Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 10 lipca 2015 r. sygn. akt II SAB/Wa 738/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę A.P. na bezczynność Ministra Obrony Narodowej w przedmiocie wznowienia postępowania zakończonego decyzją Ministra Obrony Narodowej z dnia 12 kwietnia 2013r. nr [..]oraz rozkazem personalnym Dyrektora Departamentu Kadr Ministerstwa Obrony Narodowej nr [..]z dnia 25 kwietnia 2013 r.
Sąd I instancji wskazał, że stosownie do art. 52 § 1 P.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich. Zgodnie zaś z przepisem art. 52 § 2 P.p.s.a. przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. Przepis art. 52 § 3 P.p.s.a. stanowi z kolei, że jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu – w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności – do usunięcia naruszenia prawa.
Zgodnie zaś z § 4 ww. przepisu, w przypadku innych aktów, jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi i nie stanowi inaczej, należy również przed wniesieniem skargi do sądu wezwać na piśmie właściwy organ do usunięcia naruszenia prawa. Termin, o którym mowa w § 3, nie ma zastosowania. Zgodnie natomiast z art. 53 § 2 P.p.s.a. w przypadkach, o których mowa w art. 52 § 3 i 4, skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa.
W powołanych wyżej przepisach prawodawca określił warunek dopuszczalności skargi do sądu administracyjnego, jakim jest wyczerpanie przysługujących stronie administracyjnych środków zaskarżenia, bądź – w określonych przez ustawę przypadkach – wezwanie właściwego organu do usunięcia naruszenia prawa. Prawodawca określił w ww. przepisach minimum wymogów procesowych, jakie muszą zostać spełnione, aby uznać za skuteczną wniesioną do sądu administracyjnego skargę w trybie art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a.
Dalej Sąd I instancji wskazał, iż z powyższych unormowań wynika, że skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 – 4a P.p.s.a. można wnieść dopiero po złożeniu do właściwego organu wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Wobec zaś okoliczności, że złożona w niniejszej sprawie skarga A.P. na bezczynność Ministra Obrony Narodowej nie została poprzedzona wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa, Sąd I instancji uznał, że skarżący nie wyczerpał środków zaskarżenia.
Wobec powyższego na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 P.p.s.a. Sąd I instancji odrzucił skargę.
Skargę kasacyjną od powyższego orzeczenia złożył A.P. i zaskarżając je w całości zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy tj. art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. w zw. z art. 52 § 4 P.p.s.a. i art. 53 § 2 P.p.s.a. poprzez niezasadne odrzucenie skargi w związku z rzekomym niewykonaniem przez skarżącego obowiązku wezwania Ministra Obrony Narodowej do usunięcia naruszenia prawa pomimo, iż skarżący czynności tej dopełnił kilkukrotnie.
W konkluzji skargi kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występowały, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
W sprawie wyjaśnienia wymagała kwestia, czy rzeczywiście skarżący wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa. Należy podkreślić, iż pisma, na które powołuje się skarżący kasacyjnie, choć nie znajdują się w nadesłanych aktach administracyjnych, zostały jednak dołączone wraz ze skargą kasacyjną. Zarówno zawartych w zażaleniu z dnia 14 listopada 2014 r. jak i w piśmie z dnia 21 grudnia 2014 treści zdaje się wynikać, że dotyczyły one bezczynności odnoszących się do wznowienia postępowania przez Ministra Obrony Narodowej. Zbadanie charakteru tych pism oraz zawartych w nich żądań wymaga jednak analizy Sądu I instancji. Istotnym w sprawie jest bowiem, że dokumenty te nie zostały przedłożone wraz z aktami administracyjnymi. Nadesłał je skarżący kasacyjnie. Wyjaśnienia nie wymaga natomiast dopuszczalność uznania za wezwanie do usunięcia naruszenia prawa pisma skierowanego do organu w dniu 24 sierpnia 2015 r., z uwagi na to iż pismo to zostało nadesłane do organu po tym, jak skarżący złożył skargę do sądu administracyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ administracji można wnosić w każdym czasie po wyczerpaniu przysługujących stronie środków zaskarżenia lub po złożeniu wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Samo złożenie zażalenia lub wezwania do usunięcia naruszenia prawa wywiera skutek wyczerpania środków zaskarżenia i umożliwia stronie skuteczne wniesienie skargi na bezczynność lub przewlekłe postępowanie. Przepis art. 52 § 2 P.p.s.a. skutek wniesienia środka zaskarżenia wiąże z wniesieniem środka zaskarżenia, a nie jego rozpatrzeniem przez organ (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 maja 2014r, wydane w sprawie II OSK 1083/14, a także z dnia 8 listopada 2013r, wydane w sprawie II OSK 2654/13).
Zaznaczyć jednocześnie należy, że ewentualne przyjęcie przez Sąd I instancji, że skarżący wyczerpał tryb zaskarżenia nie przesądza o zasadności złożonej do sądu I instancji skargi.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 182 § 1 i 3 P.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie.
O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł, ponieważ w art. 209 P.p.s.a. przyjęto unormowanie, że wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę (art. 200 P.p.s.a.) oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 P.p.s.a. Tak więc w innych przypadkach Sąd nie rozstrzyga o zwrocie kosztów postępowania. O kosztach postępowania kasacyjnego sąd orzeka jedynie wówczas, gdy rozpoznaje skargę kasacyjną od wyroku, ponieważ przepisy art. 203 i art. 204 P.p.s.a. wiążą zwrot kosztów postępowania kasacyjnego z wyrokiem Sądu I instancji oddalającym lub uwzględniającym skargę, co nie ma miejsca w przypadku rozpoznawania skargi kasacyjnej od postanowienia odrzucającego skargę.