Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 26 czerwca 2014 r. (sygn. akt II SA/Sz 1495/13), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę R. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego.
Wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:
W dniu [...] lipca 2013 r. R. J. zawarł z Gminą Miasto K. - Zarządem Budynków Mieszkalnych w K. umowę najmu lokalu mieszkalnego przy ul. [...] w K. na czas oznaczony od dnia [...] sierpnia 2013 r. do dnia [...] lipca 2014 r. zaś w dniu [...] sierpnia 2013 r. - wniósł wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego za miesiąc wrzesień 2013 r.
Po rozpatrzeniu wniosku Prezydent Miasta K., powołując się na przepisy art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1-4, art. 4, art. 5, art. 6 ust. 1-10, art. 7 ust. 1 i 1a ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych, decyzją z dnia [...] września 2013 r. nr [...], odmówił przyznania R. J. dodatku mieszkaniowego.
W uzasadnieniu stanowiska organ podniósł, że dla celu ustalania wydatków na lokal przyjmuje się kwotę wydatków na mieszkanie za ostatni miesiąc, przez który należy rozumieć miesiąc złożenia wniosku tj. sierpień 2013 r. Tymczasem zarządca budynku potwierdził, że opłatami za korzystanie z w/w lokalu wnioskodawca będzie obciążony dopiero od dnia 1 września 2013 r., natomiast za miesiąc sierpień 2013 r. łączna kwota wydatków została ustalona w wysokości [...] zł. Składały się na nią: wydatki na mieszkanie [...] zł. + ryczałt za brak centralnej ciepłej wody z sieci miejskiej w wysokości [...] zł + ryczałt za brak instalacji gazowej w wysokości [...] zł.
Rozpoznając sprawę w trybie instancji odwoławczej, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [..] listopada 2013 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W motywach rozstrzygnięcia Kolegium podniosło, że kwota dodatku mieszkaniowego nie jest przez organ przyznawana uznaniowo, gdyż jest to kwota wynikająca z arytmetycznego wyliczenia, opartego na zasadach określonych w ustawie o dodatkach mieszkaniowych. Przy ustalaniu dochodu bierze się zaś pod uwagę dochód z 3 miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku o przyznanie dodatku (art. 3 ust. 1 ustawy), natomiast ustalając wydatki na mieszkanie przyjmuje się wydatki za ostatni miesiąc tj. miesiąc, w którym składany jest wniosek. W związku z tym skoro wnioskodawca złożył wniosek w sierpniu 2013 r. to organ I instancji prawidłowo przyjął wydatki z tego miesiąca, tj. miesiąca sierpnia, co jednoznacznie wynikało z wyjaśnień do załącznika nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych. Ponieważ wnioskodawca nie był natomiast w sierpniu 2013 r. obciążony opłatami za korzystanie z lokalu, to z tego powodu kwota wydatków w sierpniu wynosiła tylko [...] zł, a nie - jak twierdził odwołujący - [...] zł.
Ponadto, ubocznie organ odwoławczy podał też, że decyzją z dnia [...] września 2013 r. strona otrzymała dodatek mieszkaniowy na okres 6 miesięcy, począwszy od 1 października 2013 r. do dnia 31 marca.2014 r. w wysokości [...] zł, biorąc pod uwagę wydatki na mieszkanie z miesiąca września 2013 r.
Na wyżej przedstawioną decyzję, Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] listopada 2013 r. R. J.wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę, w której zarzucił organowi naruszenie art. 3, 6 i 7 ustawy o dodatkach mieszkaniowych oraz § 1, § 2, § 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych a także art. 77 k.p.a.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Odpowiadając na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wnosiło o jej oddalenie.
Oddalając skargę – na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012. poz. 270 ze zm.). - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, że nie była ona uzasadniona.
Sąd na wstępie przytoczył treść art. 3 ust. 1 i 2 oraz art. 6 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych a także wskazał na urzędowy wzór wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego, określony w załączniku nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych, stwierdzając przy tym, że z w/w regulacji prawnych wynikało niezbicie, iż we wniosku należało wskazać łączną kwotę wydatków na mieszkanie za ostatni miesiąc, a którym to miesiącem jest miesiąc, w którym składany jest wniosek. Przyznawany dodatek mieszkaniowy powinien bowiem dotyczyć kosztów bieżących, które obciążają osobę ubiegającą się w dniu złożenia wniosku oraz w okresie wypłacania tego dodatku, gdyż przesłanki te są określone w powołanych wyżej przepisach.
