Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z 30 maja 2019 r., sygn. akt II SA/Lu 564/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę G. N. na decyzję Wojewody [...] z [...] kwietnia 2018 r., nr [...], o utrzymaniu w mocy decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] stycznia 2018 r. o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej jako dawna działka nr [...], wchodzącej w obszar aktualnej działki nr [...] położonej w [...] przy ul. [...] oraz wywłaszczonej nieruchomości stanowiącej dawną działkę nr [...], wchodzącej w obszar aktualnych działek nr [...] i [...] położonych w [...] przy ul. [...] i ul. [...].
W skardze kasacyjnej od powołanego wyroku pełnomocnik skarżącej zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj.:
- - art. 136 ust. 1, 2 i 3 oraz art. 137 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. Nr 115, poz 741 ze zm.), przez jego niezastosowanie i uznanie, że cel wywłaszczeniowy został zrealizowany na całości działki nr [...], a w konsekwencji nie zachodzą przesłanki do zwrotu chociaż części nieruchomości, podczas gdy z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że budynek [...] przekształcony w [...] zajmują jedynie część wywłaszczonej nieruchomości, co potwierdza fakt przeznaczenia jej części na pawilon handlowy oraz zamiar sprzedaży obecnego właściciela nieruchomości na rzecz dewelopera celem budowy inwestycji komercyjnych, w tym budynków mieszkalnych,
- - art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, przez uznanie, że ze względu na ziszczenie się negatywnej przesłanki co do zwrotu nieruchomości, nie ma konieczności badania zbędności działki nr [...] na cel wskazany w decyzji o wywłaszczeniu, podczas gdy w ciągu 7 lat od dnia w którym decyzja stała się ostateczna nie rozpoczęto prac związanych z realizacją, a w konsekwencji w ogóle go nie zrealizowano, co dało podstawę do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości,
- - art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, przez błędne zastosowanie i uznanie, że w niniejszej sprawie zachodzą negatywne przesłanki do zwrotu nieruchomości zawarte w tym przepisie, ze względu na oddanie w użytkowanie wieczyste działki nr [...] na rzecz spółki "[...]" sp. z o.o. z siedzibą w [...] w dniu [...] maja 1990 r., podczas gdy przekazanie przedmiotowej nieruchomości w użytkowanie wieczyste odbyło się niezgodnie z przepisami prawa, bowiem działka nr [...] podlegała zwrotowi na rzecz poprzednich właścicieli ze względu na brak wykorzystania jej na cel wywłaszczeniowy w całości, zaś jej właściciele niejednokrotnie zwracali się o jej zwrot.
W skardze kasacyjnej zarzucono również naruszenie przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- - art. 7, art. 77, art. 80, art. 85, art. 86 i art. 107 kpa, przez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, a w konsekwencji uznanie, że brak szczegółowych planów realizacyjnych wywłaszczonych obszarów nie przesądza o fakcie, że cel wywłaszczeniowy nie został zrealizowany, a także braku zbadania na jakiej podstawie i czy możliwe było oddanie w użytkowanie wieczyste aktualnej działki nr [...],
- - art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302) – dalej ppsa, przez oddalenie skargi w sytuacji gdy zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 7 w zw. z art. 77 § 1, art. 84 § 1 i art. 80 kpa, co uzasadniało uchylenie zaskarżonej decyzji bowiem organ administracyjny zaniechał ustalenia w jakiej części cel wywłaszczeniowy został zrealizowany na działce nr [...], a w konsekwencji zaniechał przeprowadzenia oględzin nieruchomości z udziałem stron oraz powołania biegłego geodety, w celu ustalenia i wytyczenia części niezagospodarowanej działki.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumentację mającą przemawiać za uchyleniem zaskarżonego wyroku.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw do jej uwzględnienia, dlatego podlega oddaleniu. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje bowiem sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 ppsa) z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej jej podstawami, określonymi w art. 174 ppsa. Wobec niestwierdzenia zaistnienia przesłanek nieważności postępowania, oceniając wyrok Sądu I instancji w ramach zarzutów zgłoszonych w skardze kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny uznał te zarzuty za niezasadne.
