Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 3 kwietnia 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 1437/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia z funduszu alimentacyjnego.
Wyrok ów zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym:
A.M. (dalej skarżąca) dnia 3 sierpnia 2016 r. wniosła o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz W.G., K.G. i M.G.
Decyzją z [...] października 2016 r. [nr [...]] (dalej decyzja z [...] października 2016 r.) Prezydent [...] (dalej Prezydent) przyznał na rzecz uprawnionych do alimentów świadczenie z funduszu alimentacyjnego w kwocie po 500 zł miesięcznie na okres od 1 października 2016 r. do 30 września 2017 r.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] grudnia 2017 r.) Prezydent uznał, że świadczenie z funduszu alimentacyjnego, przyznane decyzją z [...] października 2016 r. w kwocie 1444,55 zł, wypłacone w grudniu 2016 r., jest świadczeniem nienależnie pobranym, podlegającym zwrotowi wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie na zasadach wskazanych w decyzji.
Dnia 16 sierpnia 2017 r. wpłynęło zaświadczenie komornika sądowego, z którego wynika, że 16 grudnia 2016 r., tj. po otrzymaniu decyzji ustalającej prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, na rzecz skarżącej przekazana została kwota alimentów w wysokości 1444,55 zł. W okresie tym tytułem świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz uprawnionych wpłynęła kwota 1500 zł.
A.M. złożyła odwołanie od decyzji z [...] grudnia 2017 r. podnosząc, że decyzja przyznająca świadczenie została doręczona komornikowi sądowemu z opóźnieniem, zatem komornik nie wiedział, że winien przekazać środki bezpośrednio organowi, nie zaś odwołującej.
[Decyzją z [...] marca 2017 r. nr [...] Prezydent uchylił decyzję z [...] października 2016 r. w części dotyczącej świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz W.G.]
Decyzją z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] maja 2018 r.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję z [...] grudnia 2017 r.
Organ odwoławczy przytoczył przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z "2016 r. poz. 169 ze zm." [winno być Dz. U. z 2018 r. poz. 554, zm. poz. 650 - na datę wydania zaskarżonej decyzji], dalej upal), stanowiące podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji, w tym art. 23 i art. 2 pkt 7 upal, podkreślając, że z akt sprawy wynika, że skarżąca 3 sierpnia 2016 r. podpisała oświadczenie, że została poinformowana, że w okresie pobierania świadczenia z funduszu alimentacyjnego nie może przyjmować alimentów od komornika sądowego ani od dłużnika alimentacyjnego. Tekst pouczenia jest krótki, pogrubiony i wyraźny. Wniosek strony z 3 sierpnia 2016 r. o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego zawierał podpisane przez skarżącą pouczenie o obowiązku informowania organu właściwego wierzyciela o otrzymaniu alimentów egzekwowanych przez komornika sądowego. Pouczenie odnośnie [do] nienależnie pobranych świadczeń znajdowało się również w decyzji przyznającej świadczenia.
Zdaniem Kolegium w sprawie bezsporne jest, że skarżąca w okresie pobierania świadczenia z funduszu alimentacyjnego otrzymała dnia 16 grudnia 2016 r. środki wyegzekwowane przez komornika od dłużnika alimentacyjnego w kwocie 1444,55 zł. Ziściły się okoliczności, które zgodnie z podpisanym oświadczeniem i pouczeniem miały wpływ na uprawnienia wynikające z decyzji o przyznaniu świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Strona na żadnym etapie postępowania administracyjnego nie kwestionowała faktu przyjęcia środków od komornika sądowego.
Z art. 2 pkt 7 lit. d upal wynika, że ilekroć w ustawie jest mowa o nienależnie pobranym świadczeniu oznacza to świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone w przypadku, gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała, niezgodnie z kolejnością określoną w art. 28, zaległe lub bieżące alimenty, do wysokości otrzymanych w tym okresie alimentów.