W związku z tym Sąd wyjaśnił, że wskazywana przez skarżącego w odwołaniu,jak i w skardze, kwota wydatków [...] zł stanowiła kwotę wydatków wyliczonych przez zarządcę na przyszłość, tj. na miesiąc wrzesień. Nie były to natomiast wydatki bieżące, poniesione przez skarżącego w miesiącu składania wniosku, tj. w miesiącu sierpniu, w którym R. J. złożył wniosek o przyznanie mu dodatku mieszkaniowego. Lokal, którego dotyczył wniosek został przez skarżącego objęty dopiero w dniu 1 września 2013 r. Organy prawidłowo zatem przyjęły, że wydatki na mieszkanie za ten miesiąc wyniosły [...] zł.
Reasumując Sąd uznał, że przedstawione w zaskarżonej decyzji wyliczenia arytmetyczne organ przeprowadził zgodnie z wynikającymi z wyżej powołanych przepisów zasadami przyznawania dodatków, zatem nie naruszył prawa.
W skardze kasacyjnej, zaskarżając powyższy wyrok w całości, R. J. zarzucił Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie naruszenie prawa materialnego, to jest w szczególności art. 38 i 67 Konstytucji RP, oraz art.3 i 6, ustawy o dodatku mieszkaniowym oraz art. 8 ust.
- 1. ust. 2 ustawy o pomocy społecznej a także § 1, 2 i 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001r. w sprawie dodatków mieszkaniowych (Dz. U. nr 156 poz. 1817 z 2001r ze zm.).
Wskazując powyższe podstawy kasacyjne wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz zaskarżonej decyzji a także decyzji organu I instancji.
Jednocześnie wnosił o (cyt.): "ustalenie i stwierdzenie, że skarżona decyzja zawiera nieprawdziwe informacje i nieprawdziwe dane, wobec tego jest nieważna z mocy prawa", "przeprowadzenie dowodu z akt MOPS w K." i "ustalenie, że skarżący zwrócił się o udzielnie pomocy finansowej w celu ekonomicznego wsparcia;
o przyznanie dodatku mieszkaniowego lub przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania", "zwolnienie skarżącego od ponoszenia opłat sądowych w związku z niniejszym postępowaniem w całości wobec faktu że skarżący jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku".
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej, jej autor stwierdził, że (cyt.): "działając na podstawie art. 127 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2000 r. Nr 98 poz. 1071 j.t.), zaskarżam w całości decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] listopada 2013 roku, [...] utrzymującą w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta K. przez kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych, Alimentacyjnych i Dodatków Mieszkaniowych MOPS w K. dnia [...] września 2013 roku, nr [...] o odmowie przyznania dodatku mieszkaniowego dla R. J. nr [...] z dnia [...] września 2013 roku.
Zaskarżonej decyzji SKO i poprzedzającej ją decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta K. przez kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych, Alimentacyjnych i Dodatków Mieszkaniowych MOPS w K. z dnia [...] września 2013 roku, nr [...] zarzucam naruszenie art.3, art.6, art.7 ustawy z dnia 21.czerwca 200Ir o dodatku mieszkaniowym (t. j. DZ. U. z 2013r. poz. 966) oraz naruszenie §1, §2,§5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001r.w sprawie dodatków mieszkaniowych (Dz. U. nr 156 poz. 1817 z 2001 r. z późn. zm.)
Wskazując na powyższe w oparciu o art. 77 i art. 138 k.p.a. wnoszę o uchylenie zaskarżanej decyzji w całości i wskazanie zasadności wniosku R. J. o przyznanie dodatku mieszkaniowego zgodnie normą zawartą w w/w przepisach ustawy o dodatku mieszkaniowym i rozporządzeniu Rady Ministrów w sprawie dodatków mieszkaniowych.
Zaskarżaną decyzją organ I instancji odmówił R. J. przyznania dodatku mieszkaniowego powołując się przy tym na brak podstaw do jego przyznania. Naruszone tym samym zostały przepisy art. 38 i art.67 Konstytucji RP jak też ustawy o dodatku mieszkaniowym, tj. w szczególności art.3, art.6, art. 7 zachodzą bowiem wszystkie przesłanki uzasadniające przyznanie R. J. dodatku mieszkaniowego na miesiąc wrzesień 2013r."
W dalszej części pisma akcentowano, że skarżący domaga się także (cyt): stwierdzenia, że trudna sytuacja materialno-bytowa spowodowana jest bezrobociem i jest bardzo trudna bo skarżący od lat nie ma żadnego dochodu, a jedynie świadczenia z pomocy społecznej".
