłaszczenia mogą zwiększać wartość nieruchomości stosownie do art.140 ust.4 ustawy o gospodarce nieruchomościami, przy czym dotyczy to także zwrotu części nieruchomości, przez odpowiednie zastosowanie ust.3 tego artykułu; po trzecie Naczelny Sąd Administracyjny w sposób jednoznaczny stwierdził, że: " Mając na uwadze zgodność z prawem zaskarżonych rozstrzygnięć, tj. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 16 września 2011 r., jak i ocenionej przez ten Sąd decyzji Wojewody [...] z [...] grudnia 2010 r. tak co do zaistnienia przesłanek zwrotu jak i odszkodowania i niezasadność zarzutów skargi kasacyjnej należało ją oddalić, na podstawie art. 184 p.p.s.a". W innym miejscu uzasadnienia wyroku Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że: " Przedmiotem sprawy był zwrot wywłaszczonych nieruchomości i w tej kwestii ustalenia organu pierwszej instancji prowadzą do wniosku, że spełnione zostały przesłanki art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1987 r. o gospodarce nieruchomościami.

Ze zwrotem natomiast łączy się kwestia odszkodowania, które właściciel lub jego spadkobierca jest obowiązany zwrócić Skarbowi Państwa lub właściwej jednostce samorządu terytorialnego, co nakazuje art. 136 ust. 3 i art. 140 ww. ustawy (..)". Zatem z uzasadnienia Sądu drugiej instancji jednoznacznie wynika, że Sąd ten uznał, iż zachodziły podstawy do zwrotu przedmiotowej nieruchomości, gdyż stała się ona zbędna i niewykorzystana na cel wywłaszczenia, zaś decyzje obu instancji uznające zasadność zwrotu wywłaszczonej nieruchomości są prawidłowe. Pomimo tak jednoznacznej oceny Sąd pierwszej instancji ponownie rozpoznając sprawę w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stwierdził odmiennie, aniżeli uczynił to Naczelny Sąd Administracyjny, że cel wywłaszczenia (droga dojazdowa do [...]) został zrealizowany. Wniosek taki Sąd pierwszej instancji wywiódł z treści pism: J. S. z dnia 3 grudnia 1970 r., z wniosków o zwrot wywłaszczonej S. S. z dnia 15 marca 1988 r. i z dnia 22 września 1990 r., a także z pisma Prezydium MRN W. z dnia 20 maja 1971 r. Nie wziął jednak pod uwagę Sąd pierwszej instancji, że wskazane w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wnioski i pisma byłych właścicieli gruntu były znane Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, który wydał w niniejszej sprawie wyrok w dniu 17 lipca 2013 r. Powołanie się przez Sąd pierwszej instancji wyłącznie na powyższe pisma nie uzasadnia wniosku, że w sprawie mógł mieć zastosowanie wyrok Trybunału Konstytucyjnego, na który się Sąd ten powołał w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.

Wskazany wyrok ma charakter zakresowy i dotyczy tych wywłaszczonych nieruchomości, co do których w dniu złożenia wniosku o zwrot a nie później niż przed 22 września 2004 r. zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Jak wynika z ustaleń organów i zebranego materiału dowodowego, a także wydanych w sprawie wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 16 września 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 203/11 i Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 lipca 2013 r. cel wywłaszczenia nie został zrealizowany i w tym stanie rzeczy wyrok Trybunału Konstytucyjnego w niniejszej sprawie nie ma zastosowania. Nie nastąpiła też w sprawie zmiana okoliczności faktycznych, która uzasadniałaby odstąpienie od wiążącej oceny wyrażonej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 lipca 2013 r.

W skardze kasacyjnej trafnie też wskazano, że ani organy administracji, ani wnioskujący o wywłaszczenie nie twierdzili, że droga dojazdowa nie została wykonana. Rzecz jednak w tym, że droga dojazdowa została wykonana, lecz nie odpowiada szerokości drogi projektowanej na cel wywłaszczenia. Nie zostało dostrzeżone przez Sąd pierwszej instancji, że cel wywłaszczenia określał budowę drogi dojazdowej do W.[...]) o szerokości 30 m., zaś wykorzystany został na cel wywłaszczenia pas gruntu o dużo mniejszej szerokości. Trudno też uznać za słuszną argumentację Sądu opierającą się na analizie pism byłych właścicieli, a dotyczącą wykonania drogi i zawartych w tych pismach stwierdzeń, że została droga wykonana, skoro przez kilkanaście lat trwającego postępowania dopiero opinie biegłych geodetów, dokładne rozliczenia wywłaszczonej nieruchomości, w końcu opinia fotogrametry, a w sprawie cywilnej także biegłego sądowego (dołączona do akt niniejszej sprawy) pozwoliły na dokładne odtworzenie parametrów szerokości drogi na cel wywłaszczenia zgodnie z decyzją o lokalizacji szczegółowej z dnia 10 kwietnia 1969 i szerokości drogi faktycznie wykonanej.

Nie może zatem dziwić brak wiedzy wnioskujących o zwrot nieruchomości na temat szerokości drogi dojazdowej przeznaczonej na cel wywłaszczenia i jej dokładnych parametrów. Ponadto niektóre dokumenty powołane przez Sąd w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku dotyczą okresu przed wywłaszczeniem, co prowadzić by mogło do wniosku, że cel wywłaszczenia został zrealizowany przed wywłaszczeniem. Dlatego zasadne są również zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia art.133 §1 p.p.s.a. w zw. z art.7, 77§1 i art.80 k.p.a. poprzez nieprawidłową ocenę materiału dowodowego.

Nie sposób również odmówić racji skarżącym kasacyjnie, gdy podnoszą, że Sąd nie odniósł się do wszystkich dokumentów zebranych w sprawie, lecz w sposób wybiórczy ocenił materiał dowodowy. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd stwierdził, że ze zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego nie wynika, aby organy wykazały, że droga dojazdowa o szerokości 30 metrów nie została wykonana, tym samym, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. Tymczasem w aktach sprawy znajdują się: 1) mapa sytuacyjna dla celów wywłaszczenia z powołaniem decyzji o lokalizacji szczegółowej z [...] kwietnia 1969 r. (k. 147 tom II), 2) mapa zasadnicza (k. 156 tom II), 3) pismo Urzędu Gminy W. z dnia 24 listopada 1999 r. wraz z załącznikiem graficznym (k.38 tom II akt adm., 4) pismo Urzędu W. Biuro Geodezji i Katastru Delegatura w Dzielnicy [...] z dnia 25 października 2006 r. wraz z wydrukiem z numerycznej mapy ewidencyjnej (K. 63 i 65 tom III), 5) pismo Urzędu W. z dnia 15 maja 2007 r. (k. 86, tom III), 6) pismo Urzędu W. Wydział Architektury dla Dzielnicy [...] z dnia 20 października 2008 r. (k 153 tom III), 7) opinia biegłego uprawnionego fotogrametry B. B. i zdjęcia lotnicze z 1990 r. (k. 96-100 tom V), z których to dokumentów i dowodów wynika, że jedynie część gruntu przeznaczona pod drogę dojazdową została wykorzystana na cel wywłaszczenia.

Niestety w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku zabrakło odniesienia do wskazanego materiału dowodowego. Pominięcie wskazanego materiału dowodowego, a przede wszystkim niezastosowanie się do wiążącej oceny wyrażonej przez Sąd drugiej instancji powoduje konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku, a z uwagi na wyjaśnienie istoty sprawy oddalenie skargi Miasta W..

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny uznając, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona na podstawie art.188 p.p.s.a. orzekł, jak w wyroku. O zwrocie kosztów postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a.