Kolegium przytoczyło art. 28 ust. 1 i 2 upal określający kolejność zaspokajania należności i zaznaczyło, że w sprawie nie miało żadnego znaczenia, za jaki okres odwołująca chce zaliczyć otrzymane alimenty, ani też to w jakiej dacie komornik sądowy otrzymał kolejną decyzję w przedmiocie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W sensie prawnym obojętne jest, czy przekazane przez komornika środki zostaną zaliczone w poczet długu alimentacyjnego, czy też jako bieżące alimenty z aktualnego okresu czy miesiąca. Bez znaczenia jest argumentacja zawarta w odwołaniu w zakresie terminu doręczenia decyzji z [...] października 2016 r. komornikowi sądowemu. Skarżąca nie mogła zatrzymać przelewu od komornika z 16 grudnia 2016 r. tytułem alimentów, gdyż naruszało to kolejność wskazaną w art. 28 upal.
Stosownie do art. 28 ust. 1 pkt 1 upal, organ ma podstawy do uznania świadczenia za nienależne, jeżeli osoba uprawniona poza świadczeniem z funduszu otrzyma zaległe lub bieżące alimenty od dłużnika alimentacyjnego. W takiej sytuacji ziszcza się przesłanka otrzymania świadczenia niezgodnie z kolejnością. Pobierając świadczenie z funduszu alimentacyjnego oraz otrzymując wyegzekwowane przez komornika alimenty strona znalazła się w sytuacji, którą należy zakwalifikować jako naruszenie kolejności zaspokojenia przez dłużnika alimentacyjnego wierzycieli określonej w art. 28 upal. Słusznie Prezydent uznał świadczenie jako nienależnie pobrane i orzekł o jego zwrocie wraz z ustawowymi odsetkami.
Skargę na decyzję z [...] maja 2018 r. wniosła A.M., zarzucając w szczególności nierzetelność i wprowadzenie [jej] w błąd przy przekazywaniu korespondencji, przetrzymywanie i wysyłanie korespondencji, w tym wydawanych decyzji, ze znacznym opóźnieniem, nierzetelne przeanalizowanie materiału dowodowego, niekompetencję urzędników Urzędu [...].
Skarżąca wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji podkreśliła, że na skutek błędów i uchybień pracowników Urzędu decyzja z [...] października 2016 r. dotarła do komornika sądowego ze znacznym opóźnieniem, przelew alimentów dokonany został prawidłowo. Zdaniem skarżącej kolejność określona w art. 28 upal została zachowana. Ze względu na trudną sytuację materialną skarżącej i jej dzieci w sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające umorzenie zwrotu otrzymanej od komornika kwoty wraz z odsetkami.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ppsa, skargę oddalił.
Sąd I instancji podniósł, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bo zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja I instancji nie naruszają prawa.
Organy obu instancji uznały, że świadczenie z funduszu alimentacyjnego, przyznane decyzją z [...] października 2016 r. w kwocie 1444,55 zł na rzecz uprawnionych do alimentów M.G., W.G. i K.G., wypłacone w grudniu 2016 r., jest świadczeniem nienależnie pobranym, podlegającym zwrotowi wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie na zasadach wskazanych w decyzji. Zdaniem Sądu I instancji, stanowisko organów jest prawidłowe.
Ze zgromadzonego w rozpoznawanej sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że decyzją z [...] października 2016 r. przyznano z funduszu alimentacyjnego na okres od 1 października 2016 r. do 30 września 2017 r., na troje dzieci, świadczenie w wysokości po 500 zł miesięcznie. Na podstawie tej decyzji m.in. w grudniu 2016 r., tytułem świadczeń z funduszu alimentacyjnego, wypłacono skarżącej kwotę 1500 zł. Dnia 16 sierpnia 2017 r. do Urzędu [...] wpłynęło zaświadczenie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla [...] z 14 sierpnia 2017 r. o dokonanych wpłatach, z którego wynikało, że w grudniu 2016 r. wypłacono stronie tytułem alimentów kwotę 1444,55 zł wyegzekwowaną od dłużnika alimentacyjnego. Skarżąca w grudniu 2016 r. w okresie pobierania świadczenia z funduszu alimentacyjnego otrzymała jednocześnie alimenty. Okoliczność ta nie jest przez stronę kwestionowana.
