Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 22 października 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 1279/12, oddalił skargę L. P. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] maja 2012 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie wyznaczenia na stanowisko służbowe w części dotyczącej uposażenia.
Minister Obrony Narodowej, decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r., wyznaczył L. P. na stanowisko służbowe radcy prawnego w Wyższej Szkole Oficerskiej Wojsk Lądowych.
Minister Obrony Narodowej, decyzją z dnia [...] marca 2012 r., odmówił stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] grudnia 2009 r. w części dotyczącej zaszeregowania stanowiska służbowego do grupy uposażenia 15B.
Minister Obrony Narodowej, po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z dnia [...] maja 2012 r., utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] marca 2012 r. W uzasadnieniu podniesiono, że z art. 224 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz.U. z 2010 r. nr 10, poz. 65, ze zm.) wynika postulat zapewnienia radcy prawnemu – żołnierzowi zawodowemu uposażenia zasadniczego na poziomie nie niższym od uposażeń otrzymywanych przez żołnierzy zawodowych zajmujących stanowiska służbowe głównych specjalistów lub stanowiska równorzędne względem stanowisk służbowych głównych specjalistów. W ustawie nie zamieszczono jednak kryteriów, pozwalających na ustalenie, które stanowisko jest stanowiskiem równorzędnym stanowisku głównego specjalisty. W wyniku przeglądu etatów jednostek wojskowych ustalono natomiast, że stanowiska służbowe głównych specjalistów były w 2009 r. zaszeregowane do grup uposażenia 15B, 16A i 16C Stanowisko służbowe zajmowane przez L. P. zostało zaszeregowane do grupy 15B, a więc na poziomie istotnych stanowisk służbowych występujących w Wyższej Szkole Oficerskiej Wojsk Lądowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi L. P., wskazał, że w przedmiotowej sprawie wypowiedział się już NSA w wyroku z dnia 6 lutego 2012 r., sygn. akt I OSK 994/11, w którym uznano, iż o wysokości uposażenia żołnierza – radcy prawnego ma przesądzać miejsce wykonywania przez niego obowiązków służbowych, czyli konkretna jednostka wojskowa, w której wyznaczono mu stanowisko służbowe. Sąd I instancji podkreślił, że zgodnie art. 170 P.p.s.a. prawomocne orzeczenie wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych, także inne osoby. Oznacza to, że podmioty te muszą przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. W kolejnym postępowaniu zatem, w którym pojawia się dana kwestia, nie może być już ona ponownie badana. Podniesiono, że art. 224 ust. 1 ustawy o radcach prawnych budzi wątpliwości w sytuacji, gdy regulaminy organizacyjne i przepisy o wynagrodzeniu nie przewidują stanowiska głównego specjalisty.
Fakt, że zgodnie z art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 1 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 2010 r. nr 90, poz. 593, ze zm.) żołnierza zawodowego wyznacza się na stanowisko służbowe, stosownie do potrzeb Sił Zbrojnych oraz, że uprawnienie w zakresie wyznaczenia na stanowisko służbowe i określenia grupy uposażenia przysługuje Ministrowi Obrony Narodowej i innym organom wojskowym, nie stanowi podstawy do uznania, iż dla skarżącego jednostką organizacyjną w rozumieniu powołanego przepisu ustawy o radcach prawnych są całe Siły Zbrojne. Podniesiono, że zaszeregowanie stanowisk służbowych do grup uposażenia zawarto w Statucie Wyższej Szkoły Wojsk Lądowych, w którym nie było jednak stanowiska głównego specjalisty. Oznacza to, że na podstawie obowiązujących w tej jednostce wojskowej przepisów regulujących uposażenie żołnierzy zawodowych, nie można określić, do której grupy uposażenia byłoby zaszeregowane stanowisko radcy prawnego.
W takiej sytuacji ocena przyjętego rozwiązania pod kątem realizacji normy zawartej w art. 224 ust. 1 ustawy o radcach prawnych powinna być dokonana w oparciu o inne równorzędne stanowisko służbowe i odniesiona do stanowisk występujących w tej jednostce wojskowej.
Skargę kasacyjną wniósł L. P., żądając uchylenia wyroku WSA w Warszawie lub uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Zarzucił naruszenie:
- • art. 170 P.p.s.a. poprzez uznanie, że należy tak interpretować przepisy prawa, jak już to zrobiono w innym prawomocnym orzeczeniu. Jeśli więc w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, nie może być już ona ponownie badana;
- • art. 8 ust. 5, art. 9 ust. 1, art. 224 ust. 1 i art. 75 ustawy o radcach prawnych w zw. z art. 6 ust. 2 pkt 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych;
- • art. 156 1 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie.
Podniesiono, że Sąd I instancji oparł swoje wywody na rozstrzygnięciu dotyczącym tej samej osoby, tj. wyroku z dnia 6 lutego 2012 r., sygn. akt I OSK 994/11 uznając, iż jest, na podstawie art. 170 P.p.s.a., związany jego postanowieniami, pomimo, że sprawa dotyczy innej decyzji administracyjnej. Wskazano, że Sąd I instancji powinien przyjąć pogląd dominujący w orzecznictwie NSA, zgodnie z którym art. 224 ust. 1 ustawy o radcach prawnych ma funkcję gwarancyjną i zapewnia wszystkim radcom prawnym – żołnierzom zawodowym uposażenia na tym samym poziomie.