Podnoszono, że R. J. w dniu [...] sierpnia 2013 r. złożył w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w K. pismo napisane własnoręcznie o przyznanie dodatku mieszkaniowego z wyraźnym w nim stwierdzeniem iż chodzi o dodatek na miesiąc wrzesień 2013 r. Oprócz tego pisma złożył wypełniony druk wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego »a miesiąc wrzesień, z potwierdzoną przez Inspektora ZBM Z. D. kwotą [...]. miesięcznego wydatku na mieszkanie w miesiącu wrześniu 2013 r. Zupełnie bezpodstawnie przyjęto więc w skarżonej decyzji, że konieczny R..a mieszkanie w miesiącu wrześniu wynosić będą [...] zł.
Następnie w skardze kasacyjnej twierdzono, że (cyt.): "MOPS ustalił co prawda, że nie posiadam stałego własnego źródła dochodu, utrzymuję się ze środków pomocy społecznej. Jednak organy I i II Instancji nie wzięły pod uwagę faktów powszechnie znanych i wiadomych, że skarżący ma trudną sytuację w zakresie pozyskania pracy przede wszystkim ze względu na stan zdrowia. (...) Wskazując na powyższe wnoszę o przyznanie pomocy prawnej dla konieczności dalszego szczegółowego przeanalizowania zaskarżonego wyroku i poprzedzających go decyzji, jako zdaniem skarżącego niezgodnych z prawem a przede wszystkim z Konstytucją RP i wnoszę o kontynuowanie sprawy dla istotnego szczegółowego rozpatrzenia".
W odpowiedzi na skargę kasacyjną, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wnosiło o jej odrzucenie (ewentualnie oddalenie) wraz z zasądzeniem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
W uzasadnieniu stanowiska uczestnik postępowania zwracał uwagę, że skardze kasacyjnej jej autor, powołując się na przepis art. 127 § 1 k.p.a., zaskarżył w całości decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] listopada 2013 r. [...] utrzymującą w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta K. przez Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych, Alimentacyjnych i Dodatków Mieszkaniowych MOPS w K. z dnia [...] września 2013 r. Nr [...] w sprawie odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego a ponadto podnosił, iż nie przytoczył żadnych podstaw kasacyjnych oraz ich nie uzasadnił. Przytoczone zaś zarzuty dotyczyły wyłącznie sprawy rozpatrywanej w postępowaniu administracyjnym, czyli działania Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. jak i MOPS w K. Powyższe oznaczało więc, że przedmiotem skargi kasacyjnej była w istocie decyzja administracyjna, co winno skutkować odrzuceniem w/w skargi.
W razie natomiast nieuwzględnienia powyższego wniosku, Kolegium twierdziło, iż skarga kasacyjna powinna być oddalona z powodu braku usprawiedliwionych podstaw do jej wniesienia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, a które to okoliczności w tym przypadku nie zachodziły. Tak więc postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie sprowadzało się wyłącznie do badania zasadności podstaw kasacyjnych, przytoczonych w skardze kasacyjnej.
Zarzuty jej opierały się na podstawie kasacyjnej, określonej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a., gdyż skarżący zarzucił Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie naruszenie prawa materialnego, to jest (cyt): "w szczególności art. 38 i 67 konstytucji RP, oraz art.3 i 6, ustawy o dodatku mieszkaniowym oraz art. 8 ust.
- 1. ust. 2 ustawy o pomocy społecznej a także § 1, 2 i 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001r. w sprawie dodatków mieszkaniowych (Dz. U. nr 156 poz. 1817 z 2001r z póź. zm.)".
W związku z powyższym, stwierdzić należy, że skarga ta podlegała rozpoznaniu merytorycznemu, chociaż zgodzić się trzeba z uczestnikiem postępowania, iż nie była ona prawidłowo pod względem formalnym skonstruowana.
Wskazane wyżej zarzuty nie zostały bowiem właściwe umotywowane, gdyż w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, jej autor (nota bene piszący w pierwszej osobie, co pozwala przypuszczać, że pomimo podpisu radcy prawnego F. P. zamieszczonego pod pismem, skargę tę pisał w istocie sam skarżący), przedstawił jedynie swoją trudną sytuację życiową. Nie wyjaśnił natomiast w ogóle na czym miało by polegać naruszenie w tym przypadku wymienionych wyżej przepisów.