Zgodnie z art. 2 pkt 7 lit. d upal (Dz. U z "2016 r. poz. 169 ze zm." [winno być Dz. U. z "2018 r. poz. 554, zm. poz. 650" - na datę wydania zaskarżonej decyzji]), świadczeniami nienależnie pobranymi są świadczenia wypłacone, w przypadku gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała, niezgodnie z kolejnością określoną w art. 28, zaległe lub bieżące alimenty, do wysokości otrzymanych w tym okresie alimentów.
W myśl art. 28 ust. 1 upal w okresie, w którym osoba uprawniona otrzymuje świadczenia z funduszu alimentacyjnego, z kwoty uzyskanej z egzekucji od dłużnika alimentacyjnego organ prowadzący postępowanie egzekucyjne zaspokaja w następującej kolejności: 1) należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy - do ich całkowitego zaspokojenia, 2) należności powstałe z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej - do ich całkowitego zaspokojenia, 3) należności wierzyciela alimentacyjnego - do ich całkowitego zaspokojenia, 4) należności likwidatora funduszu alimentacyjnego powstałe z tytułu świadczeń alimentacyjnych wypłaconych na podstawie ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o funduszu alimentacyjnym - do ich całkowitego zaspokojenia - po należnościach określonych w art. 1025 § 1 pkt 1 kpc, a przed należnościami określonymi w art. 1025 § 1 pkt 2-10 kpc.
Z art. 28 ust. 1 upal wynika, że kwoty uzyskane od dłużnika alimentacyjnego w pierwszej kolejności przekazywane są na rzecz zobowiązań dłużnika istniejących z tytułu wypłaconych (zastępczo) świadczeń z funduszu alimentacyjnego, następnie zaliczek alimentacyjnych, a dopiero w dalszej kolejności z tytułu należności wierzyciela.
Zgodzić się trzeba z organami, że w powołanych wyżej przepisów wynika, iż osoba uprawniona nie może pobierać jednocześnie świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz od dłużnika alimentacyjnego. Stosownie do art. 2 pkt 7 lit. d upal dla uznania wypłaconych świadczeń za nienależnie pobrane bez znaczenia jest za jaki okres strona otrzymała alimenty, czy też za jaki okres chce je zaliczyć. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że istotny jest sam fakt, że strona w okresie, w którym otrzymuje świadczenie z funduszu alimentacyjnego, otrzymuje również alimenty i nie ma znaczenia, czy są one wypłacane za miesiące bieżące, czy za miesiące poprzednie. W okresie pobierania świadczenia z funduszu alimentacyjnego, wierzyciel alimentacyjny nie ma możliwości zaliczenia na poczet zaległości alimentacyjnych jakichkolwiek kwot uiszczonych przez dłużnika alimentacyjnego. Sytuacja, w której osoba pobierając świadczenie z funduszu alimentacyjnego, otrzymuje jednocześnie alimenty stanowi naruszenie kolejności zaspokojenia wierzycieli przez dłużnika alimentacyjnego, określonej w art. 28 upal.
Oczywiste jest, że skarżąca w grudniu 2016 r., w okresie pobierania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, otrzymała również alimenty. Słusznie organy uznały, że wypłacone w tym okresie świadczenia z funduszu alimentacyjnego są świadczeniami nienależnie pobranymi, a tym samym, że podlegają zwrotowi wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie stosownie do art. 23 ust. 1 i 1a upal. Bez znaczenia są podnoszone przez skarżącą zarzuty odnośnie [do] terminu doręczenia decyzji z [...] października 2016 r. komornikowi sądowemu. Oczywiste jest, że w okresie pobierania świadczeń z funduszu alimentacyjnego skarżąca nie powinna otrzymywać jednocześnie alimentów. W [przypadku] zaistnienia takiej sytuacji naruszona zostaje kolejność zaspokajania należności, określona w art. 28 upal. Zgodnie z powołanym przepisem, ewentualne kwoty uzyskane z egzekucji od dłużnika alimentacyjnego w pierwszej kolejności mają zaspokoić należności wobec funduszu alimentacyjnego (do wysokości wypłaconych osobie uprawnionej świadczeń), którego zadaniem jest zastępcze zaspokojenie potrzeb osób uprawnionych do alimentów, w sytuacji, gdy osoba zobowiązana nie wywiązuje się z obowiązku alimentacyjnego. Należności wierzyciela alimentacyjnego znajdują się dopiero na trzecim miejscu.
