Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 17 października 2013 r., sygn. akt III SA/Gd 684/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, po rozpoznaniu skargi J. T., uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z [...] lipca 2013 r., nr [...] i utrzymaną nią w mocy decyzję Burmistrza Miasta Lębork z [...] maja 2013 r., nr [...].
Decyzjami tymi odmówiono J. T. prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad mężem, trwale niezdolnym do samodzielnej egzystencji. Podstawę rozstrzygnięcia stanowił czy art. 16 a ust. 1 ustawy z 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 roku Nr 139 poz. 992 ze zm.), zaś odmowa została uzasadniona tym, że nie zachodzi związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją J. T. z pracy a podjęciem opieki, gdyż w okresie od 2002 r. do 2009 r., już po powstaniu niepełnosprawności, pięciokrotnie pozostawała w zatrudnieniu (letnie prace sezonowe w okresach lepszego samopoczucia męża – w/g oświadczeń J. T.).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał, że organy obu instancji dokonały nieprawidłowej wykładni art. 16 a ustawy o świadczeniach rodzinnych, bowiem prowadzącej do dyskryminującego rozróżniania sytuacji prawnej osób sprawujących opiekę nad niepełnosprawnymi, a to narusza zasadę równości, zapisaną w art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku wniosło skargę kasacyjną od tego wyroku, zarzucając:
- 1. naruszenie prawa materialnego art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, mianowicie art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez błędną wykładnię prowadzącą do przyjęcia, iż zachodzi podstawa do uchylenia decyzji obu instancji wobec stwierdzenia przez Sąd, że osoba bez pracy podejmując się stałej opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym rezygnuje z zatrudnienia bądź innej pracy zarobkowej i zachodzi podstawa do przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego;
- 2. naruszenie prawa materialnego i procesowego art. 145 § 1 pkt 1 lit, a i c w zw. z art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz art. 7, art. 80 Kpa w związku uwzględnieniem skargi wobec błędnego ustalenia Sądu, że zaskarżona decyzja Kolegium Odwoławczego wydana została z naruszeniem prawa materialnego art. 16 a ustawy o świadczeniach rodzinnych, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy; jak również art. 32 Konstytucji RP wobec stwierdzenia w wyroku, iż zaskarżona decyzja narusz prawo biorąc pod uwagę podnoszoną przez Sąd sprzeczność przepisu art. 16 a ustawy z zasadą równości, w odniesieniu do przesłanek przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego unormowanego w art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych;
- 3. naruszenie art. 134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wobec naruszenia przez Sąd ww. przepis prawa materialnego i procesowego, o czym mowa powyżej w pkt 1 i 2 niniejszej skargi i uchylenie obu decyzji;
- 4. naruszenie art. 141 § 4 i art. 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez wadliwe wskazanie, co do dalszego toku postępowania w związku z uchyleniem obu decyzji w sposób naruszający zakres kontroli legalności zaskarżonej decyzji, co miało istotny wpływ na treść wyroku; z ostrożności zarzucam wadliwość uzasadnienia wyroku, gdy chodzi o interpretację pojęcia rezygnacji z zatrudnienia na gruncie art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych sprowadzające się do rozszerzenia zastosowania tego przepisu i odmowy jego zastosowania wobec stwierdzenia sprzeczności z art. 32 Konstytucji RP.
W związku z tymi zarzutami Kolegium wniosło o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi J. T., ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Natomiast na wypadek uznania, iż ma miejsce istotne zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości, zbadanie zasadności podjęcia uchwały: czy w świetle art. 16a ust. 1 w związku z art. 3 pkt 22 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności /.../ dotyczy osób pozostających bez zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w chwili objęcia tej opieki (ze wskazaniem zwłaszcza na osoby zarejestrowane w urzędzie pracy jako bezrobotne oraz te które nie są w ogóle zarejestrowane, bądź wyrejestrowany się na własny wniosek, celem objęcia opieki), gdy nie ma związku między brakiem zatrudnienia bądź innej pracy zarobkowej a objęciem stałej opieki nad członkiem rodziny niepełnosprawnym w stopniu znacznym; względnie czy może dotyczyć osoby zarejestrowanej jako bezrobotna w powiatowym urzędzie pracy w chwili objęcia opieki, jeśli nie ma związku między brakiem zatrudnienia bądź innej pracy zarobkowej a objęciem stałej opieki na osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym?
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do zawieszenia postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, postanowieniem z dnia 12 grudnia 2013 r., sygn. akt II SA/Po 1026/13, przedstawił Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie: czy art. 16 a ust. 1 ustawy z 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2006 roku Nr 139 poz. 992 z późniejszymi zmianami), w zakresie w jakim pomija wśród uprawnionych do uzyskania specjalnego zasiłku opiekuńczego osoby, na których ciąży obowiązek alimentacyjny i które nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby, w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, jest zgodny z: art. 2, art. 18, art. 32 ust. 1, art. 71 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Art. 16 a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych był podstawą orzekania w przedmiotowej sprawie. Oznacza to zatem, iż rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie niewątpliwie zależy od wyniku innego postępowania.
Wskazane wyżej okoliczności stanowią także podstawę do stwierdzenia, iż rozpoznanie wniosku Samorządowego Kolegium Odwoławczego o podjęcie uchwały w zakresie rozstrzygnięcia wątpliwości co do interpretacji powołanego art. 16 a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych stało się zbędne.
W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny postanowił, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 w zw. z art. 193 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), o zawieszeniu postępowania toczącego się w niniejszej sprawie do czasu zakończenia wskazanego powyżej postępowania przez Trybunałem Konstytucyjnym.