W związku z powyższym stwierdzić trzeba, że opisane na wstępie zarzuty kasacyjne nie były uzasadnione. Stosownie bowiem do art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 966), dodatek mieszkaniowy przysługuje osobom, o których mowa w art. 2 ust. 1, jeżeli średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego w okresie 3 miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego nie przekracza 175% kwoty najniższej emerytury w gospodarstwie jednoosobowym, obowiązującej w dniu złożenia wniosku. Wysokość tego dodatku stanowi, stosownie do postanowień art. 6 ust. 1 ustawy, różnicę między wydatkami, o których mowa w ust. 3-6 przypadającymi na normatywną powierzchnię użytkową zajmowanego lokalu mieszkalnego, a kwotą stanowiącą wydatki poniesione przez osobę otrzymującą, z zastrzeżeniem ust. 2, dodatek w wysokości podanej w tej normie.
Zgodnie z art.6 ust. 3, wydatkami poniesionymi przez osobę ubiegającą się o dodatek mieszkaniowy są świadczenia okresowe ponoszone przez gospodarstwo domowe w związku z zajmowaniem lokalu mieszkalnego. Wydatkami tymi są: 1) czynsz, 2) opłaty związane z eksploatacją i utrzymaniem nieruchomości w częściach przypadających na lokale mieszkalne w spółdzielni mieszkaniowej, 3) zaliczki na koszty zarządu nieruchomością wspólną, 4) odszkodowanie za zajmowanie lokalu bez tytułu prawnego, 5) inne niż wymienione w pkt 1-4 opłaty za używanie lokalu mieszkalnego, 6) opłaty za energię cieplną, wodę, odbiór nieczystości stałych i płynnych, 7) wydatek stanowiący podstawę obliczania ryczałtu na zakup opału (art. 6 ust. 4 ustawy).
Szczegółowy wykaz i wysokość wydatków za zajmowany lokal mieszkalny, stanowiący podstawę obliczania dodatku mieszkaniowego zawiera rozporządzenie Rady Ministrów z 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych (Dz. U. Nr 156, poz. 1817). Powołane rozporządzenie w załączniku nr 1 określa urzędowy wzór wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego a wynika z niego, że we wniosku należy wskazać łączną kwotę wydatków na mieszkanie za ostatni miesiąc, którym to miesiącem jest miesiąc, w którym składany jest wniosek. Przyznawany dodatek mieszkaniowy powinien zatem dotyczyć kosztów bieżących, które obciążają osobę ubiegającą się w dniu złożenia wniosku oraz w okresie wypłacania tego dodatku, gdyż przesłanki te są określone w powołanych wyżej przepisach.
Należy też w tym miejscu podkreślić, iż przepisy regulujące przyznanie dodatku mieszkaniowego mają charakter bezwzględnie obowiązujący i dlatego niezachowanie któregokolwiek z warunków przyznania tego rodzaju świadczenia, musi skutkować odmową uwzględnienia wniosku strony.
Z ustaleń faktycznych organów, zaakceptowanych przez Sąd Wojewódzki a nie zakwestionowanych w skardze kasacyjnej, wynika, że R. J. wniósł wniosek o przyznanie dodatku mieszkalnego w miesiącu sierpniu 2013 r., przy czym wniosek ten dotyczył lokalu, który skarżący objął dopiero w dniu 1 września 2013 r. Z tego też powodu, po myśli przytoczonych wyżej regulacji prawnych, organy prawidłowo przyjęły w tym wypadku, iż wydatki na mieszkanie za ten miesiąc sierpień 2013 r. wyniosły [...] zł. Ustalenie to zaś musiało skutkować odmową przyznania dodatku mieszkalnego.
Biorąc powyższe pod uwagę, należało uznać, że zarzuty dotyczące naruszenia przepisów ustawy o dodatku mieszkaniowy oraz rozporządzenia wykonawczego do niej były prawidłowo przez Sąd Wojewódzki i organy obu instancji wyłożone oraz zastosowane.
Nie był także zasadny zarzut naruszenia przepisów konstytucyjnych. Skarżący nie uzasadnił przede wszystkim w ogóle na czym ten zarzut miałby w analizowanej sprawie zasadzać się a ogólne jedynie stwierdzenie, że wyrok Sądu rzekomo naruszać miał przepisy Konstytucji RP, był nie wystarczający do odnoszenia się do niego przez Sąd II instancji.
Nie wiadomo również w czym skarżący upatrywał naruszenie w sprawie dotyczącej dodatku mieszkaniowego naruszenia przepisów art. 8 ust.
- 1. ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, bowiem skarga kasacyjna także i tej kwestii nie wyjaśniała.
Z tych powodów Naczelny Sąd Administracyjny – z mocy art. 184 p.p.s.a. – orzekł jak w sentencji.