Zarzut naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania, tj.: art. 7, art. 77, art. 80, art. 85, art. 86 i art. 107 kpa w sposób przedstawiony w skardze kasacyjnej nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ przepisy te normują postępowanie przed organami administracji, natomiast sąd administracyjny proceduje na podstawie przepisów ppsa, zgodnie zaś z art. 133 § 1 ppsa - wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. W zestawieniu z art. 3 § 1 ppsa, sąd administracyjny nie prowadzi własnych ustaleń faktycznych w sprawie administracyjnej, a jedynie ocenia prawidłowość dokonania takich ustaleń przez organy administracji. Sąd I instancji nie mógł więc naruszyć powołanych wyżej przepisów postępowania administracyjnego przez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy.
Również zarzut naruszenia art. 151 ppsa w sposób przedstawiony w skardze kasacyjnej nie zasługuje na uwzględnienie. Działka nr [...] stanowiła w chwili rozstrzygania sprawy jej zwrotu przez organy administracji własność odrębnego podmiotu od Skarbu Państwa i jednostki samorządu terytorialnego, tj. własność Stomatologicznego Centrum Klinicznego Uniwersytetu Medycznego w [...], co wyklucza dopuszczalność orzeczenia o jej zwrocie. Decyzja o zwrocie byłaby bowiem niewykonalna, skoro nie może skutkować odebraniem prawa własności osobie trzeciej. Potwierdza to również treść art. 140 ust. 1 i 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami, z którego wynika, że w razie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości poprzedni właściciel lub jego spadkobierca zwraca Skarbowi Państwa lub właściwej jednostce samorządu terytorialnego, w zależności od tego, kto jest właścicielem nieruchomości w dniu zwrotu, ustalone w decyzji odszkodowanie, a także nieruchomość zamienną, jeżeli była przyznana w ramach odszkodowania.
Także koszty postępowania o zwrot nieruchomości ponosi odpowiednio Skarb Państwa albo właściwa jednostka samorządu terytorialnego w zależności od tego, któremu z tych podmiotów odszkodowanie jest zwracane.
Oznacza to, że w dniu zwrotu właścicielem nieruchomości musi być Skarb Państwa albo jednostka samorządu terytorialnego, ponieważ tylko na tych podmiotach spoczywa obowiązek zwrotu nieruchomości w trybie przepisów art. 136 – art. 142a ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Zarzut kasacyjny naruszenia art. 136 ust. 1, 2 i 3 oraz art. 137 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, jako przepisów prawa materialnego, nie spełnia natomiast ustawowych warunków jego prawidłowego sformułowania. Zgodnie bowiem z art. 174 pkt 1 ppsa, skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Tymczasem w skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie powołanych wyżej przepisów prawa przez ich niezastosowanie, co wyklucza - w świetle art. 183 § 1 ppsa - możliwość oceny przez Naczelny Sąd Administracyjny zaskarżonego wyroku przez pryzmat takiego zarzutu.
Także zarzuty kasacyjne naruszenia art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, odniesione do działki nr [...], nie zasługują na uwzględnienie. Wykluczenie roszczenia o zwrot nieruchomości ze względu na okoliczności określone w art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, których zaistnienie zostało prawidłowo ustalone przez organy administracji w niniejszej sprawie, jest bezwarunkowe. Nie ma więc żadnego znaczenia, czy nieruchomość w takich okolicznościach została wykorzystana na cel wywłaszczenia. Pomimo zaś twierdzeń zawartych w skardze kasacyjnej o przekazaniu działki nr [...] w użytkowanie wieczyste niezgodnie z przepisami prawa, przekazanie to nie zostało skutecznie podważone w jakiejkolwiek procedurze prawnej, dlatego twierdzenia te nie mają żadnego znaczenia prawnego.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 i art. 193 zdanie drugie ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku.