Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 5 marca 2012r., sygn. akt II SA/Kr 1674/11, oddalił skargę M. G. na postanowienie Wojewody Małopolskiego z dnia [...] września 2011 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.
Przedstawiając w uzasadnieniu stan faktyczny sprawy Sąd pierwszej instancji wskazał, iż odwołanie skarżącej do decyzji Prezydenta Miasta Nowy Sącz z dnia [...] grudnia 2010 r. zostało złożone z uchybieniem terminu, przy czym decyzja ta zawierała prawidłowe pouczenie o terminie i sposobie wniesienia odwołania. Wojewoda Małopolski nie przychylił się do stanowiska strony przedstawionego we wniosku o przywrócenie terminu, zasadzającego się na twierdzeniu, iż odwołanie złożyła w dacie, o jakiej została poinformowana w siedzibie organu I instancji. W związku z tym organ ten doszedł do przekonania, iż strona nie uprawdopodobniła braku swej winy w uchybieniu terminu. Dlatego na zasadzie art. 59 § 2 w związku z art. 58 § 1 i 2 K.p.a. orzekł jak wyżej.
W skardze na to postanowienie M. G. powtórzyła dotychczasowe argumenty, i zarzucając organowi naruszenie art. 58 K.p.a., domagała się jego uchylenia.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie podzielił pogląd organu odwoławczego w tej sprawie i, wskazując na zakres swych uprawnień wynikających z brzmienia art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) i art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej P.p.s.a., uznał zaskarżone postanowienie za odpowiadające prawu. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stwierdził, iż skarżąca nie spełniła warunku wynikającego z art. 58 § 1 K.p.a. pozwalającego na przywrócenie terminu dla dokonania czynności procesowej, a to braku zawinienia w uchybieniu terminu.
Należy go oceniać według reguł starannego działania. Przy czym brak winy trzeba uwiarygodnić starannością strony i niezależną od niej przeszkodą, która winna istnieć aż do złożenia wniosku i uniemożliwiać działanie nawet przy największym wysiłku. Okoliczności przedstawione przez skarżącą nie prowadzą do takiej konkluzji. Skarżąca została bowiem prawidłowo pouczona w decyzji organu I instancji o terminie i sposobie złożenia środka zaskarżenia. Nie było zatem potrzeby informowania się u pracownika organu w tej materii. Dlatego na zasadzie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła M. G., wnosząc o uchylenie go w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, ewentualnie zasądzenie kosztów postępowania.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 8 K.p.a., art. 9 K.p.a. i art. 58 § 1 K.p.a., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że skarżąca kasacyjnie ponosi winę za uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] grudnia 2010 r. wydanej przez Prezydenta Nowego Sącza.
Uzasadniając swoje stanowisko przede wszystkim wyeksponowała jako wymagający rozważenia problem okoliczność, czy może ponosić ujemne konsekwencje wadliwego pouczenia o trybie zaskarżenia, mimo iż prawidłowe pouczenie w tej kwestii znalazło się w kwestionowanej decyzji. W ocenie autora skargi kasacyjnej Sąd I instancji uchybił przepisowi art. 8 K.p.a., gdyż obciążył stronę negatywnymi skutkami wadliwego działania pracownika administracji, do którego ta zwróciła się o wyjaśnienie wątpliwości związanych ze sposobem wniesienia odwołania. Poza tym naruszył przepis art. 9 K.p.a., bo nie dostrzegł błędnego pouczenia, które winno uzasadniać przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Zakładać wszak trzeba rzetelność udzielonego ustnie pouczenia przez upoważnionego pracownika organu. Strony nie mogą ponosić szkody z powodu nieznajomości prawa, a ta była powodem zwrócenia się o udzielnie ustnej informacji.
Wreszcie dowodził naruszenia art. 58 § 1 K.p.a. poprzez nieprawidłowe przyjęcie, że skarżąca kasacyjnie nie wypełniła jego przesłanek i z własnej winy uchybiła terminowi do wniesienia dowołania. Zdaniem autora skargi kasacyjnej skoro doszło do błędnego pouczenia, a strona nie może ponosić jego ujemnych skutków, to uprawdopodobniła ona brak swej winy w omieszkaniu terminu. W tym stanie rzeczy, zwłaszcza gdy Sąd meriti nie odniósł się do kwestii błędnego pouczenia strony, zaskarżony wyrok – jego zdaniem - jawi się jako nietrafny.
Odpowiadając na skargę kasacyjną Wojewoda Małopolski postulował jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionej podstawy, dlatego podlegała oddaleniu. Stosownie do brzmienia art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpatrywaniu sprawy na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, która zachodzi w wypadkach określonych w § 2 tego przepisu. Podstaw nieważnościowych w rozpoznawanej sprawie nie stwierdzono. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną, zostały określone w art. 174 P.p.s.a. Po myśli jego punktu 1 może nią być naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, natomiast zgodnie z brzmieniem art. 174 pkt 2 P.p.s.a. podstawę skargi kasacyjnej może stanowić naruszenie przepisów postępowania, jednakże skarżący winien wykazać istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy.
W rozpoznawanej sprawie strona skarżąca powołała się na podstawę naruszenia przepisów postępowania, przy czym jako naruszone wskazała przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, nie bacząc na fakt, że nie są one stosowane przez sądy administracyjne. Te bowiem procedują na podstawie przepisów Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zarzut uchybienia przepisów wspomnianego kodeksu można postawić organom, a nie sądom administracyjnym. Tymczasem skarga kasacyjna zaczepia nie decyzję, bo tego uczynić nie może, a wyrok. Toteż należało zarzut naruszenia tych przepisów powiązać z naruszeniem przepisów P.p.s.a. Tego nie uczyniono, co jest istotną wadą skargi kasacyjnej. Niemniej jednak, mając na uwadze treść uchwały pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09 (ONSAiwsa z 2010 r., nr 1, poz.1), należało ocenić trafność zarzutów skierowanych przeciwko zaskarżonemu wyrokowi wynikających z brzmienia motywów skargi kasacyjnej.
Nie są one uzasadnione. Zaprezentowana wykładnia przepisów art. 8 i art. 9 K.p.a. nie ma tu zastosowania, gdyż badaniu nie podlegał sposób procedowania przez organy, w tym organ I instancji, którego pracownik ustnie udzielił skarżącej błędnej informacji. Decyzja wydana przez ten organ zawierała prawidłowe pouczenie, odpowiadające wymogom m.in. art. 8 K.p.a. Sam fakt udzielenia takiej informacji może być powodem podjęcia stosownych kroków przez pracodawcę wobec tego pracownika, wszak w świetle całokształtu okoliczności sprawy i ich analizy przez pryzmat przesłanek pozwalających na przywrócenie terminu, nie dowodzi naruszenia tego przepisu, pomijając już nawet ewentualny brak wpływu tego uchybienia na wynik sprawy.
Tym samym też nie doszło do obrazy przepisu art. 9 K.p.a. Trudno jest wszak dowieść powstania szkody po stronie skarżącej kasacyjnie z powodu błędnej informacji co do terminu wniesienia odwołania, w sytuacji gdy poprawne pouczenie zawarto w decyzji. Skarżąca kasacyjnie winna zastosować się do pouczenia pisemnego, które ma większą moc, skoro postępowanie toczyło się pisemnie, a nie ustnie. To ma bowiem prymat przed ustnymi wypowiedziami pracowników i to sprzecznymi z treścią decyzji. Powinna również tę sprzeczność dostrzec i wyjaśnić. Pouczenie było zrozumiałe, stąd powołanie się zarówno na nieznajomość prawa, jak i na wątpliwości co do treści pouczenia oraz na stan zdrowia, nie uzasadniały potrzeby domagania się ustnej informacji w tej materii. Poza tym skarżąca kasacyjnie nie umotywowała przekonująco dlaczego nie złożyła odwołania w terminie wskazanym w pouczeniu pisemnym, i nie powiązała dostatecznie jednoznacznie uchybienia terminowi z błędnym pouczeniem przez pracownika organu.
W tym stanie rzeczy niepodobna podzielić poglądu o naruszeniu przepisu art. 58 § 1 K.p.a., bo istotnie jego przesłanki nie wystąpiły w sprawie. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowisko zajęte przez Sąd meriti jest prawidłowe, zaś skarga kasacyjna nie zdołała go podważyć, przeto nie mogła doprowadzić do wzruszenia zaskarżonego wyroku.
Mając na względzie podane powyżej argumenty orzeczono jak w sentencji niniejszego wyroku na zasadzie art. 184 P.p.s.a. Nie orzekł Sąd o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu, gdyż w tej materii wyłącznie właściwe są wojewódzkie sądy administracyjne. Naczelny Sąd Administracyjny jest uprawniony do rozstrzygania o kosztach postępowania między stronami.