Decyzja z [...] października 2016 r. zawierała pouczenie, że zgodnie z art. 23 ust. 1 upal, osoba która pobrała nienależne świadczenia, jest obowiązana do ich zwrotu wraz z ustawowymi odsetkami. Nienależnie pobranymi świadczeniami są m.in. świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone w przypadku, gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała alimenty. Podobne pouczenie, w tym również co do konieczności informowania organu właściwego wierzyciela o otrzymaniu alimentów w okresie pobierania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, zawarte było w złożonym przez skarżącą 3 sierpnia 2016 r. wniosku o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego.
Zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja I instancji są zgodne z prawem. W ocenie WSA organy w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły materiał dowodowy, i należycie uzasadniły zajęte stanowisko. Wniesiona skarga jest bezzasadna i brak jest podstaw do jej uwzględnienia. Odnosząc się do podnoszonych przez skarżącą twierdzeń dotyczących trudnej sytuacji materialnej rodziny i umorzenia zwrotu otrzymanej w grudniu 2016 r. kwoty 1444,55 zł wraz z odsetkami zaznaczyć trzeba, że wskazane kwestie mogą być ewentualnym przedmiotem odrębnego postępowania prowadzonego w trybie art. 23 ust. 8 upal, zgodnie z którym organ właściwy wierzyciela, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, może umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń wraz z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny. Wskazane okoliczności nie mają znaczenia w sprawie ustalenia i zwrotu nienależnie pobranych świadczeń.
Skargę kasacyjną wywiodła A.M., reprezentowana przez adw. M.P., która zaskarżając w całości wyrok I SA/Wa 1437/18, zarzuciła wyrokowi naruszenie:
- 1. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 7, art 8, art. 77, art. 80 i art. 136 kpa (Dz. U. z "2015 r. poz. 1659" ze zm.) przez brak ustalenia czy skarżąca kasacyjnie w grudniu 2016 r. działała w dobrej wierze i czy miała świadomość skutków prawnych związanych z otrzymanym jednocześnie świadczeniem z funduszu alimentacyjnego i świadczeniem alimentacyjnym od komornika sądowego, którego działania uważała za słuszne i prawidłowe, i przez ich pryzmat interpretowała swoje uprawnienia;
- 2. prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa w zw. z art. 2 pkt 7 lit. d w zw. z art. 23 ust. 1 upal (Dz. U. z "2016 r. poz. 169" ze zm.) przez błędną jego wykładnię i uznanie, że świadczenie pobrane przez skarżącą było nienależne.
Skarżąca kasacyjnie wniosła o: uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie; zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego wg norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W świetle art. 183 ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania; bada przy tym wszystkie podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia prawa (uchwała pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 października 2009 r. I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1).
W sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania.
W pierwszej kolejności należy zauważyć, że zarzuty skargi kasacyjnej nie zostały sformułowane dość starannie. Na datę wydania zaskarżonej decyzji dla ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów obowiązywał tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r. poz. 554, zm. poz. 650. Profesjonalny pełnomocnik wskazał zaś: Dz. U. z 2016 r. poz. 169, który obowiązywał do 7 marca 2017 r. Nieprecyzyjnie został również wskazany tekst jednolity ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego; na dzień wydania zaskarżonej decyzji winien być to tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, zm. z 2018 r. poz. 149 i 650 (wskazany przez autora skargi kasacyjnej Dz. U. z 2015 r. poz. 1659 dotyczy ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych). Mimo tej niedoskonałości zarzuty skargi kasacyjnej nadawały się do rozpoznania (uchwała I OPS 10/09).
Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny dostrzegł, że analogiczny błąd w stosunku do tekstu jednolitego ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów popełnił Sąd I instancji (s. 4 uzasadnienia wyroku I SA/Wa 1437/18). Uchybienie to nie miało jednak wpływu na wynik sprawy.