Naczelny Sąd Administracyjny zaważył co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.; dalej: P.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną, związany jest jej granicami. Z urzędu bierze pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie żadna z enumeratywnie wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zachodzi, a więc NSA rozpoznał skargę kasacyjną w jej granicach.
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.
Zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 170 P.p.s.a. należy uznać za zasadny. Przepis ten statuuje zasadę związania sądu, który wydał orzeczenie oraz innych sądów, a także innych organów państwowych tym prawomocnym orzeczeniem. Przepis ten jest uzupełniony przez art. 171 P.p.s.a., zgodnie z którym wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia. Przepis art. 170 w zw. z art. 171 P.p.s.a określają zatem granice przedmiotowe i podmiotowe powagi rzeczy osądzonej. Decydującą jest tu tożsamość orzeczeń, czyli identyczności podmiotów i przedmiotu postępowania (por. wyrok NSA z dnia 29 marca 2011 r., sygn. akt II OSK 616/10). Identyczne są zatem sprawy, w których występują te same strony stosunku administracyjnoprawnego (organ i strona postępowania), a sprawa dotyczy tego samego aktu administracji publicznej (wydanego na tej samej podstawie prawnej, w tej samej dacie, o tym samym numerze i obowiązującego w tym samy okresie czasowym).
Dodać należy, że dla określenia, czy dana sprawa ma charakter tożsamy, konieczne jest, aby wszystkie elementy podmiotowe i przedmiotowe sprawy wystąpiły łącznie. Brak jakiegokolwiek z tych elementów powoduje, że nie można uznać, iż sprawy mają charakter tożsamy, a co za tym idzie - sąd rozpatrujący taką sprawę nie jest związany treścią art. 170 P.p.s.a.
Podnieść należy, że Sąd I instancji błędnie uznał, iż wyrok NSA z dnia 6 lutego 2012 r., sygn. akt I OSK 994/11 wiąże go w rozpatrywanej sprawie. Powołane orzeczenie dotyczyło stwierdzenia nieważności rozkazu personalnego Dyrektora Departamentu Kadr Ministerstwa Obrony Narodowej z dnia [...] sierpnia 2010 r., który to organ zwolnił L. P. z zajmowanego stanowiska i z dniem 1 września 2010 r. mianował go na stanowisko radcy prawnego w Wyższej Szkole Oficerskiej Wojsk Lądowych z uposażeniem zasadniczym przewidzianym dla grupy uposażenia 15C. Tymczasem przedmiotowa sprawa dotyczy rozkazu personalnego Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] grudnia 2009 r. w sprawie przeniesienia skarżącego z rezerwy kadrowej i wyznaczenia go z dniem [....] stycznia 2010 r. na stanowisko radcy prawnego w Wyższej Szkole Oficerskiej Wojsk Lądowych wraz z orzeczeniem uposażenia zasadniczego dla tego stanowiska w grupie uposażenia 15B.
Porównanie obu rozkazów personalnych wskazuje, że nie są one tożsame. Obie sprawy dotyczą różnych aktów administracyjnych, innego okresu oraz, co jest szczególnie ważne w sprawie, określają inne grupy uposażenia na stanowisku służbowym zajmowanym przez skarżącego. Powyższe rozkazy nie są zatem tożsame, a więc Sąd I instancji nie był związany wyrokiem NSA dnia 6 lutego 2012 r., sygn. akt I OSK 994/12. Obie sprawy są podobne, ale nie oznacza to, że zachodzi tu przesłanka z art. 171 P.p.s.a. i sąd jest zwolniony od samodzielnej oceny prawnej wydanych w sprawie rozkazów personalnych.
Przypomnieć przy tym należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przeważa pogląd, zgodnie z którym do radców prawnych jednostek organizacyjnych podległych Ministrowi Obrony Narodowej stosuje się przepisy ustawy o radcach prawnych. Tym samym w pełni ma zastosowanie art. 224 ust. 1 tejże ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz.U. z 2010 r. nr 10, poz. 65, ze zm.), gwarantujący radcy prawnemu wykonującemu zawód na podstawie stosunku służbowego żołnierza zawodowego prawo do wynagrodzenia i innych świadczeń określonych w przepisach o wynagradzaniu pracowników, obowiązujących w jednostce organizacyjnej zatrudniającej radcę prawnego. Wynagrodzenie to nie może być niższe od wynagrodzenia przewidzianego dla stanowiska pracy głównego specjalisty lub innego równorzędnego stanowiska pracy. Nie budzi wątpliwości fakt, że do wszystkich żołnierzy zawodowych stosuje się te same przepisy pragmatyczne, a więc dla ustalenia wysokości uposażenia nie ma znaczenia, w której jednostce wojskowej i na którym poziomie dowodzenia radca prawny, będący żołnierzem zawodowym, pełni służbę.
Istotne natomiast jest, że uposażenie to nie może być niższe od uposażenia przewidzianego dla stanowiska służbowego głównego specjalisty lub innego równorzędnego stanowiska (por. wyroki NSA: z dnia 3 września 2009 r., sygn. akt I OSK 1494/08, z dnia 25 września 2009 r., sygn. akt I OSK 1493/08, z dnia 27 września 2011 r., sygn. akt I OSK 457/11 i z dnia 30 listopada 2011 r., sygn. akt I OSK 664/11). Wyrok NSA wydany w sprawie podobnej, ale wyrażający odosobniony pogląd, nie ma charakteru wiążącego dla Sądu w rozpatrywanej sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny, z uwagi na powyższe, na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a., orzeczkł jak w sentencji.