Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 21 lipca 2010 r., sygn. akt II SA/Go 470/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim odrzucił skargę J. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zielonej Górze z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie.
W uzasadnieniu orzeczenia Sąd I instancji wskazał, że przedmiotem postanowienia SKO w Zielonej Górze z dnia [...] maja 2010 r. jest zażalenie strony na niezałatwienie skargi z dnia 18 stycznia 2010 r., uzupełnionej pismem z dnia 8 lutego 2010 r. Organ wyjaśnił, że skargę J. B. należało uznać za zażalenie na niezałatwienie skargi w terminie. Zażalenie to jest niezasadne z uwagi na fakt, że Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Zielonej Górze skargę z dnia 18 stycznia 2010 r., zgodnie z treścią zawartego w niej żądania, przekazał Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Zielonej Górze. Z kolei Kolegium rozpatrzyło tę skargę w sprawie oznaczonej sygn. [...],[...] i [...].
Na powyższe postanowienie J. B. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim. Sąd I instancji wskazał, że zaskarżone postanowienie SKO w Zielonej Górze wydane zostało na podstawie art. 37 k.p.a. Skarżący w swoim piśmie z dnia 18 stycznia 2010 r., a następnie z dnia 17 marca 2010 r. zwrócił się do SKO o udzielenie odpowiedzi na wskazane pytania dotyczące jego sytuacji prawnej oraz o dokonanie oceny postępowania MOPS w Zielonej Górze. Rozpoznanie zażalenia, o którym mowa w art. 37 § 1 k.p.a., następuje w drodze czynności nadzorczej, która nawet jeżeli jest ujęta w formę postanowienia, nie podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Stronie nie przysługuje prawo podważenia tego postanowienia w trybie procesowym. Jest to uzasadnione tym, że niezależnie od pozytywnego lub negatywnego stanowiska organu wyższego stopnia strona może wnieść skargę na bezczynność organu. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, jak również ze poglądami doktryny, na stanowisko organu wyższego stopnia wyrażone w trybie art. 37 § 1 k.p.a. nie służy zażalenie i nie podlega ono zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Akt wydany na podstawie art. 37 § 2 k.p.a. nie mieści się bowiem w kategorii postanowień, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- dalej w skrócie P.p.s.a.). Zatem skarga wniesiona na taki akt do sądu administracyjnego podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna.
Od powyższego postanowienia WSA w Gorzowie Wielkopolskim J. B., reprezentowany przez adwokata, wniósł skargę kasacyjną. Domagając się uchylenia zaskarżonego orzeczenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wielkopolskim, zarzucił mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. przez niezasadne odrzucenie przez Sąd I instancji wniesionej doń skargi.
W motywach skargi kasacyjnej jej autor podniósł, że nigdy intencją skarżącego nie było, aby pismo z dnia 8 lutego 2010 r. zostało potraktowane jako zażalenie na niezałatwienie w terminie skargi z dnia 18 stycznia 2010 r., gdyż była to skarga na niezgodne z prawem działanie MOPS w Zielonej Górze. Skarżący wyraźnie wskazał, że przedmiotem złożonej skargi jest wyjaśnienie podniesionych wcześniej zarzutów wobec działań Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Zielonej Górze, w tym przede wszystkim odmowy przyznania zasiłków celowych i stałych na rzecz jego rodziny.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Stosownie do art. 3 § 2 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- dalej powoływana jako P.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie między innymi w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie lub rozstrzygające sprawę co do istoty oraz na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Oznacza to, że rodzaj postanowień zaskarżalnych do sądu administracyjnego jest ściśle określony i jest to katalog zamknięty.
W przypadku rozpoznania zażalenia na bezczynność organu uprawniony do tego organ nie wydaje żadnych ze wskazanych postanowień ani innych aktów, o których mowa w pozostałych punktach art.3 § 2 P.p.s.a. Zażalenie wnoszone w trybie art. 37 k.p.a. nie ma w ogóle charakteru środka zaskarżenia, lecz służy jedynie zakwestionowaniu przekroczenia ustawowego maksymalnego terminu załatwienia sprawy. Zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie sądowoadministracyjnym, przeważa pogląd, że rozpoznanie omawianego zażalenia następuje w formie postanowienia, o którym mowa w art.123 kpa. Jednakże jest to postanowienie incydentalne, które nie rozstrzyga sprawy co do istoty, a także nie kończy postępowania w sprawie. Na postanowienie takie nie przysługuje zażalenie, co wynika z art.141 § 1 w zw. z art. 37 kpa. Stronie nie ma zatem uprawnień podważenia tego postanowienia w trybie procesowym. Nie podlega ono także zaskarżeniu do sądu administracyjnego, bowiem taki przedmiot zaskarżenia nie mieści się w katalogu spraw podlegających kontroli sądowej. Jest to zrozumiałe, zważywszy, że niezależnie od pozytywnego bądź negatywnego stanowiska organu wyższego stopnia, strona może wnieść skargę na bezczynność organu, gdyż spełniła warunek formalny określony w art. 37 § 1 k.p.a. W sprawach bezczynności organu istotne znaczenie ma nie tyle sposób rozpatrzenia zażalenia złożonego w trybie art.37 kpa, ale sam fakt dopełnienia takiej czynności. Złożenie takiego zażalenia wywiera więc skutek wyczerpania przez stronę przysługujących jej środków zaskarżenia (art.52 § 1 P.p.s.a.), a tym samym umożliwia skuteczne wniesienie skargi na bezczynność organu pozostającego w zwłoce i niepodejmującego w ustawowym terminie aktów wymienionych w art.3 § 2 pkt.1-3 P.p.s.a.(postanowienia NSA z dnia 25 kwietnia 2006 r. sygn. akt I OSK 1413/05, z dnia 4 marca 2008r sygn. akt I OSK 1877/07 oraz wyrok NSA z dnia 24 maja 2001 r., sygn. akt IV SA 572/99).
W niniejszej sprawie bezspornym jest fakt, że zaskarżone do WSA w Gorzowie Wielkopolskim postanowienie SKO w Zielonej Górze wydane zostało na podstawie art. 37 k.p.a. Skarżący w swoich pismach wyraźnie wskazywał, że Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Zielonej Górze nie załatwił jego wniosków z dnia 4 stycznia i 18 stycznia 2010 r., naruszając tym samym terminy załatwienia spraw administracyjnych. Posługując się takimi zwrotami jak "przetrzymanie złośliwe przez kierownika", czy "2 miesiące jest im mało żeby przekazać papiery samorządowi", skarżący jednoznacznie określił zakres swojego żądania.
Zaskarżone postanowienie SKO w Zielonej Górze nie jest orzeczeniem kończącym postępowanie w sprawie lub rozstrzygającym sprawę co do istoty. Od postanowienia tego nie przysługuje zażalenie. Nie zachodzi więc określona w art. 3 § 2 pkt 2 i 3 P.p.s.a. podstawa do zaskarżenia przedmiotowego postanowienia do sądu administracyjnego. Brak jest również podstawy do wniesienia skargi na to postanowienie w innych przepisach. Postanowienie wydane w trybie art.37 kpa nie podlegało zatem zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Wobec tego Sąd I instancji prawidłowo zastosował art. 58 § 1 pkt.1 P.p.s.a., odrzucając skargę J. B. jako niedopuszczalną. W tym stanie rzeczy pozostałe wywody skarżącego nie mogły doprowadzić do uwzględnienia skargi kasacyjnej, gdyż zaskarżone orzeczenie z omówionych względów prawa nie narusza.
Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 182 § 1 i § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji postanowienia.