Skarga kasacyjna oparta została na obu podstawach kasacyjnych wymienionych w art. 174 ppsa, jednakże podniesione w niej zarzuty naruszenia przepisów postępowania stanowią pochodną zarzutów naruszenia prawa materialnego, stąd ocena zarzutów odnoszących się do naruszeń prawa materialnego determinowała ocenę zarzutów procesowych.
Nieusprawiedliwiony okazał się zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa w zw. z art. 2 pkt 7 lit. d w zw. z art. 23 ust. 1 upal.
W orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi wątpliwości, że osoba pobierająca świadczenie z funduszu alimentacyjnego ma obowiązek powstrzymywania się od bezpośredniego pobierania alimentów od dłużnika alimentacyjnego lub pobierania ich za pośrednictwem komornika sądowego. Obowiązek ten wynika bezpośrednio z treści art. 2 pkt 7 lit. d upal i dotyczy zarówno alimentów zaległych, jak i bieżących. Wszystkie otrzymane od dłużnika środki wierzyciel alimentacyjny winien przekazać komornikowi sądowemu lub organowi właściwemu wierzyciela. W czasie pobierania świadczenia z funduszu alimentacyjnego wierzyciel alimentacyjny nie ma możliwości zaliczenia na poczet zaległości alimentacyjnej kwoty alimentów dobrowolnie uiszczonej przez dłużnika. Kolejność zaspokajania roszczeń z kwot uzyskanych od dłużnika alimentacyjnego normuje art. 28 upal, który przewiduje, że środki te w pierwszej kolejności przekazywane są na poczet zobowiązania dłużnika istniejącego z tytułu wypłaconych zastępczo przez gminę świadczeń z funduszu, zaliczek alimentacyjnych, a dopiero w dalszej kolejności z tytułu należności wierzyciela (wyrok NSA z 27.2.2019 r. I OSK 700/17, Lex 2648377).
Decyzją z [...] października 2016 r. przyznano skarżącej w grudniu 2016 r. z funduszu alimentacyjnego świadczenie w wysokości 1500 zł na troje dzieci. Jak wynika z pisma komornika sądowego, czego skarżąca nie neguje, w grudniu 2016 r. wypłacono jej tytułem alimentów kwotę 1444,55 zł, wyegzekwowaną od dłużnika alimentacyjnego. W okresie pobierania świadczenia z funduszu alimentacyjnego skarżąca otrzymała zatem alimenty. Powyższe jest wystarczającą przesłanką do orzeczenia przez organ o obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie (art. 23 ust. 1 i 1a upal).
Zarzut naruszenia "art. 77 kpa" nie został postawiony dostatecznie starannie. Art. 77 kpa dzieli się na 4 paragrafy, o różnej treści normatywnej. Niedopuszczalne jest konstruowanie zarzutu przez pakietowe powoływanie przepisu o złożonej budowie, jeśli skarga kasacyjna nie spełnia wymogu dokładnego sprecyzowania zarzutów i każdy z tych zarzutów nie jest należycie uzasadniony. Obowiązkiem skarżącego kasacyjnie jest ścisłe określenie jednostki redakcyjnej aktu normatywnego, wobec którego zawiera się w treści skargi kasacyjnej zarzuty (wyrok NSA z: 5.10.2010 r. I GSK125/09; 23.11.2010 r. II FSK 1165/09; 1.12.2010 r. II FSK 1507/09; 8.12.2010 r. I GSK 619/09; 19.7.2013 r. I OSK 2766/12, aprobowane przez J. Drachala, A. Wiktorowską, R. Stankiewicza w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck 2017, s. 754, nb 16). Zarzuty i ich uzasadnienie, winny być ujęte precyzyjnie i zrozumiale, gdyż - z uwagi na związanie sądu kasacyjnego granicami skargi kasacyjnej - Naczelny Sąd Administracyjny może uwzględnić tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej jako naruszone.
Nie jest natomiast władny badać, czy sąd administracyjny I instancji nie naruszył innych przepisów (postanowienie Sądu Najwyższego z 26.10.2000 r., IV CKN 1518/00, OSNC 2001/3/39 i Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5.8.2004 r., FSK 299/04, OSP 2005/3/36). Sąd nie może zastępować strony i precyzować czy uzupełniać przytoczone podstawy kasacyjne, zwłaszcza jeśli weźmie się pod uwagę wymóg sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika (art. 176 ppsa). Z tej przyczyny zarzut naruszenia "art. 77 kpa" nie nadawał się do rozpoznania.
Zarzut naruszenia art. 136 kpa również skonstruowany został niestarannie. Art. 136 kpa składa się z 4 paragrafów, o różnej treści normatywnej. Z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika jednak, że intencją skarżącego kasacyjnej było wskazanie paragrafu 1 art. 136 kpa (s. 5 in fine skargi kasacyjnej). W takim też zakresie zarzut ów został rozpoznany.
Nietrafny okazał się zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 7, art. 8, art. 80 i art. 136 § 1 kpa.
Przepisy ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów nie uzależniają zastosowania art. 23 ust. 1 i 1a upal od dobrej albo złej wiary pobierającego świadczenie. Dlatego organy nie były uprawnione do badania, czy skarżąca działała w dobrej wierze i czy miała świadomość skutków prawnych związanych z otrzymanym jednocześnie świadczeniem z funduszu alimentacyjnego i świadczeniem alimentacyjnym od komornika sądowego, którego działania uważała za słuszne i prawidłowe, i przez ich pryzmat interpretowała swoje uprawnienia.
W tym miejscu należy powtórzyć za Sądem I instancji, że decyzja z [...] października 2016 r. zawierała prawidłowe pouczenie, że zgodnie z art. 23 ust. 1 upal, osoba która pobrała nienależne świadczenia, jest obowiązana do ich zwrotu wraz z ustawowymi odsetkami. Podobne pouczenie, zawarte było w złożonym przez skarżącą wniosku o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (k. 85 tiret czwarte; punkt 5 tiret 4 pouczenia - k. 40v akt administracyjnych). Organ prawidłowo spełnił obowiązek informacyjny (art. 9 kpa), co wyklucza możliwość uchylenia się przez skarżącą od negatywnych skutków związanych z nieznajomością prawa. Nietrafnie autor skargi kasacyjnej podnosi, że "Gdyby Skarżąca kasacyjnie miała świadomość, iż otrzymane od komornika świadczenie alimentacyjne w grudniu 2016 r. będzie przyczyną powstania obowiązku zwrotu pobranego świadczenia alimentacyjnego, to nie przyjęłaby wpłaty od komornika sądowego, bądź bezzwłocznie by ją zwróciła, wiedząc jak duże komplikacje wywołałoby zebranie należności potrzebnej do zwrotu..." (s. 9 akapit 4 skargi kasacyjnej).
W decyzji z [...] grudnia 2017 r. Prezydent jednoznacznie orzekł: "Powyższa kwota wraz z bieżącymi odsetkami, zostanie potrącona z przyznanych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na okres świadczeniowy 2017/2018, niezwłocznie po uprawomocnieniu się niniejszej decyzji", co zwalnia skarżącą od konieczności zabrania należności koniecznej do zwrotu, a co prawidłowo służy realizacji zasady pomocniczości; ochronie rodziny, macierzyństwa i rodzicielstwa, i szczególnej pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej społecznej, ze strony władz publicznych (Preambuła, art. 18 i art. 71 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Dz. U. nr 78, poz. 483; sprost. z 2001 r. nr 28, poz. 319; zm. z 2006 r. nr 200, poz. 1471, z 2009 r. nr 114, poz. 946).
Biorąc pod uwagę powyższe, należało na podstawie 184 ppsa, orzec jak w sentencji.
Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącej wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy (art. 250 § 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 8 ppsa), gdyż przepisy art. 209 i art. 210 ppsa mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną należne od Skarbu Państwa przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261. Pełnomocnik skarżącego winien złożyć Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie odrębny wniosek wraz ze stosownym oświadczeniem.